anger, indignation, passion, wrath, ire, rage, fury;
ի — ածել, to provoke, to anger, to incense;
գրգռել զ— ուրուք, to rouse or stir up wrath, to put into a passion;
թափել զ— բարկութեան, to vent one's anger or spleen;
մեծապէս ցասմամբ եռալ ախտից, to be aggravated, to become worse;
լինել ցասմամբ ընդ ումեք, to be angry with, to quarrel with a person.
θυμός ira praeceps, furor, iracundia ὁργή ira ἑπάχθεια molestia, offensa եւ այլն. Ցասնուլն. զայրոյթ. սրտմտութիւն. սաստիկ բարկութիւն ահարկու. սաստ եւ պատւհաս. բարկութիւն.
Մի՛ բարկասցի ցասումն քո յիս։ Եթէ ելցէ ցասումն արքայի։ Ոչ երկնչէր ի ցասմանէ թագաւորին։ Ի ցասմանէ առիւծու։ Հայեցեալ Յիսուսի զնոքօք լի ցասմամբ։ Եւ էր հերովդէս ցասմամբ ընդ տիւրացիս եւ ընդ սիդովնացիս։ Ցասմամբ մեծաւ։ Ո՛չ ցասմամբ յիշխանութեանս հպարտացեալ.եւ այլն։
pain, ill, suffering;
sorrow, grief, affliction, displeasure, bitterness;
regret;
disease, illness;
ցաւովք, painfully, sorrowfully, sadly;
դառնակակիծ —, sharp, smarting, poignant or bitter pain;
— սրբազան, epilepsy, falling sickness;
—ք ցանկութեան, concupiscence;
ի —ս լինել, —ս լինել, —ս կրել, տանել or բերել —ոց, to suffer or endure pain, to feel unwell, to be in pain, full of pain;
զմահու — ջերանիլ, to be ill of a fatal disease;
մեղմել զ—ս, to calm, to allay, assuage or lull pain;
դժոխըմբեր կալաւ զիս —, a cruel pain seized me;
փարատեցան յինէն —ք իմ, I have no more illness, I am free from pain;
— է or —է ինձ, it displeases me, I am vexed, I am very sorry;
cf. Ըմբռնիմ.
Իցե՞ն երբէք ցաւք ըստ ցաւոցս լեալ։ Ցաւք իմ նորոգեցան յիս։ Առ ոչինչ զցաւսն համարեցաւ։ Ցաւք սաստիկք։ Ունին զիս աւուրք ցաւոց։ Ցաւք սրտի իմոյ։ Միով միով ցաւօք ի վերայ հարեալ մարմնոյն զայրացելոյ։ Զցաւս վիրաց քոց բժշկեսցէ։ Առ ցաւս իւր ճչիցէ։ Աղաղակեսջիք առ ցաւս սրտից ձերոց։ Գիտէ համբերել ցաւոց։ Մինչդեռ էին նոքա ի ցաւսն, կոտորեցին։ Չպատմէին միմեանց զցաւս իւրեանց.եւ այլն։
Զամենայն հիւանդս՝ որ նեղեալ էին ի պէսպէս ցաւս։ Որոց էին հիւանդք ի պէսպէս ցաւս։ Բժշկել զամենայն ցաւս, եւ զամենայն հիւանդութիւնս.եւ այլն։
Զի թէ գլխաւոր ցաւոց մահն՝ ի մեղաց էառ սկիզբն եւ վախճան, ո՛րչափ եւս առաւել եւ բազում ինչ անխտք ցաւոց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 1։) դիմազ. ՑԱ՛Ւ Է. դիմազ. որ ռմկ. եւ յայլ լեզուս ասի՝ ցաւիմ, իս. ի. կըցաւիմ .... cf. ՑԱՒԷ։
painful, doleful, afflicted, sorrowful, dismal, mournful;
dolefully, dolesomely, painfully, sadly;
— ձայնիւ, in a monrnful tone;
— սիրտ, sorrowful heart;
— անէծք, atrocious curse;
— կեանք, tiresome life.
Անձն դորա ցաւագին է։ Ցաւագին անձամբ եկաց յաղօթս առ տէր։ Սակաւ եւ ցաւագին են կեանք մեր։ Տուաւ մեզ սիրտ ցաւագին։ Ածից զբժշկութիւն քո ի ցաւագին վիրաց քոց։ Ցաւագին հարուածովք յոյժ։ Գիշերք ցաւագինք (յն. ցաւոց) տուեալ են ինձ։ Անէծ զիս անէծս ցաւագինս. եւ այլն։
to be in pain, to have a pain, to be ill, to suffer;
to pain, to be afflicted, vexed, chagrined, sorry.
