sorech, choicest, most excellent;
Indian millet.
Ով ճշմարիտ աստուածային տունկ, սորեկ պտուղ. (Թէոդոր. խչ.։)
submersion;
waning.
Ըստ լուսնական լրութեան եւ սուզականութեան։ Զարմանալի ծառոյն դէպք ի միում աւուր ունել աճմունս փոյթ ընդ փոյթ, եւ դարձեալ սուզականութիւնս յանկարծ օրէնս լինել. (Արծր. ՟Ա. 1. եւ 3։)
cf. Սուզեմ.
Զանդամս մարմնոյ իւրեանց ի լիճսն սուզանելով՝ զձայնն եւեթ՝ բերելով ի դուրս առաքեն (գորտք). (Յհ. իմ. պաւլ.։)
to plunge, to sink, to immerge;
to cover, to hide.
Զանդամս մարմնոյ իւրեանց ի լիճսն սուզանելով՝ զձայնն եւեթ՝ բերելով ի դուրս առաքեն (գորտք). (Յհ. իմ. պաւլ.։)
to whistle;
to hiss, to receive with hisses.
Նեղեալ նեղ եւ նուրբ փողոցն՝ յորժամ լցցի շնչով, սուլէ։ Ընդ նրբագոյն փողոց երկուց ծծոցն ճնշելով յարտափչելն սուլէր. (Փիլ. եւ Անան. ի յովնան.։)
whistling;
hissing.
Իժն փչեցեալ լի սրամտութեամբ, այսր անդր ածելով զլեզուն՝ սուլմամբ յոյժ անզգամաւ։ Բռնութիւնք հողմոց, եւ որոտմանց ճայթմունք՝ սուղումն սաստիկ եւ դժնեայ պայթումն հնչեսցեն. (Փիլ. լիւս. եւ իմաստ։)
armed with a sword.
Շրջապատէին զտաճարն աստուծոյ զինուք բազմօք, եւ սուսերակուռ սպառազինօք. (Ճ. ՟Բ.։)
bdellium;
cf. Ամեթոս;
cf. Կարկեհան.
Գոճազմ եւ ակատ եւ սուտակ։ Սուտակ եւ գոճազմ եւ ակատ. (Ել. ՟Ի՟Ը. 19։ ՟Լ՟Թ. 12։)
cf. Սուտակասպասու;
սուտակասպաս լինիմ, cf. Կեղծաւորանամ.
κέρκωψ (իբրու շարժող զձետ. պոչ խաղցընօղ ). κόλαξ caudatus, astutus, versutus, fraudulentus, adulator, assentator. Որ սուտակ սպաս առնէ այլում, որ չնորհուկս բարբառի. քծնօղ. շողոքորթ. մարդելոյզ. մարդահաճոյ. կեղծաւոր. հրապուրիչ. պատրօղ.
flattery, adulation, blandishment.
θωπεία, θώπευμα, κολακεία blanditiae, blandimentum, adulatio, assentatio. Քծնութիւն. մարդելուղութիւն. մարդահաճութիւն. կեղծաւորութիւն.
only in name, false;
pseudonymous.
cf. Ստապատում.
ՍՈՒՏԱՊԱՏՈՒՄ որ եւ ՍՏԱՊԱՏՈՒՄ. Պատմօղ՝ ճառօղ զսուտ եւ զմտացածին բանս.
Գիրք ստապատումք։ Ոչ ստապատում ճարտարախօս եղեալ. (Կորիւն. եւս եւ Ագաթ. յն։)
sharp, pointed, piercing, cutting, trenchant;
penetrative, acute, perspicacious, keen, subtle, lively;
sharpness;
sharply;
acute accent;
— ձայն, sharp sound, shrill voice;
— ազք, ակն, keen sight;
— ականջ, sharp ear;
— համ, acrid savour;
— ցաւ, acute pain;
— ունկն կալջիր խրատու հօր քոյ, be most attentive to your father's advice.
Յայտնագոյն քան զձայն՝ զգործոցն ճշմարտութիւն, այնոցիկ՝ որ սուր կարեն տեսանել, յանդիման կացուցանէ. (Փիլ. լիւս.։)
sword, sabre, glaive, rapier, steel, knife;
plague;
bulimymus. an Armenian note;
ի — սուսերի մաշել, ընդ — հանել, կոտորել ի —, to put to the sword, to kill, to destroy, to perish;
զսրով երթալ, to fall on a sword;
ի — արկանել, to put to the sword;
հարկանել սրով սուսերի, to strike with the edge of the sword;
սրով վախճանիլ, to perish by the sword;
— ի կող or ի կողս ուրուք ձգել, to run one through, to plunge a sword in the adversary's side, to bury a dagger in a person's heart;
անկանիլ ի — սուսերի, to fall under the edge of the sword;
ի — անկանիլ, to fall by the sword;
— ի կող ընկերի իւրոյ ձգել, to kill each other with the sword;
ընդ ինքեանց —ն ելանել, to fall on their own swords, to commit suicide.
sharp-witted, acute, penetrating.
cf. Սոփեստոս.
