Definitions containing the research հանդերձ : 1401 results

Թարթափ

s.

twinkling of an eye, wink, twinkling, trice;
ի — ական, in a twinkling, in a trice, in a wink, in no time;
—ք, eye-lid.

· Calfa

NBHL (1)

(ԹԱՐԹԱՓ ասի ռմկ. կոպն աչաց հանդերձ մազիւք, կամ արտեւանունքն։)


Թարշամիմ, եցայ

vn.

cf. Թառամիմ.

· Calfa

NBHL (1)

նոյնպէս եւ մեծատունն հանդերձ շահիւքն իւրովք թարշամեսցի. (Յկ. ՟Ա. 11։)


Թափառնակի

adv.

quickly, without delay, incontinent.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ նոքա թափառնակի անյապաղ հանդերձ իւրաքանչիւր զօրու եկին հասին առ մեծն վարդան. (Արծր. ՟Բ. 1։)


Թափառումն, ման

s.

cf. Թափառանք.

· Calfa

NBHL (1)

Կաքաւողացն խխնջիւնս եւ սռնջանս, եւ ոտիւք թափառումն. իբր շրջաբերութիւն հանդերձ դոփմամբ ոտից։


Թեզանատ, աց

s.

sleeveless cloak.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչն ունի զթեզանիս, կամ զերկայնաթեւ հանդերձ. թեզնիքը կարճ.


Թեզանիք, նեաց

s. pl. sleeves.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր զծաղկեղէն զգեստուց հանդերձանս սրբաբեհեզն պատմուճանի ի գլուխ ծայրից լրութեան թեզանեաց շրջապարուրեաց. (Նար. խչ.։)


Թեկն, թիկան

s.

top of the shoulder, acronium;
shoulder-bone, shoulder;
arm;
end of a book;
cf. Թիկունք;
— ածել զիրիք, to undertake, to attempt;
to aspire to, to pant for, to seek;
to embroil;
to sell off, to dispose of;
to explain one's self, to pretend to be;
զվարդապետի, զիշխանի թեկն ածել, to pass one's self off for a doctor, for a prince;
to play the grandee, to lord it;
թեկն ածել զաւագութեան, զպատուոյ, to desire eagerly, to covet the primacy, to aspire to honours;
թեկն ածել ումեք, to favour, to support, to assist, to protect, to aid, to defend;
թեկն ածել ընդդէմ ուրուք, to rebel, to revolt;
թեկն ի թեկին, strutting, looking big, playing the swell, walking or acting in a stately, imposing or boastful manner.

· Calfa

NBHL (2)

ԹԵԿՆ կամ ԹԷԿՆ. ὧμος humerus Վերնակողմն բազկի ուսովք հանդերձ. (լծ. լտ. թէ՛րկում). թեւ, կռնակ.

Զաջ ձեռն թիկամբն հանդերձ. (՟Բ. Մակ. ՟Դ՟Ե. 30։)


Թերաքամեալ

adj.

not well placed in the scabbard.

· Calfa

NBHL (1)

Սուսեր ընդ մէջ ծպնեալ առ միջովն պատենիւք հանդերձ. եւ այն էր թերաքամեալ. (՟Բ. Թագ. ՟Ի. 8։ (յն. այլազգ։))


Զղջումն, ման

s.

cf. Զղջութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զարբանեակս սատանայի բազում զղջմամբք ամաչեցուցեալ նշաւակէ աստ եւ ի հանդերձելումն. (Փարպ.։)


Զոհագործեմ, եցի

va.

cf. Զոհեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրու միով բարուք եւ միով ոգւովք հանդերձեալք զոհագործել. (Փիլ. ել.։)


Զոհաւոր, աց

adj.

immolated, sacrificed;
sacrificial.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ Ուր գոյ զոհ. որ ինչ լինի զոհիւք հանդերձ.


Զոյգոստատ

s.

aid-de-camp.