Ցաւագնելոց էք յետ գնալոյն իմոյ։ Այլ նա եւ ցաւագնին ասէ հոգեւորքն, այլ տրտմութիւնն այն շնորհ է առանձինն։ Ոչ միայն ոչ ցաւագնել ձեզ, այլեւ ուրախ լինել. (Ոսկ. յհ.։)
condoling with, compassionate, feeling for;
— լինել, to condole with, to commiserate, to share in another's affliction, to be compassionate, to sympathise with, to pity.
συμπάσχων, συνάλγων compatiens, condolens. Կցորդ ցաւոց այլոց. կարեկից. ախտակից. վշտակից.
ՑԱՒԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. συναλγέω, συμπάσχω, συνάχθομαι condoleo, -esco;
compatior. Կցորդիլ ցաւոց այլոց. կարեկցիլ. ախտակցել. վշտակցել.
tribe, caste, race, branch;
—ից —ից, various, diverse.
φυλή (լծ. թ. ֆիլիզ ). tribus δῆμος populus πατριά familia, parentela եւ μεριδαρχία, τάγμα եւ այլն. Ճիւղ մի ազգի. շառաւիղ եւ գաւազան ազգատոհմի. ցելեալ ազգ. զատուցեալ ազն. տոհմ. զարմ. սեռ. սեր.
Յընտանեաց մարմնոյ իւրոյ ի ցեղէ իւրմէ։ Իշխանք ցեղիցն ըստ նահապետաց։ Ի ցեղէն Շմաւոնի։ Հազար այր ի ցեղէ՝ յամենայն ցեղիցն իսրայէլի։ Հանդերձ ցեղիւքն իսրայէլի։ Ի ցեղէ հօրն իւրեանց։ Ի ցեղէ որդւոցն կահաթու։ Ըստ ցեղից ձերոց։ Եւ եղիցի ցեղն զոր ցուցցէ տէր, մատուսջիք ըստ տոհմից։ Բաժին ցեղի.եւ այլն։
patriarch;
chief of a race, tribe or clan.
Ցեղապետք ձեր, եւ ծերակոյտ ձեր։ Ժողովեցէ՛ք առ իս զցեղապետս եւ զծերս ձեր։ Ամենայն գունդք ցեղապետիցն զօրաց.եւ այլն։
various tribes or clans;
diverse, varied;
diversely.
ՑԵՂԱՑԵՂ ՑԵՂԵՒՑԵՂ որ եւ ՑԵՂՈՒՑԵՂ. Պէսպէս ցեղք. եւ Ազգի ազգի. եւ Այլեւայլ օրինակաւ.
of a different tribe or clan;
ցեղընտիր առնեմ, ցեղընտիր լինիմ, to distinguish one tribe or family from another.
Պիտոյ է ուրեմն զբանիցն ձեւ ոչ յոյժ ցեղընտիր առնել, այլ տեսանել յաւէտ ի նոսա զբանիցս. (Պրպմ. լ. ձ։)
by day, in daytime, during the day, in broad daylight;
զցայգ եւ զցերեկ, day & night;
զօրն ցերեկ, all day long.
Անարժանքն գիշեր եւ ցերեկ յամենայն աղօթսն եւ այլն ... այլ ի տանէն՝ ուր կատարի գիշեր եւ ցերեկ ... Որպէս պարտն է՝ գիշեր եւ ցերեկ աղօթէ յեկեղեցիս. (Լմբ. պտրգ.) իմա՛ որպէս զցայգ եւ զցերեկ։
Զցերեկ այրեալ լինէի ի տօթոյ, եւ զցայգ ի ցրտոյ։ Զցայգ պահ արկցուք զմեօք շուրջ, եւ զցերեկ գործեսցուք։ Աղաչեմ զցայգ եւ զցերեկ զտէր Աստուած երկնից։ Զցայգ եւ զցերեկ գնալ, կամ չուել, կամ աղաղակել.եւ այլն։
handkerchief;
towel, napkin, linen;
head-band, hand-cover, veil;
amict.
σουδάριον ի լտ. sudarium. σημικίνθιον ի լտ. semicinctium. κάλυμμα velamen κίδαρις cidaris, pileus regius եւ այլն. վր. վարշամանգի. Թաշկինակ. դաստառակ, սրբիչ. կտաւ արկանելի զգլխով. խոյր. կիդար. ապարօշ. քօղ. եւ այլն.
