Definitions containing the research օդ : 1295 results

Պրակ, աց

s.

wood, thicket, grove, bush;
work, writing;
chapter, paragraph or article;
— թղթոյ, ream of paper;
— կտաւոց, չուխայից, entire piece of linen or woollen cloth, bale, pack;
—ք ուսման, lesson;
acts;
—ք առաքելոց, the Acts of the Apostles.

· Calfa

NBHL (2)

ՊՐԱԿ. պրակք. լայնաբար՝ Յօդուածք կամ գլուխք բանից յոր եւ գիրս. որ եւ Գործ կամ գործաւորութիւն ասի.

Պրակ. պրակք. լայնաբար՝ Յօդուածք կամ գլուխք բանից յոր եւ գիրս. որ եւ Գործ կամ գործաւորութիւն ասի.


Պրկեմ, եցի

va.

to bind, to strain, to tighten, to tie tight, to pinion;
to stretch, to lengthen out;
cf. Յօն.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յայլմէ ումեքէ ի բաց ձգեցեալք առ ի պրկիլ եւ ձգտիլ։ Զօդն ձեւացոյց եւ պրկեաց սաստկութեամբ. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Պրկումն, ման

s.

stretching, tension.

· Calfa

NBHL (3)

Որ խիստ էր քան զամենայն ցաւս՝ պրկումն յօդից անդամոցն. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 10։)

ՊՐԿՈՒՄՆ. Պարզուած օդոյ՝ տարածմամբ եւ ձգտմամբ.

Ի հրացանութենէ փայլական հրոյ հասեալ յօդս՝ յինքն ամփոփէ զբնութիւն օդոյն եւ զխոնաւութիւն ջրոյ. եւ այնպէս պրկմամբ օդոյն թանձրանայ՝ մածեալ եռացմամբ հրոյն, եւ կարծրացեալ քարանայ. (Իգն.։)


Ջախջախ

adj. s.

crushed, shattered, broken;
weak, fragile;
click & spring work (in watches).

· Calfa

NBHL (1)

Նմանութեամբ կցկտուր. փուտ. անպիտան. ստայօդ. սեթեւեթեալ. կոտրտուած ծռմռկած. որ եւ ՋԱԽՋԱԽՈՒՆ ասի.


Ջայլ, ից

s.

multitude, crowd, quantity;
company of mourners or weepers;
repeated bursts of weeping, wailing.

· Calfa

NBHL (1)

Ասել եւ զեռակլեան սոճին, որ ջայլեացն օդից բիւրուց եօթեանց կաթամբ սնասէր։ Բանս ոչ կամի զքեզ (զալեւսդ) ջջնի յորջորել. վասն զի ջատագով ջայլեաց՝ գաղափար հարանցն կոչի. (Մագ. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Ձ՟Գ։)


Ջերին

adj.

warm, hot;
serene, calm, mild.

· Calfa

NBHL (1)

Զբնութիւն օդոցն փոխէ ի ջերինս, եւ անգուստ ի վիշտս ամպրոպաց. (Պիտ.։)


Ջերմ, ոյ

adj. fig. s.

warm;
serene, calm;
ardent, burning, fervid, fiery, passionate;
tender, affectionate;
heat, warmth;
hot viands;
— է, it is warm;
cf. Ջերմն.

· Calfa

NBHL (1)

Հակառակք, որպէս ջուր՝ հրոյ, ցուրտ գոլով եւ գէջ՝ ջերմոյն եւ չորին. եւ երկիր՝ օդոյ, ցուրտ գոլով եւ չոր՝ ջերմոյն եւ գէջին. (Նիւս. բն.։)


Ջերմակիծ

adj.

burning, ardent;
— առնել, to burn, cf. Կիզում, cf. Տոչորեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մտանեն օդքն ահարովնեանքն (հրայինք) յանդունդս, եւ առնեն ջերմակիծ զաղբերս. (Պիտառ.։)


Ջերմահոտ

adj.

warm.

· Calfa

NBHL (1)

ՋԵՐՄԱՀՈՎԻՏ կամ ՋԵՐՄԱՀՈՏ. Ունօզ զջերմ հովիտ, կամ զջերմային օդս եւ զգիրս.


Ջերմային

adj.

warm.