· Calfa

NBHL (1)

Մերոյն Արտաշէսի հրամայեաց երթալ ի Պարսս հանդերձ իւրովք զոյգոստատօք. (Խոր. ՟Բ. 87։) (Ըստ յն. ζευγίτης այսինքն լծուոր, ամոլք, առ աթենացիս էր կարգ դասու զօրականաց զկնի ասպետաց)։


Զովող, աց

s.

companion, fellow, comrade, mate;
school-fellow, fellow-student;
associate, partaker;
accomplice, party, abettor, follower.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսեալ զդաշտ՝ յորում վարեն հարկիք եղանց, զիա՛րդ թուի քեզ հանդերձ զովողաւն իւրով. (Շիր.։)


Զսպեմ, եցի

va.

to bind, to tie close, to press;
to subdue, to hold, to hinder;
to draw, to draw again.

· Calfa

NBHL (1)

Պնդեցին զմարմինս իւրեանց հանդերձիւ, եւ զսպեցին. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 12։)


Զօրական, ի, աց

s. adj.

army, guards, soldiery, militia;
soldier, militiaman;
soldierlike, military;
strong, robust, valorous.

· Calfa

NBHL (1)

Տացուք հաց զօրականիդ քում։ Հասեալ ի վերայ զօրականաւ՝ ապրեցուցի։ Ամենայն զօրականի հետեւակաց իմոց։ Ունիք զզօրականն։ Կնքեցին զվէմն հանդերձ զօրականօքն.եւ այլն։


Զօրապետ

s.

commander in chief, supreme head of the army, generalissimo.

· Calfa


Զօրեղ

cf. Զօրաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրեղ հանդերձ անկասկած լուանայցի. (Վրք. հց. ՟Է։)


Զօրութիւն, ութեան

s. arith. mech.

power;
authority, vigour, valour, heart, courage, nerve, force, spirit, faculty;
corroboration, supply, reinforcement, aid, energy, efficacy, virtue;
resource;
sense, meaning, signification;
weight, importance;
prodigy, miracle, virtue;
army;
person;
distinct substance or person;
—ք երկնից, the angels;
celestial bodies, stars, etc;
—ք մտաց, the faculties, qualities of the mind;
Տէր զօրութեանց, the Lord of hosts;
այր, կին զօրութեան, valorous man, virtuous woman;
ըստ առն եւ — իւր, as the man is, so is his strength;
դու՞ ագուցեր ձիոյ —, hast thou clothed the horse with strength ? զինու զօրութեամբ, with arms;
by main strength;
գիտել զ— արուի, to lie with a man;
զօրութեամբ, powerfully, emphatically, understood, by virtue of, with all one's strength;
բարձրացո զօրութեաթբ զբարբառ քո, lift up thy voice loudly;
սիրել յամենայն զօրութենէ, to love with all one's heart;
անկանել ի զօրութենէ, to be weakened or exhausted;
— խաչի քո Քրիստոս, զի ..., upon my faith! i faith! square;
force;
— անգործութիւն, vis inertiae;
դիմակալ —, resistance force;
ելեքտրական —, electric force;
զուգահեռական —, parallel force;
կեդրոնական —, central force;
կեդրոնախոյս —, centrifugal -;
կեդրոնաձիգ —, centripetal force;
կենդանի —, vis viva;
կենսական —, vital power;
ձգողական —, attractive power;
մադնիսական —, magnetic force;
մասնկային —, molecular force;
շարժիչ —, motive force;
վանողական —, repulsive force;
օդընկէց —, projectile force.

· Calfa

NBHL (1)

Հանել զորդիսն Իսրայէլի յերկրէն եգիպտացւոց՝ հանդերձ զօրութեամբ իւրեանց. (Ել. ՟Զ. 26։)


Էշ, իշոյ, իշոց, իշու, իշուց

s. mus.

ass, jackass, donkey;
machine of war, (battering-ram);
bridge of a violin, etc;
— մատակ, she-ass, donkey;
կաթ իշոյ, ass's milk;
հեծանել յ—, to ride on a donkey;
խանչէ, անըռկէ, զռնչէ —, the ass brays.