Ահա մնասն քո զոր ունէի՝ ծրարեալ՝ ի վարշամակի։ Վարշամակն որ էր ի գլուխ նորա, ոչ ընդ այլ կտաւսն կայր։ Ի քրտանէ նորա թաշկինակս կամ վարշամակս. (Ղկ. ՟Ժ՟Թ. 20։ Յհ. ՟Ի. 7։ Գծ. ՟Ժ՟Թ. 12։)
hair, head of hair, locks, tresses;
foliage, leafy branches, leaves, green dress;
coma, beams;
—ք գիսաւորի, beams or tail of a comet;
—ք բերինիկեայ, Berenice's hair, coma Berenicis;
—ք առիւծու, ձիոյ, mane;
—ք գեղածփեալ, waving, flowing locks;
cf. Հիւսակ;
հողս արկանել զ—իւք, to cover the head with ashes;
cf. Հեր, cf. Մազ.
Ցցունս ի վարսից գլխոց ձերոց մի՛ առնիցէ՛ք։ Աճեցուցեալ զվարսս մազոյ գլխոյ իւրոյ։ Կտրեաց զվարսս իւրոյ։ Առեա զվարսից իմոց՝ փետտեաց զիս։ Կալաւ զվարսից գլխոյ նորա։ Վարսք իբրեւ զառիւծուց մեծացան։ Զվարսս իւրեանց մի՛ անօսրացուսցեն։ Զգլխոյն մորթն վարսիւք հանդերձ զերեսօքն արկանէին։ Վարսք քո իբրեւ զերամակս այծից.եւ այլն։
cf. Վարսաւոր.
Ծագեաց աստղն վարսադիտակ՝ սուրբ առաքեալն թադէոս։ Արուսեակն վարսադիտակ, եւ փայլածուն գեղեցկապաճոյճ. (Ճ. ՟Բ.։ Ոսկիփոր.։)
hairy, long-haired;
blazing-tailed;
comose, leafy, tufted;
Nazarite;
comet.
Ի ներքոյ վարսաւոր ծառոց։ Ի ներքոյ ամենայն վարսաւոր ծառոց։ Ձիթենի գեղեցիկ վարսաւոր տեսլեամբ։ Ի վերայ ծառոց վարսաւորաց.եւ այլն։
drawers;
— գեղջկաց, breeches, small-clothes.
σαράβαρα . որ է բառ եբր. սարէպպալին. այլ կայ եւ յն. ἁναξυρίς, περισκέλιον bracca, femorale. Ագանելիք ի վայր կոյս՝ ի միջոյ եւ ի վայր. ծածկոյթ երանաց եւ բարձից. տիզլիք, տօն, թընպան, շալվար, չաշգըր. տե՛ս եւ ԱՆԴՐԱՎԱՐՏԻՔ.
Կապեցան պատմուճանօք եւ վարտեօք, արտախուրակօք եւ զանկապանօք իւրեանց։ Վարուիք նոցա ոչ այլագունեցան. (Դան. ՟Է. 21. 94։)
life, habits, manners, conduct, behaviour, morals;
use, employment;
անարատութիւն վարուց, morality;
ընտիր, բարեկիր —, good morals;
անարատ, անբիծ —, pure morals;
գեղեցիկ վարովք վարեցան, they led a good life;
որք գերաշխարհիկք են վարուք, who show themselves pure of heart;
է երբեք զի եւ անբարիք ծնանին օրէնս բարիս, good laws are often produced by evil customs.
ՎԱՐՔ, րուց, եւ այլն. βίος vita διαγωγή vitae institutum πολιτεία civilis vivendi ratio. Վարումն կենցաղոյս ի մարդոյ. քաղաքավարութիւն ի կենցաղումս. կեանք. ընթացք. կարգ. կրօնք. կեանք անցընելը, վարւիլը.
bark, barge, boat.
βάρκα barca. Նաւակ. նաւ. (յն. վարգա. իտ. եւ այլազգ. պա՛րգա, պարգա՛, պարչէ, պարչա. յոքն. պէրագեյխ ).
Տարան զնա ի գետն, եւ արկին ի վարքայ մի. (եւ այլն. Հ. ապր. ՟Ժ՟Դ.։)
cf. Վաւաշիմ.
