Your research : 1 result for ըմբիշ

Ըմբիշ, բշի, բշաց exact entry

s. fig.

athlete, wrestler;
champion.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ի-ա հլ. «գօտեմարտող, փահլա-վան» Փիլ. Պիտ. Նար. 265. որից ըմ-բըշական Ոսկ. մ. ա. 1,3. ըմբշամարտ Ա-գաթ. Ոսկ. մտթ. բ. 8, Ա. տիմ. և եբր. Եւս. քր. ըմբշամարտիկ Ոսկ. պօղ. Ա. 249 (հմմտ. Վարդանեան, Բառաք. գիտ. Բ. 45), Խոր. Ե ղիշ. միանձ. գրուած է նաև ըմբշտական (փխ. ըմբշական), ըմպիշ, ըմպշամարտել Աբր. կրետ. էջ 45. արևելեան գրականում յաճախ գրում են ըմբիշտ։

NBHL (2)

Ի գուպարս ըմբշաց։ Մարզէ զըմբիշսն. (Պիտ.։)

Առ բռնամարտիկ մերկամրցանակ ըմբիշս. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Definitions containing the research ըմբիշ : 33 results

Աւազեմ, եցի

va.

to sand, to gravel.

· Calfa

NBHL (1)

Մերկ մտանէ ըմբիշն յասպարէզ մարտին ... եւ աւազեալ զձեռս իւր ըմբռնէ զնա. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Առանձնական, ի, աց

adj.

peculiar, singular;
lonely, solitary;
own.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞վ ոք երբէք ետես ի մարտի զըմբիշն՝ անձամբ զօրացուցեալ զիւրն առանձնա՛կ զզօրութիւն։ Ասա՛ ինձ, առանձնա՞կ մարդն թագաւորէ, եւ առանձնա՞կ ծիրանին. (Աթ. ՟Ը։)


Անըմբռնելի, լւոյ, լեաց

adj.

that cannot be taken;
incomprehensible, inconceivable.

· Calfa

NBHL (1)

Անինչ կրօնաւոր՝ ճգնաւոր անըմբռնելի (այս ինքն ըմբիշ՝ որ ոչ զմիջոյ ըմբռնի). (Վրք. հց. ձ։)


Անինչ, ընչի, ից

adj. s.

pennyless, poor;
nothingness

· Calfa

NBHL (1)

Միայնակեաց անինչ՝ ըմբիշ է մերկ. (Նեղոս.։)


Բռնամարտիկ

s.

wrestler, pugilist, boxer, athlete, martial, warliko;
inexpugnable.

· Calfa

NBHL (1)

Առ բռնամարտիկ մերկամրցանակ ըմբիշս. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Թափ, ոյ, ու, ից, ուց

s. adv.

bottom;
depth, profound depth, abyss;
fury, passion;
fire, spirit;
impetuosity, violence;
effort, furious attempt, struggle;
—ք, sheath, scabbard;
—, ընդ —, or զ— անցանել, to penetrate, to pierce, to run through, to bore;
to thread, to spit;
— անկանիլ, մտանել, to run rapidly, to pass through, or traverse with impetuosity, to enter with violence or impetus;
ընդ — անցուցանել՝ — հանել, to pass, to bore, to pierce, to transfix, to thread, to run through;
զ— առեալ շրջել, cf. Թափառիմ;
զ— առնուլ, to prepare for an effort, to gather one's self up;
— տալ, to hurl, to launch, to fling, to throw;
— կրից, fit, outbreak, hurst of passion;
ի —ս դժոխոց, in the depths of hell;
թափն ընդ թափն, penetrative, piercing, with penetration.

· Calfa

NBHL (1)

Մանուկն Նեստորիոս զօրացեալ հոգւով, թափ տուեալ զգետնեաց զլէոս (ըմբիշն). (Ճ. ՟Ա.։)


Կռուան, աց

s.

hold;
— գտանել, ունել, to get a hold on.

