rotten, putrid, spoiled;
rottenness, corruption, putrefaction;
— ատամանց, caries, cariosity;
cf. Ատամն.
· Calfa
Համարի զերկաթ յարդ, եւ զպղինձ իբրեւ զփայտ փուտ. (Յոբ. ՟Խ. 18։)
Saviour's, Redeemer's.
· Calfa
Օրհնեալ ես փայտ սուրբ փրկչական։ Փրկչականն պատուիրան յանձին բերեալ կրէր. (Շ. բարձր.։ նար. ՟Հ՟Է։ Վրք. հց. ՟Ի։)
bearing sweets, producing agreeable fruits.
· Calfa
Որ յառաջ փայտք էին անպտուղք, պտղաբերք եղեն հաւատովք. եւ դառնաբերքն եւ փշաբերքն՝ քաղցրաբերք եւ անուշահոտք առաքինութեամբք. (Գէ. ես.։)
to sculpture, to carve, to chisel;
to notch, to cut.
· Calfa
Պաշտեն զքանդակեալ փայտակերտս. (Ագաթ.։)
γλύφω, διαγλύφω, ἑγγλύφω sculpo, insculpo, caelo, incido . (լծ. պ. քէնտէն ). Քանդիւ կամ քանդակաւ գործել, դրօշել. գրուագրել. գրել ի խորս. որ եւ ՔԵՐԵԼ. փորել, բանիլ փայտի՝ քարի՝ պղնձի՝ ոսկիի՝ ճեվահիրի վրայ.
to drive in, to fix, to thrust in, to plant.
· Calfa
Ի դաստակս ձեռացն եւ ի ծայրս ոտիցն էր վարսեալ հեղուսիւք ընդ փայտին. (Միսայէլ խչ.։)
to elevate, to raise;
to appose, to subjoin, to superadd;
to manifest, to disclose;
to utter, to pronounce;
to translate;
to present, to offer;
to attribute, to ascribe, to refer;
to eructate, to retch, to vomit, to cast up, to reject.
· Calfa
Ծանրութիւն տապարին թեթեւութեամբ փայտին եղիսէիւ վերաբերեալ. (Վահր. յայտն.։)
to write upon, to inscribe;
to attribute, to refer to;
to write above, before.
· Calfa
Վերագրէ (աստուածաբանն) զճառն ի յայտնութիւն քրիստոսի, եւ սկսանի ի ծնունդն քրիստոսի։ Ղուկաս զաւետարանն եւ զգործսն առաքելոցն՝ զյունացս աշխարհէն վերագրէ (առ թէոփիլոս ի յոյն լեզու)։ Վերագրէ ղուկաս ի հրամանէ սուրբ հոգւոյն. եւ եղեւ ասէ ընդ աւուրսն ընդ այնոսիկ։ Որպէս վերագրէ երանելին պետրոս, եթէ կերաք եւ արբաք ընդ նմա յարութեան։ Որպէս վերագրեաց երանելին մովսէս, թէ տեսանիցէք զկեանս ձեր կախեալ զփայտէ։ Վասն քո վերագրեաց սողովմոն, փայտ կենաց է ամենեցուն. (Կամրջ.։ Փստ առ զքր։ Զքր. կթ. ծն. Զքր. կթ. հմբ. Զքր. կթ. խչ.։)
to cause to return;
to transport, to transfer.
· Calfa
Զի զմեզ ի նոյն գիր եւ ի պատկեր վերադարձուսցէ։ Զի զմեռեալն ադամ վերադարձուսցէ առ փայտն կենաց. (Զքր. կթ.։)
to elevate, to raise, to bear on high;
to reduce;
— զոք ի զառածանացն, to reclaim a person from disorderly or ill conduct.
· Calfa
elevation, height, excellence, sublimity.
