Definitions containing the research խան : 3200 results

Դիւանամ, ացայ

vn.

to torment, to play the devil, to enrage.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այնպէս դիւացեալք էին, զի թէ եւ տուեալ էր պատասխանի, ոչ անսային. (Գէ. ես.։)


Դիւթեմ, եցի

va.

to charm, to enchant, to conjure, to fascinate.

· Calfa

NBHL (1)

Որ լոկ դիւթեն, եւ ոչ կախարդեն, իշխանութիւն լիցի քահանային խանձել եւ մրել. (Կանոն.։)


Դիւրագործ

adj.

that makes or is made easily, easy.

· Calfa

NBHL (1)

Զանչափ զօրութիւնն, եւ զդիւրագործ իշխանութիւնն յայտ առնիցէ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 28։)


Դիւրաշահութիւն, ութեան

s.

great gain or business;
opulence, wealth.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակէ զդիւրաշահութիւնն ընդ հոգւոյն ճոխութիւն. (Շ. մտթ.։)


Դիւրաշարժ

adj.

nimble, moveable, light, lithe, active, free.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւրաշարժ է ի նախանձ ազգ մարդկան ի բարին եւ ի չարն. (Լմբ. զքր.։)


Դղեակ, եկաց

s.

fortress, dungeon, fort;
redoubt.

· Calfa

NBHL (1)

Գլուխ իբրեւ դղեակ թագաւորի՝ բնակիչ ունելով զառաջնորդ իշխան զմիտսն. (Փիլ. լին.։)


Զազրատես

adj.

nasty-looking, ugly, deformed, unpleasant to the sight.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ տգեղին եւ զազրատեսակին զգեղեցիկն եւ զբարետեսակն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 22։)


Զազրատեսակ

adj.

cf. Զազրատես.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ տգեղին եւ զազրատեսակին զգեղեցիկն եւ զբարետեսակն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 22։)


Զազրատեսիլ

adj.

cf. Զազրատես.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ տգեղին եւ զազրատեսակին զգեղեցիկն եւ զբարետեսակն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 22։)


Զայրանամ, ացայ

vn.

to grow angry, to be enraged, to put one's self in a passion, to fly into a passion, to bluster, to be angry, vexed, exasperated, to lose patience, to fret, to be mad, to inveigh.

· Calfa

NBHL (1)

Սկսան իշխանք զայրանալ ի գինւոյ. (Ովս. ՟Է. 5։)


Զայրումն, ման

s.

cf. Զայրոյթ.

· Calfa

NBHL (1)

Նախանձ զայրման առն իւրոյ։ Նախանձու զայրման. (Եփր. թուոց.։)


Զանխուլ

adj. adv. s.

hidden, secret;
secretly, clandestinely, by stealth, incognito, without being known;
hiding-place, lurking-place;
— ի ներքս սպրդել, to creep, to slip, to steal stealthily.

· Calfa

NBHL (1)

Որ է իժն զանխուլ, եւ կերող մարդախանձ չարն. (Համամ առակ.։)


Զանց

s.

passage, transition;
— առնել, to pass, to omit, to skip, to leave, to neglect, to fail;
— լինել, to be wanting, to fail;
— առնուլ, to flee, to run away.

· Calfa

NBHL (1)

Զո՞ր պատասխանատուութիւն ունիցիմք՝ զանց առնելով քան զպէտսն. այսինքն չափը անցնելով. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 34։)


Զառանցանք, նաց

s.

delirium, raving, frenzy, dotage, madness, fanaticism, rage.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրողաբար տալ պատասխանի նոցա զառանցանացն. ըստ յն. պիտի, թախանձանաց կամ ստիպողութեան. ἕνστασις . իսկ թրգ. հյ. ընթեռնոյր ἕκστασις , ապշութիւն։


Զառնաւուխտ

s.

satin;
brocade.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ պատմուճան զառնաւուխտ Բենիամենի. (Վրդն. ծն. (որ ի սուրբ գիրս դնի, Փոխանակաւ)։)


Զարհուրեցուցիչ, չի, չաց

adj.

cf. Զարհուրելի.

