impassive, insensible.
Անկիր. անկարեկան. ոչ կրօղ կիրս ինչ յինքեան կամ յայլմէ. անվնասելի. անախտ. անապական.
that does not participate;
incommunicable;
that does not receive the communion.
Անհաղորդ եմ յանապական օրինացն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Մի՛ անհաղորդ եւ անդասակից դատապարտեր զմեզ ի հօտէն Քրիստոսի. որ հայի եւ ի ՟Ա. նշ. (Վրք. ոսկ.։)
haughty, unsociable, reserved, austere, churlish, uncivil, morose, sullen, surly, harsh, forbidding.
Գոյն անհամբոյր։ Անհամբոյր շրթանցս դրութիւն պապանձեալ. (Նար.։)
cf. Անհամանամ.
fatherless.
ἅπατωρ. patris expers. Որոյ չիք հայր. հայր չունեցօղ. աթասըզ. պապասըզ. Զմելքիսեդեկէ ասի, ըստ որում չիք հայր նորա նշանակեալ ի սուրբ գիրս.
not conformable, dissimilar, unequal;
inconsequent, not inferible.
Թէպէտ անհանգէտ եմ, բախտիւ միայն. սակայն բնութեամբ հանգիտապատիւ եմ մարդկան. (Երզն. մտթ.։)
restless, fretful, agitated;
turbulent, unquiet, tumultuous;
incessantly, always;
— կալ, to fret, to be agitated, to fidget;
— առնել, to fret, to agitate.
Որ ոչ հանգչի. չունօղ զհանգիստ եւ զկայ՝ յերեսաց անդադար աշխատութեանց, կամ տառապանաց, եւ շարժման. ուր ոչ գոյ հանգիստ. րահաթսըզ. արասըզ. պիհուզուր.
inquietude, uneasiness;
agitation.
Հանապազ տեղեաց ի տեղիս փոխին, զի անհանգիստ են, եւ գիշահոտ յանհանգստութենէն. (Ոսկիփոր.։)
foolish, imprudent, ill-advised.
Անհանճարիցն եւ խստապարանոցաց մարմնաւոր իմն տեսիլքն վայելէին։ Ոմանք յանհանճարիցն ասեն։ Անհանճարացն ոչ այնպէս պատուհասք ծանունք թուին, որպէս տանջանքն ահագինք։ Զանհանճարացն ճառել. (Ոսկ.։)
imperceptible, incomprehensible, inconceivable;
unripe.
Անզգամ միտք՝ անհասիցն ցանկալով՝ հանապազ յերկունս է. (Փիլ. այլաբ.։)
inconstant, changeable, variable, alterable;
fragile.
Անհաստատ ճանապարհք օդոց. (Ագաթ.։)
undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.
Անհատ կապանօք սիրոյ։ Անհատ սիրելութեանն յօդիւ. (Պիտ.։)
Անհատ գրեթէ զամենայն բարեփառութեանցն վայելեցին կեանս։ Որ եւ հանդերձ բազմապատիկ կենդանեացն յարատեւութեամբ՝ անհատ եւս զբանաւորիս ունի զկենդանութիւն. (Պիտ.։)
illegitimate, bastard, base-born, natural;
altered, corrupted, false.
Ո՛չ հարազատ ազգակից. օտար. հեռաւոր. եապանճը.
unevenness, inequality of surface;
want of politeness, rudeness, awkwardness, harshness, roughness, coarseness;
— օդոյ, intemperance
Անհարթութիւն ճանապարհի. (Վրդն. երգ.։)
Տե՛ս, ո՛րչափ ինչ անհարթութիւնք են։ Մի միայն ճանապարհ է ազատ յայնպիսի անհարթութենէ. առաքինութիւնն. (Ոսկ. եփես. եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)
unmarried;
whose marriage has not been consummated, virgin.
Մայր անհարսնական. կոյս անապական. (Մանդ.։)
cf. Անհարսն.
Մայր անհարսնական. կոյս անապական. (Մանդ.։)
cf. Անհարսն.
ἁνύφευτος, ἁπειρόγαμος. innupta, nuptiarum expers, intacta. Կոյս անապական. ոչ մտեալ յառագաստ հարսնութեան. պսակեալ որպէս հարսն ընդ փեսայի, այլ առանց մերձաւորութեան. անփորձ յառնէ. անշաղախ. միշտ կոյս, կոյս եւ մայր, մայր եւ կոյս.
unequal.
Մի՛ արդեօք անհաւասա՞ր Աստուած անզուգաբար մեզ բաժանելով զկենցաղոյս. (Բրս. ապաշխ.։)
incredulous, unbelieving, infidel, irreligious;
incredible;
— լինել, to disbelieve.
