Definitions containing the research տուն : 2518 results

Վայելչական, ի, աց

adj.

becoming, elegant.

· Calfa

NBHL (1)

Վայելչական փառք, կամ կարգ, շնորհք, պատիւ, անուն, գործ, պտուղ, տունկ, սրահք, ծնողք, տիւ. (Զքր. կթ.։ Յհ. կթ.։ Նար. հդ. եւ կուս։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ։ Երզն. մտթ.։ Լմբ. պտրգ.։ Պիտ.։ Ժմ.։ Խոսր.։)


Վայրաբան

cf. Ընդունայնաբան.

· Calfa

NBHL (1)

Երանի՛ թէ իմաստուն էաք, եւ ոչ վայրաբանք (կամ ընդվայրաբանք). (Սարգ. յկ. ՟Ը։)


Վայրաբնակ

adj.

living in the open air;
wild, savage;
deserted, uncultivated;
լինել խորանաւ ի —ս, to dwell in tents.

· Calfa

NBHL (1)

ἁγρικός rusticus եւ այլն. Բնակեալն ի վայրի ի բացի, ի ստորին եւ յանշուք տեղիս. գիւղաբնակ. հիւղաբնակ. անտուն. լեռնասուն. անապատասուն. շինական. վարագ.


Վայրագիմաստ

cf. Վայրենամիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստակն վայրագիմաստ է. վասն զի եւ իմաստունն քաղաքային՝ քաղաքի եւ քաղաքավարութեան արժանի է, իսկ վայրագիմաստն՝ անդէն է եւ հակառակասէր. (Փիլ. լին. ՟Գ. 33։)


Վանգ

cf. Վանկ.

· Calfa

NBHL (1)

Տէր Մուշեղ որդի սպարապետին ... եդ զերգս՝ որոյ սկիզբն է. Անզբաղելի ական սրտի նայեցօղ անձն իմ ի միւսանգամգալուսան. ե տուն ի յութերորդ վանգէ. (Արծր. ՟Դ. 9։)


Վանորայ, րէից, այոց

s.

cf. Վանորեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Արդարեւ տուն սգոյ է վանորայն։ Վանորայովն իբրեւ պարսպօք եւ աշտարակօք ամրացեալ էին. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։ Վրք. հց. ձ։)


Վանք, նաց, նից, նուց

s.

convent, monastery, cloister, friary;
lodging, dwelling, home, habitation, abode;
house, mansion;
hotel;
inn, hostelry;
cabin, hut;
— կուսանաց, nunnery, convent;
վանս ունել, to stay, to lodge, to take up one's lodgings, to dwell, to stop;
փակել ի վանս, to cloister, to shut up in a convent.

· Calfa


Վաշխառու, աց

s.

usurer.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն այնոցիկ՝ որ վաշխ եւ տոկոսիս առնուն. վաշխառուն եւ վաշխատուն կցորդ է ամենայն աւազակաց, եւ գողոց. (Կանոն.։)


Վաշխատու

adj.

usurious, practising usury.

· Calfa

NBHL (1)

Վաշխառուն եւ զվաշխատուն կցորդ է ամենայն աւազակաց եւ գողոց. (Կանոն.։)


Վաշտ, ից, ուց

s.

battalion.

· Calfa

NBHL (1)

Գնդի գնդի, դրօշու դրօշու, վաշտուց վաշտուց։ Հասանէր վաշտն գնէլոյ ի բանակն արքունի։ Կին նորա ի նորին վաշտուն էր ընդ առն իւրում. (Բուզ. ՟Գ. 7։ ՟Դ. 15։)


Վաչէ, ից

s.

carriage-hood;
covered waggon.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԱՉ եւ ՎԱՉԷ. (յորմէ Վաչեակ, ուստի Վաչկատուն). Հովանոց կառաց կամ սայլից. դեսպակ. սայլ.


Վաչաւոր

cf. Սայլատունք.

· Calfa


Վառեմ, եցի

va. fig.

to light up, to set fire to, to fire;
to fire, to inflame, to enliven, to inspirit, to vivify, to cheer, to raise the spirits of, to urge on, to excite, to rouse;
to arm, to equip, to fit out;
to put on, to attire, to dress, to bedeck;
վառեալ բորբոքել, to inflame, to heat, to electrify, to fill with enthusiasm, to enrapture, to fire;
— զդրօշս, to hoist the colours.

