to introduce, to give entrance, to cause to enter, to thrust or poke in, to insert;
to conduct, to guide, to lead;
to admit, to receive;
to think, to excogitate, to invent;
to adduce, to allege.
Երկու երկու յամենայնէ մուծցես ի տապանն։ Մո՛յծ ընդ քեզ։ Դու էիր՝ որ մուծանէիր եւ հանէիր զիսրայէլ։ Եմոյծ ի ներքս զպետրոս։ Ածին եւ մուծին ի տուն քահանայապետին։ Խնդրէին մուծանել զնա ի ներքս, եւ ոչ գտանէին՝ թէ ընդ ո՛ր մուծանիցեն զնա ի ներքս՝ վասն ամբոխին։ Գտեալ նաւ մի՝ եմոյծ զմեզ անդր.եւ այլն։
introducing;
introducer.
cf. Մղուտ.
cf. ՄՂՏԱԳՈՅՆ, եւ այլն։
flesh-worm;
gnat, midge.
σκνίψ, κνίψ culex, vermiculus, pediculus κνήφη prurigo, pruritus. վր. մու՛մլի. Մժեխ խայթոցաւոր. կամ այլ ճճի. որդն. երր. մարմաջ. (որպէս յն. սքնի՛փս, քնի՛փս, քնի՛ֆի. եբր. քիննիմ, քիննոմ, խէրէս.
lamp-black, pinesoot, soot, blacking;
ink;
սեաւ եւ —, miserable, wretched;
սեւ եւ մուր, black all over.
Գրեալ ո՛չ մրով, այլ հոգւովն աստուծոյ կենդանւոյ. (՟Բ. Կոր.։ ՟Գ. 3։)
cf. Մուրանամ.
to beg, to mendicate, to ask alms, to solicit charity, to be a vagrant.
Գործել ոչ կարեմ, մուրանալ ամաչեմ։ Որ նստէրն եւ մուրանայր։ Մուրանայ հաց։ Հաց մուրանայցէ.եւ այլն։
begging;
alms.
Մոյր. մուրանայլն, եւ Իրք մուրողութեամբ ժողովեալք.
beggar, mendicant, supplicator;
begged, borrowed;
— շրջել, to go begging, to mump;
cf. Մուրանամ.
Ոչ կարօտանային մուրացիկ իմն առնլոյ յայլոց ազգաց. (Յհ. կթ.։)
obligation, bond, contract, bill, note of hand, promissory note;
bulletin, cedule, act, schedule, instrument, deed;
— աղաչանաց, memorial, petition;
— ընդունելութեան, receipt, acknowledgment;
— հատուցման, discharge, acquittance;
— արքունի, decree, ordonnance, rescript, mandate;
պարգեւաց —, patent, letter patent, brevet, privilege, special grant;
— մոռացութեան, —մոռացման յանցանաց, amnesty, general pardon.
συγγραφή syngrapha, conscriptio βιβλίον lbellus χάρτης chart. Թուղթ մրով գրեալ կամ կնքեալ. տոմս. յետկար. գիի վաւերական՝ իւրով ձեռամբ գրեալ կամ ստորագրեալ. գիր պարտեաց կամ առնլեաց, դաշանց, առքունի դրան, եւ այլն.
Հաստատէր մուրհակօք, եւ կնքէր։ Յանուն նորա կնքիցին ամենայն մուրհակք աշխարհի։ Մուրհակ՝ զոր ունէի զումեքէ, ո՞չ պատառէի զայն։ Զամենայն մուրհակս անիրաւութեան պատառեա՛։ Գրեցի մուրհակս, եւ կնքեցի։ Առի զմուրհակ ստացուածոյն զկնքեալն եւ զարձակն.եւ այլն։
mendicant.
Ելանեն յայլ մուրողացն վիճակաց՝ առնուն զմուրողին։ (Կանոն.։)
beard;
աղեբէկ —, gray-beard;
տգեղ, թաւ, անյարդար —, a sorry, thick, uncouth or neglected beard;
մօրուօք դալարանալ ծնօտիցն, to have the face covered with down, or soft hair;
մօրուս արձակել, to grow a beard;
օր սափրելոյ զմօրուս, shaving-day;
սափրել զմօրուս իւր, to shave oneself;
to get shaved;
ածելել զմօրուս ուրուք, to shave any one, to trim;
աճեցուցանել զ—ւս, to let one's beard grow;
ծաղկին — նորա, his beard begins to grow.
