organist.
cf. Երգեցող.
ᾅδων, ᾅδουσα cantor, cantatrix Երգեցիկ. երգեցող. երգակ. երգաբան. երաժիշտ.
Երգիչք սաղմոսաց նոցա՝ արք եւ կանայք. (՟Բ. Եզր. ՟Բ. 65։)
Ըստ բանի հոգեւոր երգչին (դաւթի). (Ագաթ.։)
Մերթ՝ Հռչակօղ, հրատարակիչ.
Երգիչ եւ պատմիչ թշուառութեանցն եղեալ (քամ), ոսոխ եւ ամբաստան լինի. (Փիլ. լին. ՟Բ. 71։)
cf. Երգեցող.
cf. ԵՐԳԻՉ. եւ սեպհականեալ մակդիր դաւթի. որ եւ ՀՈԳԵՐԳՈՂ.
Ինձ մերձենալ առ աստուած բարի է, ասէ երգողն. (Համամ առակ. ստէպ զդաւթայ։)
Ըստ մաղթանաց գոչման երգողին». այսինքն դաւթի. (Նար. ՟Ժ՟Ե. եւ այլն։)
act of singing;
song, canticle.
ԵՐԳՈՂՈՒԹԻՒՆ ԵՐԳՈՒԹԻՒՆ. Երգեցողութիւն. երգ. նուագ.
Հոգենուագն երգողութեամբ. (Տօնակ.։)
Ձայնակցեալ սմին ողբոց երգութեան։ Ի մէջ առեալ բանիւ երգութիւն. (Նար. ՟Ի. եւ Նար. խչ.։)
dormer window, sky-light;
roof, house, family.
• . ո հլ. «տանիքի լուսամուտ, երդրք» Եզն. Ագաթ. Եղիշ., «տուն, տնւոր, տնեցիք» Ել. ժբ. 3. Ագաթ. Բուզ. դ. 55, որից՝ երդա-կից «տնկից» Ել. գ. 22, երդաշէն «տնա-ոար» Ոսկ. եփես., երդահամար «տների թիւր, ծխահաշիւ» Զենոբ., երդումարդ «տըն-ւոր» Յհ. կթ. 113. Վրդն. պտմ. Կանոն. եր-դաւոր «տնեցիք, տուն» ԱԲ։
• Pictet, 2, 244 իռլ. art «տուն»։ Էմին. Հայ հեթ. կրօնը, հայ թրգմ. Յոյս, 1875, 347 և Ист. Aсoxикa, 276 համե-մատում է անգլ. hearth «վառարան» բառի հետ. ար, եր արմատը գտնում է նաև երկինք, երկիր, այրել, արեգ, օր, ե-ռալ բառերի մէջ։ Հիւնք. (ինչպէս նաև Թիրեաքեան, Բազմ. 1913, 340) բրք. vu-*d «տեղ, վայր»։ Bugge, IF, 1, 443 սանս. grhá-, զնդ. geredha-բառերի հետ հա-մեմատելով՝ հայր դնում է *գերդ-նա-խաձևից։ Պատահական նմանութիւն բ.-նին գերմ. herd, հ. սաքս. hêrth, անդլ. hearth, հոլլ. haard «վառարան, տուն, երդ» և հյ. երտ «խանձող», որովհետև գերմանական բառերը ծագում են հնխ. qer-«վառել» արմատից (տե՛ս Waide 130, Kluge 215)։ Պատահաևան նմա-նութիւն ունի լտ. atrium «հռովմէական տան գլխաւոր սենեակը, որի կտրի մէջ, տեռում գտնւում էր երդիքը». համար-ւում է ater-«մուր» բառից ածանցուած
• (եթէ սակայն ետրուսկէրեն չէ), Ernout-Meillet. 80։
• ԳՒՌ.-Մշ. Հէրդ'իկ, Սեբ. τէրդ'իգ, Ախց. Կր. էրթիք, Ալշ. յէրտիկ, Ջղ. յերթիկ, Վն. էրտիս. Խոր. էրթիւ՝, Ս.մ. էրթիս. Սրո. էր-տիս, էրծիս, Տփ. է՛րթիկ, հիրթ, հի՛րթիկ. Ոզմ. հէրտէս, Երև. հէ՛ռթիկ, Գոր. հէրթ, Ղրբ. հիւրթ, Մկ. հիւրտիւս, բոլորն էլ ծառում են երդ, երդիք, հյց. երդիս ձևերից։ Նոր բառեր են՝ աներդիք, երդիբնակ, երդմուխ, երդիս-կալ, երդկակալ, երդկակոճ, երդկատակ.-շատ սղուած մի ձև է Ագլ. ըրբmնmկ «երդիքի ծակը», որ յառաջանում է երդիբնակ ձևից
• ՓՈԽ.-Վրաց. çრდო երդո «տափակ տանիք կամ կտուր, նաւի տախտակամած», մինգր. ერთობა երթոբա «աւան, գիւղախումբ»։
Լուսամուտ տանեաց. պատուհան ի վերուստ յարկաց. երդիք, երդիս.
Շողն ընդ երդ մտանիցէ. (Եզնիկ.։)
Ընդ լուսանցոյց երդոց ի շողսն խաղայցէ մանրամաղ փոշին. (Ագաթ.։)
Կնքէր զերդ եւ զդուրս բանտին։ Ընդ երդն պշուցեալ հայէր յերկինս. (Եղիշ. ՟Ը։)
Զնոցին դիակունս առ երդովքն ուրեմն ի տանիս զեղչեալս. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
Զլուսանցոյց երդ յարկիս։ Երդոցն պահպանարան. (Նար. ՟Ժ՟Բ. ՟Ղ՟Ա։)
ԵՐԴ. լայնաբար՝ իբր Տուն, յարկ. եւ անձինք տան.
Ոչխար ըստ երդ». յն. ըստ տանց հայրենեաց. (Ել. ՟Ժ՟Բ. 3։)
Կարգեաց չորս չորս հողս երդոյ. (Ագաթ.։)
Խաղացուցին ի յարտաշատ քաղաքէ ինն հազար տուն երդ հրեայս։ Քառասուն՝ երդ հայ։ Երդս քսան հզազր հայ, եւ այլն. (Բուզ. ՟Դ. 55։)
Տ. եւ Երդումարդ։
neighbour.
σύσκηνος contubernalis Որոյ երդն՝ այսինքն յարկն կից է ընդ դրացւոյն. յարկակից.
Ի դրակցէ եւ յերդակցէ իւրմէ. (Ել. ՟Գ. 22։)
Զդրացին եւ զերդակիցն. (Լմբ. իմ.։)
dormer window.
perjured, forsworn;
— գտանիլ, լինել, to perjure one's self, to break an oath, to take a false oath.
Հայեա՛ց ի սեդեկիա յերդմնազանց։ Մի՛ երդնուր, զի մի՛ լինիցիս երդմնազանց. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. կան. բենեդ.։)
ἑπίορκος perjurus Որ զանցանէ զերդմամբ իւրով. երդումը աւրօղը.
Անիրաւ գտաւ, եւ առ նա երդմնազանց. (Մխ. երեմ.։)
perjury.
ἑπιορκία perjurium Երդմնազանցն լինել. երդումը աւրելը.
Ազատէք զնոսա եւ զձեզ ի խղճէ երդմնազանցութեանն. (Շ. ընդհանր.։)
Խաբէութիւն, որ ի ստախօսութենէն լինի, եւ երդմնազանցութեամբն կնքի. (Շ. յկ. ՟Կ՟Դ։)
cf. Երդմնազանց.
Որ խորէ զերդումն. ստօղ երդմանն։ (Կանոն.)
cf. Երդմնազանց.
conspirator, plotter.
swearer, that swears;
sworn.
Երդմամբ կռեալ հաստատեալ.
Մոռացեալ զերդմնակուռ դաշինսն՝ որ ի միջի. (Ժող. հռոմկլ.։)
conspiracy, conjuration, plot
cf. Երդմնազանց. — լինել, cf. Երդմնահարիմ.
ἑπίορκος pejerator Երդմնակուռ, կամ մոլեալ յերդմունս. ստէպ երդուօղ կամ տարապարտ. որ եւ ստէպ լինի երդմնազանց.
Երդմնահարն, եւ որ բոլորովին յերդմանէ խոտորի (այսինքն զգուշանայ). (Ածաբ. ի ժղ.։)
Տանջելով զերդմնահարն՝ անվնասելով հարցէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)
Դատախազ լինի, երդմնահար, ստէ, սուտ վկայէ. (Շ. յկ. ՟Խ՟Բ։)
Եկն նաբուգոդոնոսոր, եւ հրկէզ արար զերդմնահար քաղաքն. (Լմբ. առակ.։)
ԵՐԴՄՆԱՀԱՐ ԼԻՆԵԼ. ԵՐԴՄՆԱՀԱՐԵԼ. ἑπιορκέω pejero Յումպէտս կամ սուտ երդնուլ.
Երդմնահար լինել առ զուգահաղորդութիւնս, եւ առ այլ ռամկական պատահմունս. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
Յատուկ է անիրաւութեան՝ ստեալն, երդմնահարելն. (Արիստ. առաք.։)
Ամպարշտել ... երդմնահարել. (Լմբ. ժղ.։)
to perjure one's self, to swear, to utter oaths.
cf. Երդմնազանցութիւն.
