every day, always.
Հանապազօր ձանձրացուցէք զլսելիս իմ. (Եղիշ.։)
to rate, to club, to contribute, to club together, to subscribe;
to contribute, to have a share in, to be accessory to.
եւ չ. իսկ կր. իբր ձ. ի συμβάλλω sortem vel portionem do, convenio. սկ Հանգանակող συμβολοσκόπων comessationibus vacans. Մասն դնել ի հանգանակս, իրօք կամ նմանութեամբ. մասնաւորել. եւ Ընկերանալ. դաշնաւորիլ, միաբանել, զուգել, լծել, իլ. ժողովել, իլ. եւ Զուգակշռել, համեմատել, իլ.
Հանգանակօղ է, եւ արբշիռ։ Մի՛ նախանձիր ընդ հանգանակօղս մսոյ վաճառաց. (Օր. ՟Ի՟Ա. 20։ Առակ. ՟Ի՟Գ. 20։)
Իմաստուն երկրագործք ի միասին հանգանակեալ զեզն արօրաձիգ. (Վրք. ածաբ.։)
repose;
refreshment, relaxation, recreation;
ease, tranquillity;
convenience, wellbeing, leisure;
pause, rest, intermission, truce, cessation;
station, abode;
tomb;
repose, sleep, death;
quiet, tranquil, peaceful;
—գստեամբ, conveniently, comfortably;
at one's ease or leisure, leisurely;
—գստեան ժամ, compline;
—գստեան շարական եւ աւետարան, hymns and gospel in burial service;
—գստեան պաշտօն, requiem;
— առնուլ, to take rest, to be at rest, to repose;
— տալ, to rest, to repose;
թողուլ ի —գստեան, to leave or let alone;
— առնել բանի, to end a discourse.
Շաբաթ՝ հանգիստ տեառն։ Դա՛րձ անձն իմ ի հանգիստ քո։ Հանգիստ ոտից կամ իրանաց, անձանց (այսինքն հոգւոց)։ Տեղի կամ կայք հանգստեան։ Այր հանգստեան։ Օր հանգստեան.եւ այլն։
Հանդերձ այլովք եպիսկոպոսօք, եւ նոցին ընտրութեամբ՝ յետ հանգստեան եպիսկոպոսին. (Կանոն.։)
ՀԱՆԳԻՍՏ. Ընդհատութիւն ձայնի կամ փոփոխումն եղանակի ի սաղմոսերգութեան. Տե՛ս յընթացս (Սաղ. ՟Հ՟Զ. 17։ Ամբ. ՟Գ. 3. 14։ զորմէ խօսի եւ Եպիփ. նխ. սղ։)
ՀԱՆԳԻՍՏ. որպէս Կատարումն հաճոյիցն աստուծոյ. եւ Լրումն բաղձանաց մարդոյն, կամ երանութիւն երկնից. եւ Ամենայն ինչ ախորժելի, դիւրիչ, զուարթարար, եւ հանգուցիչ սրտի.
Մի՛ խստութեամբ, այլ դիւրաւ հանգստեամբ մերձեսցին առ նոսա. (Եւս. պտմ. ՟Թ։)
having the same honour, equally honoured or honourable.
Ասելն, թէ լուար ինձ, առ սիրելիսն ասի, եւ հանգիտապատիւսն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 17։)
Եցոյց զանձն հանգիտապատիւ առաքելոցն. (Ոսկ. գաղ.։)
cf. Հանգունակատիպ.
Կուսին սրբոյ հանգունակեալ, աստուածածնին տիպ բաղդատեալ. (Շ. ոտ. բարձր.։)
cf. Հանգունակատիպ.
Կուսին սրբոյ հանգունակեալ, աստուածածնին տիպ բաղդատեալ. (Շ. ոտ. բարձր.։)
cf. Հանգունակատիպ.
Հանգունակից զմեզ առնել չար հերձուածոցն. (Յհ. կթ.։)
like, similar, conformable, equal, uniform.