ՎԱՒԱՇԱՆԱԼ ՎԱՒԱՇԵԼ ՎԱՒԱՇԻԼ. ἁκολαστέω, ἁσωτέουμαι , ἁσελγέω, λαγνεύω luxurio, -or, lascivio եւ այլն. որ եւ ՎԱՒԱՇՈՏԻԼ. Մոլիլ զհետ հեշտ ցանկութեանց. անառակիլ. շամբշիլ. խենէշանալ.
cf. Վաւաշիմ.
ՎԱՒԱՇԱՆԱԼ ՎԱՒԱՇԵԼ ՎԱՒԱՇԻԼ. ἁκολαστέω, ἁσωτέουμαι , ἁσελγέω, λαγνεύω luxurio, -or, lascivio եւ այլն. որ եւ ՎԱՒԱՇՈՏԻԼ. Մոլիլ զհետ հեշտ ցանկութեանց. անառակիլ. շամբշիլ. խենէշանալ.
cf. Վաւաշ.
ՎԱՒԱՇՈՏ կամ ՎԱՎԱՇՈՏ. ἁκρατής, ἅσωτος, ἁκόλαστος intemperans, libidinosus եւ այլն. Վաւաշ. շուայտոտ, եւ Վաւաշոտական.
cf. Վաւաշեմ.
Մի եւ նոյն զօրութիւն է պարկեշտանալոյ եւ վաւաշոտելոյ. պարկեշտանալն՝ առաքինութեան ունակութիւն է, իսկ վաւաշոտելն՝ չարութեան։ Ո՛չ զօրութիւն է՝ որ տայն մեզ վաւաշոտել կամ ստել, այլ յօժարութիւն. (Նիւս. բն.։)
superiority, pre-eminence.
Պէտս ունին ընթացից եւ փութոյ երկոքին կողմանքն (աշակերտ եւ վարդապետ) եւ առ ի շինուած վեհագունութեան երկաքանչիւրոց եւ այլն. (Ոսկ. ղկ.։)
cf. Վեհերիմ.
Յօրանջեմք եւ վեհերիմք, թոյլանդամ եւ իբր լուծեալ գտանիմք։ Տագնապին վեհերին, եւ ոչ խնդութեամբ ընթանան։ Ոչ ներեմք լսել, ինչ յասացելոցն, այլ վեհերեմք եւ հեղգամք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 12. 30։)
weak, wanting courage or heart, fearful, timid, cowardly, pusillanimous, craven;
idle, slothful;
ի փոյթ մի՛ —ոտք, not slothful in business.
Զայս ոչ գործելով՝ վեհերոտ է, միանգամայն եւ ապերախտ. քանզի վեհերոտ է դանդաղելով, եւ այլն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 63։)
cf. Վեհերումն.
Ոչ առ վեհերումն բարեգործին, այլ առ անհաւատութիւն շահեցելոյն. (Բրս. հց.։)
fear, timidity, want of courage, of heart, faint-heartedness, cowardice, poltroonery, pusillanimity;
sloth, remissness, indolence, idleness, sluggishness.
Ոչ առ վեհերումն բարեգործին, այլ առ անհաւատութիւն շահեցելոյն. (Բրս. հց.։)
sixteen.
Վեշտասան որդիս, կամ ոգիս։ Վեշտասան խարիսխք։ Վեշտասան հազար.եւ այլն։
sixteenth.
Վեշտասաներորդն՝ եմմերայ. վեշտասաներորդ՝ անանիաս։ Յաւուրն վեշտասաներորդի ամսոյն առաջնոյ. եւ այլն։
to elevate, to raise;
to appose, to subjoin, to superadd;
to manifest, to disclose;
to utter, to pronounce;
to translate;
to present, to offer;
to attribute, to ascribe, to refer;
to eructate, to retch, to vomit, to cast up, to reject.
Որոշեալ մարմին յիմացականէն ոչ վերաբերի ի գերակայն, այլ վայրիջի յերկիր ծնող իւր. (Եղիշ. հոգ.։)
Զարմասցի, եւ ընդ նմին զներբողականն վերաբերեսցէ բան։ Այսպէս եւ շնորհալիցն պօղոս վերաբերեաց բանիւ, ասելով։ Զորոյ զքաջափառութեանց զի՞նչ եւս քո բաւականասցի վերաբերել բանիւ։ Վերաբերեսցուք ճշմարիտ պատմութեամբ, եւ այլն. (Պիտ.։)
Ոչինչ ինքն ըստ ինքեան մեծ ասի կամ փոքր, այլ առ այլ վերաբերեալ։ Զոր ոչ է ինքն ըստ ինքեան առնուլ, այլ առ այլ վերաբերեալս. (Արիստ. քանակ.։)
elevation, rise, ascension;
presentation, offering, Anaphora;
relation, reference, regard;
eructation, vomiting;
anaphora;
— ունել, to be in correspondence or relation with.