ՍՈՓԵՍՏ ՍՈՓԵՍՏԷՍ ՍՈՓԵՍՏՈՍ. Բառ յն. սօֆիսդի՛ս. σοφιστής , իգ. σοφίστρια sophista, -tria;
doctus, sapiens, orator եւ deceptor, impostor. Իմաստակ. ուսումնասէր. բանագէտ. հռետոր. գիտնաւոր՝ իրօք կամ կարծեօք. եւ Իմաստակական. ճարտար.
sophistry, sophism.
Իմաստակութիւն. ճարտարմտութիւն.
to kill, to slay, to put to death, to take away life, to assassinate, to massacre, to slaughter, to cut the throat of, to behead, to execute;
— զմիմեանս, to kill each other;
— զկրակ, to put out, to extinguish, to quench fire;
cf. Ընթադրութիւն.
Սպանեցէք զայնպիսի ճոխ կրականի։ Սպանէք զմոգեանն. (Փարպ.։)
butcher.
Սպանօղ անասնոց կամ սպանդից. մսագործ, մսավաճառ.
slaughter-house.
μάκελλον macellum. Տեղի սպանդից. մսավաճառանոց. մակեղոն. պանդոկ.
Ամենայն ինչ՝ որ ի սպանդանոցի վաճառի, կերա՛յք. (՟Ա. Կոր. ՟Ժ. 25։)
cf. Սպանող.
killing, murderous;
assassin, murderer, homicide.
armed at all points, armed from head to foot, cap-a-pie.
Թէ զսպառազինի զգլուխն (այս ինքն զզօրագլուխն) ի բաց առնուցուն, ոչ այնուհետեւ կարգ եւ կազմած ճակատուն յարդարիցի. (Ոսկ. եբր.։)
to exhaust, to consume, to dissipate, to absorb, to swallow up, to eat, to devour;
to complete, to finish, to destroy, to ruin, to reduce to nothing.
ἁναλίσκω, ἑξαναλίσκω, καταναλίσκω consumo ὁλοθρεύω deperdo συμπεραίνω ad finem perduco δαπανάω impendo. Ի սպառումն հասուցանել. իսպառ ջնջել. ծախել. վատնել. մաշել. սատակել. կարճել ի միջոյ. հատցընել, դադրեցնել, լմնցընել.
Սպառեսցէ սովն զերկիր։ Սպառեաց զամենայն (ինչս իւր)։ Ամենայն անօրէն սպառեսցի։ Սպառեցաւ ի ճանապարհաց նոցա ճշմարտութիւն։ Սպառեաց տէր զարօտս նոցա։ Արձակեցից զսուր իմ զկնի նոցա, մինչեւ սպառեսցէ զնոսա։ Սպառեցեր զազգս բազումս.եւ այլն։
threat, menace;
insult, bravado.
Էր զոր բանիւք սպառնալեօք, եւ էր զոր կապանօք եւ տանջանօք վախճանէր։ Սպառնալիք մահուանն անցին զնոքօք. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Ը։)
threatening, menacing.
Ի խոշոր լեզուէն առաջնոյ՝ հոնն սպառնական, պարսիկն պերճական. (Վրդն. պտմ.։ 2)
threat, threatening tone.
Սպառնումն իմն եւ սաստ։ Ծառայելով անողոք տերանց, յորոց սպառնմունսն կրէ զօրէն պաճարաց։ Այդչափ սպառնմունս սպառնացան աղջկանն։ Վասն սպառնման այլազգեացն առ կինն։ Յամենայն գազանաց սպառնմանց ի վերոյ եղէ. (Փիլ.։)
end, term, extremity;
summit, top.
πέρας, τέλος, ἕκλειψις, ἅκρον terminus, ora, finis, defectio, apex, extremitas. Սպառ. կատար. կատարած. ծայր. ծագ. եզր. վախճան. աւարտ.
Որում ոչ է կէտ կցորդի, եւ ոչ սպառուած վախճանի։ Սպառուած քառասներորդի իններորդի (սաղմոսին). (Նար. ՟Լ՟Ա. Նար. կ.։)
total, entire, complete, extreme;
extremely, to the last extremity, utterly, entirely, totally.