· Calfa

NBHL (1)

Սովն բռնադատեալ յորովայն՝ վառէ զաջ գողոյն կարկառուլ ի քո տուն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)


Վաստակաւոր

adj. s.

fatiguing, labouring, giving oneself trouble, laborious;
meritorious, well deserving;
tired, weary;
husbandman;
— այր, a man of merit, a deserving man.

· Calfa

NBHL (1)

Վաստակաւորաց (երկրագործաց) գլուխն եւ իմաստունն. (Վստկ. ՟Ճ՟Ծ՟Ա։)


Վատանամ, ացայ

vn.

to be or become cowardly, pusillanimous, faint-hearted;
to grow idle or lazy, slothful.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստունք նոցա յիմարեցան, քաջք վատացան. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)


Վատասիրտ, սրտաց

adj.

fainthearted, chickenhearted, fearful, timid, timorous, pusillanimous, cowardly, craven;
ընդէ՞ր —ք էք, why are you fearful?.

· Calfa

NBHL (1)

Այր ոք՝ որ երկնչիցի, եւ վատասիրտ սրտիւ իցէ։ Ո ոք վատասիրտ իցէ. դարձցի։ Պատուէր տային վատասրտացն, զի դարձցին ի տունս իւրեանց։ Ընդէ՞ր վատաստիրտք էք սակաւահաւատք։ Ընդէ՞ր այդպէս վատասիրտք էք. (Օր. ՟Ի. 8։ Դտ. է. 3։ ՟Ա. Մակ. ՟Գ. 56։ Մտթ. ՟Ը. 26։ Մրկ. ՟Դ. 40։)


Վատուժ

adj.

weak, debilitated;
thin, emaciated, spare, meagre, slender.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ վատուժ է վերնատունն, յիշեցուցանէ՝ թէ ամրացո՛ զտունս. ապա թէ ներքնատունն լինի վատուժ, եւ այլն. (Մխ. դտ.։)


Սանդարամետ, ից, աց

cf. Սանդարամետք;
cf. Սանդարամետային.

· Calfa

NBHL (1)

Իջին գիտունք ի ներքին սանդարամետս երկրի. (Եփր. թագ.։)


Սատակիչ, չի, չաց

s.

that kills, that puts to death cruelly, exterminator, extirpator, destroyer.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ տայցէ թոյլ սատակչին մտանել ի տունս ձեր, եւ հարկանել։ Յայնց խորշեցաւ սատակիչն։ Հանից ի վերայ քո սատակիչս՝ զայր եւ զտապար իւր, եւ կոտորեսցեն զընտիր ընտիր մայրից քոց։ Հողմ խորշակի սատակիչ։ Կորեան ի սատակչէ անտի։ Զի մի սատակիչն անդրանկաց մերձենայցէ ի նոսա.եւ այլն։


Վարդամատն

adj.

rosy-fingered;
— բանայ արշալոյս զդրունս արեւելից, the — Morn opens the gates of the East.

· Calfa

NBHL (1)

ῤοδοδάκτυλος roseos digitos habens. Ոյր մատունքն իցեն հանգոյն վարդի. մակդիր հերայի չաստուածուհւոյ՝ այսինքն արշալոյս՝ առ քերթողս.


Վարդապետանոց, աց

cf. Վարդապետարան.

· Calfa


Վարդապետարան, աց

s. adj.

school;
very erudite, learned, versed.

· Calfa


Վարդապետեմ, եցի

va.

to indoctrinate, to lecture, to dogmatize;
to teach, to instruct in, to catechise.