ἑπιορκία pejeratio, perjurium, dejurium Տարապարտ երդումն. եւ Ստերդմնութիւն կամ երդմնազանցութիւն.
Զստութիւն եւ զերդմնահարութիւն զմեքենայս չարին։ Երդմնահարութիւնք եւ ստութիւնք եւ գողութիւնք. (Յճխ. ՟Զ. եւ ՟Ը։)
Զգուշասցուք յերդմնահարութենէ, եւ նախ քան զայս ի գողութենէ, որ է մայր երդմնահարութեան. (Ոսկ. գծ.։)
Որ փախուցելոյն ընդդէմ զդրունս փակէ, եւ երդմունս պահանջէ, առաւել նա է յերդմնահարութեանն սխալանք. (Լմբ. առ ոսկան.։)
Արգելու յերդմանէ, զի մի՛ սովորութեամբ երդմանն յերդմնահարութիւն անկանիցին, եւ սուտ եւս երդնուցուն. (Ոսկիփոր.։)
swearer.
forswearer;
cf. Ստերդումն.
Սուտ երդուօղ. ստերդումն.
Առ սուտ եւ երդմնասուտ. (Յճխ. ՟Ը։)
the fact which one asserts on oath.
to swear, to take an oath.
ԵՐԴՄՆԵԼ. Այսինքն Երդմնի լնել. երդնուլ.
Անիծիւք եւ թշնամանօք, սուտ երդմնելով. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 25։)
Իսկ Երդմնելի, կամ Երդնելի. cf. Երդնլի։
to make swear;
— զդեւս, to conjure, to adjure, to exorcise.
ὀρκίζω, ἑξορκίζω adjuro, juramento obstringo, sacramentum adigo Տալ ումեք երդնուլ. երդուընցնել.
Երդմնեցոյց զիս։ Երդմնեցուսցէ զնա քահանայն։ Ո՞չ երդմնեցուցի զքեզ ի տէր։ Երդմնեցուցանեմ զքեզ յաստուած կենդանի։ Քաւեալ եմք մեք յերդմանէդ, զոր երդմնեցուցեր զմեզ.եւ այլն։
Երդմնեցուցանի յաբրահամէ ծառայն. (Նիւս. երգ.։)
Առանձին առմամբ յեկեղեցական կարգի՝ է Յանուն աստուծոյ սաստել այսոց պղծոց.
Իշխանութիւն ունի ... կէս սարկաւագն զերդմնեցուցանելն. (Լմբ. պտրգ.։)
Եւ Դիւթել վհկաց ի ձեւ երդման.
Պանիր իմն երդմնեցուցանեն, եւ տան ծամել. (Կանոն.։)
exorcist.
ἑξορκιστής exorcista Որ երդմնեցուցանէ. մանաւանդ մասնաւոր առմամբ՝ սաստօղ այսոց պղծոց.
Որ երդմնեցուցիչքն էին (այսոց). (Գործ. ՟Ժ՟Թ. 13։) որ է այժմ պաշտօն գլխաւոր ի կղերիկոսս, որ կոսի Երդմնեցուցիչ։
exorcism, adjuration, conjuration.
oath;
swearer;
— առնել՝ լինել, to swear, to affirm or ratify by oath.
Որպէս Երդումն.
Ուխտ եդ, երդմնի արար». յն. երդուաւ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 23։)
Պահեցին զերդմնիսն. (Մծբ. ՟Ը։)
Բան երդմնոյն, որ պաշտեցաւ ի դաւիթ. (Եփր. եբր.։)
Առ դաւթայ եդաւ կտակն երդմնօք վասն թագաւորութեան. (Եփր. աւետար.։)
Որպէս Երդմնակուռ, ուխտադիր.
Երդմնի եղեւ նոցա». յն. երդուաւ. (՟Ա. Մակ. ՟Է. 15։)
Երդմնի եւ դաշնաւոր ընդ նոսա լինել». յն. երդմունս առնել. (Եւս. քր. ՟Ա։)
cf. Երդմնազանց.
Ժխտօղ երդման. երդմնազանց։ (Մաշտ.։)
false oath, perjury.
Անհաւատութիւն, խռովութիւն, երդմնստութիւն. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 25. (ա՛յլ ձ. երդմնաստութիւն. որպէս ընթեռնու եւ Բրսղ. մրկ. )։)
cf. Երդմնելի.
Այն՝ յորոյ անուն լինի երդնուլ.
Ո՛չ եթէ երդնլեացն զօրութիւն». ա՛յլ ձ. երդմնելեացն, կամ երդնելեացն. (Իմաստ. ՟Ժ՟Դ. 31։)
swearer.
to swear, to take an oath;
to curse, to detest;
սուտ —, to swear falsely, to perjure one's self, to take a false oath;
— յանձն իւր, to swear to one's self.
ὁμόω, ὁμνύω, ὅμνυμι juro Տալ զանունն աստուծոյ եւ աստուածայնոց ի հաստատութիւն բանին. երդուիլ, երդուըննալ, երդում ընել
Երդուի՛ր ինձ յաստուած՝ չմեղանչել ինձ։ Յանձն իմ երգուայ, ասէ տէր։ Երդուարո՛ւք ինձ ի տէր աստուած։ Երդնուցուն յանուն տեառն զօրութեանց։ Երդուաւ տէր ի սրբութիւնս իւր։ Երդումն՝ զոր երդուաւ, եւ այլն։ Յո՞ արդեօք երդնու աստուած, եթէ ոչ յինքն. եւ ասի երդնուլ՝ վասն մերոյ տկարութեանս. (Փիլ. լին.։)
Գովեսցին ամենեքեան՝ որ երդնուն նովաւ։ Գովիչք իմ ինեւ երդնուին. (Սղ. ՟Կ՟Բ. 12։ ՟Ճ՟Ա. 9։)
Դորին փրկութեանդ երդուեալ». այսինքն ի կեանս դորա. (Ճ. ՟Ա.։)
Եթէ ոչ սովորիցի ոք ստէպ երդնուլ, եւ ոչ սուտ երբէք երդնու. (Եզնիկ.։)
Երդուեալ ի դիս, կամ աստուածովքն. (ՃՃ.։)
Թագաւորութիւն լութանի, երդնլով յարամազդ եւ եթէ այլ ոմն երբէք իշխանութիւն լուծեալ է, ո՛չ ի ձեռն այլոյ ուրուք, այլ ի ձեռն ինքեանց նոցունց. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)
cf. Երդնում.
Իբր ռամկականն վերնոյն.
Ո՛չ ծիծաղեցայ, ո՛չ երդուեցայ, ո՛չ խօսեցայ սուտ. (Վրք. հց. ձ։)
family, house.
Յարկ եւ բնակիչն. տուն եւ ընտանիք.
Կարգեալ կացուցանէր ի նմա ամբոխութիւնս երդումարդաց. (Յհ. կթ.։)
ամբոխութիւնս երդումարդոց. (Վրդն. պտմ.։)
Յորժամ ազատ զիւրեանց երդումարդ բաժանեն. (Կանոն.։)
oath;
սուտ —, perjury, false oath;
— դնել, տալ, to take an oath, cf. Երդմնեցուցանեմ;
— տալ հավատարմութեան, to take the oath of fidelity, to swear fidelity;
ստել զ—, to take a false oath, to break an oath;
անհաստատ —, an unstable oath, a drunkards oath;
ձակել յերդմանէ, to unbind, to liberate from an oath, to release from an engagement.
ὄρκος juramentum ὀρκωμοσία jurejurandum, jusjurandum Կոչումն անուանն աստուծոյ եւ աստուածայնոց ի վկայութիւն. երդնուլն, եւ բանն երդուեալ. երդում.
Քաւեա՛լ լիջիր դու յերդմանէ։ Հաստատեցից զերդումն իմ, զոր երդուայ աբրահամու. (Ծն. ՟Ի՟Դ. 8։ ՟Ի՟Զ. 3։)
Զոր ինչ ուխտիցէ մարդ երդմամբ չափ». յն. երդմամբ հանդերձ. (Ղեւտ. ՟Ե. 4։)
Ի սուտ երդումն վաղվաղել։ Զերդմունս եւ զդաշտինս. (Իմ. ՟Ժ՟Գ. 25։ ՟Ժ՟Ը. 29։)
Անարգեաց զերդումն, եւ անց զուխտիւն. (Եզեկ. ՟Ժ՟Է. 18։)
Այսպէս ճշմարտախօսել ի վերայ իւրաքանչիւր իրիք ուսեալ, մինչ զի զբանսն՝ երդմունս գոլ համարել. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Երդման սովորութիւն յաներկիւղութենէ է. (Մանդ. ՟Բ։)
Ուխտ երդման։ Աւետարան երդման. (Փարպ.։)
ԵՐԴՈՒՄՆ ասի ի գիրս եւ Նզովքն՝ զոր տայ ոք անձին, եթէ ստեսցէ.
Տացէ զքեզ տէր ի նզովս եւ յերդումն ի մէջ ժողովրդեան քոյ. (Թուոց. ՟Ե. 21։)
Յերեսաց երդման սուգ առ երկիր. (Երեմ. ՟Ի՟Գ. 10։)
ԵՐԴՈՒՄՆ ՈՒՏԵԼ. իբր ռամկական ոճով. այսինքն Երդնուլ տարապարտ.
