cf. Գորովագին.
cf. Գորովագին.
union of irregular troops.
Ամբոխ զօրու կամ քաջանց եւ հսկայից. (լծ. յն. ղի՛ղաս. լտ. կի՛կաս կամ ճի՛կաս. հսկայ. վիթխարի).
to lament, to deplore.
κράζω clamo cf. ԳՈՒԺԵԼ, ըստ որում Կական եւ ճիչ բառնալ. Գուժալով ձայնիւ մեծաւ՝ լալով եւ սգալով. (Յայտ. ժը. 19։)
to bring or give sad news;
to lament, to deplore, to cry, to scream;
to sound.
ԳՈՒԺԵՄ κράζω, κραυγάζω, βοάω, ἁλαλάζω clamo, exclamo, vociferor, ululo, ejulo որ եւ ԳՈՒԺԱԼ. Կոծիլ. ճչել վասն աղետից կամ գուժից. կական բառնալ. լալագին գոչել. աշխարել. բողոքել.
ԳՈՒԺԵԼ. ἁκούομαι audior (այսինքն լսիլ). Հնչել՝ գուժի եւ ճչոյ. լսելի լինել ձայնի ողբոց ի հեռաւորս.
Ձայն լալոյ նորա գուժեաց ի ճանապարհս իւր։ Ձայն ի շրթանց գուժեաց լալոյ եւ պաղատանաց։ Ձայն ողորմ գուժեաց ի սիովն. (Երեմ. ՟Բ. 24։ ՟Գ. 21։ ՟Թ. 19։)
cf. Գուժումն.
Չի՛ք անդ լսել ձայն ողբոց, եւ ոչ զճչիւն եւ զգուժիւն. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)
handful.
glebe, clod.
Գուղձն հողոյ ի յատակէ տաճարի. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
cf. Գումարեմ.
ԳՈՒՄ ԱՌՆԵԼ. Բառ անստոյգ. որպէս ռմկ. ճէմ էթմէք.
to assemble together, to gather together;
to be astonished, amazed, surprised, confused.
պէսպէս ոճով. որպէս Պատրաստիլ ի մարտ, ոգորիլ. բախիլ. ընդդէմ կալ. եւ Խռովիլ յանձին, կամ ընդ անձին ոգորիլ ամօթով.
assembly;
mob;
sitting;
addition.
Այս են պատճառացն գումարումն ի գրի աստ. (Լմբ. առ ոսկան.։)
cf. Գումարութիւն.
Այս են պատճառացն գումարումն ի գրի աստ. (Լմբ. առ ոսկան.։)
cf. Գունագեղ.
tarnished;
pale, pallid, wan.
to tarnish;
to discolour, to tan;
to fade.
to dye, to colour.
Բազում կերպարանս նման նմին գունաւորել. այսինքն զմոլորութիւն իբր ճշմարտութիւն երեւեցուցանել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 21։)
Ապականիչ ժանկն ի վերայ գունաւորի։ Մի՛ գունաւորեսցի ախտն ամբարհաւաճութեան ի վերայ զուտ եւ մաքուր արծաթոյ. (Սկեւռ. աղ.։)
tennis.
Տեսի զքեզ ի գունդախաղին, եւ ունէիր զճոկանն ի ձեռին քում. (Ոսկիփոր.։)
cf. Գունաւորեմ.
Զարեգակնային ճառագայթսն ի վերայ այտիցի գունեալ. (Փիլ. սամփս.։)
already predicted;
very evident.
Արտաքին պատիւքն նմանագոյն յարտաքին պաճուճանացն լինին գուշակաւորք։ Այնպէս յայտնի եւ գուշակաւոր, եւ քան զճառագայթս արեգական լուսաւորագոյն է. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4. եւ 13։)
to predict, to prophesy;
to foresee, to presage, to conjecture, to guess, to augur, to cast one's nativity, to prognosticate;
to denounce.
cf. Գուշակութիւն.
Ըստ օրինի անտուստ գուշակմամբ ի խորանին։ Իբր ի գուշակումն անուան խոստացեալն շնորհիս։ Ի ճառս ազդման այսմ հովուի գուշակման։ Ի գուշակումն նշանակութեան քումդ խորհրդոյ. (Նար.։)
cap, bonnet;
calix, flower-cup;
inventor, author;
— լինել, to invent;
—աւ, exactly, surely, precisely.