· Calfa

NBHL (1)

Զարհուրեցուցիչ կազմած պատերազմի, կամ սաղաւարտ, կամ պատասխանի. (Մխ. երեմ.։ Յհ. կթ.։ Բրս. հց.։)


Զարմացումն, ման

s.

admiration, astonishment, surprise;
enchantment, stupefaction, stupor;
ecstasy;
wonder;
ի զարմացման լինել, to be wrapped in wonder;
ի — գալ, to be in raptures;
— էառ զիս, I was struck with wonder, I was surprised;
զարմացաւ Իսահակ — մեծ յոյժ, Isaac wondered exceedingly;
զարմացայ տեսեալ զնա — մեծ, I wondered with great admiration.

· Calfa

NBHL (1)

Ի զարմացման եղեալ այրն Աստուծոյ ընդ պատասխանոյն՝ զոր լուաւ ի կնոջէն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։ Ճ. ՟Զ.։)


Զաւակ, աց

s.

child, son, blood, infant;
descendants, descent, generation, posterity.

· Calfa

NBHL (1)

Եդից թշնամութիւն ի մէջ քո եւ ի մէջ կնոջդ, եւ ի մէջ զաւակի քոյ եւ ի մէջ զաւակի դորա։ Բուծանել զաւակ ի վերայ ամենայն երկրի։ Յարոյց ինձ Աստուած զաւակ այլ փոխանակ հաբիլի։ Սահակաւ կոչեսցի քեզ զաւակ։ Առ ի թողլոյ ձեզ զաւակ յերկրի։ Արմատ եւ զաւակ.եւ այլն։


Զգամ, ացայ, ացի

vn.

to feel, to be sensible of, to hear, to have a glimpse of, to learn, to know;
to scent;
— յառաջագոյն, to foresee;
անձին —, — խելաց, մտաց, to come to one's senses, to recover ones wits.

· Calfa

NBHL (1)

Զգացեալ զբանսարկութիւն իշխանաց. (Փարպ.։)


Գարգափք

cf. Գարգափումն.

· Calfa

NBHL (1)

Կոր. ծուռ. թիւր. (արմատ բառիցս՝ խանգար, խելագար, ցաւագար. պ. կէր, կէրա. թ. կէրի, էկրի. յն. ղօրիէս. լտ. գուռվուս, թօռվուս) Ուստի ԳԱՐ կամ Ի ԳԱՐ ՀԱՅԵԼ, է Խոժոռ նայել, կամ ընդ ակամբ. ծուռ նայիլ. էյրի պագմագ.


Գարշապար, աց

s.

heel;
sole of the foot.

· Calfa

NBHL (1)

Թեւոցն գարշապարաց կոխան առնեն (զօդս). (Ագաթ.։)


Գարշիմ, եցայ

vn.

to abhor, to abominate, to detest, to hate.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞վ ոք զազրացաւ, եւ ոչ ամաչեաց. ո՞վ ոք գարշեցաւ, եւ ոչ պատկառեաց։ Որպէս զգարշեցեալ, որպէս զխոտան գտեալ։ Խորտիկ խանգարեալ, ճաշակ գարշեցեալ. (Նար.։)


Գաւառ, աց

s.

province, region, country;
sky, climate;
native land.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս Թեմ կամ իշխանութիւն եպիսկոպոսի. παροικία Paroecia (ուստի իտալ. parocchia ժողովրդապետութիւն)


Գաւառակալ, ի, աց

s.

cf. Գաւառապետ.

· Calfa

NBHL (1)

Զիշխանս՝ որ գաւառակալք էին, ի նոյն հաստատեաց. (Լաստ. ՟Ե։)


Գգուիչ

adj.

caressing, fawning.

· Calfa

NBHL (1)

Ապականիչ հուրն փոխանակ ապականելոյն եղեւ գգուիչ. (Եփր. համաբ.։)


Գելում, ելի, ելայ

va.

to tighten. fo press, to close;
to wring, to distress.

· Calfa


Գեղեցկագործ

adj.

who works well;
done or composed elegantly.