ἅπιστος. infidelis, infidus, perfidus. Որ չունի զճշմարիտ եւ զսուրբ հաւատս. այլակրօն. հեթանոս. կռապաշտ. այլազգի. ոչ խոստովանօղ զՔրիստոս Աստուած. հեռի յաստուածպաշտութենէ. անհաւատարիմ առ Աստուած. անկրօն. անզգամ. տինսիզ. իմանսըզ.
Անհաւատ էր ապաքէն մարդկութեանս, թէ ի մեռելոցս մք յառնիցէ, իբրեւ՝ որպէս զի թէ անհաւատ իցէ ի մարմնոցն մեռելոց որդեծնութիւն լինել։ Անհաւատ են գործք, եթէ Աստուծոյ Որդի զայս համբերել հաւանեսցի։ Եթէ այն անհաւատ է, եւ այս անհաւատ է. այլ ինձ երկոքին հաւատարիմ են. (Կոչ. ՟Ե. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Դ։)
unfaithful, disloyal, perfidious.
Ոչ ապահով. ոչ անքոյթ.
incredulity, infidelity, irreligion.
Գողութիւն, նենգութիւն, ապականութիւն, անհաւատութիւն։ Ոչ արար անդ զօրութիւնս բազումս վասն անհաւատութեան նոցա։ Հաւատամ Տէր, օգնեա՛ անհաւատութեանս իմում։ Միթէ անհաւատութիւն նոցա զԱստուծոյ հաւա՞տսն խափանէր։ Յաւետեացն Աստուծոյ ոչ երկմտեաց անհաւատութեամբ։ Անհաւատութեամբն փշրեցան, եւ դու հաւատովք հաստատեցար. եւ այլն։
without vestige, untraced;
— առնել, to annihilate;
— լինել, to be annihilated.
Ի ծովու ճանապարհորդեալ անհետ ընթացիւք. (Շար.։)
Յանհետ եւ յանշէն անապատի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 3։)
Անհետ անապատ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)
Անհետ ճանապարհ. (ԳԷ. Ես.։)
sapless, marrowless;
incorporeal, immaterial, spiritual.
Յանհիւթ ապառաժ տեղին. (Ագաթ.։)
Զհիւթեղ բերրին, եւ զապալեր անհիւթն. (Պիտ.։)
impossible;
extremely difficult;
insupportable, intolerable;
extreme, violent, excessive, enormous, horrible, terrible.
Անհնարինս առ յաղթութիւն ասէր զեբրայեցիսն։ Ամուրն անհնարին էր առ պաշարել. յն. անյաղթելիս. եւ դժուարապաշար։ (Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 13։ ՟Ժ՟Բ. 21.)
impossibility.
Աւա՛ղ անհնարութեանս. (Բրս. ապաշխ.։)
whimsical, odd, capricious, fanciful, fantastical, extravagant, mad, ridiculous, extraordinary, singular, strange, enormous, uncouth;
grotesque, distorted.
ԱՅԼԱՆԴԱԿ. Օտար. օտարոտի. խորթաբարոյ. անկիրթ. անհարթ. գեղջուկ. անշնորհ. օտարական, վայրենի, կոպիտ, անշնորհք. եապանճի. զարիպ. խօրեաթ. եօզուն. հանդալ.
Պօղոս իբրեւ ուսուցանէր, վայրապարախօս այլանդակ կոչէին զնա. (Մծբ. ԺԹ։)
allegorical;
— յորջորջումն, allegory.
Շրջէ զբանն յայլասացիկ յորջորջումն։ Յորժամ գիրք այլասացիկ բարբառով իրս ինչ ճառիցեն, անդէն վաղվաղակի զմեկնութիւնն այլասացիկ յորջորջմանն ի մէջ բերեն։ Վայրապար է ցանկութիւն այնոցիկ, որ զայլասացիկսն հաստատել կամին. (Ոսկ. ես.։)
heterodox.
Զամենայն զայլափառ բարեպաշտութեանն խորհուրդս հալեալ ապականէ. (Փիլ. ել.։)
elsewhere, in another place, in some other place.
Թաքչել ջանայր, այլուր յայլ անապատ փոխէր. (Նիւս. սքանչ.։)
wild goat;
roe;
buck, hart;
deer.
δορκάς, δόρκων. caprea, dorcas եւ capreolus, parva capra. եբր. ձէպի իբր թ. լէփիջ. Այծ վայրի՝ արագոտն եւ սրատես, բազմաճղի եւ տկար եղջերօք. եապան քէչիսի, գարաճէ, կէյիք սըզընը, ճէյրան, զազալ.
that, it, the.
