amnesty.
Իբրեւ ի բանտ արգել եղեալ անյիշողութեամբ։ Պահեցաւ անյիշութեամբ որպէս ի բանդի. (Արշ.։)
Մեղաց անյիշութեամբ պատուեալ. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
cf. Անյիշողութիւն.
Իբրեւ ի բանտ արգել եղեալ անյիշողութեամբ։ Պահեցաւ անյիշութեամբ որպէս ի բանդի. (Արշ.։)
Մեղաց անյիշութեամբ պատուեալ. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
unshakeable, firm, immovable.
Որպէս թէ զանյողդողդ իրողութիւն կարծրագոյն գործարանաւ տնօրինել. (Յհ. իմ. ատ.։)
Գլխոյ առաքելոցն, անշարժ վիմանն, անյողդողդելի վիմին. (Ոսկ. ի պետր. եւ Ոսկ. յեղիա.։)
hopeless, desperate;
despaired of;
unhoped, unexpected;
desperately;
— առնել, to render hopeless;
— լինել, to despair, to give way to despair, cf. Յուսահատ լինել, cf. Յուսահատեմ, cf. Անյուսանամ.
Թուլացելոցն ի հաւատս եւ անյուսիցն. (Փարպ.։)
Տունկս անյոյս։ Ապշութիւն անյոյս. (Նար. ՟Լ՟Թ. ՟Հ՟Թ։)
Ոչ է պարտ անյոյս լինել. (Բրս. հց.։)
Զանյոյսս՝ որոց ոչ ակն ինչ կայր, արար վարդապետս որպէս զպօղոս. (Ոսկ. ես.։)
Որոց ուսուցանելն զնոյն անյոյս էր։ Տիրեաց մարմնովն, որ անյոյս էր։ Անյոյսքն լիցին հնարաւորք։ Զերծուցանէ յանյոյսն նեղութենէ. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
forgotten;
— առնել, to bury in oblivion.
ἁμνήμων. immemor Որ ոչ պահէ յուշի. մոռացօղ. չյիշօղ.
Անյուշ լինել առագաստի եւ հարսանեաց, եւ բերել զէն եւ պատերազմ. (Փիլ. սամփս.։)
Ոչ եղեաք բաւական յիշել զբովանդակն ի կարգի, այլ եւ ո՛չ բնաւ գտեալ անյուշք՝ յապաղեալ մոռացաք ինչ. (Փարպ.։)
desperate, despaired of;
unhopeful.
Պարիսպ մեղաց երիքովին, դըրամբք փակեալ անյուսալին, աղաղակաւ տապալեսցին. (Յիսուս որդի.։)
to despair.
despair.
Յառաւել պնդութենէն՝ յանյուսութեան ընկղմի խորս. (Յհ. իմ. ատ.։)
Յանդիմանէ եկեղեցի զայսպիսի սատանայական անյուսութեան վարդապետութիւն. (Արշ.։)
Վասն որո՞յ պատճառի անյուսութիւն քեզ տիրեաց. (Մագ. ՟Ձ՟Բ։)
Ապաշաւանք յանյուսութեան։ Զանյուսութեանն կարկուտ հալել. (Նար. ՟Լ՟Ա. ՟Լ՟Է։)
inarticulate;
not joined, simple.
Որ չէ յօդեալ ի մասանց. պարզ անմարմին. իմանալի.
Անյօդս կատարեալ բանաւորս (հրեշտակս), եւ զյօդապատս (զմարդիկ). (Գանձ.։)
Ձայն երկակի է. կամ յէդեալ, կամ անյօդ, որպէս անասնոյ, եւ կամ որպէս անշնչիցն հնչմունք։ Վասն անյօդ ձայնի. (Անց. պորփ։)
Անյօդ եւ աննշան կոչումն են ձայնք անասնոց։ (Բարկացողաց) անյօդ խօսք՝ ամենեւին պակասեալ ի բանէ. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Դ. եւ Սարգ. յկ. ՟Դ։)
Աննշանս եւ անյօդս խօսին. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Դ։)
cf. Անյօդ.
Անյօդականն պարզութիւն. (Նար. խչ.։)
cf. Անյօդ.
Անյօդականն պարզութիւն. (Նար. խչ.։)
without desire, — wish or inclination;
involuntary, forced.