· Calfa
Նոյն ինքն է ճշմարիտ ողկոյզն, որ ի վերայ փայտեղէն վերամբարձութեանցն զինքն եցոյց. (Նիւս. երգ.։)
cf. Վերաբերեմ.
· Calfa
Վերբերեալ (զփայտն կենաց) մեծաւ ընծայիւք ի սահմանեալ եւ յուխտեալ տեղին ածէին. ամենայն բարձեալ բերեալ. (Նար. խչ.։)
receiving, containing, sustaining, carrying.
· Calfa
Եղեր վերընկալ աստուածային բանին։ Խաչն յիրաւի սեղան, սեղան, զի եղեւ վերընկալ տէրունական մարմնոյ ճշմարիտ պատարագին։ Սա է փայտ կենաց, եւ սեղան վերընկալ տէրունւոյ մարմնոյն ճշմարիտ պատարագին. (Շար.։ Ագաթ.։ Մաշտ.։)
cf. Վիմարդեան.
· Calfa
Օրհնեալ ես փայտ սուրբ իմանալի, վիմարդեան եւ քառանկիւն տախտակ։ Քառանկիւն եւ վիմարդեան տախտակս տպաւորեալ. (Անյաղթ բարձր.։ Թէոդոր. խչ.։)
cf. Վիմարդեան.
· Calfa
Օրհնեալ ես փայտ սուրբ իմանալի, վիմարդեան եւ քառանկիւն տախտակ։ Քառանկիւն եւ վիմարդեան տախտակս տպաւորեալ. (Անյաղթ բարձր.։ Թէոդոր. խչ.։)
resembling a stone, stone-like, stony, stone.
· Calfa
Օրհնեալ ես փայտ սուրբ իմանալի, վիմարդեան եւ քառանկիւն տախտակ։ Քառանկիւն եւ վիմարդեան տախտակս տպաւորեալ. (Անյաղթ բարձր.։ Թէոդոր. խչ.։)
cf. Փեճոկ.
· Calfa
Երկու բնութեամբ է ընկոյզն զանգեալ. մի՝ փեճեկովն, որ ունի զփայտի բնութիւն, եւ մի՝ որ ի ներքս պարարտութիւնն։ Միմեանց պիտոյանան ի կենցաղս, որպէս հատ ցորենոյ՝ փեճոկին իւրոյ. . (Նար. երգ.։ Երզն. մտթ.։)
shell, husk;
— պտղոց, rind, peel, paring;
— ծառոց, bark;
— ընկուզի, nut-shell;
— ձուոց, egg-shell;
— ընդեղինաց, pod, cod, husk;
— խեցեմորթից, oyster-shell or tortoise-shell;
scale;
— արեւելեան, coculus Iudicus, fisher's berry.
· Calfa
Երկու բնութեամբ է ընկոյզն զանգեալ. մի՝ փեճեկովն, որ ունի զփայտի բնութիւն, եւ մի՝ որ ի ներքս պարարտութիւնն։ Միմեանց պիտոյանան ի կենցաղս, որպէս հատ ցորենոյ՝ փեճոկին իւրոյ. . (Նար. երգ.։ Երզն. մտթ.։)
s. bot. pine-tree;
cf. Հաճարի;
beech-tree.
· Calfa
πίτυς pinus. Ազգ մայր փայտի՝ իբր սոճի եւ կուենի, ունօղ զմարխ եւ զխիժ, որպէս վայրի փսաղենի. չամ.
cf. Փշաբոյս.
· Calfa
Փշաբեր եղիցի ամենայն երկիր։ Բուսցի փայտ փշաբեր. (Ես. ՟Ե. 24։ ՟Լ՟Դ. 12։)
instead of, in place of;
in exchange or in return for, as a reward for;
— նորա, in his place;
— ընդ, instead of;
— զի, whereas;
for as much as, since, because;
անձն քո — անձին նորա, your life shall be surety for his;
ասել —ուրուք, to say in a person's name.