Երդումն ուտել անձամբ վասն միոյ փողոյ, եւ սուտ. (Զքր. ծործոր.։)
ԵՐԴՈՒՄՆ ՏԱԼ. իբր Երդմնեցուցանել.
Երդումն տամ քեզ ի փառսն տեառն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Այլ այժմ իմ երդումն տուեալ քեզ յանմահ դիսն, նախ զդառնացեալ ծերն կոչեա՛ առաջի քո. (Եղիշ. ՟Ը։)
Բայց նախ երդո՛ւմն տուր յաջ քո, զի մեզ մի՛ ստեսցէ. (Բուզ. ՟Ե. 4։)
Որի՛շ է երդումն ուտել անձամբ վասն միոյ փողոյ, եւ սուտ, եւ որիշ՝ երդումն տալ առաջնորդաց եւ դատաւորաց վասն ճշմարտութեանն հաւատալոյ. (Զքր. ծործոր.։)
cf. Երեկ.
Փոխանակ գրելոյ Երրեակ, կամ Եռեակ.
Քառիւք երեկօք արշաւասոյր շարժմանց». այսինքն են տասներկու ժամք աւուր. (Արծր. Ա. 1։)
Որպէս Երեկ. ուստի եւ Ցերեակն՝ է ցերեկ.
Մի՝ ի լուսանալ աւուրն, եւ մի ընդ երեակն. (Լաստ. ԺԶ։)
Եւ էր ընդ երեակս. (Ճ. Բ.։)
Ընդ երեակս ծագեաց արեգակն. (Ճ. Թ.։)
Երթեալ եղբօրն ընդ երեակս. (Վրք. հց. ձ։)
three years;
of three years;
—, զ—, յ—, in or during three years, every three years.
ԵՐԵԱՄ կամ ԵՐԵՄԻ որ եւ ԵՐԵՄԵԱՆ, եւ ԵՐԵՄԵՆԻ. այսինքն Երեքամեայ.
Յետ երեմոյ աւուրց». յն. երկեմեայ աւուրց. (Բ. Թագ. ԺԳ. 23։)
Եղիցի իբրեւ վարձք երեմւոյ վարձկանի. (Գէ. ես. ԺԶ. 14։)
ԵՐԵԱՄ 2 (զերեամ, յերեամ.) Զերիս ամս, կամ ընդ երիս ամս. (որպէս դնի ի յն.)
Պտուղ նորա զերեամ պիղծ լիցի. (Ղեւտ. ԺԹ. 23։)
Նստան զերեամ, եւ ո՛չ էր պատերազմ. (Գ. Թագ. ԻԲ. 1։)
Յերեամ գայր արքայի նաւ. (Գ. Թագ. Ժ. 22։)
Եւ զայն ո՛չ թէ զերկեամ եւ զերեամ մի էին կրելոց, այլ զաւուրս կենաց իւրեանց. (Ոսկ. մ. Բ. 8։)
Եղիցին նշանք եւ արուեստք զերեամ։ Զերեամ հրամայեաց սքանչելի եւ նորագործ իրացն լինել. (Ոսկ. ես.։)
Երրորդ տմ. եւ երեք ամք, կամ երեքամեայ ժամանակ.
Որթ տնկիցէ, բրիցէ զառաջին ամն եւ զերկրորդն, եւ դարձեալ յերեամն. եւ իբրեւ երեամն անցանիցէ, եւ ի քառեամն ելանիցէ. (Ոսկ. բ. տիմ. Զ։)
cf. Երախայ.
cf. Երախայրիք.
eve, even, evening, afternoon;
the evening star;
west;
ընդ —ս, առ —ս, about or towards evening, at the close of day;
յ—ս կոյս, towards evening;
to the west;
զօրն ց—, from morning till night;
դարձաւ օրն յերեկս, the daylight fades, the day wanes, the day is going down;
որպէս or իբրեւ յ—ն եւ յեռանդն, as heretofore;
ընդ —ս է, it grows late;
cf. Երէկ.
• «երեկոյ, իրիկուն» Յոբ. է. 4, «ա-րևմուտք» Փիլ. լին., «գիշերավար» Պիսիդ. (գրուած նաև երեակ Լաստ. Վրք. հց.), որից ընդ երեկս, յերեկս, առ երեկս ՍԳր., երեկա-նալ (գրուած նաև երիկանալ, երիկանիլ) «գի-շերը մի տեղ մնալ, գիշերել» Գ. մաև է. 12 Ոսկ. բ. կոր. «մինչև երեկոյ մնալ» Ես. ե. 11, երեկոյ, ի հլ. «իրիկուն» ՍԳր., Վեցօր. (գրուած նաև երիկուն Ղևտ. զ. 20. Ոսկ. մ. բ. 10, երեկուն Վեցօր. էջ 65. Ոսկ. ճառք 471. եղիշ. ը. էջ 115. Յհ.. իմ. Փիլ. Կղնկտ. հրտր. Էմ. էջ 55 (=հրտր. Շահն. էջ 168 յերեկոյն), երեկոյն Մաշկ.). երեկոյանալ Մրկ. ժա. 11, երեկոյի, երեկոյին ՍԳր., երեկոր Ոսկ. հռովմ. 165, երեկորեայ ՍԳր., երեկորի Երեմ. գ. 4. Եփր. ա. տիմ. Ոսկ. բ. տիմ. բ., երեկորին ՍԳր., երեկորնեայ «արևմտեան» Վեցօր., ե-րենօթք «գիշերը մնալը» Ագաթ., երեկօթոց «անկողին» Կոչ. 18 (ըստ Վարդանեան, ՀԱ, 1922, 578), երեկոյթ (նոր բառ), երեկօրի Վե-ցօր., ցերեկ (կամ ցերեակ) «առաւօտից մին-չև երեկոյ եղած մասը» (հմմտ. ցայգ «գիշեր, գիշերուանից մինչև առաւօտ եղած մասը») Սգր. Եզն., ցերեկութիւն Կոչ. 262. Ոսկ. մտթ. և ա. տիմ. (ռամկաձև գրուած է ցորեկ Սե-բեր.), ցերեկոյթ (նոր բառ) ևն։
• = Բնիկ հայ բառ՝ հնխ. règ2os ձևից. հմմտ. սանս. [other alphabet] rájas-«մթութիւն, մութ, մշուշ, ծուխ, շոգի», [other alphabet] rajani «գիշեր». գոթ. riqis «խաւար, մթութիւն», հիսլ. r=kkr «մթութիւն, վերջալոյս», յն. ἐρε-βος «ստորերկրեայ աշխարհի՝ դժոխքի խա-ւարը», ερεβεννός, εμεμνός «մութ, մթին, խաւարին» (Boisacq, 273, Pokorny, 2, 367)։ -Հիւբշ. 443։
• Առաջին անգամ Böttich. Arica, 78, 289, Wurzelf. 23 և Lag. Urgesch. 370 համեմատես սանս. և գոթ. բառերի հետ։ 257։-Հիւբշ. KZ, 23, 32 աւելացնում է նաև յն. ἐεβος։ Տէրվ. Altarm. 68 սանս. rajas։ Նոյն, Նախալ. 102 վերի ձևերի և հյ. ներկել, երկինք, երկիր բա-ռերի հետ՝ հնխ. rag «ներկել, գունաւո-րել» արմատից։ Հիւնք. երկիւղ բառից։
• Մառ, ЗВО, 5, 319 և 13, 0121 յոյն ձե-վը կցելով եբրայ. [hebrew word] 'ereb «երե-կոյ» բառին՝ իբրև սեմական մէկ կողմ է դնում և հայերէն բառի հին ձևը համա-րելով երեակ, արմատը դնում է րե (ե յաւելատառով և ակ մասնիկով), որ միացնում է պրս. [arabic word] dī «երէկ» բառին։ Karst, Յուշարձան, 402 սումեր. dirig.
• ԳՒՌ.-Ակն. Ռ. իրիգու, իրիգուն, Ախց. Կր. Լն. իրիկուն, Սլմ. իրկուն, Հմշ. իռիգուն, Երև. ըրիգուն, Տփ. իրիգուն «երեկ երեկոյ», իրիգնապահ «երեկոյ», Պլ. իրիգուն, իրին-գուն, Խրբ. Ննխ. Սչ. Տիգ. իրգուն, Ալշ. Մշ. չիրգուն, Ասլ. իրգիւն, Զթ. իրգոն, իյգօն, Սեր. չիրինգուն, Հճ. իյիգուն, Մկ. հիրիկուն, Ղրբ. ըրիւ՛գիւ, Գոր. Շմ. իւրիւգիւն, Հւր. հիւրիւ-կիւն, Ջղ. չարակու, Հջղ. հարակու, հիրիկաւ. Ղրդ. ըրա՛կու, Մրղ. իրվանչաղ (իմա՛ իրիկ-վան+չաղ, որ է թրք. [arabic word] čaγ «ժամա-նաև»). Ոզմ. հէրկօն։-Կրճատ ձևով առում են րը՝ բարիրգուն, Տփ. բարիգուն «բարի երև-կոյ»։-Նոր բառեր են՝ իրիկնադէմ, իրիկնա-զանգ, իրիկնաժամ, իրիկնակիթ, իրիկնա-հաց, իրիկնահով, իրիկնապահ, իրիկվնակ, իրիկնութիւն ևն։
ԵՐԵԿ որ եւ ԵՐԵԱԿ. այսինքն Երեկոյ. ἐσπέρα vespera, hora vespertina իրիկուն .... Իբրեւ անուն. գ.