Եւ ոչ անյօժարք եւ անխորհուրդ դիպմունք. (Փարպ.։)
not envious;
liberal, generous;
without envy;
generously, abundantly.
Թագաւոր՝ որ աննախանձ լսողութեամբ լսէ. (Փարպ.։)
Պաշտպան աննախանձ. (Նար. ՟Ի՟Զ։)
Աննախանձ պարգեւատու. (Եղիշ. ՟Է։)
Աննախանձ պարգեւք. (Շար.։)
Աննախանձ պատիւ. (Նար. ՟Գ։)
Աննախանձ արքայութիւն. (Փարպ.։)
cf. ԱՆՆԱԽԱՆՁԱԲԱՐ ԱՆՆԱԽԱՆՁԱՊԷՍ. ἁφθόνως. absque invidia եւ copiose, largiter. Առանց նախանձելոյ կամ խնայելոյ. առատապէս. լիով. անաչառապէս.
Աննախանձ տալ, կամ պարգեւել. (Ագաթ.։ Եզնիկ.։)
Ուսուցանել աննախանձապէս. (Բրս. առ աստուածաբ.։)
Զոր եթէ զայս առնիցէք աննախանձապէս (կամ աննախանձաբար). (Սարգ. ՟ա. յհ. յռջբ։)
Զքո զօրութիւնդ բարեհռչակեմ աննախանձապէս. (Լմբ. սղ. ՟Ի՟Ա։)
artless, guileless, sincere, upright, ingenuous;
artlessly, ingenuously.
ἅδολος doli expers Ուր չիք նենգ. անխարդախ. անկեղծ. հաւատարիմ. պարզ. ֆէնտիզ, սատըգ.
Աննենգ եւ մաքուր բարեպաշտութեան վերակացու է. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Աննենգ նախարարօք. (Փրպ.)
Բաղարջ աննենգ է եւ անապական. (Ճ. ՟Թ.։)
Առաջի հանապազ արկանել զշմարտութեանն աստուածային եւ աննենգ կերակուրս. (Սարկ. հանգ.։)
sincerity, simplicity, ingenuousness.
Անկեղծութիւն. պարզութիւն.
unpardonable;
intolerable.
Աններելի պատուհաս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 39։) (Շար.։)
Աններելի տանջանք. աններելի հուր. աններելի տապակ. (Մանդ. ստէպ։)
Յոյժ աններելի դատապարտի քահանայն, որ ոչ սաստիցէ. (Մանդ. ի ցանկն.։)
not indigent;
opulent
ἁπροσδεής. nulla re indigens, ἁνέκληπτος, nunquam deficiens, perennis. Անկարօտ. եւ Աննուազ. անպակասելի.
Վստահ է յաննիազ մեծութիւնն իւր. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Ա։)
Առատ եւ աննիազ հոսումն բաշխելով նոցա։ Զաղբիւրեղէնն եւ զաննիազն պատճառ. Զհրոյ զօրութիւնս՝ անշէջս առնէ, եւ զջրոյ հոսանս՝ աննիազս. (Դիոն. երկն. եւե աստուածայ։)
abundantly.
ἁδιαλείπτως. indeficienter. indesinenter. Առանց նուազելոյ. անսպառութեամբ. յաւեժաբար.
sleepless, watchful.
ԱՆՆԻՐՀ ԱՆՆԻՐՀԵԼԻ. Որ ոչ նիրհէ. աննինջ. անքուն. միշտ արթուն. չմրափօղ. ույգու պիլմէզ.
Աննիրհելի ակն կամ պահապան։ Աննիրհելի դիտմամբ։ Աննիրհելի փառաբանողաց։ Զուարթունք աննիրհելիք. (Նար.։)
cf. Աննիրհ.
ԱՆՆԻՐՀ ԱՆՆԻՐՀԵԼԻ. Որ ոչ նիրհէ. աննինջ. անքուն. միշտ արթուն. չմրափօղ. ույգու պիլմէզ.
Աննիրհելի ակն կամ պահապան։ Աննիրհելի դիտմամբ։ Աննիրհելի փառաբանողաց։ Զուարթունք աննիրհելիք. (Նար.։)
immaterial.