· Calfa
Ապա թէ փոխանակելով փոխանակեսցէ զայլ անասուն ընդ անասնոյ, եղիցի եւ այն փոխանակն սուրբ։ Եւ նա, եւ փոխանակն իւր եղիցին սուրբ։ Արարի փոխանակ քո զեգիպտոս եւ զեթէովպիա, եւ զսուհէն քեզ փոխանակեցի։ Զջուր մեր դնոյ արբաք, եւ փայտն մեր առանց փոխանակի եկն ի վերայ։ Առ ոտն կոխէիք զարդարն՝ առնելով փոխանակս։ Առի զեղբարս ձեր, փոխանակս տուեալ տեառն։ Նախատեցին փոխանակ (այսինքն զփոխանակն, կամ զերեւեցուցիչն ) օծելոյ քոյ, եւ այլն։ Հաւատարիմ բարեկամի ոչ գոյ փոխանակ։ (Սիր.՟Ղ. 15։)
substitute;
lieutenant;
vicar;
successor;
exchange, barter, compensation;
—աւ, by turns, alternatively, reciprocally, mutually;
— արքայի, vice-roy;
— բդեշխի, vice-consul;
proconsul;
— հանդերձից, change of clothes, changes of raiment;
արարի — քո զեգիպտոս, have given Egypt as your ransom.
· Calfa
Ապա թէ փոխանակելով փոխանակեսցէ զայլ անասուն ընդ անասնոյ, եղիցի եւ այն փոխանակն սուրբ։ Եւ նա, եւ փոխանակն իւր եղիցին սուրբ։ Արարի փոխանակ քո զեգիպտոս եւ զեթէովպիա, եւ զսուհէն քեզ փոխանակեցի։ Զջուր մեր դնոյ արբաք, եւ փայտն մեր առանց փոխանակի եկն ի վերայ։ Առ ոտն կոխէիք զարդարն՝ առնելով փոխանակս։ Առի զեղբարս ձեր, փոխանակս տուեալ տեառն։ Նախատեցին փոխանակ (այսինքն զփոխանակն, կամ զերեւեցուցիչն ) օծելոյ քոյ, եւ այլն։ Հաւատարիմ բարեկամի ոչ գոյ փոխանակ։ (Սիր.՟Ղ. 15։)
to convert, to change, to turn, to transform.
· Calfa
Փայտ խաչիս իմոյ զփայտ մահուն ի կեանս փոխարկէ. (Տաղ.։)
thong, leather thong, strap, girth;
leather whip;
— գօտի, leather belt;
— անվախճան, endless strap;
phoca, seal, sea-calf.
· Calfa
Կինն իբր զփայտ զցանկութիւն կանգնեալ, եւ փոկ ի նմա բեւեռեալ զցանկութիւնսն՝ սոքօք զըմբռնեալն կախեաց. (Փիլ. սամփս.։)
engraving;
— լուսագրական, heliographic engraving;
պողպատային —, steel engraving;
փայտեղէն —, wood engraving, wood-cut;
— ժանտաջրային, etching;
վաճառական փորագրութեանց, print-seller.
· Calfa
cf. Բրիչ.
· Calfa
Բեր ինձ փորից եւ թի.. . ա՛ռ փայտատ եւ թի, եւ փութասցուքերթալ. (Վրք. հց. ձ։)
large box or trunk;
Noah's ark;
coffin, bier;
tomb, sarcophagus, sepulchre, urn.
· Calfa
Արա՛ դու քեզ տապան ի չորեքկուսի փայտից։ Մո՛ւտ դու ի տապանդ։ Ել ի տապանէ.եւ այլն։
ՏԱՊԱՆ. σορός loculus, urna. Ընդունարան մարմնոյ վախճանելոյն, փայտեղէն, քարեղէն. հողեղէն. լայնաբար՝ Շիրիմ. գերեզման.
chest, box, coffer, small trunk;
poor's box;
tabernacle;
cf. Ուխտ;
— պրտուեայ, ark of bulrushes.