· Calfa

NBHL (1)

Դասուց իւրոց աշակերտաց՝ զոր նախ բանիւ վարդապետեաց, այսօր գործով ըզծայրագոյն՝ եցոյց յինքեան խոնարհութիւն։ Ճշմարիտ իմաստուն այն է, որ ոչ բանիւք միայն ուսուցանէ, այլեւ գործովք վարդապետեսցէ։ Ուր երթեալ՝ լաւագոյնս վարդապետեաց։ Առակ ընչեղին ինձ վարդապետէ։ Յիշատակք իրացն վարդապետին ի զգայութիւնսն ճշմարիտ տեղեկութեամբ. (Շար.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։ Խոր. ՟Գ. 6։ Նար. հ։ Յճխ. ՟Ե։)


Վարդենի, նւոյ, նեաց

s.

rose-bush, rose-tree;
վայրի —, dog-rose, hip-rose;
—ք, rosery, ground planted with rose-bushes.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զտունկ վարդենոյ (կամ իբրեւ վարդենի նորատունկ) յերիքով։ Ծաղկեցէ՛ք որպէս զվարդենի բուսեալ ի գնացս ջուրց. (Սիր. ՟Ի՟Դ. 19։ ՟Լ՟Թ. 17։)


Վարժ, ից

adj. s.

exercised, practised, versed, erudite, skilful, accustomed, inured, trained;
exercise, instruction, study, science;
— երիվար, a broken or trained horse;
—ք չափականք, study of mathematics;
— լինել, to be practised or well versed in;
լինել ի —ս ուսման, to be studying, learning;
to be at school or at college;
ի — կացուցանեմ, cf. Վարժեմ;
անցուցանէր —իւք զբազում գիտնովք, his erudition surpassed that of very many learned men;
կատարեցի զ—ս իմաստասիրականին, I have passed in philosophy.

· Calfa

NBHL (1)

Զիմաստունս եգիպտացւոց կացուցանէին ի դայեկութիւն վարժից կորուսչին իւրեանց (մովսէսի). (Ոսկ. գծ.։)


Վարձ, ուց

s. mar.

stipend, salary, hire, pay, wages;
emoluments, perquisities;
retribution, recompense, payment;
letting out on hire, hiring, renting;
—ք տան, rent, house-rent;
— բժշկի, physician's fees;
cf. Նաւ;
տուն ի —ու տալի, house to let;
—ս արկանել, դնել, to contract, to make an agreement, to agree;
ի —ու ունել, առնուլ, to rent, to farm, to hire;
to freight, to charter;
ի —ու տալ, to let on hire, to let out, to lease;
ի —ու ունել զտուն, to rent a house;
հատուցանել զ—ս տան, to pay house-rent;
տալ զարծաթ ի —ու, to put out money to interest;
արժանի է մշակն —ու իւրոյ, the labourer is worthy of his hire.

· Calfa


Վարձական, ի, աց

adj.

meritorious, deserving of recompense.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչչեւ մտեալ վարձականաց (կամ վարձակաց եւ կատակաց), գնալ (երիցանց) ի տունս իւրեանց. (Կանոն.)


Վարձանք, նաց

s.

portion, dowry;
hire of an harlot;
cf. Կապէնք.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր ինչ բերէ կինն պռոյգս, գրեսցեն զնա. նոյնպէս գրեսցեն զվարձանսն, այս ինքն զտուայրն, որ է մահր. որպէս եւ հաւանի այրն ի պռոյգս, եւ կինն ի վարձանսն, գրեն հաստատուն. (Մխ. դտ.։)


Վարձելի, լւոյ, լեաց

adj.

to let;
տուն —, house -.

· Calfa


Սովոր, ից

adj.

accustomed, used to, inured, trained;
customary, usual, habitual, wont;
familiar;
— լինել, to be accustomed or used to;
որպէս — էր, as he was wont to, as he was in the habit of.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ է սովոր ոք ի տուն իմ, բայց միայն եղբայրն իմ. (Վրք. հց. ՟Ը։)


Սուտ, ստոց

adj. s. adv.

false, untrue, lying, deceitful, fallacious;
falsehood, untruth, story, lie, fib;
falsely;
թեթեւ —, white lie;
innocent falsehood;
— երդումն, perjury, false oath;
— վկայ, false witness;
— քրիստոսք, false christs, antichrists;
ամենեւին —, absolutely false;
— խօսել, ասել, to tell untruths, to lie;
— առնել or ի — հանել, to contradict most flatly, to give the lie to, to shew the falsehood of, to deny, to gainsay, cf. Ստացուցանեմ;
ի — հանել զկայսրն, to deny the accusation made before the emperor;
եդաք — զյոյսն մեր, we trusted in lies.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն մարդ սուտ է։ Լաւ է աղքատ արդար քան զմեծատուն սուտ։ Սուտ են որդիք մարդկան։ Վկայ սուտ։ Ոգի սուտ։ Շրթունք սուտք։ Լեզու սուտ։ Սուտ է ձի ի փրկութեան իւրում. եւ այլն։ Կամ Բան սուտ։ Տեսիլս սուտս։ Մի վկայեր զընկերէ քումմէ վկայութիւն սուտ. եւ այլն։


Շնակաքիք

adj.

dog-footed.