Առն կամ կնոջ եթէ լինիցի արած բորոտութեան ի գլուխ կամ ի մօրուս։ Մի՛ ապականիցէք զտեսիլ մօրուաց ձերոց։ Կալաւ զմօրուացն ամեսայայ։ Ամենայն մորուք խզեսցին։ Որպէս իւղ զի իջանէ ի գլուխ եւ ի մորուսն ահարոնի. ի մորուացն իջանէ, եւ այլն։
Չես նման թագաւորի, այլ քօշի ունիս պարանոց եւ մօրուս. (Պտմ. վր.։)
myrtletree, myrtleberry.
μύρτος, μυρτίς, μυρσίνη myrtus. Ծառ, որ կոչի նաեւ ՄՐՏԵՆԻ, ՄՐՏԻ. եւ Պտուղ նորա. μύρτον bacca, sive fructus myrti. պ. միւրտ, միրսիյն. թ. մէրսին աղաճը . Տունկ կամ թուփ մանրատերեւ մշտականաչ անուշահոտ. որոյ պտուղն է իբրեւ համեմ կծու՝ ախորժելի ստէպ ճաշակողացն, այլ անախորժ անսովորից.
Ծառք պտղաբերք, ընդ նոսին եւ մուրտ, եւ այլ բազում անուշահոտ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։)
Ի մուրտն այլ հոտոյ զօրութիւն տայ, ի մանիշակն այլ. (Լմբ. պտրգ.։)
cf. Մռնչումն.
roar, roaring;
bellowing, lowing, whining, shuddering.
noisy, clamorous, resounding.
heap of corpses, slaughter.
Եւ այնչափ զմսադէզն բարձրացուցանեն, որ յանկանելն (ի վերայ՝) այլ ոչ մեռանէին. (Հ. փետր. ՟Ժ՟Ե.։)
flesh-eating, living upon flesh;
carnivorous.
cf. Մսանունք.
մսանունք նանց ՄՍԱՆ կամ ՄՍԱՆՈՒՆՔ. μηρίον, μηρός ile, ilium, ilia ὁσφύς lumbus, coxa ὅσχεος, ὁσχέα, -ον scrotum. Ասի եւ ՄԿԱՆ. ըստ որում ի յն. մի՛ս է մուկն. եւ պրս. միյան, իբրու միջանք։ Իբր զի Մսանն է Մսուտ մասն մարմնոց կենդանեաց, կամ փափուկ միսն մկնաձեւ. եւ միանգամայն վարի որպէս Մէջք, երանք. ազդր. բարձք. զիստ. գաւակ, համեմատութեամբ այլեւայլ բառից յունաց. ձկնմիս. դնդղուց, լօփ միս .... եւ մէջք, աճուկ.
butcher;
մանուկ —ի, -'s boy;
cf. Մսավաճառանոց.
Ոչ լինի ի մսավաճառսն ճանճ, կամ այլ ինչ ի վերարկուսն. (Ճ. ՟Գ.։)
price of meat.
Ցուլն քարկոծ լիցի. եւ վաճառեալ յայլազգիս՝ զմկսգինն յաղքատս տայցեն. (Մխ. դտ.։)
cf. Մսուտ.
Թէ ոք պիղծ համարիցի զհաց՝ որ մսոտ իցէ եւ այլն. (Կանոն.։)
cf. Մսեղ;
touched with meat;
contaminated.
Թէ ոք պիղծ համարիցի զհաց՝ որ մսոտ իցէ եւ այլն. (Կանոն.։)
crib, manger;
stable;
զուարակ ի մսրոյ, a fat calf;
— or —ք բերանոյ, jaw bone or the interior of the mouth;
— or կառք մսրի, cf. Յարդգող.
Ուր ոչ գոն եզինք, մսուրք սուրբ են։ Կամ թէ գոչիցէ՞ եզն առ մսուր, յորժամ ունիցի զկերակուր։ Եդ զնա ի մսուր, զի ոչ գոյր նոցա տեղի յիջեւանին։ Ո՞չ արձակէ զեզն իւր կամ զէշ ի մսրոյ.եւ այլն։
Ի մսուր եդաւ, այլ զմսրովն հրեշտակք պարաբերեցին. (Պիտառ.։)
sharpness, shrewdness, sagacity.