· Calfa
Արասցե՛ս տապանակ վկայութեան յանփուտ փայտից։ Զտապանակն ուխտին տեառն աստուծոյ։ Ի տաճարի տեառն՝ ուր էր տապանակ աստուծոյ. եւ այլն։ Որ եւ Արկղ կտակի կամ կտակարանաց կոչի. եւ յայն անուն կոչի մին ի տօնից եկեղեցւոյ առ մեզ՝ Տօն տապանակի. (Տօնաց. Շար.։)
axe-bearing;
sapper.
· Calfa
Տապարաւորք եկեսցեն ի վերայ նորա իբրեւ զփայտահարս. յն. տապարք. (Երեմ. ՟Խ՟Զ. 42։)
far, far off, far distant, remote;
— գնալ, դէմ եդեալ — գնալ, to go afar, abroad, to be estranged, to leave one's native land, to go from home.
· Calfa
Տարամերժեալ ի կենաց փայտէն՝ դիմեաց յարեւմուտս, տարադէմ հալածեալ առ նսեմային խաւարն. (Անան. ի պետր.։)
disobedience.
· Calfa
Զի փայտին տարալսութիւն ի ձեռն փայտին հլուութեան բժշկեալ. (Իրեն. առ Լեհ.։)
cf. Տարրաւոր.
· Calfa
Ոչ ձեւանայ ի տեսիլ տարրեղէն։ Տարրեղէն փայտակերտն սուրբ քառաթեւն։ Էութիւնք իմանալեաց եւ տարրեղինաց։ Հրեղինաց եւ տարրեղինաց ստեղծօղ. (Եղիշ. ՟Բ։ Շար.։ Շ. գանձ.։)
the true cross.
· Calfa
ՏԵԱՌՆԱՆՄԱՆ ԽԱՉ. Մակդիր բուն խաչափայտին տեառն, զորոյ զնմանութիւն ունին այլ խաչք. բուն փայտն կենաց.
bundle, bunch;
— խոտոյ, truss, bottle;
— փայտի, faggot, bundle of wood;
— մագնիտական, pencil of magnetic rays;
առնել տրցակ or տրցակեմ, to truss, to tie in a bundle, to bottle, to bind up in faggots.
· Calfa
to dry, to des-sicate;
to dry up, to parch, to render arid;
to drain, to dry up, to exhaust.
· Calfa
Եթէ արգելցէ զջուրս, ցամաքեցուցանէ զերկիր։ Ցամաքեցոյց տէր զծովն կարմիր յերեսաց ձերոց։ Ցամաքեցոյց տէր զյորդանան գետ առաջի որդւոցն իսրայէլի։ Ցամաքեցուցանել զխաղս. կամ զաղբիւրս. զերակս. զոսկերս. զփայտ դալար. զամենայն պտուղս. Կափոյց զխուփն ի վերայ գբին, եւ ցամաքեցուցանէր ի վերայ նորա արաբովթ. եւ այլն։
pike-staff, shaft of a spear;
rest of a lance.
· Calfa
Տիգի բուն. փայտ ինզակի.
weakness, debility, imbecility, infirmity;
languor, extenuation;
impotency;
indisposition, sickness;
fragility;
cf. Տկարամտութիւն;
— ածել or արկանել զաստուծով, to accuse God of weakness.
· Calfa
Ուղէշ մի տնկոյ, կամ ծղօտ մի եղեգան. զամենեւին տկարութիւն փայտին՝ նմանեցուցանէ այսոցիկ անուանց. (Շ. բարձր.։)
batlet, rammer;
beetle, ram;
tewing-beetle.
· Calfa
որ եւ ՏՈՓԻՉ, եւ ԹԱՓԻՉ. ξύλον fustis. Գործի տոփելոյ, որպէս բահ փայտեայ. փայտ. թակ, լաթ ծեծելու փատ.
to beat with a batlet;
to ram, to drive in;
to tread under foot.
