suitable, proper, fit.
Դիպօղ. եւ Հանդիպեալ ըստ դիպաց.
to cause to touch or strike.
ἀρμόσσω apto եւ այլն. Ի դէպ եւ յարմար բերել. ուղղել. եւ Յարմարել, զարկուցանել ի նպատակն. եւ Տալ հանդիպիլ. դպցընել, հանդիպցնել.
Դիպեցուցանէ զերեքթեւեանն կրծից տախտակին։ Դիպեցուցանէ աղեղամբ ընդ մէջ թիկանցն։ Որ զդաւթեան պարսաքարն դիպեցուցեր ճակատու այլազգւոյ. (Խոր. ՟Ա. 10։ ՟Բ. 81։ ՟Գ. 9։)
Յոր դիպեցուցեալ զհայեցած։ Ի նետաձգութեանն դիպեցուցողք. (Փարպ.։)
Զագուցեալ գլխանոցն երկաթի վաղերբ դիպեցուցեալ. (Յհ. կթ.։)
Ողորմութեան դիպեցուսցէ. (Վանակ. յոբ.։)
Դիպեցոյց զանձն իւր կուրի միոյ, որ յորովայնէ մօր իւրոյ կոյր էր։ Ի ժամ մահուան ղազարու ոչ դիպեցոյց տէր մեր զանձն իւր ի գեօղ անդր. (Եփր. համաբ.։)
to happen, to arrive by chance;
to match, to suit.
ἁναβαίνω, συμβαίνω, ἁκμάζω evenio, accido, contingo Դէպ լինել. ի դէպ գալ. դիպուածով ընդ առաջ ելանել. հանդիպել. պատահել. անցանել անցից. յաջողել. վիճակիլ. հասանել. գտանիլ. լինել. հանդըպիլ.
Ողորմութեան դիպիմք բազումքս։ Խոնարհեալ դիպէաք առ միմեանս։ Դիպել երեւելի փառաց։ Դժուար ինչ ի թագաւորէն դիպի արանց։ Դիպեալ գիւտի։ Դիպեսցի մեզ թողուլ զաշխարհ. (Փարպ.։)
Ոչ համագունդ ի միոջ վայրի դիպեցան։ Ի տեղւոջն անդր պատրաստական դիպեցաւ. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ։)
Հրամայեաց գաւազանօք հարկանել զնա, եւ իբրեւ զպրտու կակղագոյն դիպէր ի նա. (Հ. կիլիկ.։)
chance, accession, accident, adventure, event, incident, luck, hazard, lot;
contingency.
Մի դիպուած է յամենեսեան ի նոսա։ Որպէս դիպուած (կամ պատահար) է անմտին, եւ ինձ դիպեսցի. (Ժող. ՟Բ. 14. 15։)
Իրն ոչ ի դիպուած եղեւ, այլ աստուած կամեցաւ. (Երզն. մտթ.։)
Մերթ որպէս ռմկ. դպչիլը, դպած տեղը.
accident, occurrence, chance;
meeting, rencounter;
collision.
Դիպումն փորձութեանց նախանձորդին իւրոյ ըղձանայ. (Մանդ. ՟Ժ՟Բ։)
Զբազմայեղանակ դիպմունս Հայաստան աշխարհիս։ Հայեա՛ց յառաջիկայ դիպմունս. (Յհ. կթ.։)
Ըստ դիպման ասացեալ. (Բրսղ. մրկ.։)
Դարձո՛ զբեկեալս յողջութիւն, որ ի դիպմանց ոչ խորտակի. (Նար. ՟Կ՟Գ։)
that has a fine face, elegant, charming.
Վայելուչ դիտակաւ. գեղեցկադիտակ. տեսքով, շնորքով.
observatory;
watch-tower;
height, elevated place.