Վասն մտաբացութեան, իմա՛ ընթերցեալ փոխանակ բառիս յն. զայլ բառ որպէս. որպէս եւ ապաշխարութիւնն ասի ըստ յն. որպէս թէ փոխելն զմիտս.
to recollect, to remember;
to take it into one's head, to think, to purpose, to contemplate, to imagine, to conceive;
to make an attempt, to attempt, to dare, to will, to be inclined to, to bring oneself to;
to give oneself up to;
ի կերակրիկ ինչ —, to obtain a bare livelihood;
յապաշխարութիւն —, to repent, to be converted, to amend;
ի նախանձ —, to be envious, jealous;
cf. Խեղդ.
βιβάζομαι, ἑπεχειρέω, ἑπιτίθημι aggredior, impono եւ այլն. Մտօք բերիլ, կամ խորհել. կամիլ. յօժարիլ. անկղիտանալ. ցանկալ. թեւակոխել. ձկտիլ. շարժիլ. ձեռնամուխ կամ ձեռներէց լինել. երկնել. համարձակիլ. իշխել. դնել ի մտի առնել ինչ չար կամ բարի, եւ բուռն հարկանել.
Ուրիա ի ձեռն պարգեւացն ոչ մտաբերեաց երթալ ի տուն իւր։ Եւ ոչ մտաբերեցին այլ մարտնչել թնդ յովսափատու։ Որ զերկաթն գողանալ մտաբերեաց, նա թէ եւ ոսկւոյ երբէք դիպէր, ոչ ակնածէր. (Եփր. թագ. եւ Եփր. մն. եւ Եփր. գող.։)
attentive, careful, vigilant, diligent, exact;
considerate;
— լինել, to be attentive, to pay attention to, to mind, to attend to, to take heed to, to apply, to be assiduous.
diligent, prompt, ready;
—, — իմն, — սիրով or կամօք, willingly, voluntarily, with good will, heartily, cheerfully, with pleasure;
candidly, frankly, sincerely.
ἠδύς suavis, lubens եւ այլն. Ուր իցէ դիւրութիւն կամ անդորրութիւն մտաց եւ սրտի. անդորր. քաղցր. եւ Դիւրալուր. յօժարակամ. որ ինչ լինի սրտի մտօք եւ ամենայն ոգւով.
ՄՏԱԴԻՒՐ. մ. ἠδέως, ἤδιστα, ἵδιον suaviter, libenter εὗ bene ἑκτενῶς, ἑκτενέστερον extense, vehementer εὑγνωμόνως ingenue, ex aequo bonoque animo եւ այլն. Դիւրութիւն մտաց եւ սրտի. յօժարութեամբ. սիրով. կամաւ. սրտի մտօք. ամենայն ոգւով. սերտիւ. հեշտեաւ. լաւ. քա՛ջ.
to break or reduce to pieces, to grind, to pound, to bruise, to crush, to triturate;
to hash, to mince.
Մանրել որպէս զփոշի։ Մանրել զբլուրս, եւ առնել որպէս զփոշի։ Մանրել զփայտ, զարձանս, զանօթս նոցա, կամ զնոսա իսպառ։ Մանրեցան խեցին եւ երկաթ.եւ այլն։
pea, peas;
used up, worn out, old;
cf. Հալ եւ մաշ.
Կազմեալ կայր մաշ ի դարմանս հիւանդաց, եւ սնափառէր. եւ այլոց սերմանեաց եւ հընդոց ոչ տարեալ՝ այպանեն զնովաւ, եւ դու (ասեն) ծանծաղամիտ գոլով, ըստ որում մաշ կոչիս, փքաս. (Մխ. առակ. ՟Խ՟Զ։)
Ստեղծուածն մեր առաջին՝ նոր էր, եւ մեղքն մեր առնեն հին եւ մաշ։ Ձորձն հին եւ մաշ։ Ոչ եթէ ի բնէ հին եւ մաշ էին, այլ իբրեւ աղտեղանան եւ պղծին՝ ապա լինին հին եւ մաշ. (Եփր. աւետար.) cf. ՀԱԼ ԵՒ ՄԱՇ։
flower or seed beds, garden-plot, parterre.