Ե՞րբ իցէ տիւ ... ե՞րբ իցէ երեկ. (Յոբ. ՟Է. 4։)
Մինչ ցերեկս աւուրն երրորդի։ Մինչեւ ընդ երեկս. (՟Ա. Թագ. ՟Ի. 5։ ՟Բ. Թագ. ՟Ա. 12։)
Ահա դարձաւ օրս յերեկս. (Դատ. ՟Ժ՟Դ. 9։)
Ընդէ՞ր կայք աստ զօրս ցերեկ դատարկ». այսինքն մինչեւ ցերեկոյ. յն. զօրս ողջոյն. (Մտթ. ՟Ի. 6։)
Միջասահմանաւ գիշերոյ եւ տուընջեան. քանզի երեկ զմիջին անջրպետն հասեալ ընկալաւ. (Փիլ. լին.։)
Զլոյս մաքրեցեր, եւ մթացուցեր զերեկ. (Պիսիդ.։)
Զերեկս մերձեալ. (Ժմ.։)
Յերեկս աւարտման աւուր այսմ յաւիտենի. (Նար. խչ.։)
Յընդ երեկս աւուրն ուրբաթու. (Յհ. իմ. ատ.։)
Իբրեւ մ. τὸ ἐσπέρας, πρὸς ἐσπέραν, δειλινόν, ὁψία, ὁψέ vespere եւ այլն. իրիկուան դէմ.
Այգուն եւ երեկն անխափան առնել աղօթս. (Ճ. ՟Բ.։)
Առ երեկս բաշխեսցէ կերակուրս։ Զենցես զզատիկն առ երեկս. (Ծն. ՟Խ՟Թ. 27։ Օրին. ՟Ժ՟Զ. 6։)
Զենցեն ընդ երեկս։ Ել իսահակ զբօսանել ի դաշտին ընդ երեկս. (Ել. ՟Ժ՟Բ. 6։ Ծն. ՟Ի՟Ը. 63։)
ԵՐԵԿ. իբր Արեւմուտք, որով կամ ուր լինի երեկոյ.
Զի թէ յաջ կողմն գնասցեն, ի տիւ եւ յարեգակնդ. իսկ եթէ յահեակ, յերեկս կոյս ի խրթնին. (Փիլ. լին. ՟Ա. 7։)
ԵՐԵԿ ἔσπερος vesper Գիշերավար աստղ ընդ երեկս երեւեալ.
Ոմն գեղեցկատեսիլ աստղ լուսաբեր ծանուցեալ, եւ մթացուցեալ երեկ, քարոզ գոլով գիշերի, եւ մարգարէ տուընջեան. (Պիսիդ.։)
ԵՐԵԿ, փոխանակ գրելոյ երէկ. զոր տեսցես։
to amuse ones self until the evening, to pass the whole day, to stay till the evening;
to remain, to pass the day;
— յանկողնի, to sleep very late.
Երեկօթս առնել. ագանիլ. ըստ յն. կալ մնալ.
Երեկացին աւուրս եօթն. (՟Գ. Մակ. ՟Է. 12։)
Իբրեւ ի կողմանս մակեդոնացւոց անցանիցամ, եւ առ ձեզ երեկացից. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
Մերթ՝ Զցերեկն անցուցանել ուրեք եւ յիմիք. յն. մնալ երեկոյի.
Յառնեն ընդ առաւօտս, եւ զհետ լինին ցքւոյն. որ երեկանան ի նմին. (Ես. ՟Ե. 11։)
cf. Երեկանամ.
cf. երեկանալ. որպէս Երեկօթս առնել.
Երեկեաց առ նոսա աւուրս եօթն. (Վրք. հց. ՟Ի։)
Երկու աւուրս երեկեաց. (Ճ. ՟Գ.։ եւ Ոսկ. յհ. ուր տպ. 683. տեղի ետ անդէն։)
Երեկեաց անդ աւուրս երկուս». բայց ձ. եկաց։
evening;
ընդ երեկոյս, towards -;
բարի —, good —, good night.
ἐσπέρα, ὁψία vespera, vesper Երեկ՝ իբրեւ անուն. որ եւ ԵՐԵԿՈՐԻ. վերջին մասն տուընջեան, եւ սկիզբն գիշերոյ. ժամ մտից կամ խոնարհելոյ արեւու. իրիկուն.
Երեկոյն սահման է հասարակաց՝ գիշերոյն եւ տուընջեան. (Վեցօր. ՟Զ։)
Եւ եղեւ երեկոյ, եւ եղեւ վաղորդայն. (Ծն. ՟Ա. 5։)
Ընդ առաւօտս ասիցես, թէ ե՞րբ լինիցի առաւօտ. (Օրին. ՟Ի՟Ը. 67։)
Յերեկոյս, ի հասարակ աւուր. (Սղ. ՟Ծ՟Դ։ 18։)
Մինչեւ յերեկոյ եւ ի վաղորդայն. (Դան. ՟Ը. 18։)
Յայգուէ մինչեւ ցերեկոյ. (Ել. ՟Ժ՟Ը. 14։)
Յերեկոյի շաբաթուն. (Մտթ. ՟Ի՟Ը. 1։)
Ի ժամ երեկոյիս. (Շար.։)
Եկեալ առ իս ի խոր երեկոյն. (Վրք. հց. ՟Դ։)
Իսկ փոխանակ հոլովոյս Յերեկոյէ՝ ասի ի մեզ Յերեկորեայ կամ յերեկորէ. իրիկուընէ. որպէս եւ փոխանակ ասելոյ Երեկոյի՝ ասի նաեւ Երեկորւոյ։
Եւ իբրեւ մ. ὁψέ vespere եւ այլն. իրիկուան դէմ.
Մի ընդ առաւօտս, եւ մի ընդ երեկոյս». յն. յառաւօտու եւ յերեկոյի։ cf. Ել. (՟Ժ՟Զ. 6. եւ 8։ ՟Ի՟Թ. 39։ Երեմ. ՟Բ. 24։)
Տե՛ս եւ երեկոյն։ Մակբայ է ըստ յունաց եւ այս ձեւ բանի.
Իբրեւ երեկոյ եղեւ։ Իբրեւ եղեւ երեկոյ։ Եւ էր երեկոյ։ Իբրեւ երեկոյ լինէր.եւ այլն։
the day is going down, the day wanes, it is getting dusky.
of the evening;
երեկոյին, towards evening.
ԵՐԵԿՈՅԻ ԵՐԵԿՈՅԻՆ. ἐσπερινός vespertinus Ի սեռականէ ԵՐԵԿՈՅ բառին, որպէս Երեկոյեան. իրիկուան.
Համբարձումն ձեռաց իմոց՝ պատարագ երեկոյի. (Սղ. ՟Ճ՟Խ. 2։)
Զերեկոյի աղօթս մեր ընկա՛լ տէր. (Շար.։)
Առաւել քան զամենայն ժամանակս՝ յերեկոյին ժամուն եղիցի քեզ զգուշութիւն ի վերայ խորհրդոց քոց. (Վրք. հց. ՟Բ։)
Զզոհս երեկոյինս. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Զ. 15։)
Խաւար, կամ զոհ երեկոյին. (Առակ. ՟Է. 9։ ՟Բ. Եզր. ՟Թ. 4. եւ 5։)
Պատարագ երեկոյին. (Ճշ.)
ուր գրի եւ
Աղաչանք երեկային»։
cf. Երեկոյի.
ԵՐԵԿՈՅԻ ԵՐԵԿՈՅԻՆ. ἐσπερινός vespertinus Ի սեռականէ ԵՐԵԿՈՅ բառին, որպէս Երեկոյեան. իրիկուան.
Համբարձումն ձեռաց իմոց՝ պատարագ երեկոյի. (Սղ. ՟Ճ՟Խ. 2։)
Զերեկոյի աղօթս մեր ընկա՛լ տէր. (Շար.։)
Առաւել քան զամենայն ժամանակս՝ յերեկոյին ժամուն եղիցի քեզ զգուշութիւն ի վերայ խորհրդոց քոց. (Վրք. հց. ՟Բ։)
Զզոհս երեկոյինս. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Զ. 15։)
Խաւար, կամ զոհ երեկոյին. (Առակ. ՟Է. 9։ ՟Բ. Եզր. ՟Թ. 4. եւ 5։)
Պատարագ երեկոյին. (Ճշ.)
Աղաչանք երեկային»։
ԵՐԵԿՈՅԻՆ. մ. ἐσπέρας իբր Ընդ երեկս. իրիկուան դէմ, իրիկունը.
Երեկոյին գայ ի գեղն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
of the evening;
westerly;
evening;
յ—, from the evening;
the evening;
—ց ծով, the Atlantic Ocean.
ἐσπερινός vespertinus Երեկոյեան. եւ Ժամանակ երեկոյին.
Ի տասն եւ չորս ամսոյն ի մէջ երեկորեայցն զատեալ տեառն. (Ղեւտ. ՟Ի՟Գ. 5։)
ՅԵՐԵԿՈՐԵԱՅ. մ. δείλη, ὁψέ, ἐσπέρας, ἁπό կամ ἁφ’ ἐσπέρας vespere, vespera Յերեկորէն. իրիկուընէ.