· Calfa

NBHL (1)

Աներեւոյթ եւ գեղեցկագործ վայելչութիւնն։ Լուսատեսակ գեղեցկագործ բարեզարդութիւնն։ Գեղեցկագործի եւ իշխանականին գեղեցկութեան. (Դիոն. երկն.։)


Գեղեցկածաղիկ

adj.

furnished with good flowers.

· Calfa

NBHL (1)

Վախճանի եղբայր սորա գեղեցկածաղիկն իւանէ։ Ետ ի կնութիւն գեղեցկածաղիկ իշխանին. (Օրբել.։)


Գեղեցկանամ, ացայ

vn.

to become handsome.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ յն. ոճոյ, Պարծիլ. պերճանալ. ճոխանալ.


Գեղջաւագ

s.

burgomaster, major of a village.

· Calfa

NBHL (1)

Աւագն կամ իշխանն գեղջ.


Գեղջուկ, ջկաց

s. adj.

peasant, villager, countryman, boor, plebeian;
rustic, unpolite, uncivil, vulgar, low.

· Calfa

NBHL (2)

Գեղջուկք եւ թագաւորք։ Յելլենացւոց ոչ միայն գեղջկաց, այլ եւ թագւորք։ Իշխանաց եւ գեղջկաց։ Զգեղջուկս, եւ զազատս։ Տգէտ համարելի է եւ գեղջուկ. (Փիլ.։)

Գեղջկաց պատուել զքաղաքիս՝ որպէս զիշխանս, եւ քաղաքացեաց մի՛ կարի առ գեղջկօքն պերճանալ. (Խոր. ՟Բ. 7։)


Գետնասող

adj.

creeping, crawling;
low, mundane, mean.

· Calfa

NBHL (1)

Որ սողի ընդ գետին. գետնանախանձ. որ գետնի վըրայ կըսողայ.


Գետնատարած

adj.

prostrate or stretched on the ground;
— անկողին, pallet.

· Calfa

NBHL (2)

Փոխանակ անկողնոց գետնատարածք լինէին. (Փարպ.։)

Եւ իբր Գետնանախանձ.


Գետնաքարշ

adj.

that crawls on the ground, creeping;
mundane;
vile, low;
— տանել, to drag on the ground;
— լինել, cf. Գետնաքարշիմ.

· Calfa

NBHL (1)

χαμαιφερής, χαμαιρρετής in terram vergens, humi repens Որ քարշի ընդ երկիր. գետնասող. գետնանախանձ. վեյրաբեր. երկրաքարշ. երկրասէր. հողեղէն. նուաստ.


Գերագոյակ

cf. Գերագոյ.

· Calfa

NBHL (1)

Առեալ սոցա զիշխանութիւն փառաց ի գերագոյակն իշխանութենէ. (Շ. հրեշտ.։)


Երկն, երկան, երկունք, կանց

s.

pang, work, labour in child-birth;
pains, labour, trouble, fatigue;
երկունք ծննդականի, throes;
յերկունս լինել, ունել երկանց, պատիլ զումամբ երկանց, to be in labour, in the pangs of child-birth, to labour.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այլ ոմն այսպէս երկամբք պատասխանի տայր. (Վրք. հց. ՟Դ։)


Երկնակեաց

adj.

whose conduct is heavenly, that lives like an angel.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յայտնեցաւ երկնակեաց իշխանացն. (Ագաթ.։)


Երկնչոտ

cf. Երկչոտ.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ զանձինս աներկիւղս ունելոյ՝ զնա եւս երկնչոտ ուսուցանէին. (Մամբր.։)


Երկոտասան, ից

adj.

twelve;
— յիւնիսի, the 12th of June, the twelfth instant.

· Calfa

NBHL (1)

Զերկոտասան ամ ի ծառայութեան կացեալ էին։ Երկոտասան ազգ ծնցի։ Երկոտասան իշխանք նոցա։ Եւ էին որդիք յակոբայ երկոտասան։ Ըստ ազգացն երկոտասանից։ Ամաց իբրեւ երկոտասանից։ Յամաց երկոտասանից (հետէ).եւ այլն։


Երկուորական, ի, աց

adj.

dual;
double.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչ զարուն մեկնէ, եւ ոչ զէգ, եւ ո՛չ զերկուորականն ... եւ որք թարգմանեցինն՝ փոխանակ երկուորականին զբազմաբարն ասացին. (Կիւրղ. թագ.։)


Երկրասէր

adj.

mundane, worldly;
patriot.