· Calfa


Ջերմաչափ, ի

s.

thermometer;
— բնական, natural -;
— բուսական, vegetable -;
— օդեզէն, air — or atmospherical -;
— ալքոհլեան, spirit -;
— տարբերական, differential —;
— մետաղական, metallic —;
— ծայրագոյն ջերմութեան կամ ցրտութիւն, maximum — & minimum —, self-registering —, register —;
— հարիւրամասն —, centigrade -;
— Ռէօմիւրի, Ֆարէնհայթի, Reaumur's —, Fahrenheit's —;
—ն բարձրացաւ՝ էջ մի աստիճան, the — has ascended, has fallen one degree;
—ն զրոյէն մի աստիճան վար՝ վեր է, the — is one degree ahove or below zero.

· Calfa


Ջերմին

adj.

rather warm, hot;
fiery.

· Calfa

NBHL (1)

Հուր՝ ջերմին եւ չորին. (օդ ջերմին է եւ գիջին. Լծ. ածաբ.։)


Ջերմոտ, աց

cf. Ջերմընկալ.

· Calfa


Ջին, ջնաց

s.

cudgel, stick, wand.

· Calfa

NBHL (1)

Զօդսն կոծել ջնօք ձեռնարկեն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Ջիք

adj.

perihelion.

· Calfa

NBHL (1)

Յարկայ կամարք արեգականդ, ուր օդն թանձրամած ջիք, շաղաւարն. (Պիտառ.։)


Ջլացուցանեմ, ուցի

va.

to nerve, to strengthen the nerves, to corroborate, to invigorate.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջնորդութիւն հոգւոյն ջլացուցանէ եւ պնդէ զգայութիւնն։ Ի ջուրց ծովու՝ ջլացուցանելով զօդն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 10։ Վրդն. սղ.։)


Ջղակապ

adj.

bound with the nerves.

· Calfa

NBHL (1)

Ոսկերք (մարմնոյն) պատկանեալ ջղակապ յօդիւք. (Անյաղթ հց. իմ.։)


*Ջոջ

s.

great, grand.

· Calfa

NBHL (1)

Բրօդօնօտար. որ է աւագ կամ ջոջ նօտար. (Մարթին.։)


Ջրածին

adj.

cf. Ջրածնունդ;
s. chem. hydrogen.

· Calfa

NBHL (1)

Ջրածին կայտառաց։ Ջրածին զուղակացն։ Ջրածին ծնունդք։ Ջրածին ձկանց։ Կենդանիք երկաւորք եւ օդայինք եւ ջրածինք. (Ագաթ.։ Արշ.։ Վեցօր. ՟Է։ Շ. թղթ.։)


Ստուերամարտութիւն, ութեան

s.

sciamachia.

· Calfa

NBHL (2)

Ստուերամարտ լինել՝ զօդն հարկանելով. (Ոսկիփոր.։)

Նմանեալ զըմբշամարտկացն անփորձայաղթսն, որք առ հեռիսն ի նոցանէ արիաբար ստուերամարտիկ եղեալ, եւ զօդն դատարկ քաջասրտաբար վիրօք դադարեցուցանել. (Դիոն. ածայ.։)


Սրանամ, ացայ

vn.

to be pointed, sharp, to end in a point;
to pass rapidly, to fly, to go quickly, to fleet away, to rush on, to precipitate, to rush on headlong;
to be soured, exasperated, to chafe at;
ի բաց —, to disappear, to fly away, to vanish.

· Calfa

NBHL (1)

Ծուխ եւ ստուեր եւ տերեւ յօդոյ սրացեալ. իմա՛ ըստ յն. տարաբերեալ։


Սրավար, աց

adj.

moving quickly, rapid, swift, impetuous, violent.

· Calfa

NBHL (2)

Սո՛ւր վարեալ յընթացս. սրընթաց. արշաւասոյր. սրաշարժ. օդապարիկ. արագ. եւ Հարեւանցի.

Սահեալ ի վերայ արշաւասոյր ալեացն սրավարաց մոլեգնելոց։ Ոչ եթէ ծայրաքաղ ինչ արարեալ՝ օդաբանս կամ սրավարս (կամ օրավարս, աւրավարս) ինչ խօսեցաւ. (Ագաթ.։)


Սփռեմ, եցի

va.

to spread, to disseminate, to disperse, to scatter, to strew, to sow, to propagate, to diffuse;
to pour out or forth, to open;
սփռել ծաղիկս, to strew with flowers.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ իժի թոյնք սփռեսցին։ Ոգին սփռի իբրեւ զօդ թոյլ. եւ այլն։


Սփռիչ

s.

iron-bar, cross-bar or crow-bar, tenon.