Փոսե՛ր արա ի մաշարայ խորու թի՛զ մի։ Մի՛ մաշարայ ցաներ զսադիրն (կարոսի), այլ փո՛ս արա, եւ զհունտն ափկից ի ներքս լիցի։ Զձիթենւոյ առնուն զուռն ի տակուցն հանդերձ հինայովն, եւ տանին ի մաշարայ մի՝ կուռ հետ իրերաց տնկեն. (Վստկ.։)
to use up, to consume, to wear out, to waste;
to corrode, to gnaw, to eat;
to spoil, to destroy;
to make thin or lean, to emaciate, to extenuate;
to afflict, to mortify;
— զժամանակ, to employ, consume, spend, or waste one's time;
— զոգիս, to harass, to vex, to tease the mind with longing;
— զխորհուրդս, to thwart, to baffle.
Որպէս Հալել, կամ հաշել, (ըստ յն) տե՛ս (Ղեւտ. ՟Ի՟Զ. 39։ Օր. ՟Լ՟Զ։ 24։ Սղ. ՟Լ՟Ը. 12։ ՟Հ՟Դ. 3։ ՟Ճ՟Զ. 26։ ՟Ճ՟Ժ՟Ը. 129. 158։ ՟Ճ՟Լ՟Ը. 21. եւ այլն։)
Սոցին հանգոյն եւ յայլ գիրս պէսպէս ոճով.
made of leather, of skin, membranous.
Եւ արար տէր աստուած ադամայ եւ կնոջ նորա հանդերձս մաշկեղէնս։ Գօտի մաշկեղէն ընդ մէջ իւր։ Ծածկեսցէ զնա մաշկեղէն նուարտանաւ կապունակաւ։ Յամենայն մաշկեղէն նիւթոյ։ Անօթ մաշկեղէն։ Ամենայն մաշկեղէն անօթոյ.եւ այլն։
Մարմնանայ ոչ յեղափոխմամբ, այլ ի մարմին մաշկեղէն բովանդակի. իբր մորթապատ. (Լմբ. հանգ.։)
cf. Մաշկեայ;
garment of skins;
գօտի —, leather girdle;
ոտք —ք, web-footed;
մարմին —, human skin;
mortal coil.
Եւ արար տէր աստուած ադամայ եւ կնոջ նորա հանդերձս մաշկեղէնս։ Գօտի մաշկեղէն ընդ մէջ իւր։ Ծածկեսցէ զնա մաշկեղէն նուարտանաւ կապունակաւ։ Յամենայն մաշկեղէն նիւթոյ։ Անօթ մաշկեղէն։ Ամենայն մաշկեղէն անօթոյ.եւ այլն։
Մարմնանայ ոչ յեղափոխմամբ, այլ ի մարմին մաշկեղէն բովանդակի. իբր մորթապատ. (Լմբ. հանգ.։)
wear, wear and tear, deterioration, consumption, use;
corrosion;
decay, decline;
—ումն լուսնի, waning of the moon;
լուսինն առնու աճումն եւ —ումն, the moon waxes and wanes.
Մաշելն, իլն (ըստ ամենայն առման). σύντριμμα contritio եւ այլն. Հաշումն եւ մաշումն առանց բժշկութեան. (Առակ. ՟Զ. 15։)
fog;
cf. Մառն.
ՄԱՌ կամ ՄԱՌՆ. Արմատ բառիցս Մռայլ, Մառախուղ. որպէս Մէգ, եւ միգանման հիւթ մածեալ. մար.
Խաւար, մութ, մէգ, մառն, մռայլ (որպէս փաղանուանք). (Հին բռ.։)
foggy, hazy, misty, caliginous, cloudy.
Որք նստէին ի խաւարին եւ ի մառախղին մռայլս տգիտութեան. (Պիտառ.։)
fog, haze, mist;
darkness, obscurity;
օր ամպոյ եւ —խղոյ, cloudy and tempestuous or stormy day.
γνόφος, ὀμίχλη , ἁχλύς caligo, nebula, tenebrae θύελλα procella. (գրի եւ վրիպակաւ Մարախուղ. ի ձայնիցս՝ մառ, մառն. եւ խուղ. կամ խուլ կամ հոյլ եւ այլն) Մէգ. բալ. շոգի. օդ թանձր՝ որպէս գոլորշի վերացեալ, կամ ամպ վայրիջեալ եւ զնստեալ իբրեւ զծուխ եւ զշամանդաղ, խոնաւ եւ խոնաւացուցիչ, մթագին եւ մթագնիչ՝ որպէս աղջամուղջ. եւ Մէգ մրրկեալ. մրրիկ. մշուշ, բալ.