պ. տիտէկէահ. σκοπιά, -ιή specula Տեղի դիտելոյ ի բարձանց. աշտարակ դիտաց. եւ Բարձր վայրք. ... տե՛ս (Թուոց. ՟Ի՟Գ. 14։ ՟Լ՟Գ. 52։ Դտ. ՟Թ. 37։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի. 24։ Ես. ՟Ի՟Ա. 8։ Ովս. ՟Ե. 1։)
Կանգնեաց յաղեքսանդրիայ դիտանոցին բարձր աշտարակ. (Եւս. քր. ՟Բ։)
Դիտանոց տեղի. (Վրդն. դան.։)
the chief shepherd, or overseer;
archbishop.
Յարկ դիտապետին բանական հօտին (այսինքն քրիստոսի)։ Դիտապետք երկնաբնակք, վերատեսուչք անմոլարք. այցելուք ուղղադատք (առաքեալք)։ Տէր ստեփաննոս լերինդ մոկաց հզօր դիտապետ։ Իբր զեփրեմեան լերին հոգիընկալ հզօր դիտապետն (սամուէլ մարգարէ). (Նար.։)
sentinel, sentry.
Դիտօղ. տեսուչ.
Ոչ ուղղիչ նաւին ի թիկանց, եւ ոչ յառաջապահ դիտաւորք. (Ոսկ. ես.։)
intention, design, counsel;
destination, end, regard, look.
σκόπησις, σκοπή speculatio, contemplatio, σκοπιά specula եւ σκοπός scopus, propositum, intentio, intentum Դիտողութիւն. տեսողութիւն. նկատողութիւն մտաց. հայեցուած. ակնարկութիւն. միտք. նպատակ. դիտումն ի վախճան. խորհուրդ.
Անգեղց ի հեռաստանէ զգիշոյ ականելոյ դիտաւորութեան. (Եզնիկ.։)
Ի զգալի դիտաւորութեան գրաւորական քում նամակի՝ ընդ ծնեալս բանի տեսի եւ զհայրդ բանիս. (Շ. թղթ.։)
Զգուշական կենցաղ՝ մի դիտաւորութիւն ունի՝ զոգւոցն փրկութիւն. (Բրս. ճգն.։)
Մերթ որպէս Դիտողութիւն առաջնորդական. դիտապետութիւն. տեսչութիւն. անտեսութիւն.
to consider, to look, to observe, to remark, to recognise, to see, to stare;
to leer;
to spy, to watch;
to examine, to study;
to speculate, to contemplate;
to consult;
to look, to aim;
to aim at, to tend;
to expect, to mean, to intend.
Դիտէր զճանապարհն։ Աչք տեառն դիտեն զբարիս եւ զչարս։ Յամենայն շաւիղս նորա դիտէ։ Դիտեա՛ ճանապարհ, պնդեա՛ զմէջ։ Ի հեռաստանէ դիտեն աչք իւր։ Մի՛ զանձանց եւեթ դիտել, այլ իւրաքանչիւր ոք զընկերին։ Դիտել զայնպիսիսն։ Ոչ դիտեմք զերեւելիսս, այլ զաներեւոյթսն.եւ այլն։
Առ ագահութիւն եւ յատուկ գործս մահկանացու բնութիւնս դիտէ. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)
Դիտելով զսէր։ Դիտեա՛ զճշգրտութիւն ասացելոցս. (Լմբ. սղ.։)
Դիտէ աղուէս զքունն, զի հաւս ըմբռնեսցէ. (Կլիմաք.։)
Դիտել զքաղաք, զերկիր, զել եւ զմուտ աշխարհի, զազատութիւն մեր.եւ այլն։
sight, aim;
intention.
Աննիրհելի դիտմամբ։ Ի դիտումն կայից հիւսիսոյ։ Դանդաղս առ դիտմունս խոստացելոցն։ Աստուածականին դիտման տեսութիւն։ Ըստ մերս դիտմանց. (Նար.։)
Զի՞նչ իցէ բանս դիտումն։ Դիտումն էր պօղոսի. եւ այլն. (Կիւրղ. գանձ.։)
position, situation, posture;
state, place, figure, seat;
system;
theme;
application;
tomb, sepulchre;
— օճառի, bar, stick of soap;
— գրոց;
size of a book;
— եւ տար առնեմ, to scatter, to disperse.