· Calfa

NBHL (1)

ἁγκωνίσκος parvus cubitus, catenatio, commissura, flexus brachii. Զօդ արմկաձեւ. ճարմանդ. աղխ պարզեալ, եւ որպէս բազուկ տարածեալ խոտորնակի. չափրաստ, գօլ.


Սօսափիւն

s.

noise, murmur, sough, breath;
trembling, agitation;
— սաղարթուց, rustling of the leaves;
— հողմոց, hollow or rumbling noise of the winds.

· Calfa

NBHL (2)

Ի սօսիսն. զորոց զսաղարթուցն սօսաւիւն ըստ հանդարտ եւ կամ սաստիկ շնչըլոյ օդոյն եւեթ ուստ շարժումն սովորեցան ի հմայս աշխարհիս հայկաղանց. (Խոր. Ա. 19։)

Ոչ էին կերպարանք առաջի աչաց իմոց, բայց միայն օդ եւ սօսափիւն լսէի. (Յոբ. Դ. 16։)


Վազեմ, եցի

vn.

to run swiftly, impetuously;
to leap, to bound, to spring or dart forward, to clear at a single bound;
to overstep, to surpass, to transgress, to trespass;
— սրտի, to flutter, to throb, to palpitate;
— զոմամբ, to revolt against;
to despise;
ի բաց —, to pass away, to fly away;
յօրէնսն —, to inveigh against the law;
վազեալ անցանել, to overpass, to cross, to leap over, to outleap;
յազատութեանն փառս, to lift up the horns against, to rebel, to rise in rebellion;
to get proud, to become presumptuous.

· Calfa


Վիրաւորութիւն, ութեան

s.

wound, hurtmed lesion.

· Calfa

NBHL (1)

Ասացին զձայնն վիրաւորութիւն օդոյ. (Մագ. քեր.։)


Վնաս, ուց

s.

wrong, prejudice, injury, detriment;
damage, harm, hurt, loss, grievance;
ill, fault, sin, injustice, mischief;
հասուցանել, տալ, գործել, cf. Վնասեմ;
—ուք վաճառել, to sell at a loss;
ի — ուրուք, at the peril, at the loss, at the detriment, at the expense of a person;
ոչ մեծ ինչ է —ն, there is no great harm done;
ի — իւր շրջեցաւ իրն, the affair turned out to his disadvantage;
էր գիր —ու նորա գրեալ, his accusation was written above;
զի՞նչ — է իմ, what fault have I ?
— է քեզ գինին, wine is bad for your health;
որ — գործէ նոյն եւ հատուսցէ, he that does the damage must answer for it.

· Calfa

NBHL (1)

βλαβή noxa, damnum, detrimentum, pernicies ζημία mulcta, poena. (Վնաս՝ նոյն ընդ Վզեան. յորոց եթէ ի բաց դիցի տառդ վ, լինին՝ նաս. որպէս լտ. եւ թ. նօդսա, նօ՛քսան. եւ զեան. ռմկ. զիան , որ եւ զարար, քէտէր. իսկ սանս. վինա՛սա, է կորուստ)։ Ամենայն ինչ՝ որ բերէ զրկանս կամ տուգանս, եւ նոյն իսկ տուգանք. տոյժ. զրկանք. (հակառակն շահու եւ օգտի).


Վնասակարութիւն, ութեան

s.

hurtfulness, damage, prejudice, danger;
— օդոյ, inclemency of the weather.

· Calfa


Վշտացուցանեմ, ուցի

va.

to cause displeasure, to sadden, to offend, to afflict, to grief, to plague, to discompose, to vex, to torment.

· Calfa

NBHL (1)

Ձմեռն անչափ բռնութեամբ օդոցն եւ բերմանց վշտացուցանէ զամենայն։ Յամառնայինսն տաքմամբ աւազին ժռիցն վշտացուցանեն. (Պիտ.։)


Վրիպանուն

cf. Սուտանուն.

· Calfa

NBHL (1)

Սուտանուն. ոյր անունն յարդեանց վրէպ գտանի. խաբեպատիր. ստայօդ.


Տ (dioun)

s.

the thirty first letter of the alphabet, and the twenty fifth of the consonants;
four thousand, four thousandth.