Տէր ասաց բնակել ի մառախղի։ Խաւար ծածկեաց զերկիր, եւ մառախուղ զհեթանոսս։ Մէգ եւ մառախուղ։ Խաւար եւ մէգ եւ մառախուղ։ Օր խաւարի եւ միգի, որ ամպոյ եւ մառախղոյ.եւ այլն։
Լապտերն յորժամ շիջանի, ոչ այլ ինչ է, բայց մառախուղ եւ մէգ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 4։)
pantry, store-room, cellar, larder, buttery;
wine-cellar, wine-vault, canteen.
Ոչ շտեմարանք եւ մառանք (յն. մի բառ), եւ ոչ այլ ինչ նոյնպիսի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
part;
bit, piece, morsel;
share, portion;
lot, parcel;
ration, allowance;
contingent, quota;
side, part, quarter, clime;
minute;
relics;
holy or hallowed bread;
— հաւատոյ, article of faith;
մասունք բանի, the heads of a discourse;
— բարի, the better part;
— զգայական, սրտմըտական, ցանկական, sensitiveness;
irascibility;
concupiscence;
մասամբ, ըստ մասին, ըստ մասնեայ, ի —է, in part, partly;
partially, in parts;
by halves;
մեծաւ մասամբ, ըստ մեծի մասին, բազում մասամբ, ըստ առաւելագոյն մասին, for the most or greatest part, mostly, chiefly;
յայսմ մասին, ի մասինդ, յայդմիկ, on this side, on this consideration;
ի մասին, for, instead of;
— առ — or առ մասին, — —, piecemeal, in pieces, piece by piece, in shreds, limb by limb;
իմով մասամբ, on my part, as for me;
աղօթից մասամբ, as for, or with regard to prayers;
ի պարգեւի մասին, in place of a gift, as a gift;
նմա ել —, he was allotted, he had for his share, or portion;
it is fallen to his lot;
— ունել, to participate in, to take a part or concern in;
ի բարեաց մասին առնուլ, to take in good part;
ի չարի մասին առնուլ, to take ill, or amiss;
գրաւիլ ընդ մասամբք ախտից, to be subject to certain vices;
չիք մերընդ դաւթի, we have nothing to do with David.
Մասն (տալի) արանցդ՝ որ եկին ընդ իս, նոքա առցեն զբաժին իւրեանց։ Տաջի՛ք զհինգերորդ մասն փարաւոնի, եւ չորք մասունքն ձե՛ր եղիցին։ Մասն ետու զայն ի պտղոցն տեառն։ Նորա լիցի երին աջոյ ի մասն։ Էջ ի մասն ինչ յիսներորդաց բանակին։ Ի մասնէ աղի ծովուն յերեւելից կողմանէ։ Մարիամ մասն բարի ընտրեաց։ Չգուցէ մասն ինչ ի խաւարին։ Ձկան խորովելոյ մասն։ Արարին չորս մասունս՝ իւրաքանչիւր զինուորի մասն։ Ի մասինդ յայդմիկ։ Ըստ իւրաքանչիւր մասին։ Մասամբք տօնից։ Բազում մասամբք։ Մասն բաժնի διαίρεσις ։ Մասն առնել . μερίζω եւ այլն։
Զի մի՛ մասամբ բոլորն, այլ՝ մասն բոլորիւն զարդարեսցի. (Փիլ. ել. ՟Ա. 10։)
Չասէ՝ թէ լցայց, այլ թէ, ի մասնէ ինչ. (Ոսկ. հռ.։)
Ըստ մասնեայքն եւ ըստ իւրաքանչիւրքն ներհակք ի բազմութիւն միշտ բաժանեալ լինին։ Անհատքն ի վերայ միոյր միայնոյր զմասնայցն։ Ոչ ի վերայ այլոյ ուրուք եղիցի ըստ մասնեայց։ Ոչ եւ մակ այլոյ ուրուք լինիցին ըստ մասանցն։ Ի վերայ ամենեցուն ըստ մասինցն մարդոց, եւ այլն. (Պորփ.։)
partial;
partitive.
Իմաստասիրութիւն ոչ եթէ ի մասնականացն լինի, որք ի ծորման եւ ի հոսման են, այլ ի հանուցն լինի, որք ոչ փոփոխին. (Սահմ. ՟Ա։)
particular, special;
private.