Յերեկորեայ բաղարջ ուտիցէք ... ցերեկոյ։ Յերեկորեայն մինչեւ ցերեկոյ ( իրիկուընէ իրիկուն )։ Յերեկորեայ մինչեւ ցառաւօտ. (Ել. ՟Ժ՟Բ. 18։ Ղեւտ. ՟Ի՟Գ. 34։ ՟Ի՟Դ. 3։ Թուոց. ՟Թ. 21։ Յես. ՟Ե. 10։ Յոբ. ՟Է. 4։ Եզեկ. ՟Ի՟Դ. 18։ ՟Լ՟Գ. 22։ Իսկ Ամովս. ՟Ը. 4. պարտի լինել ըստ յն. յերկրէ։)
Յերեկորեայ շաբաթուն մինչեւ ի լուսանալ միաշաբաթուն. (Յհ. իմ. ատ.։)
Կամ որպէս Ընդ երեկս, ըստ յն. այլ ըստ հյ. թուի նոյն ընդ վերնոյն (=ԵՐԵԿՈՐ).
Եւ ճրագունք վառեալք՝ յերեկորեայ լուցեալք. (՟Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Բ. 11։)
Ե՛րբ տէր տանն գայցէ. (յերեկորեա՞յ, եթէ ի մէջ գիշերի. Մրկ. ՟Ժ՟Գ. 35։)
Սկիզբն երեկորեայց ծովուն, այսինքն ծով արեւմտից կոչեցեալ. (Շիր. քրոն.։)
of the evening;
— պաշտօն, vespers.
cf. ԵՐԵԿՈՐԵԱՅ. իբր ածակ. իրիկուան.
Ի նուագ գոհութեան երեկորեան պաշտաման. (Նար. ՟Ղ՟Գ. (որ եւ ռմկ. երեկոյեան ժա՛մ ասի)։ Տե՛ս եւ երեկորնեայ, ըստ ՟Բ նշ։)
evening;
towards evening.
ἐσπέρα vespera Երեկոյ.
Հասին մեզ ստուերք երեկորւոյ. (Երեմ. ՟Զ. 4։)
Ընտրեցին ոմանք զայս ինչ եւ զայս դնել երեկորեացդ այդոցիկ. (Յհ. իմ. ատ.։)
Ընդ առաւօտս, եւ ընդ երեկորի. (Եփր. ՟ա. տիմ.։)
Ակնածեսցուք յերեկորոյն, յորում լուսաւորեաց զմեզ քահանայն». յն. յօրէն։
of the evening;
the evening.
ἐσπερινός vespertinus Երեկորեան. երեկոյին. իրիկուան.
Տեսիլն երեկորին եւ առաւօտին՝ որ ասացաւ, ճշմարիտ է. (Դան. ՟Ը. 16։)
Յերեկորին ժամու հաղորդել խորհրդոյն։ Միջասահման իմն երեկորինս է ժամ՝ տուընջեան եւ գիշերոյ. (Յհ. իմ. ատ.։)
Եւ մ. τὸ δείλης, ὁψέ vespere, ad vesperam իբր Ընդ երեկս, ընդ երեկոյս. իրիկունը, իրիկուան դէմ։
Մատուցանել ողջակէզս հանապազ առաւօտուց եւ երեկորին. (՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Զ. 40։ ՟Բ. Մնաց. ՟Բ. 4։)
Լուցանիցէ ահարոն զճրագ երեկորին. (Ել. ՟Ը. 9։)
of the zvening;
western;
— պարտէզք, the Hesperides.
Երեկորեան. երեկորին. ըստ յն. եւ լտ. ոճոյ նաեւ Արեւմտեան.
Զերեկորնական սեղանսն. (Սոկր. ՟Ա. 17։)
Երեկորնականք եթոպացիք։ Զերեկորնական պարտէզսն. (Խոր. աշխարհ.։)
cf. Երեկորնական.
cf. ԵՐԵԿՈՐՆԱԿԱՆ. որպէս Երեկորեան. ἐσπερινός vespertinus
Շարժէ զիս առ բանս երեկորնեայք տեսութիւնք. (Բրս. արբեց.։)
Եւ որպէս Արեւմտեան, արեւմտեայք.
Ծովն երեկորնեայ. (Վրդն. ծն.։)
Ծովն որ անուանեալ կոչի երեկորեայց (կամ երեկորեանց), քանզի սահմանեալ մտիցն արեւու է. (Վեցօր. ՟Դ։)
much mixed;
in various voices.
πολυμιγής, πολύμικτος e multis mistus, permixtus Ի բազում իրաց կամ ի նիւթոց խառնեալ. խառնակ.
Զպատկերն բազմախառն յազգի ազգի նիւթոց մեկնէր. (Սեբեր. ՟Գ։)
Տեսութիւն անհեթեթ պատկերին բազմախառն նիւթօքն ի վերայ խեցեղէն եւ երկաթեղէն ոտից. (Արծր. ՟Բ. 3։)
Եւ Բազմաձայն. երաժշտական.
very thick;
very frequented (way);
very difficult;
very abundant.
Ի թաւ անտառս ի բազմախիտ սաղարթիցն ծածկեալ. (Փիլ. լիւս.։)
Զանջուրն անապատ՝ դրախտ բազմախիտ Աստուծոյ արարին. (Հ. կիլիկ.։)
Ի դրախտին դնելով՝ բազմախիտ ծառով. (Գանձ.։)
Երթայր ընդ աներկիւղ յապահով ճանապարհն բազմախիտ. (Եփր. թագ.) իմա՛, կուռ պողոտայ բազմութեան։
Երկատութիւն բնաբանականին եւ աստուածաբանականին բազմախիտ է, եւ մեծի լսողութեան պէտս ունի ... է՛ եւ այլ բազմախիտ երկատութիւն, որք ի խորագոյն իրողութիւնսն ասասցին. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։) իմա՛, հոծեալ բազմապատիկ մասամբք։
ulcerated, full of wounds.
ԲԱԶՄԱԽԽԱՅԹ կամ ԲԱԶՄԱԽՂԽԱՅԹ. Խխայթեալ կամ թարախեալ յոյժ. զոր օրինակ են վէրք, խոցուածք։ ՃՃ.։ Ոսկիփոր.։
cf. Բազմախխայթ.
ԲԱԶՄԱԽԽԱՅԹ կամ ԲԱԶՄԱԽՂԽԱՅԹ. Խխայթեալ կամ թարախեալ յոյժ. զոր օրինակ են վէրք, խոցուածք։ ՃՃ.։ Ոսկիփոր.։
careful;
kept with care.
Որոյ խնամքն են բազում. բարեխնամ. բարեգութ.
Ըստ բազմախնամ ողորմութեանդ ողորմեա՛ ողորմելի ծառայիս. (Յհ. գառն.։)
that kills much.
Որ ինչ խողխողէ զբազումս. սատակիչ բազմաց. շատը ջարդօղ.
Ձեռն պարսկական ոչ վաստակէր՝ զբազմախողխող երկաթն արեամբ արբուցանել. (Խոր. ՟Գ. 28։)
Զբազումս ի նոցանէ բազմախողխող երկաթն։ Զսուրն երկսայրի՝ զբազմախողխողն. (Յհ. կթ.։)
a much sought;
— լինիմ, to make researches, to be curious, inquisitive, cf. Բազմախուզեմ, cf. Հետազօտեմ.
Այն ինչ՝ զորմէ լինիցի բազում խոյզ եւ խնդիր. ինչ մի հետաքնին կամ ընդվայրաքնին. հետաքրքրական, պրպըտելու.
Զականջսն անպահպան վասն բազմախոյզ իրաց թողեալ. (Փիլ. իմաստն.։)
Մի՛ անկանել ի բազմախոյզ խնդիրս. (Յճխ. ՟Դ։)
Եւ անդ ըստ բազմախոյզ սովորութեան մարդկան յուզեալ. (Վարս հց. ՟Ի՟Զ.)
նոյն բան դնի ի Ճ. ՟Ա. որպէս մակբայ.
Եւ անդ բազմախոյզ ըստ սովորութեան մարդկան՝ յուզեալ։
ԲԱԶՄԱԽՈՅԶ ԼԻՆԵԼ. πολυπραγμονέω curiose perscrutor, sollicite inquiro Հետաքրքրել. հետաքննել. հետազօտել.
Ոչ խնդրել զայնպիսին, եւ ոչ բազմախոյզ լինել. (Բրս. ծն.։)
Մի՛ բազմախոյզ լիցուք առ Աստուած, զոր ինչ արար, եւ զոր առնէ։ Մի՛ բազմախոյզ լինիր՝ եթէ զիա՛րդ, կամ որո՛վ օրինակաւ. (Ոսկ. հռ. եւ Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
Ոչ եւս համարիմք պարտ՝ բազմախոյզ իրազեկ լինել. (Նիւս. կազմ.։)
Բազմախոյզ լինելովն՝ ի հասանելոյ ոչ յուսահատէր. (Լմբ. պտրգ.։)
Եւ եթէ զի՛նչ երբէք իցէ՝ զոր պատուիրէն, բազմախոյզք եղիցուք. (Մեկն. ղեւտ.։)
Զոր ապա ի ձեռն բազմախոյզն լինելոյ եգիտ. (Վրք. ոսկ.։)
cf. Բազմաժողով.
