Definitions containing the research սուրբ : 1880 results

Տօնախմբեմ, եցի

va.

to solemnize, to celebrate, to feast, to keep a holiday.

· Calfa

NBHL (1)

Խնդութեամբ ժողովեալ՝ զօրն տօնախմբեսցեն։ Ամի ամի գումարելովք ի նոյն ամսեան զնոյն յիշատակ տօնախմբեն։ Զպաշտօնն յաւէտ հրաշիւք տօնախմբեսցեն ի փառս աստուծոյ։ Բարեխօսութեամբ սուրբ լուսաւորչին, որոյ եւ իւր իսկ տօնախմբիւր յիշատակ. (Ագաթ.։ Կսրիւն։ Ճ. ՟Բ.։ Արծր. ՟Ե. 9։)


Տօնամակ, աց

s.

church-calendar, table of lessons for the day;
lectionary, service-book.

· Calfa

NBHL (1)

Յիշատակարան տօնից տէրունականաց եւ սրբոց աստուծոյ. զոր ես գրիգորիոս յաւելի ... ընտրեալ ի տօնամակաց յոքունց զսակաւս ... եւ մեք աշխատեալ զայսպիսի համառօտահաւաք տօնամակս գրեցաք ի պայծառութիւն եկեղեցւոյ, զոր ընթերցցի ի նմա՝ ժամու սոսկալի պատարագի։ Ծանուցանեմ ձեզ վասն սուրբ կտակիս՝ տօնամակի եկեկղեցւոյ սրբոյ. (Գր. վկ. եւ Կիր. վարդապետ. յիշ. հին ճշ.։)


Ցածուն, ծնոց

adj.

humble, meek, modest, moderate, sober, good;
low, lower;
— վայրք, lowlands;
— խորհուրդ, wise or prudent counsel.

· Calfa

NBHL (1)

Ծերոց զգաստս լինել, պարկեշտս, ցածունս։ Զգաստացուսցեն զմանկամարդսն՝ այրասէրս լինել, որդեսէրս, ցածունս, սուրբս. (Տիտ. ՟Բ. 2. եւ 4։)


Ցամաքաթեւ

adj. adv. without turning a hair, safe & sound.

· Calfa

NBHL (1)

Երեք սուրբ ձկունքն ցամաքաթեւ վազեցին զգործեաւն. (Սեբեր. ՟Գ։)


Ցայգութիւն, ութեան

s.

night, night time or hour, the whole night;
բղխումն ցայգութեան, nocturnal pollution.

· Calfa

NBHL (1)

Այն՝ որ չիցէ սուրբ ի ցարդութեան բղխմանէ. (Օր. ՟Ի՟Գ. 10. յն. ի բղխմանէ գիշերի։)


Ցայթեմ, եցի

va.

cf. Ցայտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ցօղեաց զցօղ բժշկութեան մեզ ի վերուստ, ցայթեալ արեամբն ի սուրբ կողէն կենդանացոյց. (Շ. տաղ.։)


Ցանեմ, եցի

va.

to sow, to strew;
to spread, to scatter, to diffuse;
to sprinkle, to besprinkle.

· Calfa

NBHL (2)

Զպատուական սերմն ցանիցեն։ Սերմանիքն սուրբ եւ օգտակարք ցանիցին ի ձեզ. (Մանդ.։ Խոսր.։)

Ցանեցից ի վերայ ձեր ջուր սուրբ։ Ցանեսցես զնոքօք ջւր սրբութեան։ Առեալ Մովսիսի զարիւնն՝ ցանեսցէ զժողովրդեամբն։ Առցես յարենէն, եւ ցանեսցես ի վերայ Ահարոնի, եւ ի վերայ պատմուճանի նորա. կամ զորմով սեղանոյն։ Առեալ Մովսիսի յիւղոյն օծութեան՝ ցանեաց մատամբ ի վերայ սեղանոյն։ Առեալ յիւղոյն եւ յարենէն՝ ցանեաց զահարոնիւ եւ զպատմուճանօք նորա, եւ զորդւովք նորա եւ զպատմուճանօք նոցա. եւ այլն։


Ցանկ, ոյ

s. anat. adv.

hedge, fence, enclosure, boundary, wall;
index, catalogue, list, table;
desire, love, lust;
secundine, after-birth;
always, continually;
պատել, փակել —ով, to surround with hedges, to fence in;
— արկանել, to hedge in, to encompass, to surround.