Մասնաւոր (այսինքն ինչ մի) հարկիլ։ Հարկելով յունաց, այլեւ մասնաւոր ինչ եւ պարսից. (Խոր. ՟Բ. 23։ ՟Գ. 10։)
cf. Մասնաւորապէս.
Յայտնեալ մասնաւորաբար, այլ ոչ կատարելապէս։ Ընկալան, այլ մասնաւորաբար։ Մասնաւորաբար եւ համառօտապէս. (Եղիշ. մկրտ.։ Սարգ. յկ. ՟Թ։ Արծր. ՟Ա. 9։)
parcel;
particle, molecule.
Աստեղաբաշխութիւն ուսումնականին գոյ մասն, իսկ բոլոր իմաստասիրութեան մասնիկ։ Ոչ է այլոյ արհեստի մասն կամ մասնիկ՝ գործի նորին. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
Բաշխեն մասնկունքն շրջանակիւ յայլ եւս հեռագոյն մասնկունսն. իբրու մասնկացն այլոց՝ ոչ բաշխելով այլոց մասնկացն. (Պղատ. տիմ.։)
stuffing pipe or reed.
Բառ ռմկ. Եղեգիկ՝ որ ի մէջ կկոցի, մագուգի, եւ այլն.
administrator, manager;
steward, provider, victualler;
dispenser, distributor;
— վանից, cellarer.
Զի ոչ եթէ անձանց, այլ մեզ մատակարարք լինէին նոցին. (՟Ա. Պետ. ՟Ա. 12։)
young, tender, new, fresh;
child, little child;
mortuary festival for the poor;
— հասակաւ, յաւուրց, very young;
ի — տիս, in infancy, at so tender an age;
որթ —, milk-fed calf.
ἀπαλός mollis, tener, delicatus νήπιος, νέος, νεώτερος, νεώτατος novus, juvenis, infans եւ այլն. (լծ. տղայ. իսկ ըստ վարդանայ ի ծն. ստուգաբանի մատո՛ աղ) ռմկ. մատղաշ. Փափուկ. կակուղ. գիրգ. նորածին. նորաբողբոջ.
Մանուկ մատաղ։ Մանկունքս մատաղ են։ Իբրեւ զմարմին մանկան մատաղոյ։ Որդեա՛կ իմ մատաղ։ Որթ մի մատաղ եւ բարի։ Քան զորթ մատաղ, եւ այլն։ Եթող որդի մատաղ հասակաւ. (Եւս. քր. ՟Ա։)
young, new, tender;
young plant, sucker, layer, shoot, sapling, off-set, slip;
neophyte, proselyte;
թուփ —, young shrub;
— նահատակ, child-martyr.
Մատաղատունկ զնորահաւատն ասէ, եւ ոչ զմանկութիւն տիոցն։ Մատաղատունկ աստ ոչ զմանկութենէ ասէ, այլ զնորահաւատէն, ըստ այնմ, եթէ ես տնկեցի, ապողոս ջուր ետ, աստուած աճեցոյց. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
young, tender.
Երբեմն իբրեւ զհինօրեայ, երբեմն իբրեւ զմատաղօրեայ կերպարանեալ։ Կոտորին այլեւայլ տիովք, կէսք մատաղօրեայք, եւ կէսք երիտասարդք. (Եզնիկ.։)
ring;
signet-ring, seal, stamp;
cf. Մատնոց;
ոսկի, ադամանդեայ —, gold-ring;
diamond-ring;
— պատկերեալ, cameo-ring;
հարսանեկան —, wedding-ring;
— կրել, to wear a ring;
կնքել —նեաւ, to seal with a ring.
Զմատանիդ եւ զգինդդ եւ զգաւազանդ։ Ո՞յր իցէ մատանիդ։ Զգինդս եւ զմատանիս։ Հանեալ փարաւոնի զմատանին իւր ի ձեռանէ իւրմէ՝ եդ ի ձեռին յովսեփայ։ Տո՛ւք զմատանին ի ձեռն նորա։ Կնքեաց թագաւորն մատանեաւ իւրով, եւ մատանեօք մեծամեծացն։ Կնքեցաւ մատանեաւ նորա։ Դի՛ր զիս իբրեւ զկնիք ի սրտի քում, եւ իբրեւ զմատանի (յն. դարձեալ կնիք) յաջոյ ձեռին քո, կամ ի վերայ բազկի քոյ. եւ այլն։