Զըստ տեղւոյն դրին։ Ըստ միմեանց վերայ դրոյն. (Նիւս. կազմ.։)
Սպեղանեաց դիրք (կամ սպեղանիք. կամ սպեղանեացդ իրք). (Իմ. ՟Ժ՟Զ. 12։)
Դիրք աստեղաց. (Իմ. ՟Է. 19. 29։)
Բարւոք է եւ դիրն։ Դիր սեան (կամ խարիսխն)։ Յաղագս ոգւոց դրից (այսինքն բարեկարգութեան). (Փիլ.։)
Հիւսիսային կողմանն դիր։ Այսպիսի գեղեցկութեան դիր. (Խոր. ՟Բ. 39։)
Գլուխ՝ առաջին է մարմնոյ՝ ո՛չ դրիւն միայն, այլեւ զգայնովք. (Կիւրղ. ծն.։)
Դիր եւ չափ քաղաքի. (Լմբ. սղ.։)
Մօտ առ դիրս սուրբ առաքելոյն։ Ի դիրս սրբոցն թաղել. (Խոր. ՟Բ. 71։ ՟Գ. 27։)
Ի դիրս քրիստոնէից մի՛ թաղեսցին. (Կանոն.։)
Ցուցին զտեղին՝ ըզդիր տապանին. (Գանձ.։)
Դիրք (յն. արկղ θήκη ) ընդ երկրաւ՝ գործեալ կամարատեսակ քար երկարաձիգ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
ԴԻՐ. Չափ, կամ գաղափար. կաղպար.
Յամէն շաբաթ դիր մի սապոնով լուսանալ (զխոզսն). (Մաղաք. աբ.։)
cf. Դիցապաշտ.
Ունօղ զկրօնս դից. կռապարիշտ. կռապաշտական.
Զամենայն պատկերս դիցակրօն մոլորութեանցն. (Անան. եկեղ։)
idolatry.
Այնպէս սաստիկ էր դիցապաշտութիւնն (կամ դիւցապաշտութիւնն) ի քաղաքին. (Ոսկ. եփես.։)
cf. Դիւահար.
Իբր զխելագար դիւաբախ իմն ողորմելի. (Նար. ՟Կ՟Թ։)
diabolically.
Դիւաբար արեգական կաքաւիցէք. (Եղիշ. ՟Գ։)
Դիւաբար ի մեղսն հաստատեալ կայ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ե։)
where demons dwell.
Ուր դեւն է բնակեալ. բնակարան դիւաց եղեալ.
Դիմեցին ի դիւաբնակ անապատն։ Դիւաբնակն բագնաց, կամ կաղաղանաց։ Զմեհեանս դիւաբնակ. (Կաղանկտ.։ Անան. եկեղ.։ Լաստ. ՟Ժ՟Է։ Վրդն. օրին.։)
devilish, furious, desperate.
Մոլեգին. կատաղի որպէս զդեւ.
to be furious, enraged, to play the devil.
Դիւագնեալ եղեւ ամենայն երկիրն։ Որ դիւագնեալք էին. (Զենոբ.։ Ճ. ՟Զ.։)
demoniac.
Եգիտ զայրն զդիւազգեաց զվարաղվաղան. (Փարպ.։)
diabolic;
enraged.
Որ զդիւական գունդսն (զլէգէոն դիւաց) ընկղմեցեր ի տարտարոսն. (Հ=Յ. օգոստ. ՟Ժ՟Թ.։)
Սաստեա՛ տագնապօղ եւ դիւական տենդիս ջերմութեան. (Նար. ՟Ի՟Ը։)
demoniac;
tormented, possessed.
being possessed by the devil, possession.