Մարդն այն. արքն այնոքիկ. արքն այն։ Յաւուր յայնմիկ. յաւուրսն յայնոսիկ։ Ընդ այն ճանապարհ։ Ընդ ամենայն երկիրն ընդ այն։ Յայնմ օրէ կամ յօրէ յայնմանէ եւ առ յապա։ Այնր ժամու։ Ծառային այնորիկ։ Մշակացն այնոցիկ։ Յայնց ժամանակաց։ Այն՝ որ ինչ վասն նիկանովրայ իրացն խօսք են, այսչափ։ Այս ա՛յն այր է։ Ո՞չ այս ա՛յն մեծ Բաբիլոն է. եւ այլն։
Չէ՛ ինչ կարի չար, եթէ մահն՝ որում պարտապան եմք, այն մեզ վրիժաբար հասանիցէ. (Յհ. կթ.։)
Ասացին ոչ ունել (աղաւնոյ) զլեղի, եւ յայնմանէ ապա օտար գտանին ի դառնութենէ. (Պիտ.։)
Յանցանք՝ որում չիք ներումն թողութեան, այն զի անզեղջ է ի չարիսն։ Չի՛ք այլ խիստ եւ նուրբ ճանապարհ քան զլեզուին պահպանութիւնն, այն զի դիւրաշարժ է ... Է՞ր վասն գնէ զնոսա հզօրս, այն զի նոքա անմարմինք են, եւ մեք մարմնաւորք։ Այն զի վերջացաք ի սահեցմանէ իրաց կենցաղոյս նայել ի սքանչելի փառս այսր աւուր. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. սղ. եւ Լմբ. համբ.։)
Որդի Մասեկայ ընդոծնի իմոյ, այն է Եղիազար Դամասկացի։ Ի ճանապարհին Եփրաթայ, այն իսկ է Բեթղահէմ։ Ետուն պատերազմ ընդ թագաւորին Բաղակայ, այսինքն է Սեգովր. եւ այլն։
ever, since, from that time, thenceforward, thenceforth.
Զհետ այնորիկ. ապա. այլ եւս. եւ արդէն իսկ. արդ. անկից էտեւ, անանկ ըլլալէն էտեւ, ա՛լ. արթըգ. գայրը. ἕτι. ultra, ἥδη. jam
Տապալէր այնուհետեւ զմիութիւն եկեղեցւոյ. (Լմբ. ատ.։)
so great;
such;
so, so much, in such a manner.
Յայնչափ քաջութենէ սրտի։ Զայնչափ տարապարտուց բռնութիւն։ Այնչափ հաց, մինչեւ յագեցուցանել զայսչափ ժողովուրդ։ Այնչափ նշանս արարեալ էր առաջի նոցա։ Այնչափ ինչ կայր, եւ ոչ պատառեցաւ գործին։ Ա՞յնչափ գնոց զգեօղն վաճառեցէք. եւ նա ասէ, այո՛ ա՛յնչափ։ Այնչափ ազգ ձայնից են յաշխարհի։ Այնչափ անցք անցին։ Յետ այնչափ ժամանակաց։ Այնչափ լաւագոյն ուխտի. եւ այլն։
such, similar, like;
equal, same;
as great, as much.
Այնպիսեացն պատուհասից։ Յայնպիսում կապանաց. (Ագաթ.։)
Ոչ կարացեալ տանել այնպիսում վատթարութեան։ Այնպիսւով սաղապաճեմիւ մտաք յԵգիպտոս. (Խոր. ՟Գ. 25. 62։)
noise, brawling;
gormandizing, gormandizer.
Ե՛ւս չար անցք քան ընդ հրէայսն՝ ընդ մեզ անցանէին հանապազ այռիք պայթիք երգ արբեցութիւնք. (Ոսկ. եփես. ՟Զ։)
evil genius, evil spirit, demon, devil;
genius, spirit, ghost, apparition;
goblin, imp, sprite, hobgoblin, familiar, elf, fairy;
tempest, storm;
thundering noise, hurly-burly.
Այս է խոտորնակ ճանապարհ, ա՛յս է մոլորումն. (Լմբ. ատ.։)
Որպէս միովս այս է տեսանել։ Ի վերայ այսմ ապականացու բնութեան. (Շ. թղթ.։)
Ի ներքոյ այսմ դատապարտութեան։ Ուստի եւ զսովորականն նորա այսմ խորհուրդ տեսանեմք. (Լմբ. ատ.։)
Այս մոլորութեան յանապատի. որ ի 12. դնի ոգի։
possessed with a devil or evil genius, tormented with a devil, demoniac.