· Calfa

NBHL (1)

Համետեաց զէշ իւր։ Նստարո՛ւք դուք այդր հանդերձ իշովդ։ Էշս քսան, եւ մտրուկս տասն։ Զյաւանակ իշոյն.եւ այլն։


Ինքնիշխանութիւն, ութեան

s.

absolute power, independence, freedom, despotism.

· Calfa


Իշխանակին, կնոջ

s.

sovereign's wife, princess.

· Calfa


Իշխանուհի

s.

princess

· Calfa


Իշոցք

"cf. Յիշոցք."

· Calfa

NBHL (1)

ԻՇՈՑՔ եւ ՅԻՇՈՑՔ. Ռամկական առմամբ՝ է Թշնամանք հանդերձ զազրաբանութեամբ. հայհոյութիւն. քիւֆիւր.


Իջուցանեմ, ուցի

va.

to make to descend, to cause to fall;
to let down, to lower;
to pull down, to take down;
to unfasten, to untie;
to turn out, to discard, to dismiss, to remove;
— զառագաստ նաւու, to lower sail, to strike sail;
արտասուս —, to shed tears, to weep.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ցոյց կամ իջուցին զնա անդր։ Իջուցից զքեզ ի գեդդուրն։ Իջոյց զնա ի վերուստ ի սեղանոյ անտի։ Իջուցին զբեռն իւրաքանչիւր ի գետին։ Իջուցից ի վերայ քո զամենայն թռչունս երկնից։ Իջուցին վանդակաւ ընդ պարիսպն։ Իջուցին մահճօքն հանդերձի մէջ առաջի յիսուսի։ Զմեծ մասն ժողովրդեանդ, զոր իջուցեր յուրախութիւն քո.եւ այլն։


Իսկ

s. adj. conj. adv.

essence, reality, substance, truth;
essential, real, effective, true;
besides, moreover;
but, still, yet;
in fact, really;
even;
as for, as to;
զիսկն գիտել, զիսկն ասել, to be thorougly acquainted with;
to tell the simple truth;
to exhaust a subject;
մեզէն — լուաք, we ourselves have heard;
ինձ — գլխովին, to me;
to myself;
բնաւ — ոչ, not at all;
բնաւ — զի՞ լսէք նմա, why do you listen to him ? չէ եւ չէ —, by no means, in no way whatever;
յայտ —է, it is palpable, evident, clear;
— ես, for me, as for me;
— վասն, as for;
— եւ —, in a moment, soon, speedily, immediately, instantly, directly, forthwith;
truly, in effect, really.

· Calfa

NBHL (4)

Կին մի մերձեցաւ ի դրոշակ հանդերձի նորա. իսկ յիսուս իբրեւ դարձաւ, եւ ետես, ասէ։ իսկ յոհաննէս իբրեւ լուաւ։ Իսկ որ ի մէջ փոցն սերմանեցաւ։ Իսկ որ յերկիրն բարի սերմանեցաւ։ Իսկ ո՞վ իցէ հաւատարիմ ծառայ։ իսկ մի ոմն ի կախելոց չարագործացն։ Այր բարկացօղ նիւթէ զկռիւ. իսկ երկայնամիտն եւ զհանդերձեալն ցածուցանէ. եւ այլն։

Իսկ թէ որ իցէ գառանն, ասասցէ յովհաննէս։ Իսկ թէ որքան բարիս հանդերձեալ է աւարտել, տնօրենն եւ ուղղիչն զչափն գիտէ. (Կոչ. ԺԳ։ Լմբ. ատ.։)

Ո ր ինչ հանդերձ իմաստութեամբ է, ամենայն ինչ իսկ եւ բուն եւ տիրական է. (Փիլ. լին. Գ. 22։)

Իսկ է, որ զինքեան գոյութիւն (կամ զգոյացութիւն) ցուցանէ. որպիսի մարկոս (յն. հոմերոս, սոկրատէս)։ Մակադրական է, որ ի վերայ իսկիցն, եւ կամ առասականացն եդեալ է ... Ի վերայ իսկիցն, որպիսի՛, յովաննէս զաքարեան ... Երկանուն է, անուանք երկու ի վերայ մրոյ իսկի դասալ, ո՛րգոն, եղիազարոս (որ) եւ աւարեան։ Մականուն է, որ հանդերձ այլով իսկիւ ի վերայսիոյ ասացեալ է. ո՛րգոն, բաներեգէս յովհաննէս. (Թրակ. քեր.։)