Զդիւահարութիւն եւ զպոռնկութիւն պահքն եւ աղօթքն բժշկեն. (Բրսղ. մրկ.։)
devoted to the worship of the devil.
Հրաժարեցեր ի զոհիցն ճենճերաց դիւամոլ հեթանոսաց. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)
Ընդ սատանայական դիւամոլ կարծողացն. (Մանդ. ՟Է։)
cf. Դիւամոլ.
Յողդողդ խորհուրդ դիւամոլոր անմիտ մարդոց. (Կաղանկտ.։)
cf. Դիւական.
Դիւային բազմաստուածութեանն նուէրք. (Մեկն. ղեւտ.։)
comptroller;
register.
Գրօղ կամ գրեալ ի դիւանի. եւ Դիւանն արձանագրեալ.
chancellor;
recorder;
register.
Ի դիւանադպիր արանց. (Վրդն. սղ.։)
to torment, to play the devil, to enrage.
Քաղաքն խռովեցաւ, եւ թագաւորն դիւացաւ խնդրել զանձն մանկանն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8։)
Եւ այնպէս դիւացեալք, զի յաղիսն եւ ի ծնունդսն ոչ խնայէին. (Ոսկ. ես.։)
keeper of the records;
librarian;
great officer.
Դեմետրեայ փաղերեանց, որ ամենայն դիւանապանացն գլուխ էր. յն. նախատեսուչ մատենադարանի. (Կոչ. ՟Դ։)
cf. Դիւանապան.
Դեմետրեայ փաղերեանց, որ ամենայն դիւանապանացն գլուխ էր. յն. նախատեսուչ մատենադարանի. (Կոչ. ՟Դ։)
dedicated or sacrificed to the devil.
Նուիրեալ դիւաց. դիւաձօն. պիղծ.
Դիւանուէր սպանդք, կամ պանծանք, վրան, մեղք, պատկեր, քուրմք, տօնք. (Անան. եկեղ.։ Նար.։ ՃՃ.։ Տօնակ.։)
inspired by the devil, diabolic.
Ունօղ զշունչ դիւական. շնչեալ ի դիւէ. դիւազգեաց.
Մեծագոյն պատուով զդիւաշունչ այրն ածին յիւրեանց մէջն. (Կաղանկտ.։)
that worships the devil.
Եղեալ դիցն երկրպագուք, ոչ միայն տարրապաշտք, այլեւ դիւապաշտք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
Դիւապաշտ աղանդ, կամ կախարդութիւն. (Շ. թղթ.։ Գէ. ես.։)
idolatry.
Ելեալ զեղոյր մոլորութիւն դիւապաշտութեանն. (Եզնիկ.։)
Պերոզ ջանայր հաստատել զմոգութիւն դիւապաշտութեան. Զբազումս ի մոգութիւն դիւապաշտութեան առածեալ կործանեաց. (Կաղանկտ.։)
tormented by the devil, possessed.
Ընդ դիւատանջըս մոլեգին, ի գերեզմանսըն բնակողին. (Յիսուս որդի.։)
Տագնապելոց ի դիւատանջ ահիցն. (Անան. եկեղ։)
cf. Դիւական.
Ի թատերցն օրինաց, ի սատանայական զբօսանացն, ի դիւատուր խաղոյն. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Ը։)
place of witchcraft.
Տեղի դիւթելոյ կամ դիւթից.
Տեղին յետոյ որպէս դիւթարան եղեւ. (Նոննոս.։)
to charm, to enchant, to conjure, to fascinate.
եւ չ. ἑπᾴδω incanto, μαντεύομαι vaticinor Կախարդել, հմայել. գուշակել ստութիւնս ըստ ըղձից, կամ սուտ մարգարէանալ. թովել. շշնջել դիւական կարգացմամբք.