ԳՏԱԿ, ի, աց εὐρετής, ἑφευρετής inventor, auctor Գտիչ. գտօղ, հնարօղ. սկզբնապատճառ.
Առակեցաւ նա ի գանձ եւ ի մարգարիտ, եւ մեք գտակք նորա ըստ կամաց արարչին մերոյ զուարճանամք ի նա. (Եփր. համաբ.։)
ԳՏԱԿԱՒ. Ստգոյգ գիւտիւ. ճշդիւ. հաւաստեաւ. անվրէպ. քաջ կշռութեամբ. յար եւ նման.
Ամենայն ճշմարտութեամս գտակաւ պատմել։ Կշիռ գտակաւ գործել։ Զնոյն բանս գտակաւ խօսի. (Ոսկ. մ. ՁԵ։ եւ Ոսկ. եբր. Է. եւ Ը։)
to find, to invent, to discover, to find out;
to gain, to have;
to meet;
— շնարհս առաջի ուրուք, to gain or acquire the heart, friendship, goodwill of some one;
to regain the favour of some one.
Գտին դաշտ մի՝ յերկիրն սէնաար։ Եգիտ զնա հրեշտակն յաղբիւր ջուրց յանապատի անդ։ Որ հայցէ, գտանէ։ Գտի զդրամն իմ զոր կորուսի։ Գտան հանգիստ, զիմաստութիւն, շնորհս առաջի տեառն (այսինքն հաճոյ լինել)։ Որչափ ինչ եգիտ ձեռն նորա։ Եթէ աղքատ իցէ, եւ չգտանիցէ ձեռն իւր (այսինքն ձեռնահաս լինել)։ Իմաստութիւն ուստի՞ գտաւ։ Ադամայ ոչ գտաւ օգնական ( ի կենդանիս) նման նմա.եւ այլն։
Գտցուք առաջի քո հաճոյք։ Վնասակար գտցի յարքունի իրս. (Եղիշ. ՟Ը։)
book-learned, literate, lettered.
Առ սովաւ եզր եբրայեցւոց սուրբ գրոց գրագէտ ճանաչիւր. (Եւս. քր. ՟Ա։)
copier, transcriber;
author, writer;
secretary.
Մուսիանոս՝ մեր (այսինքն քրիստոնեաղ) գրագիր ճանաչէր։ Ղեւոնիդէս հայր որոգէնի գրագիր վկայեաց. (Եւս. քր. ՟Բ։)
ԳՐԱԳԻՐ. Գրիչ ճարտար. աղէկ գիր գրօղ.
cf. Գրագէտ.
Այս ինձ ճառ՝ յաղագս գրականաց, համանգամայն եւ գրոց։ Յետ գրականին փանդեռնահարն մեզ ասելի է. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
Գրական ծաղկովք պաճուճեալք. (Բրս. ընչեղ.։)
reader.
Լսել ի ժամ ճաշոյն՝ գրակարդացին ( ի սեղանի). (Բրս. հց.։)
library.
phylactery, amulet;
letter case;
pocket;
ephod.
Եւ որպէս ռմկ. գրպան. ճէպ.
pledge, assurance;
earnest money;
mortgage.
Գրաւական աւետեացն շնորհաց, կամ խաղաղութեան, կենդանութեան, կամ սիրոյ, եւ այլն. (Յճխ.։ Նար.։ Արշ.։)
to hire, to engage, to secure;
to redeem;
to hold, to detain, to usurp, to occupy, to seize, to appropriate, to encroach;
to stride;
to prepossess, to preoccupy;
— յարքունիս, to confiscate.
Ընդ սահմանաւ, կամ ընդ գրով, կամ ընդ մասամբ ախտից գրաւիլ։ Ի մահ գրաւեցայ։ Շահավաճառութիւնք ողբոց զերկինս գրաւեն։ Գործովք միայն գրաւի, եւ ոչ ստեղծաբանութեամբ կաշառի. (Նար.։)
cf. Գրաւոր.
detention, encroachment, usurpation, occupation, seizure;
— յարքունիս, confiscation.
Տարակուսելի տրտմութեան գրաւման պատշաճագոյն փարատիչ. (Պիտ.։)
to cluck;
to cocker.
Գրգայր ի վերայ նորա հոգին ճշմարտութեան. (Ճ. ՟Ա.։)
to enjoy, to amuse, to cocker one's self, to live a merry life.