Յաստուած առնելով զակնարկութիւն եւ զվերաբերութիւն. (Փիլ. այլաբ.։)
Ասի լեառն փոքր, եւ կորեակն մեծ ... այլ առ այլ վերաբերութիւն է։ Այսպիսաբար զանազանելով վերաբերութեամբ. (Արիստ. քանակ.։ Պիտ.։)
to grow again, to be produced anew.
(Ցորեան եւ այլն) վերաբուսեալք՝ առին հասակ։ Վերաբուսեալ յարմատոյն յեսսեայ. (Եղիշ. դտ.։ Շար.։)
cf. Վերագայիմ.
Առաւօտին մռայլն եւ շաղն, ի տապոյ արեգական՝ յորժամ փոքր ինչ վերագայ, բոլորովին անյայտ լինին. (Բրսղ. մրկ.։)
to supervene, to happen, to befall;
to descend, to come.
Առաւօտին մռայլն եւ շաղն, ի տապոյ արեգական՝ յորժամ փոքր ինչ վերագայ, բոլորովին անյայտ լինին. (Բրսղ. մրկ.։)
cf. Վերագլխեմ.
Սուղ բանիւ վերագլխաւորել զխորհուրդն քրիստոսի, կամ վերագլխել զխորհուրդ տեառն, զոր ասաց մարիամ, մեծացուսցէ եւ այլն։ Ի ձեռն իմոյ որովայնիս ամենայն ազգաց ի սրբութեան վերագլխի լրումն. (Գր. սքանչ.։ ՃՃ.։)
to conclude, to recapitulate, to sum up, to abridge.
Սուղ բանիւ վերագլխաւորել զխորհուրդն քրիստոսի, կամ վերագլխել զխորհուրդ տեառն, զոր ասաց մարիամ, մեծացուսցէ եւ այլն։ Ի ձեռն իմոյ որովայնիս ամենայն ազգաց ի սրբութեան վերագլխի լրումն. (Գր. սքանչ.։ ՃՃ.։)
higher, superior, more elevated;
—, ի —, գոյնս, above;
firstly, before, antecedently.
ἁνώτερος, ὐπέρτερος, ὐπερέχων superior. Որ ի վեր է եւ առաւելեալ քան զայլս. վերնագոյն. բարձրագոյն. վեհագոյն. գերագոյն. գերազանց. զօրագոյն. յաղթօղ.
Որպէս վերագոյն, կամ վերագոյնն ասացաք. (Ագաթ.։ Խոր.։ Ասող. եւ այլն։)
cf. Կանխագուշակ.
Եւ այլ բազում օրինակօք եւ ցուցմունք, որ քրիստոսի գալստեանն վերագուշակիչք եւ քարոզք էին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 32. յն. վերաքարոզօղք։)
to write upon, to inscribe;
to attribute, to refer to;
to write above, before.
ἁναγράφω inscribo, describo, rescrio ἁνατίθημι (վերագրել), attribuo, refero, adscribo եւ այլն. Մակագրել, վերագրաւ դրոշմել. արձանագրել. ճառել. գրել.
Որո՞վք դիմօք վերագրեցելովք։ Զնախաթիւ մասունս արկածիցդ վերագրելոց. (եւ այլն. Նար. ՟Ե. ՟Զ. ՟Է. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Ե. ՟Խ՟Ե։)
Ոչ սոսկ հաղորդ, այլ եւ տէր նորա եւ հայր վերագրի նորուն, զորոյ զգործն գործէ. (Բրս. հց.։)
return.
ἁνατροφή reversio μεταγωγή translatio եւ այլն. Վերստին դարձ. յետս դարձումն. փոխադրութիւն. նորոգութիւն. եւ Կրկնութիւն. յաւելուած.
cf. Վերադառնամ.
ՎԵՐԱԴԱՐՁԻՄ ἁναστρέφομαι revertor ἑπιστρέφομαι convertor եւ այլն. որ եւ ՎԵՐԱԴԱՌՆԱԼ. Վերադարձ առնել. անդրէն վերստին դառնալ.
to cause to return;
to transport, to transfer.