· Calfa

NBHL (1)

Տ. Ի տառադարձութեան յայլոց ազգաց փոխի ի մերս դ. եւ դ այլոց՝ ի մերս տ. զոր օրինակ, յն. տի՛տիմօս, դիրիտա՛դիս, բէ՛դրօս, արիսդօդէ՛լիս. , ըստ հյ. դիդիմոս. տրդատէս. պետրոս. արիստոտէլ։


Տախտակամած, ից

adj. s.

covered with boards, planks, boarded, planked, floored;
wainscoted;
wooden floor;
scaffolding;
wainscot;
— նաւու, deck;
— առնել, գործել, to wainscot, to plank, to board, to floor.

· Calfa

NBHL (1)

σανιδωτός tabulatus, asseribus tectus ἑξυλώμενος ligno tectus, contignatus. Տախտակօք մածեալ, պատեալ, զօդեալ. Խոր տախտակամածս արասցես զնա (զսեղանն)։ Բովանդակ տախտակամած գործեաց զնա։ Շինեցեր քեզ տուն ... տախտակամածս ի մայրից։ Տունն եւ որ զնովաւ յարկքն ... տախտակամած. (Ել. ՟Ի՟Է. 8։ ՟Լ՟Ը. 7։ Երեմ. ՟Ի՟Բ. 14։ Եզեկ. ՟Ի՟Ա. 18։)


Տածեմ, եցի, ծի

va.

to care, to take care of, to preserve;
to nourish, to maintain, to sustain, to feed;
to cultivate;
to foment, to stir up;
— զախտս, to cherish, to flatter vices;
— զխռովութիւն, to foment disturbances;
cf. Ձու.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վայրի դալարւոջ եւ ի ջուր հանգստեան տածեալս։ Եւ զայլն եւս երիս որոշմունս օդոցն զովութեան տածիցիմք ի նինուէ. (Խոր. ՟Գ. 68. ՟Ա. 15։)


Սեւաթոյր

cf. Սեւաթորմի.

· Calfa

NBHL (1)

ագռաւն սեւաթոյր է։ Սեւաթոյր է օդ (առանց լուսոյ). ոչինչ ունի յինքեան լուսաձեւութիւն։ Սեւաթոյր է կրկին կապուտակն. (Փիլ.։)


Սեւեռ, աց, ից

s.

nail, stud.

· Calfa

NBHL (1)

Բեւեռ. հեղոյս զօդիչ. գամ. եւ Հեղուսումն. մածումն. պնդումն.


Սեւեռակապ

cf. Սեւեռապինդ.

· Calfa

NBHL (1)

Զօդեալ հեղուսիւք, երկաթագամ. պնդակապ.


Սեւեռեմ, եցի

va.

to nail, to stud, to fasten with a nail, to fix well;
to attach, to stick.

· Calfa

NBHL (1)

Բեւեռել. հեղուսել. մածուցանել. պնդել. հաստատել. զօդել. յարել. շաղել. գամել, կպցընել, փակցընել.


Սէ, սերա, սարա, սէք, սայք, սացա

pron.

cf. Սա;
cf. Սորա.

· Calfa

NBHL (1)

իգականն դերանուանցս Սա, սորա. սոքա, սոցա. յարմարեալ յունական յանգի կամ յօդի յիգականն, ἠ, ὴ , ի՛ որ փոխանցի ի հյ. է, եւ ա.


Սէր, սիրոյ

s. fig.