πνευματοφόρος, δαιμονῶν. spiritu (malo) ductus, afflatus, a daemone actus Որ կրէ յանձինս զայսն պիղծ. այսահար. ճինլի. սայալը. կամ բնակարան դիւաց. տիվ եաթազը. տիվապատ.
that drives away devils.
Ի խորին չարութենէ կռապաշտութեանն ճշմարիտ բարի եւ այսահալած. (Սարկ. լս.։)
cf. Այսահար.
ԱՅՍԱՄՈՒՏ ԱՅՍԱՄՏԵԱԼ. Յոր մտեալ իցէ այս պիղծ. այսակիր. դիւահար. մէճնուն. տիվապատ.
henceforth, henceforward, hereafter, for the future;
as for the rest;
now, then, but.
Յայսմ հետէ եւ առ յապա. հետեւաբար յայժմու ժամանակէ կամ յայսմ օրէ եւ անդր. ասկից էտեւ, ա՛լ. պունտան սօնրա. պունտան պէօյլէ. շիմտէն կէրի. արթըգ. մնաց՝ որ. գալտը քի. ἁπὸ τοῦ νῦν, λοιπόν. a nunc, իբր ab hoc tempore, dehinc, deinceps, in posterum, de caetero
Մանաւանդ շ. Եւ արդ. արդ. եւ այժմ աղէ՛. ուրեմն. ուստի. եւ զի այս այսպէս, ապա հետեւաբար՝ ըստ ասացելոցս. τοίνυν, ὤστε, τοιγαροῦν, ἅγε νῦν. itaque, nunc ergo, igitur, unde, agedum, reliquum est. երբոր աս ասանկ է նէ, հապա. տէյինտի, իմտի.
back, again;
եկից — ենդհուպ, I shall return here immediately, I shall be hack presently.
Ժողովուրդ իմ դարձցին այսրէն։ Է՛ջ, եւ ե՛լ այսրէն։ Իբրեւ մտանէր Մովսէս, մերկանայր զպատրուակն, մինչեւ այսրէն ելանելոյ։ Այսրէն վաղվաղակի տագնապաւ դառնային։ Հասեալ այսրէն՝ ունէին զճակատուն տեղի. եւ այլն։
today, this day;
մինչեւ ցայսօր, to this day, up to this time.
Ա՛յս է խոտորնակ ճանապարհ եւ մոլար, ընդ որ այսօր հետեւիմք։ Իսկ այսօր բարձաւ պատկառանքն։ Ո՞րքան չարիք գործի այսօր յարեւելս. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
horn today, new-born.
Ի Կուսէն սրբոյ խանձարրապատ տղայանայ այսօրածին. (Զքր. կթ.։)
cheek;
համբուրել զայտս, to embrace, to kiss the cheek.
Ծաղր ասէ՝ ո՛չ այտիւքն անկեալ հնչումնն եռանդեամբ արեանն, այլ զանապակ զուարթութիւնն. (Բրս. գոհ.։)
thence, from that place.
Ե՛լ ի տապանէ այտի։ Բազումք ի մանկաւոյ այտի. (Ծն. ՟Ը. 16։ ՟Բ. Մակ. ՟Զ. 20։)
to swell, to puff, to be inflamed, to be bloated.
ԱՅՏՆՈՒՄ որ եւ ԱՅՏՉԻՄ. οἱδέω. tumeo. Ուռնուլ. ուռիլ, ուռենալ. շիշմէք. գապարմագ.
swelling, protuberance, enlargement;
excrescence, hump, wart, corn, wen, push, pimple, pustule;
tumour, inflammation, tumefaction.
ԱՅՏՈՅՑ կամ ԱՅՏՈՑ. Ուռոյցք. ուռէցք. շիշ. գապարճըգ. φλεγμαίνειν. (ուռնուլ). tumere, turgere
inflammation, tumefaction, swelling, protuberance, enlargement;
cf. Այտոյց.
Այտնուլն, եւ այտոյց. որպէս խաղաւարտ, ուռոյցք. հետք գանից ի մորթ մարմնոյն. ուռէցք. շիշ. գապարճըգ. οἵδημα, φύσημα, ὅγκος. tumor.
Այտումն ի մարմնի ունիցի։ Զջրագողութիւն, եւ զայտմունս եւ զզայրացմունս մարմնոյ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։ եւ Ոսկ. ապաշխ. ՟Ե։)
Կամ ուռնուլն այլով օրինակաւ. եւ փքացումն. ուռիլը, տկռիլը. գապարմագ.
Ի քաղաքն ապաստանեցի այտման. (Սկեւռ. աղ.։)
to swell, to inflame, to tumefy.
Տալ այտնուլ. ուռուցանել. ուռեցնել. շիշիրմէք. գապարթմագ.
manlike, manly.