որ եւ ՅՈՔՆԱԽՈՒՄԲ. Բազմաժողով. բազմաթիւ. շատւոր.
Տիրէր բազմախումբ ժողովրդեանն՜ Բազմախումբ մշակացն մանկունք. (Պիտ.։)
Կամ իբր Բազմախմբական, ու լինի խմբիլ բազմաց.
Բազմախումբ պարաւորութիւն, կամ պար։ Ի մեծն տօնի՝ ի բազմախումբ գիշերւոջն. (Պիտ.։)
Եւ անտի յարուցեալ բազմախումբ կաճառովն մտանէ ի Գարդման գավառ. (Կաղանկտ.։)
of a great concourse;
thick, thronged, mixed.
Խռնեալ յոյժ. ուր իցէ խուռն բազմութիւն՝ անձանց կամ իրաց. կուտակեալ. յաճախեալ. բազմապատիկ. խռնած, խռկած.
Ի սկիզբն քարոզութեանն ոչ եկն նա ի մէջ բազմախուռն մարդկան. (Շ. մտթ.։)
Սփռեցան ի վերայ բազմախուռն գումարութեան ժողովրդոցն. (Ագաթ.։ եւ Կորիւն.։)
Ի բազմախուռն ժողովոյն շինեաց եկեղեցի ի վերայ պետրոսեան վիմին. (Անան. ի պետր.։)
Բազմախուռն անուանս, որ ոչ ումեք է յայտնի. (Ճ. ՟Ա.։)
Յոքնազան եւ բազմախուռն չարութիւն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
Պարսպելով ընդդէմ հակառակորդացն բազմախուռն ընթերցուածովք. (Տօնակ.։)
Զանցեալ զբազմախուռն արգասեօք սրբոյն. (Ագաթ.։ եւ Կորիւն.։)
Զարդարեալ բազմախուռն պատուիրանօք (Մաշտոց վարդապետ). (Ստեփ. սեւան.։)
unhealthy, that is subject to many maladies.
πολυπαθής pluribus perturbationibus obnoxius Անկեալ ընդ բազում ախտիւք, կամ ընդ բազում կրիւք, եւ վշտօք աղետից եւ տառապանօք.
Մարդկայինս բնութիւն ի սկզբնուստն յաստուածայնոցն բարութեանց անմտաբար սահեալ՝ զբազմախտեան զկեանս ընդունի, եւ զապականացուցիչ մահու վախճան։ Ի բազմախտեանն այլայլութիւն մոլորեալ։ Զնիւթեղէն եւ զբազմախտեան այլայլութիւն ցանկացեալ. (Դիոն. եկեղ.։)
cf. Բազմաբան.
Բազմախօսն ոչ ծանեաւ զանձն՝ որպէս պարտն էր։ Որպէս զբազմախօս արգելուին զնա արտաքոյ վանիցն. (Կլիմաք.։)
Զի մի՛այսն բազմախօս մոլորեցուսցէ զքեզ. (Եւագր. ՟Ժ։)
Յանօգուտս բազմախօսիցն հասցէ պերճախօսութիւն. (Յհ. իմ. ատ.։)
Կամ Ուր լինի բան զբազում իրաց՝ հետաքննութեամբ. յաճախաբան. յաճախապատում. բազմախոյզ.
Գիրս բազմախօսս. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 38։)
Զմիտս բազմախօսս յաղթահարէր. (Ոսկ. հռ.։)
cf. Բազմաբանութիւն.
Բազմախօսութիւնն նշան անխրատից է. (Եփր. համաբ.։)
Ոչ ինչ են այժմ պէտք բազմախօսութիւնս առաջի արկանել. (Աթ. համբ.։)
Եւ եղիցիս պատրաստ (այսինքն զգոյշ) ի բազմախօսութենէ. (Վրք. հց. ՟Բ։)
Զբազմախօսութիւն նորա պա՛րտ է բամբասել. (Իսիւք.։)
expensive, costly;
splendid, sumptuous, rich, magnificent.
πολυδάπος, πολυτελής sumtuosus Որ ինչ լինի բազում ծախիւք. մեծածախ. շքեղ, եւ բազմագին.
Ոչ ի բազմածախ յընթրիս, այլ առ մօրն առաքինութեանց՝ բաւականութեամբ. (Իսիւք.)
Հիմնադրէ եկեղեցի բազմածախ փարթամութեամբ. (Յհ. կթ.։)
Անփոյթ արարեալ զբազմածախ եւ զյոգնազան ինչս ստացուածոց. (Նար. խչ.։)
that has many flowers.
πολυανθής, πολυάνθεμος multos habens flores Ուր իցէ բազմութիւն ծաղկացն՝ իրօք կամ նմանութեամբ.
Ի մարդս բազմածաղիկս եւ յանուշահոտս. (Ածաբ. աղքատ.։)
Բազմածաղիկ՝ հաւատոյ բոյս. (Պրոկղ. ստեփ.։)
Զուարթացուցանել զբազմածաղիկ քարոզութեան նոցա բոյս. (Խոր. հռիփս.։)
Ի բազմածաղիկ լեռնէս պարարին միտք մարդկան. (Լմբ. սղ.։)
Զոր ինչ ախտանան առ բազմածաղիկս բուրաստանաց, որք այնոցիկ են ցանկացողք. (Առ որս. ՟Դ։)
Զսուրբ Մարտիրոսնն բազմածաղիկ պսակէր պսակօք. (Ճ. ՟Ա.։)
Բազմածաղիկ է խաղաղութիւն եւ իմաստութիւն տեառն մերոյ, ողորմութիւն եւ երկայնամտութիւն. (Եպիփ. բարոյ.։)
that generates much, fruitful, fertile.
πολυτόκος, πολύγονος multos pariens, fecundus, ferax որ եւ ԲԱԶՄԱԾՆՈՒՆԴ. Մայր բազմութեան զաւակաց. բեղնաւոր. եւ Բերրի. շատ զաւակ բերօղ.
Ամուլն ծնաւ եօթն, եւ բազմածինն նուաղեաց յորդւոց. (՟Ա. Թագ. ՟Բ. 5։)
Ուրա՛խ լեր ամուլ բազմածին. (Շար.։)
Ունայնացաւ եօթնածինն. բազմածին քաղաքն այն ունայնացաւ. (Մխ. երեմ.։)
Բազմածին հոյլք կենդանեաց. (Պիտ. (որ լինի եւ կր. իբր բազմաթիւ ծնեալք)։)
Անասունք՝ որ միշտ յորս եւ ի կերակուրս կոտորին, բազմածին ծնունդս ունին բնութեամբ. եւ վասն այնորիկ նապաստակաց բազմածին ծնունդս կարգեալ է. (Վեցօր. ՟Թ. (ուր յն. է ն. եւ հյ. իբր կր)։)
Բազմածին դեւ. (Նիւս Թէոդոր.։)
Ի սոյն երկաքանչիւր բաւականաբոյս բազմածին լերանց հզօրաց. (Նար. խչ.։)
cf. Բազմածին.
Բազմածնունդ մայր, կամ հարսն, եկեղեցի. (Ճ. ՟Ա.։ Սկեւռ. ես.։)
Բազմածնունդ լինել յուղութեան վարս. (Նար. երգ.։)
Բազմածնունդ բազմութիւն ամպարշտաց. (Իմ. ՟Դ. 3։)
Զօձին ջնջելով զբազմածնունդ չարութիւնն. (Խոր. հռիփս.։)
stormy, much agitated
Ծփեալ յոյժ. վրդովեալ բազում ծփանօք.
Բազմածուփ աշխարհ, կամ խորհուրդք, կամ աշխատութիւն. (Զքր. կթ.։ Փարպ.։ Նար. ՟Ե. ՟Ղ՟Ա։)
candlestick;
snuffers;
guest;
cf. Բազմակ.
Որպէ՛ս Բազմակ, այսինքն ճրագ. λύχνος lucerna
Ճրագարանք իւրեանց, եւ բազմակալք իւրեանց. (՟Բ. Մնաց. ՟Դ. 21։)
Բազմակալ՝ ճրագունք. (Վրդն. ել.։)
Կամ Ճրագարան.
Բազմակալն՝ աշտանակ է։ Բազմակալ՝ ճրագարան. (ԼԾ. Նար. Հին բռ.։)
ԲԱԶՄԱԿԱԼ. Որպէս Բազմակակալ. այն է ըստ ոմանց ունելիք ճրագի, այսինքն մկրատ. որ եւ ՅԱՐԴԱՐԻՉ ասի. ... կամ ըստ այլոց՝ Ընդունարան իւղոյ. եղաման, ձիթաման կամ ձագար. թարգմանի ի մեզ եւ ԲԵՐԱՆ ՃՐԱԳԱՑ. զի եբր. է մախթա, մէլփախաիմ եւ մուձափօթ. եւ յն. ἑπαριστρίς, ἑαρίστηρ forceps եւ haustrum, situla, infusorium
Ճրագարանս եօթն, եւ զբազմակալս նորա եւ զնեցուկս արասցես յոսկւոյ սրբոյ. (Ել. ՟Ի՟Ե. 38։ ՟Լ՟Է. 17։ Թուոց. ՟Դ. 9։ ՟Գ. Թագ. 49։ յորս օրինակքինչ գրեն ԲԱԶՄԱԿԱԿԱԼ։)
ԲԱԶՄԱԿԱԼ գրի մերթ փոխանակ գրելոյ ԲԱԶՄԱԿԱՆ. (որպէս կոչնական՝ որ ունի զտեղի ի կոչունս)
Ի ժամ տաճարին ուրախութեանն բազմակալացն կարգելոց. (Բուզ. ՟Դ. 2։)
messmate, commensal.