· Calfa
Բախել ծեծել թափչի փայտիւ զհանդերձ ի լուանալն. որպէս եւ ոտամբ հարկանել՝ հանգոյն դոփելոյ ձիոց.
to gall, to rub the skin off, to graze, to excoriate;
to render callous, hard as a corn.
· Calfa
Իբրեւ զանբան անարգեցին, եւ տեռեցին բեռնակրութեամբ։ Ողունք մեր տեռեալ են ի փայտակրի. (Վրդն. ծն.։ Եղիշ. ՟Ը։)
having four forms.
· Calfa
Զքո ձեւդ քառակերպեալ նշանակեմք ի քարս եւ ի փայտս եւ յամենայն տարրական գոյացութիւնս. (զքր. կթ. խչ։ եւ Գանձ.։)
quadrangular;
tetragone;
— վանաց, cloister.
· Calfa
Օրհնեալ ես փայտ սուրբ ... քառանկիւնտախտակ։ Կանգնէ զքառանկիւն սեղան խաչին։ Տաճար մի քառանկիւն։ Քեզ քառանկիւն կողմ աշխարհին՝ անտեսաբար երկրպագեն. (Անյաղթ բարձր.։ Շար.։ Արծր. ՟Ե. 7։ Յիսուս որդի.։)
having four angles, quadrangular.
· Calfa
Օրհնեալ ես փայտ սուրբ ... քառանկիւնտախտակ։ Կանգնէ զքառանկիւն սեղան խաչին։ Տաճար մի քառանկիւն։ Քեզ քառանկիւն կողմ աշխարհին՝ անտեսաբար երկրպագեն. (Անյաղթ բարձր.։ Շար.։ Արծր. ՟Ե. 7։ Յիսուս որդի.։)
stone, build to stone;
— տուն, stonehouse.
· Calfa
Զփայտակերտն եւ զքարակերտն քանդեցին. (Բուզ. ՟Դ. 55։)
made or built of stone;
stone-cutter, stone-mason;
sculptor, carver.
· Calfa
Ետուն ցհիւսունս փայտից, եւ ցքարակոփս քարանց. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Բ. 12։)
stone-cutter;
paviour's beetle or rammer.
· Calfa
Ի քարահատաց եւ ի փայտահարաց Որպէս զմիճաւորս քարահատաց։ Արուեստիւ՝ գործօղ քարի, եւ քարահատ. (Փիլ. տեսական.։ Զենոբ.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
cross-shaped distaff.
· Calfa
ռմկ. քարման. Գործի մանելոյ զբուրդ կամ զչուան՝ ի վերայ խաչաձեւ փայտի հոլովելոյ ձեռամբ.
Ի տեղի արօտական ըզտուցն գտանէր զհնացեալ ստեւն, եւ առեալ զայն փայտիւ նիւթէր քարամանիւ, եւ տայր ի խորանաբնակ հովիւսն. եւ նոքա արարին զնիւթն զայն նմա հանդերձ զօրէն քրձի. եւ ի նմին հատեալ օձիս՝ ագանէր քրձազգեաց լինելով. (Եպիփ. ծն.։)
stone-roofed.
· Calfa
Զսուրբ կաթողիկէին փայտայարկսն վերացուցեալ՝ քարայարկ շինեաց. (Ասող. ՟Բ. 3։)
to turn to or become stone, to be changed into stone, to be petrified;
to be stoned, hardened, obdurate.
· Calfa
Որք ըստ մարմնոյ պարծին յաբրահամ, յոհաննէս մարգարէանայ զնոցա քարանալն եւ զլուծանելն, եւ զհեթանոսաց կոչումն, որ քարանց եւ փայտից ազգայից ծառայէին. (Մեկն. ղկ.։)