Աննիւթք, որպէս աստուած, հրեշտակք, միտք, հոգի. (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)
Աննիւթ քաղաք, կամ մարտք. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ստիպ.։)
Մակամտածութեամբ աննիւթք, որպէս ձեւք (ըստ երկրաչափից). (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)
Յաննիւթոյ՝ չքաւոր եւ յանկերպարան նիւթոյ. (Ագաթ.։)
ՅԱՆՆԻՒԹՍ. Առանց գտանելոյ զնիւթ. առանց պատճառի. վայրապար.
immateriality.
Ոչ որպէս պատահումն ենթակայի վասն աննիւթութեան. (Մաքս. ի դիոն.։)
without painting, figure or device;
unformed, imperfect, shapeless.
μὴ ἑξεικονίμενος. non formatus, non figuratus. Ոչ նկարեալ իւր սարօքն. անկատար ձեւացեալ. ուրուական. անկերպարան. անձեւ.
indescribable.
ԱՆՆԿԱՐԱԳԻՐ ԱՆՆԿԱՐԱԳՐԵԼԻ. Ոյր չիք կամ լինի նկարագիր, եւ պատկեր համանման. աննման. անզուգական. նմանը չունեցօղ.
cf. Աննկարագիր.
ԱՆՆԿԱՐԱԳԻՐ ԱՆՆԿԱՐԱԳՐԵԼԻ. Ոյր չիք կամ լինի նկարագիր, եւ պատկեր համանման. աննման. անզուգական. նմանը չունեցօղ.
unlike, dissimilar, different;
not uniform;
incomparable.
ἁνόμοιος. dissimilis, absimilis, dispar. Որ չէ նման այլում. այլազան. տարբեր. զանազանեալ տեսլեամբ կամ որակաւ. պէնզէմէզ, մուխթէլիֆ.
Զպատիւսն՝ աննմանիցն մասն բաշխեալ տայ. (Փիլ. քհ.։)
Խառնումն աննմանիցն անչափապէս. (Դիոն. ածայ.։)
Բերքն պակասք եւ աննմանք. (Փարպ.։)
Անյարմար. անվայելուչ. անճահ. անպատշաճ. անդէպ. անտեղի. օտար. անշուք. ցած իմն. ուսլուպսուզ. եագըշըգսըզ. μὴ πρόσηκον, ἁπεικόν, ταπεινόν. inconveniens, absurdum, humile, vile.
Ոչ է ապա յաննմանիցն՝ եւ ձեզ գալ յարեւելս. (Շ. թղթ.։)
Չէ՛ ինչ աննման, այլ՝ ի դէպ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 1։) եւ (Տօնակ.։)
Ցանկայ անդէպ մեծութեան եւ աննման. (Ոսկիփոր.)
Գեղն աննման։ Ի տեսիլս անպատումս, յաննման փոփոխմունս. (Ագաթ.։)
inimitable.
unlikeness, dissimilitude, difference;
unsuitableness, disproportion.
ἁνομοιότης. dissimilitudo. Աննման գոլն. պակասութիւն նմանութեան. տարբերութիւն. անհամեմատութիւն. եւ Աննմանելի կամ անզուգական իսկութիւն. պէնզէմէզլիք, իխթիլաֆ.
Զանազանութիւն ասէ՝ աննմանութիւն է. եւ եթէ աննմանութիւն, ոչ պարզութիւն. (Ասող. ՟Գ. 21։)
without mark, without sign, without character;
ignoble, unknown, obscure;
— վարել կեանս, to leave retired.
Աննշան առ տիպս է անտեղի տալին (այսինքն կարծրն). (Նիւս. կազմ.։)
Աննշան գոչումն են ձայնք նոցա (անասնոց)։ Աննշանս խօսին (հերձուածօղք). (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Դ։)
irreparable.
Անպակասութիւնն աննորոգելի. Աննորոգելի եղծմամբ պատառեաց. (Նար. ՟Լ՟Թ. եւ Նար. խչ.։)
inexhaustible.
ԱՆՆՈՒԱԶ որ եւ ԱՆՆԻԱԶ. ἁμείωτος. non imminutus, de quo nihil imminui potest. Որ ոչ նուազի, եւ որում ոչինչ նուազի. անպակասելի. անսպառ. անթերի. անկարօտ.
Որ աննուազ է եւ անբաւ։ Աննուազ բարիք։ Զի իցէ աննուազ տալ ո՛ւմ պիտոյ իցէ. (Յճխ. ՟Զ. ՟Ժ. ՟Ի՟Գ։)
cf. Աննկուն.