Ցուպ ի ձեռս առեալ (սուրբ նիկողայոս) զզօրութիւն փրկչին՝ հանգունակատիպ սքանչելի հրաշիւք. (Տաղ.։)
to repose, to give repose, to leave to rest;
to recruit, to relax, to refresh, to ease, to recreate;
to lay, to set, to put, to place;
to finish, to end;
to bury, to inter;
to translate, to remove to heaven;
to make happy, to beatify, to glorify;
— յերկոց տունջեան, to rest from daily labour, to repose.
Ողորմեսցիս հոգւոցն՝ հանգուցելոց յուսով յարութեան. (Նար. գանձ եկեղ.։)
ἁναπαύω, καταπαύω եւ այլն. requiescere facio եւ այլն. Տալ հանգչել. հանգիստ տալ. որպէս թէ Յանկողին դնել. ընկողմանեցուցանել. դիւրել. յանձանձել. եւ Յանգ հանել. դադարեցուցանել. հանդարտեցուցանել. հաճել զկամս սրտին. հանգչեցընել.
Հանգուցանել ի միջօրէի (զհօտն), կամ զժողովուրդն ի վերայ ջուրց վտակաց. զձեռն ի վերայ լանջաց, զերկիր (ի վարելոյ), զսաւուղ (յայսոյ)։ Սա հանգուսցէ զմեզ ի գործոց մերոց։ Հանգուսցէ զքեզ տէր ի ցաւոց, կամ յամենայն թշնամեաց քոց։ Խրատեա՛ զորդի քո, եւ հանգուսցէ զքեզ։ Հանգուսցեն զանձինս իւրեանց. եւ այլն։
Որք ծանրաբեռնեալք են, հանգուցանին պահօք եւ սրբութեամբ անձինն. (Վրք. հց. ՟Ա։)
Հանգուսցուք զվկայսս աստուծոյ, զի եւ սոքա զձեզ հանգուսցեն ի տանջանաց. (Ագաթ.։)
Զմարմին սրբոյն բարձեալ հանգուցանեն ի թիլս յիւրում աւանին։ Տարեալ հանգուցին յիւրեանց գեօղն յաշտիշատ. (Խոր.։ Յհ. կթ. եւ այլն։)
Ի տապանակի անձինս զնշխար լուսոյդ հանգուսցես. (Նար. ՟Լ՟Զ։)
ՀԱՆԳՈՒՑԵԱԼ, է ընդունելութիւն կրկին բայիցս, Հանգուցանել, եւ Հանգչել։ Իսկ Հանգուցեալ ասին ննջեցեալքն ի քրիստոս՝ մարմնով ի տապանի, եւ հոգւով փոխադրելիք յերկինս՝ ի ձեռն նպաստից եկեղեցւոյ. τεθνεώς, τετελευτικώς, ἁναπαυόμενος defunctus. վախճանած, ողորմած հոգի.
Հոգւոցն հանգուցելոց (այսինքն ննջեցեալ անձանց) քրիստոս աստուած արա՛ հանգիստ։ Վասն հանգուցեալ հոգւոցն աղաչեսցուք։ Գթա՛ ի հոգիս հանգուցեալ ծառայից քոց։ Վասն յիշատակի հանգուցելոց եւ այլն. (Ժմ.։)
to repose, to take repose, to be at ease;
to rest, to cease from work, to relax, to refresh oneself;
to end, to stop, to stand still, to halt, to be settled;
to lodge, to sojourn;
to cease, to end;
to die, to depart this life;
to be buried;
to rest in heaven;
— ի վաստակոց, to take rest from work, to pause from labour;
— ի խաղաղութեան, to rest in peace;
հանգիր ի սրտամտութէնէ, let your anger cease;
եմուտ անդ —, he went in to ease himself.