Ուրախակիցք եւ բազմականակիցք էին. (Բուզ. ՟Գ 19։)
that gives a feast or banquet.
Բազմականատուքն հարսանեաց պատրաստեսցեն զօժիտսն. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
that is joined or tiedwith many strings.
Որ ինչ ունի զբազում կապս կամ աղխաղխս.
Բազմակապ յօդիւք ոտքն. (Վեցօր. ՟Թ։)
having many wives, polygamist.
ԲԱԶՄԱԿԻ ԲԱԶՄԱԿԻՆ. Բազմաւորակի. յոքնակի. եւ Բազմապատիկ. բազում.
Պարիսպ կանգնեցին ի բազմակի քարանց. (Լաստ. ՟Ժ՟Ղ։)
Հասկահիւս լաստեալ բազմակին մանուածով, եւ յոքնական երակօք շարապատեալ. (Մագ. ՟Ժ՟Է։)
Իսկ ԲԱԶՄԱԿԻՆ, կնոջ. (յորմէ ԲԱԶՄԱԿՆՈՒԹԻՒՆ), ունի նշանակել զամուսնացեալն ընդ այլ եւ այլ կանայս։
ԲԱԶՄԱԿԻ ԲԱԶՄԱԿԻՆ. Բազմաւորակի. յոքնակի. եւ Բազմապատիկ. բազում.
Պարիսպ կանգնեցին ի բազմակի քարանց. (Լաստ. ԺՂ։)
Հասկահիւս լաստեալ բազմակին մանուածով, եւ յոքնական երակօք շարապատեալ. (Մագ. ԺԷ։)
Իսկ ԲԱԶՄԱԿԻՆ, կնոջ. (յորմէ ԲԱԶՄԱԿՆՈՒԹԻՒՆ), ունի նշանակել զամուսնացեալն ընդ այլ եւ այլ կանայս։
ԲԱԶՄԱԿԻՆ 2 (կնոջ.) ԲԱԶՄԱԿԻ ԲԱԶՄԱԿԻՆ. Բազմաւորակի. յոքնակի. եւ Բազմապատիկ. բազում.
Պարիսպ կանգնեցին ի բազմակի քարանց. (Լաստ. ԺՂ։)
Հասկահիւս լաստեալ բազմակին մանուածով, եւ յոքնական երակօք շարապատեալ. (Մագ. ԺԷ։)
Իսկ ԲԱԶՄԱԿԻՆ, կնոջ. (յորմէ ԲԱԶՄԱԿՆՈՒԹԻՒՆ), ունի նշանակել զամուսնացեալն ընդ այլ եւ այլ կանայս։
ԲԱԶՄԱԿԻՑ ա. Որ ի միասին բազմի ընդ այլս ի սեղան. բազմականակից. սեղանակից. մէկտեղ սեղան նստօղ.
Լիցուք ապա բազմակից ընդ աղքատութիւն Քրիստոսի. զի նա ինքն է, որ աղքատօքն՝ զոր կերակրեմք ի սեղանս մեր, բազմի ի միջի մերում. (Բրսղ. մրկ.։)
polygamy.
Անցուցեր զմեզ քո միակնութեամբդ, որ առաւել եմք քան զքեզ բազմակնութեամբ. (Նար. երգ.։)
Զի մի՛ իցէ պոռնիկ, կամ արբեցող, կամ կնաթող, կամ ի բազմակնութիւն խոտորեալ. (Մաշտ.։)
that has many waves.
Որ ունի զբազում կոհակս, կամ զալիս մեծամեծս.
Ցամաքեցուցանել զշիղջս ջրակոյտս բազմակոհակս. (Նար. ՟Ժ՟Է։)
Ծփին մարդիկ ի բազմակոհակ ծովս. (Լմբ. ժղ.։)
Գետք յորդագնացք եւ բազմակոհակք. (ՃՃ.։)
of a great assembly, where there are many people;
in great quantity, many;
crowd;
assembly.
Բազմութեամբ իրաց կամ՝ անձանց կուտեալ. որպէս Բազմադէզ. շատ դիզած.
Իբրեւ զդիակունս բազմակոյտս ի հրապարակս անկեալք. (Յհ. կթ.։)
Չտայր խռովել ի բազմակոյտ ալեաց աշխարհական ծփանացն. (Վրք. ոսկ.։)
Բազմակոյտ յաղթանդամ մարմնոյն թանձրութեան. (Վեցօր. ՟Թ։)
Եւ որպէս Բազմաժողով, բազմամբոխ. πολύοχλος
Ի մէջ բազմակոյտ սկայիցն։ Յանդիման արարեալ ի բազմակոյտ ատենին. (Խոր. ՟Ա. 9։ ՟Գ. 65։)
Զբազմակոյտ ոսկերաց նորա ընդարմացոյց. (Յոբ. ՟Լ՟Գ. 13։)
Գձձին արմատք ծաղկանցն, եւ կամ բազմակոյտք իմն դատաստանացն. (Ագաթ.։)
Յորժամ տեսանէր ոք զբազմակոյտ դիականցն անկելոց. (Եղիշ. ՟Զ։)
savoury, that has much savour.
Որ ունի այլ եւ այլ համս. յոյժ համեղ. պէսպէս համով, շատ համով.
Զայս կերակուրս ուտեն, եւ եւս այլոցն բազմահամոց ցանկան։ Բազմահամ կերակուրս պատրաստել տօնի աղագաւ։ Գինի տանեմ եղբարցն՝ բազմահամս. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Դ. ՟Ժ՟Թ։)
very renowned.
Խնդրեցի զբազմահամբաւն զայն, եւ առ ամենեսեան ի վեր եւ ի խոնարհ շուրջ բերեալ զասացուածն. (Բրս. առ ոպտիմ.։)
pompous, with great solemnity;
glorious, victorious.
Ուր բազում հանդէս կայցէ ճգանց. մեծավաստակ. ըստ բազում փորձս անցեալ. քաջայաղթ. եւ Հռչակաւոր. շատ քրտինք թափած, երեւելի.
Բազմահանդէս առաքինութեամբք են ընծայեալք ի կոչումն սիրոյն սրբութեան. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
Զկնի բազում արիական քաջութեանցն, եւ բազմահանդէս երկոց։ Առն Աստուծոյ Մաշտոցի, որ բնակեալն էր ի Սեւան կղզւոջ բազմահանդէս ճգնութեամբ։ Իսկ բազմահանդէսն այն, եւ յաջողակն ի հրահանգս կրթութեան վարժից՝ աշոտ. (յհ. կթ։)
that sighs much, lamentable, grievous.
Որ ստէպ հառաչէ, կամ հեծէ ցաւագին.
Զախտացեալն բազմահառաչ՝ երջանիկ կարգիս. (Նար. ՟Գ։)
Կամ Արժանի բազում հառաչանաց. ողբալի.
Լուեալ զանտեղի եւ զբազմահառաչ բանս նոցա՝ սկսանի հեգել զնոսա. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)
Ղովտ գինեաւն պարտեցաւ ի կանանց, եւ զգործն զայն բազմահառաչ գործեաց. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Գ։)
Բազմահառաչ պաղատանօք եւ արտասուօք անկեալ առ ոտս հայրապետին՝ հայցէր թողութիւն. (Յհ. կթ.։)
divided into several parts or sections.
Բազմահատուած էութիւն բնութեանս՝ ներհակք միմեանց ի պատերազմի. (Նար. ՟Ի՟Զ։)
that amasses, collects many things.
Որ զբազում ինչ հաւաքէ. շատ ժողվօղ.
Բազմահաւաքն ոչ ինչ առաւելու ի ժամանակին, եւ սակաւունակին ոչ ինչ պակասէ. (Վրդն. ել.։)
Կամ Ուր իցէ հաւաքումն բազմութեամբ. բազմաժողով. շատւոր.
Գունակ խրախարար եւ բազմահաւաք խորին խնճոյից սուրբ հարսնարանին. (Նար. խչ.։)
Ի բազմահաւաք դիւցազնական խմբեցելոցն զանդիտելի էր. (Պիտ.։)
that has many tracks or ways.
Ուր իցեն բազում հետք.
Ճանապարհս ի ծովու բազմահերձս եւ բազմահետս մինչեւ ի նաւահանգիսն. (Փիլ. բագն.։)
Եւ Որ գնայ ընդ այլ եւ այլ հետս, կամ ընդ շաւիղս աննմանս այլոց. շատ ճամբով քալօղ.
astonishing, surprising.
Հիանալի յոյժ յոյժ. շատ զարմանալի.
well woven, that has much web, closely woven.
πολύπλοκος multis nexibus implicitus, multiplex, dolosus Որ ունի բազում հիւսուածս եւ ոլորս. բազմամանուած. պատ ի պատ եւ պատիր. ոլորքը շատ, խրթին, խաբէական.
Խոտորեալ մտածութեամբ բազմահիւսս ժողովեն ինքեանց պատճառս. (Պրպմ.։)
very skilful, full of erudition, very learned.