Իւղ, ոյ

s.

oil olive-oil;
butter;
ointment, salve, ungnent;
pomatum;
essence, essential oil;
perfume;
—ք անուշունք, անուշից, perfumery;
— օծութեան, extreme unction;
holy oil;
chrism;
— ողորմութեան, alms, charity;
օծանել զերեսս անոյշ —ով, to anoint one's face with precious ointment;
առնուլ զհոտ —ոյ, to smell of oil;
զտել զ—, to clarify oil;
խանութ —ոյ, oil-shop;
հնձան —ոյ, oil-press;
վաճառականութիւն —ոյ, the oil-trade;
շիշ —ոյ, oil-bottle, or cruet;
— սեղանոց, salad-oil.

· Calfa

NBHL (1)

ԻՒՂ կամ ԻՒՂ ԱՆՈՅՇ. ԻՒՂՔ ԱՆՈՒՇՈՒՆՔ. μύρον unguentum. ըստ յն. ասի Մի՛ռօն. որ եւ ի՛ մեզ ՄԻՒՌՈՆ, ՄԵՌՈՆ.(յորմէ մէռհէմ, մէլղէմ, որ եւ ռուղէն, կիւլ եաղը, միսկ եաղը եւն) Այն է իւղ օծման անուշահոտ ի պէսպէս ծաղկանց եւ ի խնկենեաց հանդերձ այլ եւ այլ խառնուծովք եւ հանդերձանօք ըստ օրինի իւղագործաց. Տե՛ս (Երգ. ՟ա. 2. եւ 3։ ՟բ. 5։ ՟դ. 14։ Ել. լ. 25։ Սղ. ՟ճլբ. 2։ Առակ. ՟իե. 9. եւ այլն։ Ղկ. ՟Ե. 46. եւ այլն։ Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ ՟Լ՟Ա. ՟Լ՟Գ։ Մագ. ՟Ա։ Շար.։)


Իւր, ոց

pron.

his, her;
his own;
—ով անձամբ, personally, in person;
իբրեւ —ոյ հայէր մեծութեանն, he considered riches as belonging to himself;
— առնել, to be appropriated;
cf. Իւրացուցանեմ;
յ— վերայ or ի վերայ —, on him;
—քն, his relations, friends, dependents.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն իւր ասէ։ Առ կամ ընտրեաց իւր։ Առեալ ընդ իւր։ Արկեալ զիւրեւ կտաւ մի։ Յաղագս իւրեանց։ Զհանդերձս իւրեանց։ Յանձինս իւրեանց։ Ունէին առ իւրեանս.եւ այլն։


Իւր, եանց, եամբք

s.

himself.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն իւր ասէ։ Առ կամ ընտրեաց իւր։ Առեալ ընդ իւր։ Արկեալ զիւրեւ կտաւ մի։ Յաղագս իւրեանց։ Զհանդերձս իւրեանց։ Յանձինս իւրեանց։ Ունէին առ իւրեանս.եւ այլն։


Իւրանման

adj.

like himself, of his own nature.

· Calfa

NBHL (1)

կալաւ զլեառն հանդերձ իւրանման արդկանաւ ի բնակութիւն։ Յիւրանման զնստագոյն եւ յոյժ խորին վայրս երկրի. (Պետ.։)


Լաստեմ, եցի

va.

to build or construct;
to put in a serviceable state;
to get ready.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. ընդ հյ. պատրաստել. եւ պ. արասդէն). παρατάσσω, -ττω instauro. Հաստել որպէսզլաստ. Կառուցանել. հանդերձել. կազմել. կարգել.


Լաւացուցանեմ, ուցի

va.

to ameliorate, to improve.