· Calfa

NBHL (1)

Բանք սուրբ հօրն կրճիմն եւ ցանգ եդաւ ցեղընտիր լինելոյն. (Լմբ. պտրգ.։)


Ցանկամ, ացայ

vn.

to desire, to wish, to envy, to covet, to long for;
to desire inordinately, to covet greedily.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկանային ի սուրբ աջոյ առն Աստուծոյ գտանել ձեռնագրութիւն. (Փարպ.։)


Ցանկանամ, ացայ

vn.

cf. Ցանկամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկանային ի սուրբ աջոյ առն Աստուծոյ գտանել ձեռնագրութիւն. (Փարպ.։)


Ցանկութիւն, ութեան

s.

desire, longing, envy;
will, pleasure;
sensual pleasures, lust, concupiscence, voluptuousness, sensuality, passion, love;
cupidity;
— փառաց, ambition;
գալ ի —, to desire, to wish;
լինել ի ցանկութեան մեծի, to desire ardently, to wish for eagerly;
առնել ընդ ցանկութեան անձին, to act according to one's caprice.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծաւ ցանկութեամբ ճաշակել զանուշակս քաղցրութեանն զբարերարին խնամս։ Ըստ իւրաքանչիւր բարւոյ ցանկութեան սուրբ շնորհօք։ Զայցելութիւնն առնուլ բարեացն ցանկութեամբ. (Յճխ.։)


Ցանցեմ, եցի

va.

to fish with nets, to take or catch in a net.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանցեա՛ ի վհէն յաւիտենից (կարթիւ սիրոյդ) զգինս արեան իսկակցին քո։ Ցանցեա՛ շրջապետական աջովդ քո զհերատեալ հէգս յերամս քո սուրբ. (Բենիկ.։)


Ցեղակից, կցի, կցաց

adj.

of the same tribe, family or race.

· Calfa

NBHL (1)

Հոյլք իմաստուն սուրբ կուսանաց՝ որ ցեղակից էք սրովբէի. (Շ. եդես.։)


Տիգախոց

adj.

wounded by a lance or pike;
— առնել, to wound with a lance.

· Calfa

NBHL (1)

Տիգախոց արարեալ սպանին (զսուրբն թովմարս). (Հ. կիլիկ.։)


Տիեզերագրաւ

adj.

occupying all the world.

· Calfa

NBHL (1)

Այս ծով մեծ տիեզերագրաւ, բոլոր իից գոգ։ Համահաւաք եկեղեցի սուրբ՝ տիեզերագրաւ կաթողիկէ. (Նար. մծբ.։ Վրդն. ծն.։)


Տիեզերական, ի, աց

adj.

cosmical, universal, general, oecumenical.

· Calfa


Տիրակիր

adj.

carrying, bearing or containing the Lord.

· Calfa

NBHL (1)

Խոնարհ այս երկիր՝ եղեալ տիրակիր։ Տաճար տիրակիր (սուրբ կոյս)։ Զմարմին տիրակիր աստուածածնին. (Նար. կուս.։ Գանձ.։ Վրդն. յանթառամն.։)


Տիրուհի, հւոյ

s.

the blessed Virgin;
mistress or lady;
քաղաք —, capital.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ ամենասուրբ արարչընկալ տիրուհի։ Տիրուհի անարատ մեյր տեառն։ Խնդան ծննդեամբ տիրուհոյն։ Կուսին տիրուհւոյ։ Ի գոյժ հրաժարման տիրուհոյն. (Նար.։ Շար.։ Շ. գանձ.։)


Տղայաբար

adv.

like a child, childishly, girlishly.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր. ա. Տղայական. Տղայաբար. կերպիւ ի գիրկս ամենասուրբ կուսին դիել զկաթն. (Ճշ.։)


Տղայերամ

adj.

where is an assemblage of children.

· Calfa

NBHL (1)

Տղայերամ մանկունք սուրբ եկեղեցւոյ։ Տղայերամ ժողովուրդ. (Թէոդոր. խչ.։ Տօնակ.։)


Տնօրինարան

s.

place of our Saviour's passion.