Ի նմա հանգեաւ յամենայն գործոց իւրոց։ Ուր դու երթայցես՝ երթայց, եւ ուր հանգչիցիս՝ հանգեայց։ Հանգի՛ր, կե՛ր ա՛րբ, եւ ուրա՛խ լեր։ Ննջեցէք, եւ հանգեցարո՛ւք։ Եմուտ սաւուղ հանգչել։ Հանգեան անդ։ Հանգչել առ հռագուելայ։ Մի՛ եւս հանգիցես դու ի նինուէ։ Հանգեայց ի տառապանաց։ Հանգչել առ մսուր քո։ Յիս հանգուցեալ է ի մոլորութիւն։ Ցօղ հանգիցէ ի վերայ հնձոց իմոց։ Գանձ ցանկալի հանգիցէ ի բերան իմաստնոյ.եւ այլն։
cf. Հանգստանոց.
Սկսմամբ հանգստակայ տեղւոյն (ա՛յլ ձ. հանգստակաց)։ Բնաւորեցաւ ունել զիւրն հանգստակայ կայանս. (Պիտ.։)
place of rest;
temporary altar;
tomb, sepulchre.
Անձաւք բնակութիւն մարդկան, քարակոշտք՝ հանգստարանք. (Լմբ. պտրգ.։)
Ո՛վ լռութիւն, նաւահանգիստ անդորր, հանգստարան անխռով. (Վրք. հց. ձ։)
Մերձ ի հանգստարան սուրբ արաքելոցն. (Վրք. սեղբ.։)
comforting, restoring, refreshing, recreating, reviving;
Therapeutae.
Յորմէ եւ բանն Գանձ. անդ. սխալագիր.
very convenient, very comfortable.
Ընդ հանգստաւէտ հովանեաւ մօրս ձեր սուրբ եկեղեցւոյն. (Տօնակ.։)
tomb.
Փոյթ լիցի ձեզ շինել զյարկս հանգստոցացդ (այլ ձ. հանգստի սրբոցս)։ Առեալ թագաւորին փայտատ եւ բահ՝ հատանէր դիրս հանգստոցացն (կամ հանգստարանացն) սրբոցն. (Ագաթ.։)
lodging, abode, dwelling;
suburb, village, hamlet;
stable;
cattle-shed, sheep-fold;
cf. Կայարան;
— նաւաց, road, roadstead, harbour, port;
— sanctuary, relic.
ἕπαυλις, σκηνή caula, villa, atrium σηκός septum. Հանգստարան մարդկան կամ անասնոց, որպէս տաղաւար. վանք հովուաց. բնակութիւն արտաքոյ քաղաքի, գիւղ. աւան. արուարձանք, փարախ, դադարք. կայք, կայանք. օթեւան. տեղի պատեալ պատնշաւ կամ ցանգով.
going slowly, having a slow pace.
Ամոլք ուղղաձիգք եւ հանդարտաքայլք. (Նար. առաք.։)
to tranquillize, to appease, to calm;
to render tranquil, to soften;
to be appeased, calmed, tranquillized;
to abate, to be settled, to diminish, to assuage;
to hold one's peace, to keep silence;
to support, to endure, to suffer, to resist, to be able;
— զկիրս, զամբոխեալ միտս ուրուք, to calm the passions, to relieve anxiety.
ՀԱՆԴԱՐՏԵՄ ἠσυχάζω cesso, quiesco. որ եւ ՀԱՆԴԱՐՏԱՆԱԼ. ռմկ. հանդարտիլ. Հանդարտ լինել եւ նստել. շաբաթանալ, հանգչել. խաղաղիլ. դադարել. ցածնուլ. լռել. առանձնանալ. պարապիլ. կամ դեգերիլ.
Զօրութեան բանից քոց ո՞ հանդարտեսցէ։ Երկիս ոչ կարէ հանդարտել ամենայն բանից նորա։ Կամ հանդարտիցե՞ն երիվարք ի մէջ մատակաց։ Չորրորդին ոչ կարէ հանդարտել։ Ոչ կարէր հանդարտել քաղաքն ընդդէմ յուդայ։ Ոչ հանդարտէին հրամանին։ Ոչ հանդարտեսցեն բարկութեան, կամ առաջի բարկութեան նորա։ Ոչ հանդարտեաց իւրում ամբարտաւանութեանն։ Ոչ կարէր երկիրն պանդխտութեան հանդարտել նոցա ի բազմութենէ ընչից իւրեանց։ Ոչ կարեմ միայն հանդարտել ձեզ.եւ այլն։
Չհանդարտէ լսել ձեր տկարութիւնդ. (Եղիշ. ՟Ը։)
Եւ զայս՝ եւ ո՛չ որ զթագն իսկ ի գլուխ ունիցի, կարէ միշտ անձին հանդարտել. յն. կացուցանել, կամ կազմել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 24։ (որ հայի եւ ի յաջորդ նշ։))
cf. Հանդարտեմ.