· Calfa

NBHL (1)

Արք վեցոտեայք, եւ փոկոտունք, եւ շնակաքօք (կամ շնակաքիք). (Պտմ. աղեքս.։)


Շնթեմ, եցի

va.

to flatter, to cajole, to coax, to fawn on, to cringe to.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ շնթէ մեծատան (կամ ոչ ողոքէ զմեծատունս) վասն ցանկութեան որովայնին. (Վրք. հց. ՟Է։)


Շնորհատու, ի

adj.

gracious, bestowing favours.

· Calfa

NBHL (2)

Շնորհատուն խաչ ծաւալեաց ի խաւարէ լոյս. (Կաղկանտ.։)

Անագորոյն (առ ընկերն). ընդ որ զայրանայ շնորհատուն. (Բրս. մրկ.։)


Շնչաբոյս

adj. s.

vegetable;
cf. Կենդանաբոյս.

· Calfa


Տամ, ետու, տուր, տուեալ

va.

to give, to present, to offer;
to concede, to grant, to bestow;
to provide, to furnish, to lend;
to give up, to deliver, to abandon, to expose;
to make, to render, to produce, to cause;
— զանձն, to apply to, to addict oneself to;
to give oneself up to, to abandon oneself;
— խօսել, to cause to speak;
— պատասխանի, to answer, to reply, to respond;
cf. Պատասխանի;
չ— դուլ եւ դադար, to give neither peace nor rest, to disturb continually;
— իշխանութիւն, to invest or intrust with authority;
վկայագիր, անցագիր —, to deliver a certificate, to grant a passport;
մրցանակ, վարձս —, to decree rewards, to award prizes or premiums;
— ածել, to cause to bring;
— գերեզմանի, to bury, to inter;
— ի բանտ, to put in jail or prison, to imprison;
ժողով —, to come together, to assemble, to reunite, to meet, to hold a meeting;
քարամբք —, to strike with stones;
տաց զքեզ յազգ մեծ, I will make of you a great nation;
տացէ քեզ տէր լինել, may you be!
չէ տուեալ ամենեցուն, it is not every one that can;
զորս ընդ ձեռամբ ձերով ետու, which I put in subjection to you;
ես ետու տանել զուլդ, I have sent the kid;
հօրն իւրում ետ տանել, he sent to his father;
տուր բերել ինձ փայտս մայրս, send me cedar wood;
ետ զանձն իւր երթալ, he went;
զլէգէոնս այսոցն՝ անդնդոց տայ, he sends the legions of devils into the pit;
զպատիժս տայցեն յաւիտենից տանջանաց, they will suffer eternal punishment;
զմեզ ի կորուստ եւ յոչէութիւն տան, they load us with evil and annihilate us;
մի տայք մեռանել, do not leave to die.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՏՈՒՐ. իբր Ետուն։ (Վրք. ոսկ. ձ։)


*Տանտէր

cf. Տանուտէր.

· Calfa

NBHL (1)

Զի եւ տուն կամի զմի մի իւրանքանչիւր եւ զտանտէրն այսպէս արժանաւոր գործել. (Փիլ. ել. ՟Ի. 10։)


Տանտիկին, կնոջ, կնայք

s.

mistress of a house, matron;
housewife.

· Calfa

NBHL (1)

Տանտիկին կին զոք մի իշխեսցի ունել։ Տանտիկին կանամբք զտուն իւր մատակարարէր։ Զկանայս տանտիկնայս՝ որ են ընդ նոսա։ (Կանոն.։ Յհ. կթ.։ Եւս. պտմ. ՟Է. 28։)


Տաշտ, ից

s. bot.

cup, mug;
bowl, basin;
vat, trough;
tub, bucket, wash-tub or lye-tub;
basket;
— խմորոյ, kneading-trough, hutch;
— խնկոց, bed of spices;
cf. Խնկանոց;
— որմածուաց, hod, tray;
layer, slip, offset;
vine-branch, vine-shoot.