· Calfa

NBHL (1)

Օրինաց եւ հրամանաց, որովք լաւացուցանել զոգիսն հանդերձեալք էին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Լեշկիմ, եցայ

vn.

to lose the hair;
to lose the nap, to wear out.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կօշիկքն մաշեցան, եւ ոչ հանդերձքն լեշկացան. յն. մի բայ. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Թ։)


Լերդաբեկեմ

va.

to frighten, to dread, to terrify, to scare.

· Calfa

NBHL (1)

Շուք հանդերձից թագաւորաց բացուստ ի բաց զչարագործսն լերդաբեկէ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Մերձաւոր, աց

adj. s.

near, nigh, next;
neighbouring, bordering on, adjacent, contiguous;
approximate;
akin, consanguineous;
neighbour, friend, acquaintance;
relation;
— ազգական, near relation.

· Calfa

NBHL (1)

Զգաստ առ մերձաւորս, նախատես առ հանդերձեալսն. (Բրս. հց.։)


Մերձաւորութիւն, ութեան

s.

proximity, neighbourhood, contiguity;
approximation;
familiarity;
affinity, alliance by marriage;
relationship, kindred;
copulation.

· Calfa

NBHL (1)

Ապա եթէ առ նովաւ այլ (կին) առնուցու, զօրէնն եւ զհանդերձ նորա եւ զմերձաւորութիւն (կենակցութեան) մի՛ հատցէ ի նմանէ. (Ել. ՟Ի՟Ա. 10։)


Մերձենամ, եցայ

vn.

to approach, to accost, to draw near;
to touch;
to keep company with, to join, to be united;
to know, to have carnal connection with.

· Calfa

NBHL (1)

Մերձեցաւ աբրամ մտանել յեգիպտոս։ Մինչեւ մերձենալ առ եղբայրն իւր։ Մինչեւ ի մահ մերձեցաւ։ Մերձեսցի ի լեառնն։ Մատամբ միով ի բեռինսն ոչ մերձենայք։ Ոչ կարէին մերձենալ առ նա յամբոխէ անտի։ Մերձեցարո՛ւք առ աստուած, եւ մերձեսցի առ ձեզ։ Մերձենալ ի սեղանն, կամ ի սրբութիւնս. կամ ի դրօշակ հանդերձի, ի հանդերձս, յաչս. եւ այլն։


Մեցամէս

cf. Մեցոտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ստէպ թօթափեն զհանդերձսն, զի մի՛ ցեցակեր մեցամէս լինիցին։ Է՞ր վասն բազում հանդերձս ժողովեալ՝ ցեցակեր մեցամէցս առնես. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 22. եւ Ոսկ. եփես. ՟Բ. (յն. լոկ, ցեցակեր։))


Մեցոտիմ, եցայ

vn.

to become worm-eaten, rotten, to rot, to putrefy, to be corrupted, spoilt.

· Calfa


Մզանք, նաց

s.

membrane, pellicle;
secundine, after-birth;
cf. Մզումն.

· Calfa

NBHL (1)

Յովհաննէս մկրտիչ չեւ ելեալ ի սաղմաբոյն մզանացն՝ խաղայր ցնծայր ընդդէմ կուսորդւոյն։ Արուեստ կոչեմ զոստայնանկութիւնն, մինչ զի զհանդերձս (եւ) վերարկուս առնիցէ, եւ ոչ մզանց եւ սարդի ոստայնից նման. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։ ՟Բ. 24։)


Մէգ, միգի, գաւ, գով

s.

mist, fog, haze;
թանձր —, dense fog, thick mist.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ խաւար, եւ մէգ, եւ մութ։ Մովսէս եմուտ ի մէգն, ուր էր աստուած։ Եդ զամպն եւ զմէգ ի մէջ մեր եւ ի մէջ եգիպտացւոցն. Տէր ասաց հովանի լինել միգով։ Եւ ոչ միգով սատակեսցէ զիս։ Կամ թէ ի միգի դատիցի։ Եդի նմա զմէգ ի հանդերձ, եւ զմառախուղ նմա ի խանձարուրս։ Եւ զմէգ որպէս փոշի ցանեաց.եւ այլն։


Մէն, մենի

adj. adv.

one, only, sole;
alone;
only, solely;
— մի, each, every one, each one.