tranquillity, stillness, repose, quiet, peace, silence;
phlegm, calmness, coolness, composure;
— կրից, moderation;
— ծովու, calm at sea, calm, smooth sea, dead calm;
— հոգւոյ, մտաց, peace of soul or mind.
ἠσυχία, ἑπιείκια tranquillitas, quies, silentium, modestia. Անդորրութիւն. անխռով վիճակ ըստ մարմնոյ եւ ըստ հոգւոյ. խաղաղութիւն. առանձնութիւն. լռութիւն. հեզութիւն.
Աղաչեմ զձեզ հեզութեամբ եւ հանդարտութեամբն քրիստոսի. (՟Բ. Կոր. ՟Ժ. 1։)
Ի սանձս հանդարտութեան։ Երեքալեանն դիմացկութեամբ ամբոխեաց զհանդարտութիւն։ Ի յօդ հանդարտութեան. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Ի՟Է. ՟Լ՟Բ։)
Առեալ (ջրոյ) դարձեալ զհանդարտութիւնն՝ իբրու յանհանդարտութեան գոյացուցիչ հրոյն եռացեալ, ի նոյնն նովաւ հաստատի. (Պղատ. տիմ. ստէպ։)
to cause to succeed or happen;
to apply, to adapt, to suit.
Տալ հանդիպիլ, մերձեցուցանել. վիճակել։ յարմարել. հանդիպցընել, մօտեցընել, յարմարցընել.
Մերձ առ գիրս հանգստեան հանդիպեցուցեալ. (Երզն. լս.։)
cf. Հանդիպումն.
Իսկ մարդոյ գլուխ ի հանդիպութիւն երկնից բարձրացեալ ձգեալ կան. (Վեցօր. ՟Թ։)
encounter;
coincidence;
—ումն միմեանց, interview, meeting.
Յորժամ հանդիպումն լինի ազգի մարդկան առաջի քո։ Ճեպեալք ի հանդիպումն ամպովք երեւեցելոյն։ Բարձրանան յերկրէ լուսեղէն ամպօք ի հանդիպումն փեսային քրիստոսի. (Մեսր. երրէց։ Խոսր.։ ՃՃ.։)
Ի ձեռն ցաւոյ, եւ կամ այլոց ոմանց հանդիպմանց. յն. որպէս ցնորք, եւ այլն։
agonotheta, gymnasiarch, agonistarch;
president or chief of a ceremony, assembly, combat, show;
*expositor, exhibiter.
Զկենակից ամուսին իմ, որ եղեւ հանդիսադիր ինձ այսմ երանաւոր կոչմանս. (ՃՃ.։)
solemn, pompous;
spectator, assistant.
Զի զոր տօնէք դուք ժողովուրդ հանդիսական. (Շ. ոտ. բարձր.։)
Ի հանդիսական տօնիս։ Ի հանդիսական աւուրս։ Ի հանդիսական մարտի։ Հանդիսական մրցումն, կամ ատեան, հրապարակ, ասպարէս. (Տաղ.։ Լմբ.։ Գր. տղ.։ Երզն.։ Գանձ.։)
companion in an assembly or solemnity;
companion in arms, fellow-soldier, comrade.