· Calfa

NBHL (1)

Զնաւակատիս սուրբ տնօրինարան. (Գանձ.։)


Տոմար, աց

s.

tome, volume;
book;
calendar, almanac;
նորոգութիւն —ի, Reform of the Calendar;
— լեւոնի, Dogmatical Letter of Pope Leo I to the Patriarch Flavian.

· Calfa

NBHL (1)

Զտումար սուրբ ժողովոյն։ Ըստ օրինի տումարին լեւոնի. (Ճ. ՟Բ.։ Յհ. կթ.։)


Տուումն, ման

s. chem.

gift, donation;
manipulation.

· Calfa


Տուփ, տփոց

s. arith. phys.

box, case, chest;
cf. Խնկաման. book-case;
small square;
— սահուն, movable, running or drop-box;
չքնաղագիւտք ի յակունս՝ պահին ի —ս մանունս, precious things are packed in small parcels.

· Calfa

NBHL (1)

Տօն գիւտի ափոյ սուրբ աստուածածնի. (Տօնաց.։)


Տպաւորութիւն, ութեան

s. fig. chem.

impression, stamp, print, mark, figure, form;
impression;
— գործել յոք, to produce an impression on a person;
fixation

· Calfa

NBHL (1)

Մովսեսի հրամայէր դնել զտպաւորութիւն խաչին ի վերայ ճակատու քահանայապետին, անուանեալ զնա թիթեղն սուրբ. (Ղեւոնդ.։)


Տեսողական, ի, աց

adj.

visual;
contemplative, ascetic, intellectual.

· Calfa

NBHL (1)

Առ տեսողական ունակութիւն եւ զօրութիւն, ամենասուրբ աչօք մտաց վերամբարձեալս։ Տեսողական աստուածապետականին վայելչութեան (քերովբէն)։ Զտեսողականսն զօրութիւնս (հրեշտակաց)։ Միայն ստոյգ գիտել ասեմ տեսողականին նոցա կատթարողապետութեանն. (Դիոն.։)


Տեսուչ, սչի

s. fig.

inspector, director, overseer, intendant, guardian;
bishop.

· Calfa

NBHL (1)

Կարդաց առ տեսուչն իւր աստուած։ Որոց ամենայնի տեսուչն յաւէժ աստուած է։ Այլ այժմ դարձարուք առ հովիւն եւ տեսուչ հոգւոց ձերոց։ Ամենայն հօտիդ, յորում եդ զձեզ հոգին սուրբ տեսուչս՝ հովուել զժողովուրդ տեառն. (Եսթ. ՟Ժ՟Ե. 5։ ՟Ժ՟Զ. 4։ ՟Ա. Պետր. ՟Բ. 25։ Գծ. ՟Ի. 28։)


Տեսչութիւն, ութեան

s.

Providence;
direction, inspection, superintendence, survey, watch;
incarnation;
police;
government;
աստուածական, վերին —, Divine Providence.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածային տեսչութեամբ։ Որ խնամես տեսչութեամբ զքո զարարածս։ Ոռոգէ տեսչութեամբ սուրբ հոգւոյն. (Շար.։ Լմբ. ժղ.։)


Տերեւաբեր

adj.

leaf-bearing, petali-ferous.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ տերեւաբեր աղաւնոյն՝ հոգին սուրբ. (Անան. եկեղ։)


Տէրունական, ի, աց

adj.

Lord's, dominical;
— աղօթք, the Lord's prayer;
— տուն, church;
— օր, sunday;
— գիրք, Holy Scriptures.

· Calfa

NBHL (1)

κυριακός, -κή, -κόν dominicus, -a, -um, domini ἰερός sacer, divinus. Տէրունի. տէրունեան. տիրական. տեառն. որպէս Աստուածային. սրբազան. սուրբ.


Տէրունեան

adj.

cf. Տէրունական.

· Calfa

NBHL (2)

cf. ՏԷՐՈՒՆԱԿԱՆ. որպէս Աստուածային. սուրբ. սրբազան.

Տէրունեան սուրբ մարմինն։ Տէրունեան մարմնոյ եւ արեան։ Ի տէրունեան մեծի սուրբ զատկին։ Խոյս ի չարէն ետու առ ի լրըումն տէրունեան հրամանին։ Ծառայո չար եւ վատ ըստ տէրունեան յանդիմանութեանն. (Անյաղթ բարձր.։ Շար.։ Եղիշ. ՟Ե։ Յհ. կթ.։ Նար. ՟Է։)


Տեղապահ, աց

s.

vicar. capitular, substitute;
lieutenant.