Իբրեւ ընդ քուն ոք, եւ կամ անուրջ յարթնութեան երազանալով դիւթեաց զոտ. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
Հանեալ էր զդեւն յաղախնոյ անտի, որ դիւթէրն շրջէր. (Եփր. ՟գ. կոր.։)
charm, incantation, enchantment, witchcraft, sorcery, magic, theurgy.
μαντεία vaticinium Կախարդութիւն. հմայք. թովչութիւն. ըղձութիւն. տե՛ս (Օրին. ՟Ժ՟Ը. 16։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Ե. 17։ Իսկ Ես. ՟Խ՟Է. 9.) ըստ յն. φαρμακεία դեղատուութիւն.
devilry, witchcraft, wickedness, bad humour.
Մաքրիլ ի լկտութենէ, եւ ի դիւութեան սեղանոյ. յն. ի դիւական սեղանոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
easy to break, brittle, fragile, frail;
refrangible;
tender.
Աման խեցեղէն՝ վասն դիւրաբեկն լինելոյ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։ Երզն. մտթ.։)
easy to be cured, curable.
Մինն դիւրաբոյժ գոլով, եւ միւսն անբոյժ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
decayed, fragile, weak, slippery.
Դիւրագայթ բնութիւն, կամ իմացուած, կամ ճանապարհ. (Խոսր.։ Վրդն. ղեւտ.։ Լմբ. սղ.։)
Դիւրագայթակղ բնութիւն. (Լմբ. սղ.։)
Պատկեր հողեղինին, զդիւրագայթոտն ասէ ի մեղս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
Զդիւրագթելիսն ձգել. (Բրս. սղ.։)
cf. Դիւրագայթ.
Դիւրագայթ բնութիւն, կամ իմացուած, կամ ճանապարհ. (Խոսր.։ Վրդն. ղեւտ.։ Լմբ. սղ.։)
Դիւրագայթակղ բնութիւն. (Լմբ. սղ.։)
Պատկեր հողեղինին, զդիւրագայթոտն ասէ ի մեղս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
Զդիւրագթելիսն ձգել. (Բրս. սղ.։)
cf. Դիւրագայթ.
Դիւրագայթ բնութիւն, կամ իմացուած, կամ ճանապարհ. (Խոսր.։ Վրդն. ղեւտ.։ Լմբ. սղ.։)
Դիւրագայթակղ բնութիւն. (Լմբ. սղ.։)
Պատկեր հողեղինին, զդիւրագայթոտն ասէ ի մեղս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
Զդիւրագթելիսն ձգել. (Բրս. սղ.։)
common, ordinary;
easy to be found or understood;
— լինել, to be found easily.
Ո՛վ ապաշխարութիւն՝ համեղ պտուղ անուշաճաշակ եւ դիւրագիւտ. (Բրս. ապաշխ.։)
Դիւրագիւտ մեզ արասցէ զնախադասութեանցն խնդիրս. (Անյաղթ պերիարմ.։)
Թեթեւ եւ դիւրագիւտ իրօք բառնայ զպատճառս. (Բրսղ. մրկ.։)
Աղցաւորացն դիւրագիւտք եւ դիւրաշահք լինէին. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)
easy to walk, commodious, easy.
Դիւրագնալի կամ դիւրագնաց ճանապարհ. (Շ. մտթ.։ Սարգ. յկ. ՟Թ։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Զ։ Պտմ. աղեքս.։ Իգն.։)
Դիւրագնացք եղիցին կերակրոյն ի վեր գնացք։ Առուք շուրջ ունին, զի դիւրագնաց իցէ. (Նիւս. կազմ.։)
cf. Դիւրագնաց.
Դիւրագնալի կամ դիւրագնաց ճանապարհ. (Շ. մտթ.։ Սարգ. յկ. ՟Թ։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Զ։ Պտմ. աղեքս.։ Իգն.։)
Դիւրագնացք եղիցին կերակրոյն ի վեր գնացք։ Առուք շուրջ ունին, զի դիւրագնաց իցէ. (Նիւս. կազմ.։)