Սիրով հոգւոյն հանդիսակից լինել յաղօթս. (Կիւրղ. գանձ.։)
Բարեխօ՛ս լերուք առ տէր հանդիսակից ձեր տօնողացս. (Շար.։)
Հրանիւթիցն ի հանդերձեալսն գտաւ հանդիսակից. (Կաղանկտ.։)
to enter the lists, to fight, to wrestle, to vie with;
to labour hard, to strive, to endeavour, to try, to attempt;
to signalize or distinguish oneself, to render oneself illustrious, to be celebrated, renowned, to be made public with praise;
to show one's courage or mettle, to figure, to shine;
to assemble at a public festival or ceremony, to celebrate;
քաջայաղթ —, to make stupendous conquests, to do or work wonders;
յաղթող —, to remain victorious;
յաղթող — իրիք, to be victorious over, to be conqueror.
ՀԱՆԴԻՍԱՆԱԼ. Առաքինանալ. անխոնջ բերիլ ի վաստակս. աշխատիլ. ջանալ. գուն գործել. փորձ փորձել. ճգնիլ. յառաջամիտ լինել. անվեհեր արկանել զանձն ի մէջ, եւ այլն.
Առ հրեշտակական բարեբաստութեանցն անցեալ հանդիսանայ. (Անյաղթ բարձր.։)
lists, arena;
court of justice;
gallery, saloon;
exhibition;
scene, spectacle.
Մարգարէից հանդիսարան, մարտիրոսաց պսակ (սուրբ խաչ). (Անյաղթ բարձր.։)
exciting to war, warlike, martial.
to solemnize, celebrate with pomp or display;
to signalize;
to count, to enumerate;
թատերախաղ —, to play, to act, to perform;
անպարտելի —, to render invincible.
Հանել ի հանդէս եւ ի փորձ մրցման. երեւելի առնել բազմութեան. երեւեցուցանել. եւ Հանդէս համարոյ առնել.
pompous, solemn;
public;
combatant, athlete, champion.
Եղիցի պայծառ հանդիսաւորն՝ ոչ յորժամ մարտնչին, այլ յորժամ մարտուցեալ՝ ոչ լինի ըմբռնեալ։ Ոչ այնպէս զհանդիսաւորն՝ ձիթենւոյն պտուղ առնէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 33։)
cf. Հանդիսանամ.
Հանդիսանալ. միաբանիլ. հանդէս առնել. եւ Փորձիւ յայտնի առնել.
Հանդիսաւորեալ խորհէին որոշել զանձինս ի կռապաշտութենէ. (Գանձ.։)
exercise, to prove oneself.
ՀԱՆԴԻՍԵԼ. ἁγωνίζομαι Ի հանդիսի ցուցանել, մրցիլ. փորձ առնել.
Ես եկի այսր հանդիսել ո՛չ զձիավարականն. (Պտմ. աղեքս.։)
taken away;
repudiated;
ի բաց —, exclusively, to the exclusion of, except, but, save.
Մակդիր կնոջ արտաքսելոյ ի տանէ առն իւրոյ. ի բաց արձակեալ. դուրս ըրած.
drawing out.
Ի ձեռս երկուց ճրագաբերանացն ոսկեաց՝ արկանելեաց, եւ ի վեր հանելեաց զճաշակսն ոսկիս. (Զաք. ՟Դ. 12։)
cf. Հան.
Զ՛րահաբ պոռնիկն եւ զազրագործն՝ ողորմեցայ նմա վասն հիւրընկալութեանն, եւ հանիկ ինձ արարի. (Եփր. ապաշխ.։)
ingeniously, wisely, judiciously.
Եթէ ոք հանդերձեալ է հանճարաբար բանիւ վարիլ. (Բրս. յուդիտ.։)
foresight, insight, sublime science;
wisdom;
sagacity.
Արկանել զձեզ ի բովս խրատու հանճարագիտութեան։ Տեղեակ՝ առաւել փիլիսոփայական մտաց հանճարագիտութեան. (Ագաթ.։)
cf. Հանճարեղ.
Այլ այս խնամք ի բարձրելոյն հանճարական. (Երզն. ոտ. երկն.։)
cf. Հանճարեղ.
Քոյին իսկ հանճարայեղց եւ շատիմաց անձամբ. (Ոսկ. գծ.։)
Անպատում եւ հանճարայեղձ իմաստութիւն. (Երզն. մտթ.։)
cf. Հանճարեղ.