· Calfa

NBHL (2)

Գլխաւորս՝ վերակացուս՝ տեղապահս յայտ արարեալ հարցն կատարելոց։ Յովսէփ՝ որ եկաց զկնի սրբոյն սահակայ տեղապահ աթոռոյն։ Մեծն ներսէս՝ սուրբ լուսաւորչին գրիգորիլ վիճակեալ հօտին տեղապահ։ Սուրբն գրիգոր աստուածաբան տեղապահ էր աթոռոյն բիւզանդիոյ. (Կորիւն.։ Ուռպ.։ ՃՃ.։)

Կացուցանեն տեղապահ թագաւորութեանն զսուրբն վարդան. (Վրդն. պտմ.։)


Տեղի, ղւոյ, ղեաց

s. ast. rhet.

place, spot, site;
occasion, opportunity;
point, lieu;
հասարակ —ք, common-place topics;
հասարակաց —ք, public places, squares;
սուրբ —ք, holy place;
the Holy Land;
— ապաւինի, refuge, shelter, retreat, cover;
առ տեղեաւս, here;
ի — or ի տեղւոջ, in the room of, instead of, in lieu or place of;
ի —ս —ս, տեղեաց տեղեաց, in different places, in some or several places;
ընդ ամենայն —ս, in all places, every where;
omnipresent;
առ տեղեաւն, there, in the very place;
just then, for that time, for a short time;
ունել զ—, to supply the place of, to substitute for, to take or fill the place of, to succeed;
ունել զառաջին —, to hold or occupy the most advantageous place, to be on the side of the wall;
զ— առնուլ, ունել, to stop, to cease to go, to rest, to take repose, to halt;
անկանել ի տեղւոջ, to be left dead on the spot;
— առնել ումեք, to give the first place to a person;
— տալ ումեք, to yield, to give up, to acquiesce, to consent, to condescend, to submit;
— տալ իմիք, to expose oneself, to give hold;
— տալ յիմեքէ or յումեքէ, to evade, to avoid, to draw back, to withdraw, to retire, to depart, to go away;
շրջէր փախստական տեղւոյ ի —, as a fugitive he wandered;
բանին իմոյ չիք — ի ձեզ, my words have no place in you;
— տուր գնա՛, get thee hence ! cf. Թատր, cf. Ժահահոտ.

· Calfa


Տեսակ, աց

s. gr. adj.

species;
sort, kind, race;
fashion, manner, way;
form, figure, appearance, look;
sight, countenance, aspect, air;
image, idea;
dress, costume;
form, species;
visible;
հաղորդել կրկին —աւ, to receive the Communion in both kinds;
սեռ՝ կենդանի, — մարդ, եւ տարբերութիւն՝ բանական, genus animal, species man, whose distinctive characteristic is the faculty of reason.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմնական տեսակաւ, այսինքն որպէս աղաւնի երեւեցաւ հոգին սուրբ. (Աթ. ՟Ա։)


Քաջալերութիւն, ութեան

s.

encouragement, exhortation, comfort;
courage.

· Calfa


Քաջախօս

adj.

cf. Քաջաբան.

· Calfa


Քաջահայեաց

adj.

sharp-eyed, acute-looking.

· Calfa

NBHL (1)

Որք ի մարդս եւ ի սուրբ օդս զբօսնուցուն, սրատեսք եւ քաջահայեացք լինին. (Խոսր.։)


Քաջայայտ

adj.

very clear, plain, very evident, obvious;
— առնել, to throw light on, to clear up, to bring to light, to put in evidence;
— լինել, to be as plain as day, to be quite evident.

· Calfa


Քաջայոյս

adj.

full of hope, well secured, in good hopes, full of faith or reliance.

· Calfa


Քաջառնաբար

adv.

like a valiant man, gallantly, valiantly.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջառնաբար ձայն տուեալ՝ յօգնութիւն կոչէր զսուրբն. (Զենոբ.։)


Քաջասիրտ

adj. adv.

stout-hearted, courageous, intrepid, fearless;
courageously.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջասիրտ եւ պատերազմասէր գոլով։ Զվարդապետն քաջասիրտ սուրբ վարքն առնեն. (Լաստ. ՟Բ։ Նեղոս.։)


Քաջատես, ի, աց

adj. fig.

far-seeing, far-sighted;
far-piercing.