ἁναστρέφω, ἑπιστρέφω converto ἁνάγω reduco եւ այլն. Վերստին անդրէն դարձուցանել. փոխադրել. նորոգել. վերածել.
imposed, added, additional;
imposition, addition;
epithet, adjective;
exponent, index;
article (ս, դ, ն);
a note.
Ոչ միայն զհաւատսն վերադիր խնդրեն (յն. վերախնդրեն) օրէնքն, այլ եւ զգործսն. (Ոսկ. գղ.։)
Ո՛դ վայրապար ասէ՝ կոյս, այլ կոյսն. յաւելուածով վերադրին նշանաւորն իմն եւ միայն զայն այնպէս իմն ակնարկէ։ Յայտնէ վերադրաւն՞ եւ այլն. (Ոսկ. ես. յորմէ եւ Գէ. ես.։)
ՎԵՐԱԴԻՐ ՏՈՄԱՐԱԿԱՆ. ἑπαίτος, ἑπακταί, παρεμβολή intercalatus, intercalatio, epacta. Չափ մետասան աւուրց՝ որովք առաւելու արեգակնային տարին քան զլուսնականն. երբ զայս յաւելուած ամ ըստ ամէ հաշուես, եւ ՟լ ՟լ ի բաց թողեալ, գտանես զմնացեալն, այն կոչին եւ է վերադիր տարւոյն։ (Սարկ. տոմար.։ Զքր. կթ.։ Վանակ. տարեմտ. եւ այլն։)
Նովին համեմատութեամբ Վերադիր կոչի եւ տարբերութիւն ամսոց ըստ այլեւայլ հաշուի ազգաց.
to impose, to put upon, to add, to join.
Ոչ նմա վերադրեսցուք (տպ. վերագրեսցուք) զպատճառսն, այլ ձեզ. (Պրպմ. ՟Լ՟Զ։)
Ոչ միայն ասաց, ասա՛ զանօրէնութիւնս քո, այլ վերադրեաց յառաջ, այսինքն մի՛ մնալ ոսոխին քո. (Մաշկ.։)
to elevate, to raise, to bear on high;
to reduce;
— զոք ի զառածանացն, to reclaim a person from disorderly or ill conduct.
Զայս պատմութիւն ոմանք յեղիսէի տապարն վերածեն, եւ այլք ի դանիէլի վիշապն. (Շ. բարձր.։)
regeneration;
resurrection.
Ոչ եթէ ըստ բնութեան, այլ ըստ աւետեացն աստուծոյ է վերածնութիւն։ Տնօրինելով նմա վերածնութիւն փրկութեան նովիմբ քրիստոսիւ քով. (Ոսկ. հռ.։ Պտրգ. բրս.։)
to raise again, to restore, to set up again.
Իջոյց զեղիա ... վերականգնեաց զմովսէս. (Եփր. այլակերպ.։)
to put in the highest seat, to place above all.
Օգոստոս զհերովդէս այլազգի՝ թագաւոր վերակարգէ ի հրէաստան. (Զքր. կթ.։)
superintendent, overseer, intendant, inspector, director;
prefect, governor;
protector, defender, guardian.
Որ կային ի վերայ նոցա՝ ի վերակացուացն փարաւոնի։ Վերակացուք ստացուածոցն դաւթի։ Վերակացուք բեռնակրաց եւ քարահատաց։ Վերակացու ղեւտացւոց։ Վերակացու լինել եւ հոգ տանել գործոյն։ Վերակացու եղէ քեզ։ Լինել վերակացու ի տան տեանռ ամենայն մարդոյ։ Որ վերակացուն է, փութով։ Վերակացու լինիջիք նմա՝ յո՛ր պէտս իրաց եւ կոչեսցէ զձեզ։ Իւրում տանն իսկ բարւոք վերակացու լեալ իցէ։ Որդւոց իւրեանց բարւոք վերակացու լեալ իցեն։ Բարեաց գործոց վերակացու լինել.եւ այլն։
Տէր վերակացու իմ, եւ եղջիւր փրկութեան իմոյ։ Վերակացու է ամենայն ապաւինելոց իւրոց։ Վերակացու է նոցա ի ժամանակս նեղութեան։ Ես վերակացու եղէց քեզ։ Վերակացու ճշմարտութեան։ Վերակացու լինի գնացից նոցա։ Վերակացու լիցի (կամ օգնական լինի) արդարոց. եւ այլն։
cf. Վերակնեմ.
to look on high, to lift up one's eyes.