Որ ոչ նուաճի. անսանձ. անմեղկելի. անզուսպ. զապթսըզ.
without offering;
implacable, inexorable, cruel.
Զնուիրեալս աննուիրից եւ պղծոց մասն տան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Աննուէր պատերազմ ունէին առ հրէայսն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 40։)
that cannot be offered, not sacred, profane.
ἁνίερος. profanus. Աննուէր՝ որպէս անսրբազան. անսուրբ. պիղծ. հասարակ. խառն. ոչ արժանի նուիրելոյ աստուծոյ.
Ոչ աննուիրական իւղով առ ի յակոբայ պարարի. (Նար. ՟Հ՟Է։)
unprofitable, useless, vain.
ἁκερδός, ἁνωφελής, ἁνόνητος, ἅπορος. inutilis, lucro carens. Ուր կամ յումմէ չիք ինձ շահ. անօգուտ. անպիտան. անպտուղ. վայրապար. սնոտի. փուճ. ֆայտասըզ, պիր շեյէ եարամազ.
Մի՛ անշահ եղիցին կրիցդ պտուղք. (Նար. ՟Հ՟Ը։)
Գուցէ զուր տարապարտուց եւ անշահ՝ մշակութիւնս մեր եղիցի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 12։)
Սնափառի պահք անվարձ, եւ աղօթք անշահ. (Կլիմաք.։)
Յայնմ եւս անշահ մնացեալ՝ յաղօթս ապաւինի. (Խոր. ՟Գ. 53։)
Զանձինս անշահ ի շնորհէն վարկանիմք. (Լմբ. պտրգ.։)
Առանց շահի կամ օգտի. ἁνόνητα. frustra. ի զուր. փուճ տեղը. նաֆիշէ. ապէս եերէ.
Սոսկ եւ վայրապար եւ անշահ անցանել ընդ լերինս գեղեցկութիւն. (Տօնակ.։)
cf. Անշահ.
ԱՆՇԱՀԵԿԱՆ գրի ստէպ եւ ԱՆՇԱՅԵԿԱՆ. cf. ԱՆՇԱՀ.
cf. Անշահ.
ԱՆՇԱՀԵԿԱՆ գրի ստէպ եւ ԱՆՇԱՅԵԿԱՆ. cf. ԱՆՇԱՀ.
unprofitableness, uselessness.
τὸ ἁνωφελές, ἁκερδές, ἁνότητον, ἁχρηστία. inutilitas, res lucro carens. Անպիտանութիւն. չունելն զշահ կամ զօգուտ. ֆայտէսիզլիք.
Արհամարհութիւն լինէր առաջին պատուիրանին վասն նորին տկարութեան եւ անշահութեան. (Եբր. ՟Է. 8։)
Ընդ բնաւ իրաց անշահութեան պատճառի. (Պիտ.։)
free from dirt, clean;
not contaminated, pure, clear.
ὀ, ἠ ἁμόλυντος, ἁμίαντος, ἅχραντος. immaculatus, -ta;
incontaminatus, intacta. Ոչ շաղախեալ. աններկ. անաղտ. ամբիծ. անարատ. անփորձ. անապական. չի պլըշտըկած, մաքուր, սուրբ. քիրսիզ, փաք, փաքիզէ.
Զմնացեալքս պահեսցէ կենդանի եւ անշաղախ. (Մագ. ՟Կ՟Է։)
Հաւատս անխոտորս եւ անշաղախս. (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)
unclouded, clear.
Ուր չիք շամանդաղ. անմռայլ. պայծառ. անաղօտ.
uncompounded, simple.
ἁσύνθετος. compositus. Ոչ շարադրեալ ի մասանց. ոչ բաղադրեալ կամ բաղկացեալ. պարզ.
Ստեղծ նա զիմանալիսն պարզս եւ անշարադիրս բնութեամբ. (Վահր. ի ծաղկ.։)
immovable, fixed, stable, firm;
not commutable;
real, not personal.
Անշարժ լինել կամ պահիլ արդարութեան, թագաւորութեան, եկեղեցւոյ. եւ այլն. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Ա. 7։) (Շար.։)
Անյօժար. որ ոչ բերի. անընդոստ. Քարացեալ կռապաշտութեանց սառնամանիքն անշարժ առ քաջ պտուղսն մնայր. (Խոր. հռիփս.։)
Ի նմա բնակեալք անշարժ։ Անշարժ հաստատեալք ի հաւատս. (Փարպ.։)
immovably, firmly.