· Calfa

NBHL (1)

Արծուի քաջատես։ պետրոս եւ յովհաննէս. մին սրագոյն (այսինքն բարկ), եւ մին քաջատես։ Աչք յորժամ ի խաղաղ օդս եւ ի մարգս եւ յաղբիւրս եւ ի դրախտս զբօսնուցուն, առողջագոյնք եւ քաջատեսք. նոյնպէս եւ՝ մտաց ակն եթէ յեղտիւրս հոգեւոր բանիցն ճարակիցի, սուրբ՝ յստակ եւ քաջատես լինի. (Ոսկ. փիլիպ. եւ յհ. եւ մտթ. յորմէ եւ Խոսր.։)


Քաջացուցանեմ, ուցի

va.

to render courageous, brave, to inspire courage, to give heart, to reanimate, to revive.

· Calfa

NBHL (1)

Հայր յարդեաց զնոսա, եւ որդի քաջացոյց զնոսա, եւ հոգին սուրբ պսակեաց զնոսա. (Ճ. ՟Ժ.։)


Քառագլուխ

adj.

four-chaptered;
four-headed.

· Calfa

NBHL (1)

Ունելով նոցա ղքառագլուխ աւետարանն իւր սուրբ. (Եպիփ. ծն.։)


Քառադէմ, դիմի, աց

adj. s. cf. Քառադիմի.

· Calfa

NBHL (1)

Քառադէմ ապաքէն ասի եւ կառդ։ Ի քառադէմ ապաքէն ասի եւ կառդ։ Ի քառադէմ կառքն եզեկիէլի։ Անիւ թ եզեկիէլ ետես կերպարանեալ զսուրբ հրեշտակսն ընդ քառադեմ աթոռոյն. (Անյաղթ եւ Շ. բարձր.։ Լմբ. սղ.։)


Քառադիմակ, ի, աց

adj. s. cf. Քառադիմի.

· Calfa

NBHL (1)

Քառադէմ ապաքէն ասի եւ կառդ։ Ի քառադէմ ապաքէն ասի եւ կառդ։ Ի քառադէմ կառքն եզեկիէլի։ Անիւ թ եզեկիէլ ետես կերպարանեալ զսուրբ հրեշտակսն ընդ քառադեմ աթոռոյն. (Անյաղթ եւ Շ. բարձր.։ Լմբ. սղ.։)


Քառադիմի, մւոյ, եաց

adj. s.

four-faced, square;
tetrahedron.

· Calfa

NBHL (1)

Քառադէմ ապաքէն ասի եւ կառդ։ Ի քառադէմ ապաքէն ասի եւ կառդ։ Ի քառադէմ կառքն եզեկիէլի։ Անիւ թ եզեկիէլ ետես կերպարանեալ զսուրբ հրեշտակսն ընդ քառադեմ աթոռոյն. (Անյաղթ եւ Շ. բարձր.։ Լմբ. սղ.։)


Քառաթեւ, ի

adj.

four-winged.

· Calfa

NBHL (2)

ո՛վ սուրբ քառաթեւ։ Ո՛վ քառաթեւ լուսածին նիշ։ Որ ելե ի բարձրադիտակ քառաթեւին։ Ես ձայն զառիւծուն ասեմ, որ գոչէր ի քառաթեւին. (Շար.։ Նար. տաղ.։)

Զձեւ քառաթեւ խաչիս։ Խաչիս պատկեր էր քառաթեւ սուրբըն սեղան. (Շ. բարձր.։)


Քառակերպ, ի, ից

adj.

cf. Քառակերպեան.

· Calfa

NBHL (1)

Քառակերպ աթոռ սուրբ ծերունին գտաւ, ի գիրս իւր բարձեալ զ՝ի քերովբէս նստեալն. (Շ. տաղ.։)


Քառակոյս

cf. Քառակուսի.

· Calfa

NBHL (1)

Նշանաւ խաչիւ եւ սուրբ աւետարանաւն ի քառակոյս կողմանէ տեառնադրեն զամենայն արարածս. (Եպիփ. ծն.։)