· Calfa

NBHL (1)

Յետ զենլոյն՝ ի բաժակս եւ ի տաշտս ընդունէին զարիւնն։ Տաշտիւն, որ է աման գինւոյն։ Ետ նկարել զտաշտի պատկեր զմուշեղ ճերմակաւն (ձիով), եւ ի ժամ ուրախութեանն դնէր զտաշտն առաջի իւր, ասելով՝ թէ ճերմակաձին գինի արբցէ։ Ունէր տաշտ ոսկի ի մատունս իւր. տապալէր թագաւորն պապ, եւ գինին տաշտիւն անկանէր. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։ Վրդն. եծգ։ Բուզ. ՟Ե. 2. 32։)


Դաստիարակութիւն, ութեան

s.

education, instruction, discipline;
pedagogy.

· Calfa

NBHL (1)

Որք իմաստունք են մտօք, ոչ փոքր ինչ դաստիրակութիւն է նոցա եւ խրատ մահն. (Լմբ. սղ.։)


Դատակշիռ լինիմ

sv.

to judge rightly.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստունն ուղիղ ունի զընթացսն ի կենցաղս, դատակշիռ լինի. (Լմբ. առակ.։)


Դատան, անք

s.

cf. Դատաստան.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դատան իրաւանց մտեալ ընդ տունն յակոբայ. (Լմբ. ովս.։)


Դատարկութիւն, ութեան

s.

emptying, vacuum, space;
evacuation;
vacuity;
vacancy;
exhaustion;
idleness, sloth-fulness, laziness, leisure.

· Calfa

NBHL (1)

Դատարկութիւն (է յերկինս՝) ախտունակաց, եւ ընդունակաց կրից. (Միսայէլ.։)


Դատաւոր, աց

s.

judge;
arbiter;
counsellor, corrector;
bailiff;
police-officer;
censurer, critic.

· Calfa

NBHL (1)

Տագնապեցան դատաւորք եդովմայ։ Առաջի դատաւորաց եւ թագաւորաց։ Ետուն ի ձեռս պոնտացւոյ պիղատոսի դատաւորի.եւ այլն։


Դատաւորանոց

s.

court, seat of justice, tribunal.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԱՏԱՒՈՐԱՆՈՑ ԴԱՏԱՒՈՐԱՐԱՆ. δικαστήριον forum judicci, tribunal Դատարան. տուն ատենի.


Դատաւորարան

cf. Դատաւորանոց.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԱՏԱՒՈՐԱՆՈՑ ԴԱՏԱՒՈՐԱՐԱՆ. δικαστήριον forum judicci, tribunal Դատարան. տուն ատենի.


Դարաստան, աց

s.

garden;
orchard, place planted with trees.

· Calfa

NBHL (2)

Որ զտունկս տնկեն ի դարաստանս. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)

Ծառաստան, որպէս մեկնի եւ ի Հին բռ. ծառատունկք. ծառ. ծառնոց. իբր դրախտ. պ. տէրէխդան, յն. στέλεχος ստեղն


Դարբնեմ, եցի

vn.

to forge.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծատունն չգիտէ դարբնել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։)


Դարբնոց, աց

s.

forge, smithery, smithy.

· Calfa

NBHL (1)

χαλκεῖον, χαλκών, χαλκευτέριον officina fabri aerarii, vel ferrarii Գործատուն կամ խանութ դարբնաց.


Դարմանեմ, եցի

va.

to nourish, to sustain, to feed;
to fodder;
to cherish, to foment;
to physic, to dress, to heal;
to repair.

· Calfa

NBHL (1)

Ած զնա ի պանդոկի մի, եւ դարմանեաց զնա։ Դարմանել քաղցրութեամբ, կամ խնամութեամբ, ողորմութեամբ։ Դարմանել զտուն, կամ զինչս եւ զընտիրս, զդաշտ, զերկիր, զանձն, զոտս.եւ այլն։