Ի նմա բնակեալք անշարժ։ Անշարժ հաստատեալք ի հաւատս. (Փարպ.։)
immobility, immovableness, stability, firmness.
Հաւատալ անշարժութեամբ. (Փարպ.։)
Զանշարժութիւն ի թշնամեաց պատերազմէ. (Ժմ.։)
pathless, trackless.
Անշաւիղ արգելան ինձ պատրաստեսցէ. (Նար. ՟Կ՟Զ։)
not oblique, straight, direct.
ἁρρεπής. non vergens, constans. Ոչ շեղեալ. ոչ թիւրեալ կամ միտեալ եւ խոնարհեալ ի կողմն ինչ. անխոտոր. անմէտ. ուղիղ. ուղղորդ. սեպացեալ. շիտակ. չիծռած. էյիլմէզ. տօս տօզրու, տիք.
uninhabited, desert.
ἁοίκητος. inhabitabilis, inhabitatus. Ուր չիք շէնք. աւերակ. անբնակ. ամայի. վերան. խարապ.
Բլուր հողոյ անշէն յաւիտեան։ Անշէն լիցի տուն նորա։ Ի տունս անշէնս։ Անապատ անշէն. (Յես. ՟Ը. 28։ Յոբ. ՟Ը. 14։ ՟Ժ՟Ե. 28։ Իմ. ՟Ժ՟Ա. 2։)
Տեղի անշէն. անբնակ վայր. անապատ. վիրանէ, գըռ, չէօլ.
Յանշինէ անտի ընդդէմ եգիպտոսի։ Յագեցուցանել զանկոխն եւ զանշէնն։ Տէր արար զշէնս եւ զանշէնս. (Յես. ՟Ժ՟Գ. 3։ Յոբ. ՟Լ՟Ը. 17։ Առակ. ՟Ը. 26։)
Եւ լինիցի՞ այդպիսի հանգիստ ի դաշտի անշէնս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա.)
inextinguishable.
Անշէջ վառեալ զլոյս լապտերաց. (Շար.։)
ill-favoured, disfigured, deformed;
ungracious, ungraceful, unpleasant;
unfortunate, unlucky;
ungrateful, unthankful.
ἅχαρις. ingratus, ut ratia carens, insuavis, injucundus. Յետնեալ ի հոգեւոր կամ ի մարմնաւոր շնորհէ. ուր պակասին շնորհք, կամ վայելչութիւն. անշնորհք, շէնք շնորհք չունեցօղ.
Առասպել տարաժամ՝ այր անշնորհ (կամ անշնորհք). (Սիր. ՟Ի. 20։)
Տացես ըմպել յանշնորհս. այսինքն անշնորհաբար կամ անդէպս. (Սիր. ՟Ի՟Թ. 32։)
ἁχάριστος. ingratus, gravitudinis expers. Ապաշնորհ. անշնորհակալու. ապերախտ. ոչ փոխարինօղ. նամքէօր.
Զայնպիսի քաղցր տեսութիւն թողուլ, յանշնորհն եւ ի ժլատն ընթանալ (բռնաւորի) ծառայութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 7։)
Եւ այսպէս անշնորհ՝ սերմանողին ցուցանին. (Իգն.։)
ungrateful, unthankful.
ԱՆՇՆՈՐՀԱԿԱԼ ԱՆՇՆՈՐՀԱԿԱԼԻ ԱՆՇՆՈՐՀԱԿԱԼՈՒ. ἁχάριστος. ingratus, ἁγνώμων, improbus. Անշնորհ ըստ բ. նշ. որ ոչն լինի շնորհակալ. ապաշնորհ. ապերախտ. ոչ գոհացօղ. աներախտագէտ։
Գիշերոյ պահպանութեան անշնորհակալս առնէ. (Խոսր.։)
Անշնորհակալ կամօք. (Լմբ. պտրգ.։)
Մի՛ապերախտք եւ անշնորհակալուք առ բարեգործն երեւեսցուք. (Սկեւռ. յեսայ.։)
Զպարգեւս աստուածոցն անշնորհակալի համարիս. (Ճ. ՟Ա.։)