Որով զուարճանան եւ գրգանան աշխարհասէրք. (Գր. սարկ. ի լուս.։)
incitement, impulse, provocation;
contest, quarrel.
ἕρις, ἑρίθεια, ἁντιλογία incitamentum, lis, contentio, controversia Գրգիռ. հեռ. վէճ. հակառակութիւն. խըռխըռ. եւ Գրգռելն.
to grunt;
to murmur.
Ունի խոզն եւ մասն եւ մասն դիւաց, զատամանց կրճտելն, եւ զգրդալն, եւ զաղբ ուտելի. (Ոսկ. ղկ.։)
books;
writings.
Առեալ զճարտարացն գրեան ի նոյն դիւանէն եդեսիոյ. (Խոր. ՟Գ. 53։ Փարպ.։)
Դիւրագիւտ լիցին միտք ճառիս, որպէս եւ զայլ գրենոյն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։)
to write, to compose;
to engrave, to carve;
to paint;
to esteem, to value;
ոչ ինչ —, to despise, to disesteem.
Ոչինչ գրել զցաւս, զվիշտս, զսէր եւ այլն. (Յճխ.։ Յհ. կթ.։ Շ. մտթ.։)
Գրէ՛, զապականութեան յաջորդեալ վիճակ. (Պիտ.։)
cf. Գրթախաղաց.
Ընդ վայրակոշկոճ գրթաղաց քարանցն եւ փայտից յիմարութիւնքն. (Ագաթ. յռջբ. (մի ձեռ. գրթախաղացք)։)
writer, scribe, author;
pen;
— երկաթի, style;
graver;
steel-pen;
փետուր —, goose-quill;
— նկարչի, pencil.
γραμματεύς scriba, γραφεύς scriptor Գրօղ. ճարտար յարհեստ գրչութեան. նօտար. դպիր. ատենադպիր. եւ ընդօրինակօղ գրոց. գրագիր .... եբր. սօֆէր։ Տե՛ս (՟Ա. Եզր. ՟Ը. 3։ ՟Բ. Եզր. ՟Դ. 8. 17. 23։ ՟Է. 5. 10. 25։ Նեեմ. ՟Ը. 1. 4. եւ այլն։)
Բազմացան դասք գրչաց։ Իբր թէ ձեռամբ գրչի ճարտարի գրեալ. (Փարպ.։)
ԳՐԻՉ. ըստ յն. ոճոյ, որպէս Նկարիչ.
Պատճառ գծի գրոյ՝ գրողն. իսկ պատճառակից՝ գրիչ եղէգն. (Պրոկղ. շղկ.։)
Գրչաւ առն ճարտարի. (Ես. ՟Ը. 1։)
fathom.
որ եւ ասի ԳԻՐԿ. Չափ գրկաց մարդոյ. գուլաճ.
to assault, to storm.
Զմիմեամբք գրոհեալք՝ խնճոյս կացուցանէին. (Ագաթ.։)
writing.
Ի գրութիւն մատենի բանին։ Գրութեան նամակի ձերում պատճենի։ Յարմարական գրութեանդ։ Յամենասուրբն գրութեան աւետարանական պատմաբանութեան. (Նար.։)
writing, manner of writing.
Զպատիւ գրչութեան աւետարանին տայր նմա։ Զպատճառս գրչութեան դնէ առաջի, թէ վասն էր եկն ի գրել. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։ եւ ՟Բ. պ. ՟Ե։)
pocket;
purse;
դնել ի —ի, to pocket.
Բառ ռմկ. Քսակ կարեալ ընդ հանդերձս. որ եւ ԳՐԱՊԱՆ. ճէպ, ճէյպ σάκκος saccus. (Բժշկարան.։)
to bite, to sting;
to mangle, to lacerate.
Գազանաբար զչարդ գօշել աճեցեալ հասակ. (Պիտ.։)
that, this.
Դա՛ աւադիկ քո՛ է գազանդ, եւ չկամիս տիրել։ Իսկ դա՛ աւադիկ, ուստի եւ կամիցիմ զքեզ ճանաչել, ամենայն ուրեք ի նորուն հակառակաց գտանեմ զքեզ երեւեալ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)
laurel.
to cease, to stop, to interrupt;
to become calm, to give over;
to desist, to rest one's self, to remain;
to drain.
Ոչ դադարէ յիւրմէ խորամանգութենէ. (Յճխ. ՟Թ։)