· Calfa

NBHL (1)

Բարւոյն՝ հանդերձ գիտութեամբն վայելել ի գործն. եւ զչարին՝ գիտել մէն զգործն։ Յեբրայեցին աստ մէն կայ, թէ զմտա՛ւ ած. (Կիւրղ. ծն.։)


Մթանամ, ացայ

vn. fig.

to darken, to grow dark, to become dusk;
to dim, to obscure;
to tarnish;
— օդոյ, to begin to lower;
— աստեղաց, to be eclipsed;
— մտաց, to grow dim.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր մթացեալ հանդերձք քո. (Նար. յովէդ.։)


Միագոյն, գունից

adj.

monochromatic;
of the same colour, uniform.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն միագոյն սեւութեան սնարի բարձիցն։ Զմիագոյն զմիանշան զհամահանդերձ զարդու. (Եղիշ. ՟Ը։ Բուզ. ՟Դ. 16։)


Միակողմանի

adj. adv.

paralytic, palsied, crippled;
one-sided;
from one part only.

· Calfa

NBHL (1)

Ամբաստանողին հանդերձ թշնամեօքն երթալ. որով միակողմանի գործ յիշմանցն առնեն։ Միակողմանի գործէին զյիշմունսն. (Սոկր. ՟Ա. 32։)


Միահաղոյն

adv.

all at once, together, altogether, quite, at once, entirely, collectively.

· Calfa

NBHL (1)

Միահաղոյն զարս եւ զկանայս հանդերձ մանկամբք հրամայեաց կոտորել. (Խոր. ՟Գ. 31։)


Միահամուռ

adv.

collectively, altogether, generally, all at once;
in all;
in a crowd, in a mass;
եւ զի — ասացից, to say briefly, in short.

· Calfa


Միաձի

adv.

with one horse.

· Calfa

NBHL (1)

Միաձի միահանդերձ վարատեալ. (Յհ. կթ.։)


Միայար

adj. adv.

united, joined, attached, chained together;
continuous, continual;
immediate;
at a single stroke, at one bout, in a moment, immediately, at the same time;
— տողել, to join together, to link, to chain.

· Calfa

NBHL (1)

Զցուցեալ նշանախեցսն հանդերձ միայարօքն ետ գրել հռուփանոսի. իմա՛, հանդերձ կարգաւորութեամբ եւ հանգամանօք՝ ըստ անսայթաքութեան տառից յունաց. ապա եթէ իմասցիս, հանդերձ բաղաձայնիւքն (որք միշտ յարին ի ձայնաւորսն), է կարծիք միխայէլի ասորւոյ փոխանցեալ առ քանի մի մատենագիրս հայոց, որպէս թէ ձայնաւորք միայն իցեն գիւտ մեսրոպայ. իսկ բաղաձայնքն գիւտ դանիէլի ասորւոյ։ Թո՛ղ զի եւ դանիէլեան նշանագիրքն չէին նորագիւտ, այլ ի հին դպրութեանց ի փոխ առեալք։


Միայն, ոյ, ով

adj. adv.

only, sole, singular;
alone, lovely;
simple, plain;
solely, singly, singularly, simply;
solitarily;
— թէ, — զի, it being well understood that, on condition that, provided that, unless;
մի —, one only;
ոչ —, not only.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ տայցեն միայն ողջոյն բարեկամաց ձերոց։ Թէ միայն մերձենամ ի հանդերձս նորա, փրկիմ։ Բայց միա՛յն հաւատա՛։ Ոչ մնաց, բայց՝ միա՛յն ցեղն յուդայ. եւ այլն։ cf. ԲԱՅՑ ՄԻԱՅՆ, cf. ՈՉ ՄԻԱՅՆ։


Միանշան

adj.

having or wearing the same mark, uniform.

· Calfa

NBHL (1)

Զմիագոյն զմիանշան զհամահանդերձ զարդու. (Բուզ. ՟Դ. 16։)