love;
affection, fondness, tenderness;
inclination, delight, liking, taste, fancy;
love, passion, flame, salacity, love-suit;
charity, supernatural love, christian charity;
agape, love-feasts;
kiss;
— կանանց, hymen, vulva;
the quiver of love;
— վաղանցուկ, amour, intrigue, love affair;
յօդակապք, ոլորք սիրոյ, ties, bonds of love;
հանգոյց, տոմսակ, գաղտնիք, երգ, վէպք, ընծայ սիրոյ, love-knot, love-letter, love-secret, love-song, love-tale, love-toy;
— առ աստուած, առ ընկերն, ազատութեան, հայրենեաց, արուեստից, փառաց, առաքինութեան, love of God;
of our neighbours or fellow-creatures;
of liberty;
of our country;
of arts;
of glory;
of virtue;
ամուսնական, մայրական or մայրենի, հայրական, որդիական —, connubial or conjugal, maternal, paternal, filial love or affection;
— անձնական, self-love, egoism, solipsism;
— աստուածային, երկնային, մաքուր or սուրբ, նորաբողբոջ, փոխադարձ, համեստ, օրինաւոր, եռանդուն, սաստիկ, բուռն, անչափ, հաստատուն, հաւատարիմ, յաւիտենական, divine, celestial, pure, rising, reciprocal or mutual, honest, lawful, ardent, lively, violent, extreme, constant, faithful, eternal love;
մոլենախանձ —, jealousy;
— երկրային, յողդողդ, անցաւոր, զգայական, մարմնական, անկարգ, պիղծ, յանցաւոր, եղեռնաւոր, earthly, inconstant, fleeting or transitory, sensual, carnal, illicit, lustful, culpable, criminal love;
վայելել սիրով, to make love to, to fall in love with, to court, to woo;
հալիլ մաշիլ սիրով, to burn, to languish with love, to be love-sick;
հատուցանել ընդ սիրոյ, to give love for love, to re-love;
— ազդել, to inspire with a passion;
դիւթել, բորբոքել զ—ն, to philter, to charm;
— ցուցանել, to show or demonstrate love for;
առնել —, to be courteous, amiable, friendly;
to do or confer favours;
ուտել զ—, to eat together, to make love-feasts;
դնել — ի բերան, to kiss, to embrace;
սիրով, lovingly, tenderly, affectionately, with pleasure, willingly;
ի — աստուծոյ, for God's sake;
ի — իմ, for me, for my sake;
արա ինձ —, do me the kindness or the pleasure to;
ամենայն սիրով, very willingly;
— իմ ! my love ! my dear ! cf. Խառնեմ;
cf. Հարկանիմ.

· Calfa


Սէրոնսիրտ

s.

gentle breeze.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. ընդ ջերին). որպէս թէ Զովացուցիչ սրտի. Սիւգ. մեղմ օդ զովարար՝ իջուցիչ եղեման. պարզ.


Սիգամ, ացայ, ացի

vn.

to strut, to stalk, to walk in a proud manner, with an air of ostentation or self complacency;
to bridle up, to give oneself airs, to carry one's head too high.

· Calfa

NBHL (1)

Սիեալ եւ սամսարել օդով ոտիցն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։)


Սիկ, սկոյ

s.

slime, mud, ooze, mire, slough, dirt;
deposit, sediment, dregs, lees.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յօդ հանդարտութեան ... ի սիկ ախորժութեան. (Նար. ՟Լ՟Բ։)


Սիրաշարժ

adj.

inciting to love;
incited by love.

· Calfa

NBHL (1)

Սէր ի յամպոյ յամպ սիրաշարժ օդոյն ծօղեալ՝ ի նոյն գեղման վայր իջուցեալ կաթս անձրեւաց. (Նար. տաղ ծն.։)


Սլացութիւն, ութեան

s.

cf. Սլացումն.

· Calfa


Սլացումն, ման

s.

soaring, flight.

· Calfa


Սկանամ, ացայ

vn.

to change into slime, to form a deposit, to settle;
գինիդ սկանայ, your wine is torbid.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ի ջեռեալ ջրոյ եւ ի շիջեալ հրոյ օդն լինի, նոյնպէս եւ ջուրն սկանայ, եւ լինի հող. (Լծ. փիլ.։)


Սկսանիմ, սայ

vn.

cf. Սկսնում.

· Calfa

NBHL (1)

Բնաւ ոչ սկսայ զկրոնաւորութիւն։ Սկսի՛ր յառաջինմէն, եւ է՛ջ յերկրորդն, եւ հա՛ս յերրորդ օդդ։ Սկսի՛ր այսուհետեւ յիշել զմարդիկ ողորմութեամբ. (Վրփ հց. ՟Ժ՟Ը։ Եղնիկ։ Լմբ. պտրգ.։)


Սղոխ, ի

cf. Սողոխ.

· Calfa

NBHL (3)

ՍՂՈԽ կամ ՍՈՂՈԽ. αὕρα aura. (լծ. թ. սօլուգ ). Սիք շունչ. շնչումն. մեղմ հողմ. օդ շոգեխառն.

Մատուցանեն զառ ի յօդն քաղցրախառնութիւն ... ստէպ ստեպ սղոխք օդոյ, անօրսունք՝ այն որ ի ծովէն, եւ թանձունքն որ ի լճէն. (Փիլ. տեսական. յորսէ եւ Խոր. ՟Գ. 62։)

Ի քաղծրաշունչ օդոցն սղոխք ալեացն վէտս վէտս ի վերայ միմեանց շրջապատին։


Սնդկազանգ

cf. Սնդկազօդ.

· Calfa