Որ սպառսպուռ տեղեակ էր օրինաց հոռոմոց։ Ապականեցաւ տաճարն ի սպառսպուռ հրձիգ լինելով։ Եհատ զյոյս կենաց սպառ ի սպուռ (կամ սպառսպուռ)։ Յանդիմանեաց նա սպառսպուռ զաղանդն զայն։ Սպառսպուռ ուրացան յօրինաց եւ ի մարգարէից։ Փախուցանէ սպառսպուռ զհոգին սուրբ. (Եւս. պտմ.։)
Զբարձումն սպառսպուռ եհաս այնպիսի վախճան եւ կործանումն։ Յայնմհետէ եղեն իսպառիսպուռ անկեալք ընդ լծով ծառայութեան։ Տեսանէր այրն աստուծոյ ի սպառ ի սպուռ զկործանումն աշխարհիս հայոց. (Փարպ.։)
Սպառսպուռ դադարեաց թագակալ պերճութիւնս։ Սպառսպուռ ի վերջ հասեալ դադարէր։ Դղրդեալ կործանեցին սպառսպուռ զհայաստանեայսս. (Յհ. կթ.։)
to serve.
cf. Սարկաւագանոց;
cupboard for gold and silver plate.
serving, providing, purveying;
functionary.
attendant, servant, valet, domestic, waiter;
lictor, usher;
cf. Գործակալ.
Կատարեալ առաքինութիւն խնդրէ ճշմարտութիւն ի սպասաւորաց խորհրդւոյն. (Յճխ. ՟Ժ՟Գ։)
cf. Պաշտօնակից.
Քեւ զուարճանան դասք իմանալի՝ հոգեղինացն զինուորութիւնքն, սպասաւորակից մարմնաւոր ընծայեալ զքեզ տեսանել։ Նաեւ զօրութիւնք երկնայինք սքանչանային ընդ սպասաւորակցին առաքինութիւն. (Բրս. ի ստեփ.։)
to serve, to wait on, to assist;
to administer, to bestow, to confer;
— փառաց ուրուք, to serve to a person's glory;
— հրամանի, to fulfil, accomplish or execute an order or command.
service, office, ministry;
administration, dispensation;
— հարկանել, մատուցանել, կատարել, լնուլ, to serve, to be a servant, to do service to, to attend, to wait upon.
cf. Սպասաւոր;
guardian;
assistant, helper, sick woman's nurse.
to hope for, to expect, to wait for, to look for, to look forward to;
to observe, to watch, to spy;
to serve;
to be reserved for.
Նոցա սպասիցէք, մինչեւ զարգանայցեն։ Նստէր եւ սպասէր ըստ սովորութեանն ճանապարհին որդւոյն իւրոյ։ Ամենեքեան քեզ սպասեն, եւ դու տաս կերակուր նոցա ի ժամու։ Երանի ամենեցուն՝ ոյք սպասեն նմա։ Պատրաստ են, եւ սպասեն քում հրամանի.եւ այլն։
waiting for.
Զի մեք եմք սպասիչք յուսոյն, որ ոչ ամաչեցուցանէ. Կասեցուսցէ զսպասիչս գալստեան ի ճշմարիտ գալստենէ անտի՝ որում սպասէինն. (Եփր. հռ. եւ Եփր. ՟բ. թես.։)
cicatrix, scar, seam, mark;
stain, spot, stigma;
— կեղեքածի, scratch;
ածել զ—ս ի բժշկութիւն, to heal up, to cicatrize, to close.
Զսպիսն մեղացն ջնջել։ Զի սպիք մեղացըն ջնջեսցին. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։ Շար.։)
cf. Սպիտակագոյն.
Ունօղ զթոյր սպիտակ. սպիտակ գունով. գունը ճերմակ.
spotted with white speckled, dapple-grey, grey.
Ունօղ զխայտուց սպիտակ. սպիտականիշ. պուտ պուտ ճերմակ.
black and white, grey.
ՍՊԻՏԱԿԱԽԱՌՆ ՍՊԻՏԱԿԱԽԱՌՆԵԱԼ. Խառն ընդ սպիտակի. խառնեալ սպիտակութեամբ. ալեխառն. ճերմակ ընկած, ճերմկիլ սկսած.
cf. Սպիտակազգեստ.
Զպատմուճանս եւս լուացեալ. մանաւանդ ի մէջ այնոցիկ սպիտակահանդերձք. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
mounted on a white horse.
Հեծեալ ի ձի սպիտակ. ճերմակ ձիաւոր.
white-bodied, white-fleshed, of clear complexion.
էր սուրբն պետրոս կարճահասակ սպիտակամարմին. (Հ=Յ. յունիս. ՟Ի՟Թ.։)
to whiten, to become white.
ՍՊԻՏԱԿԱՆԱՄ λευκαίνομαι, λευκαντίζομαι, λάμπω albesco, candeo, splendeo. որ եւ ՍՊԻՏԱԿԻԼ. Սպիտակ լինել. պայծառանալ. ճերմկնալ, ճերմկիլ.
spotted, marked with white.
Որ ունի զնիշ եւ զտեսիլ սպիտակ. ճերմակագոյն.
white hairs.
Եւ ես մետ զուարճանայի սպիտակավարսիւքն ծաղկեալ. (Պիտ.։)
to whiten, to render white, to bleach, to blanch.
λευκαίνω dealbo, candidum reddo. Սպիտակ կացուցանել. պայծառացուցանել. ճերմկցընել.