πολύπειρος multa expertus, peritus Հմուտ կամ փորձ բազում իրաց. ներհուն. բանիբուն. շատ բանի տեղեակ, շատգէտ.
Այր բազմահմուտ պատկառեսցի յերեսաց. (Սիր. ՟Ի՟Ա. 25։)
Բազմահմուտ ասորին արդարացուցանեն. (Խոր. ՟Ա. 17։)
great erudition.
πολυπειρία multa experientia, eruditio Հմտութիւն բազում իրաց. քաջահմտութիւն. շատգիտութիւն.
Հանդերձեալ ոք բարի մեզ եւ իմաստուն ի բազմահմտութենէ լինել. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
Զբազմահմտութիւնս մեր նախատինս ասես. (Վրդն. պտմ.։)
pensive, gloomy, anxious, full of care or anxiety.
πολύφροτις multis curis plenus Որ է ի. բազում հոգս. յոյժ զբաղեալ.
Հակէ հողեղէն յարկ զմիտս բազմահոգս. (Իմ. ՟Թ. 15։)
that has many windings or ways.
Որ ստէպ հոլովի, եւ շրջան առնու ընդ բազում վայրս. շատ պտըտօղ, մենծ պտուտ ունեցօղ.
Բազմահոլով գետոց յորձանասոյզ պտոյտք. (Թէոդոր. ի կոյսն.։)
Արեգակունք բազմահոլովք (առաքեալք)։ Զբազմահոլով հոգիս նաւողաց։ Զգադերոնն բազմահոլով՝ ընդ Ասորեստանն մեծ եւ երկայնանիստ. (Նար. առաք.։)
Կամ իբր Բազմայոլով, բազմաժողով, սփռեալ ընդ աշխարհ ամենայն.
Առ բոլոր գումարս բազմահոլով տիեզերակոյտ քրիստոնէից. (Նար. ՟Գ։)
that has many lovers, gallants.
Որ ունի զբազում հոմանիս, կամ բազմութիւն հոմանեաց.
very numerous, immense, infinite.
Բազմահոյլք եւ սակաւերամք. (Արշ.։)
Բազմահոյլ ննջեցեալքն յարիցեն. (Մանդ. ՟Ե։)
Բազմախումբ. բազմաժողով. յոքնաթիւ. յոքնատեսակ. բազմապատիկ. դաս դաս, շատւոր.
Անդ բազմահոյլ կենդանիքն մտեալ՝ ապրեցան ի ջրհեղհեղին պատուհասից. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
Բանայ դուռն լուսաւոր ծննդեան վերստին նորոգմանն բազմահոյլ ժողովոց. (Սարկ. տոմար.։)
Դարձեալ լինէր յասպատակէն բազմահոյլ ննջեցեալքն յարիցեն. (Մանդ. ՟Ե։)
Բանայ դուռն լուսաւոր ծննդեան վերստին նորոգմանն բազմահոյլ ժողովոց. (Սարկ. տոմար.։)
Դարձեալ լինէր յասպատակէն բազմահոյլ գերութեամբն. (Կաղանկտ.։)
Ով իցէ կոչնատէրն բազմահոյլ հանդիսիս. (Ոսկ. լս.։)
Բազմահոյլ չարիք, կամ չարութիւնք, յանցանք, վիշտք, բանք. (Ոսկ. ի ղկ.։ Մաշկ.։ Վրք. ոսկ.։)
Գրեաց՝ ոչ վասն զեկուցանելոյ զբազմահոյլն եւ զբազմօրինակն (յն. մի բառ՝) զանարգել խառնակութեան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
that flows or spreads abundantly, copious.
ԲԱԶՄԱՀՈՍ ԲԱԶՄԱՀՈՍԱՆ. Յորդահոս. յորդ. յորդեալ. յաճախեալ.
Ալէկոծի (ծով) ... առ ի յնդունումն արդարակ բազմահոս արեանս. (Պիտ.։)
Բազմահոսանքն բանք զլռութեանն եղծանէ օրէնս. (Սկեւռ. լմբ.։)
Բազմահոս արտասուացն ի վեր բղխեալք ի յաղթ աղբերացն. (Բաբիղ. յհ. մկ.։)
Ծանրացեալ թշուառականն ի կնոջն բազմահոսանս հեշտութիւնս ... առաքեաց գլխատեաց զյով հաննէս. (անդ։)
cf. Բազմահոս.
ԲԱԶՄԱՀՈՍ ԲԱԶՄԱՀՈՍԱՆ. Յորդահոս. յորդ. յորդեալ. յաճախեալ.
Ալէկոծի (ծով) ... առ ի յնդունումն արդարակ բազմահոս արեանս. (Պիտ.։)
Բազմահոսանքն բանք զլռութեանն եղծանէ օրէնս. (Սկեւռ. լմբ.։)
Բազմահոս արտասուացն ի վեր բղխեալք ի յաղթ աղբերացն. (Բաբիղ. յհ. մկ.։)
Ծանրացեալ թշուառականն ի կնոջն բազմահոսանս հեշտութիւնս ... առաքեաց գլխատեաց զյովհաննէս. (անդ։)
having an abundant harvest, that has much fruit.
Ուր իցէ հունձ բազում.
Ետես զբազմահունձ արդիւնս. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե. յն. զբազում հունձ։)
that has much sound;
that has several sounds, very sonorous;
polyacoustic.
Որ պէսպէս հնչէ. բազմաձայն, կամ ղօղանջօղ, շաղփաղփ.
Ո՞ր միտք բաւական իցեն զբազմահունչ հերձուածողաց առասպելս առեղծանել. (Սեբեր. ՟Թ։)
cf. Բազմահամբաւ.
Հռչակաւոր յոյժ. մեծահամբաւ.
Բազմահռչակ պատմութիւն (Հոմերոսի). (Նոննոս.։)
that has several sounds, that speaks several languages, resounding;
in various voices.
πολύφωνος multisonus որպէս Մեծաձայն. քաջահնչօղ. ձանը զօրաւոր՝ սաստիկ.
Լսէ բազմաձայն փողոցն, եւ տեսանէ լոյս բազում։ Աստուած անբարբառելին՝ բազմաձայնն. (Դիոն. ածայ.։)
ԲԱԶՄԱՁԱՅՆ. որպէս Բազմաբարբառ, բազմալեզու. շատ կերպ լեզուներով.
Յղացան զանօրէնութիւն, եւ ծնան զբազմաձայն լեզուացն բաժանումն. (Ագաթ.)
Կոչելով ի միասին զցրուեալսն ի միմեանց բազմաձայն լեզուօք։ (Շար.։)
powerful, strong;
numerous, much, in several manners.
πολύχειρ multimanus, numerosus Որ իցէ բազում ձեռն, այսինքն չափ եւ թիւ զինուորական ուժոյ, կամ բազմութիւն արանց ուժաւորաց. բազմաթիւ. յոքնախումբ. յաճախագունդ. (որոյ ներհակն Սակաւաձեռն ասի). շատւոր.
Զհետ նոցա կրթել բազմաձեռն գնդաւ. (Խոր. ՟Գ. 25։)
Իմաստուն խորհրդով բազմաձեռն զօրութեան յաղթէ։ Խոհականագոյն իմաստութեամբ բազմաձեռն կարէ հերքօղ լինել զօրութեան. (Պիտ.։)
Զնորուն իսկ զվկայն բազմաձեռն մարդկամբք քարկոծեալ սպանանէր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 9. յն. բազում ձեռօք քարկոծեալ։)
hand, power, great number of people.
πολυχειρία multitudo manuum Համագունդ պատրաստութիւն. գործակցութիւն. ձեռնտուութիւն. եւ Յաճախութիւն.
Բազմաձեռնութեամբ ի սպանումն միմեանց խորհէին. (Նիւս. ի սքանչ.։)
Որ եւ այժմ արասցէ Աստուած աղօթիւք բազմաձեռնութեամբ՝ թագաւորիս մերոյ բժշկութիւն. Աստուծոյ միաբան աղօթիւք. (Վրք. սեղբ.։)
Պիտոյ եւս է զկապեալսն արձակել, եւ զպարտսն թողուլ, զկարօտեալսն լցուցանել, եւ որ այլ եւս են բարեգործութիւնք բազմաձեռնութեամբ. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)
multiform.
πολύσχημος multarum figurarum, πολυειδής, ποικίλος multiformis, varius Բազում ձեւով յօրինեալ. յոքնատեսիլ. պէսպէս. բազմագոյն.
Անունն Աստուծոյ՝ բազմաձեւ եւ բազմատեսակ յասացելոցն (այսինքն՝ ի սուրբ գրոց) ստեղծանի. (Դիոն. ածայ.։)
Նուրբ՝ եւ գրեթէ օդային թեւովքն (մեղուաց) բազմաձեւ ձգեցելովքն. Եւ սոյն բազմաձեւ, եւ աղգի ազգի. առ որս. ՟Է։ Բազմաձեւ արուեստականագոյն անօթք ճախարակեայք։ Հեշտ ցանկութիւն՝ բազմապատիկ եւ բազմաձեւ օձի նմանեցաւ. (Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. այլաբ.։)
that is thrown or spread several times.
Բազմաթիւ եւ ստէպ ձգեալ. խուռն արձակեալ.
Զբազմաձիգ տեղացմունս նետից եւ ռմբաքարաց իբր յամուր մեքենայէ ի բաց դարձուցեալ. (Սկեւռ. լմբ.։)