Քոյին իսկ հանճարայեղց եւ շատիմաց անձամբ. (Ոսկ. գծ.։)
Անպատում եւ հանճարայեղձ իմաստութիւն. (Երզն. մտթ.։)
cf. Հանճարեղ.
Բազումքն՝ եթէ հանճարաւորք իցեն, եւ վարին ձիօք. (Պղատ. սոկր.։)
full of wit, of ingenuity, of sense, witty, ingenious, intelligent, wise, sensible, clever, clear-sighted, judicious, prudent, right-minded;
—եղ այր, a genius, man of great parts, of rare talent;
—եղք, men of wit.
cf. Հանճարիմ.
Որպէս ի զբաղումն չարին ի ձեւ առնխօսութեան զկուսին հանճարեցաւ. (Բրս. ծն.։)
drawing or taking out;
extraction;
subtraction.
Հանելն, իլն. բարձումն, եւ ելք.
to grow thin, to languish, to be consumed, to decay, to pine, to dwindle away.
Հաշեսցէ մաշեսցէ զհեթանոսս։ Հաշեաց եւ մաշեաց զամենայն՝ որ շուրջ էր զնովաւ։ Հաշեցան ամենեքեան։ Հաշեցան սիրտք նոցա։ Սիրտն հաշելով հաշիցի։ Հաշեսցին յանիրաւութիւնս իւրեանց։ Հաշեսջիք յանիրաւութիւնս ձեր.եւ այլն։
Հաշիցիք յանձինս ձեր. (Ղեւտ. ՟Ի՟Զ. 16։ (սխալ է գրել, հաշիցէք, կամ հաչիցէք։))
Հաշել զանձինս սովով։ Հաշիլ ի ծարաւոյ. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Ա։ Փարպ.։)
Ծունր կրկնեսցուք հաշելով զսիրտս ձեր։ Ի զղջումն եկեալ՝ հաշին խղճիւն, եւ մաշին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 33։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ե։)
Հաշել եւ մաշել (նախանձու ի վերայ ընկերացն բարութեան). (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 8։)
account, reckoning, calculation, computation;
— ընտրութեան, exact, correct account;
comparison, likening;
ճիշդ, մանրամասն, վերջին —, accurate, detailed, final account;
բոլորակ, *կլոր —, in round numbers;
խառն —, confused account;
սովորական —, running account, account current;
ի —, on account;
ի — իւր, on one's own account;
ի — or հաշուով տալ, to pay on account;
— առնել, to make out an account;
to calculate;
— տալ, to give an account;
to conform, to agree;
ի — ածել, արկանել, to count, to calculate, to compute, to reckon, to number, to enumerate;
— ցուցանել, ընդունել, քննել, ճշդել, մաքրել or սրբել զ—, to present, to receive, to examine, to verify, to audit an account;
փակել, աւարտել զ—, to close, end or conclude, to settle or balance an account;
մտանել ի — ընտրութեան ընդ ումեք, to be compared, confronted with;
առանց հաշուի, incomparable, matchless;
cf. Կշիռ.
Զհանդերձեալ ժամանակն ի հաշիւ ածցուք։ Ամենեքեան զսա զնոյն ի հաշիւ արկանեն։ Յարդեանցն բերէր զհաշիւն (զապացոյց). (Ոսկ. յհ.։)
crippled, impotent;
— ձեռօք, one-handed;
lefthanded;
— ոտիւք, lame;
— անդամովք, paralytic, that has lost the use of his limbs;
— մտօք, booby, noodle, blockhead, dolt, dunce, dullard.
to be crippled, maimed.
to count, to calculate, to compute, to number;
to repute, to esteem, to think, to deem, to judge, to believe;
to pass for, to counterfeit;
յառասպելս —, to treat as fables.
Ոչ հաշուեցայ ըզծախս վարձին. (Յիսուս որդի.։)
Հաշուիցի զնա ի բաժին իւր ... ոչ հաշուի նա ի կողմ աստուծոյ. (Վրք. հց. ձ. (որ հայի եւ ի յաջորդ նշ)։)