· Calfa

NBHL (1)

Զիշխանս խրատեմք երկրասէր լինել եւ ողորմած. (Պտմ. աղեքս.։)


Երկրաքարշ, ից

adj.

worldly;
cf. Գետնաքարշ;
այր —, carnal-minded, lustful.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկրաքարշ պատաղելոցն։ Գետնանախանձ եւ երկրաքարշ զօրէն սեղխենւոյ. (Պիտ.։)


Երկրորդ, աց

adj. adv.

second;
secondary, accessory;
secondly, in the second place;
— օրէնք, Deuteronomy;
—ք, bigamists;
— անգամ, once again, once more, a second time.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿՐՈՐԴ. որպէս Փոխանորդ.


Երջանկանամ, ացայ

vn.

to prosper, to be fortunate

· Calfa

NBHL (1)

Կամ Երջանիկ համարել զանձն. պերճանալ, ճոխանալ.


Երր

s.

cariosity, cancer, rottenness, mouldiness.

· Calfa

NBHL (1)

փոխանակ գրելոյ Երեր.


Երրորդ

adj. s. adv. third;
third part;
thirdly.

· Calfa

NBHL (3)

Փոխանակ երրորդաց սերմանն (զատուցելոց ի բաժ հարկաց). (՟Ա. Մակ. ՟Ժ. 29։)

ԵՐՐՈՐԴ. որպէս Այն՝ որ է յերրորդ կարգի զկնի թագաւորի. կամ փոխանորդ փոխանորդի. եւ Որ ինչ ըստ կարգի լինիցին երրորդ.

Երրորդ ի թագաւորութեան իմում տիրեսցէ, կամ տիրեսցես, կամ լինել իշխան. (Դան. ՟Ե. 7. 18. 31։)


Եւ

conj. adv.

and;
also, likewise;
-..., -..., both..., and;
— ոչ, neither, no, nor;
ոչ մին եւ ոչ միւսն, neither;
neither one nor the other;
— երիտասարդք — ծերք, both young and old;
— այլն, et caetera, and so on;
— այն զի, — այս զի, the more so;
— արդ, now, then;
—եթ, only, solely;
conj. adv. — եւս, also, more, over, still, moreover, likewise;
— զի, — քանզի, since, because.

· Calfa

NBHL (1)

Ունէր մարդն իշխանութիւն երկոցունց՝ ե՛ւ անսալոյս ե՛ւ չանսալոյն։ Աստուած զբարւոք կամսն ե՛ւ ունէր ի բնէ, ե՛ւ ունի. (Եզնիկ.։)


Եօթնալոյս

adj.

that has seven lights.

· Calfa

NBHL (1)

Եօթնալուսեան ճառագայթք ճոխանալ. (Անան. եկեղ։)


Եօթներեակ

adj. s. septenary;
week.

· Calfa

NBHL (1)

Ասեն՝ թէ տարով մի յառաջ լուսինն բոլորի եւ մնայ նախ քան զքրիստոսի գալն. եւ խանգարի տոմարն, վերադիրն երեսուն լինի, եւ եօթներրեակն եօթն. (Վրդն. սղ.։)


Գահաւորակ, աց

s.

throne;
palanquin;
high canopy;
gridiron.

· Calfa

NBHL (1)

φορεῖον (եբր. աֆիրէցօն) κλιντήρ ferculum, lectica, lectum, sella, thronus, thalamus Գահոյք արքունի կամ իշխանական, իբրեւ հանգստարան եւ նստարան. որպէս աթոռ մեծ, մահճակալ հովանաւոր, եւ դեսպակ կամ պատգարակ. թախտ, սօքքա կամ ճիպինլիք, եւ թախտիրէվան.