· Calfa

NBHL (1)

Զխիղճ մտացն սրբիցեմք, եւ գտանիցին ի մեզ կռուանք, եւ մի՛ կարծիք չարեաց. (Ոսկ. մ. 4. 87. (որպէս ըմբիշ սերկ եւ օծեալ իւղով է անըմբռնելի ի կռուի։))


Կռուարան, աց

cf. Կռուանոց.

· Calfa


Ուժգնացուցանեմ, ուցի

va.

to corroborate, to strengthen, to fortify;
to give more intenseness, to augment, to increase;
to render violent, impetuous.

· Calfa

NBHL (1)

Պահք զզօրաւորս ուժգնացուցանեն (ըստ նոր ձ. ուժգնեցուցանեն), ըմբիշս կրթեն. (Բրս. պհ. ՟Ա։)


Հարստակող

adj.

long-sided, heavy-flanked, robust, stout, vigorous.

· Calfa

NBHL (1)

Հարստակող գոլ զըմբիշ մարտիկն (ասեմք) փոխանակ հզօրի։ Զոյժն ոմանք կող կոչեն. յորմէ եւ զըմբիշ զմարտիկ հարստակող զուժգինն կոչեն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։ յորմէ եւ Վրդն. ծն.։)


Ճգնաւոր, աց

s. adj.

hermit, anchorite, solitary, recluse;
martyr;
combatant, warrior, champion, athlete;
cf. Ճգնազգեաց.

· Calfa


Կողաւոր

adj.

strong-sided, heavy-flanked, robust.

· Calfa

NBHL (1)

կողաւոր եւ հարստակող կողամք զըմբիշս։ (Վրդն.ծն.։)


Մանկամարզ, ից

adj. s.

gymnastic;
gymnastic-master.

· Calfa


Մրցական, ի, աց

cf. Ըմբիշ;
cf. Ըմբշական.

· Calfa


Նահատակ, աց

s.

the first to begin a combat, champion, hero, martyr.

· Calfa

NBHL (1)

(նախատակ, իբր նախազօր. կամ նախայարձակ. շահատակ՝ վկայ քաջ). ἁγωνιστής, προταγωνιστής, ἁθλητής, ἁθλητήρ agonista, athleta, primus certator, propugnator, bellator πρότερος prius եւ այլն. Նախամարտիկ. ախոյեան ի ճակատու, եւ յընթացս ասպարիզի. մարտիկ առաքինի. ըմբիշ ճգնօղ, ճգնաւոր. մարտիրոս.


Մենակռիւ

adj.

cf. Մենամարտ.

· Calfa

NBHL (1)

Մենամարտիկ. ըմբիշ.


Մենամարտ, ից

adj. s.

gladiatorial;
relating to duels;
gladiator;
duelist;
cf. Մենամարտութիւն.

· Calfa


Մերկամարտ, ից

cf. Մերկամարտիկ.

· Calfa

NBHL (1)

παλαίων luctator. Մերկ մարտնչօղ. ըմբիշ. բռնամարտիկ.


Մերկամարտիկ

s.

bare athlete or wrestler;
—ք, wrestling.

· Calfa


Մարզեմ, եցի

va.

to instruct in athletic exercises;
to inure to war;
to exercise, to instruct, to initiate, to teach, to discipline, to form, to train, to civilize, to soften manners.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԱՐԶԵՄ կամ ՄԱՐՁԵՄ. Վարժել. կրթել ի մարտ կամ ի մրցանս. ըստ յն. օծանել (որպէս զըմբիշ).


Մարտիկ, տկաց

s.

warrior, soldier, combatant;
ի —ս մտանել, to rush to the field of combat.

· Calfa

NBHL (1)

μάχιμος pugnax, bellicosus μαχητής pugnator, bellator եւ παλαιστρικός cursor in palaestra ἁθλητής athleta. Մարտնչօղ. այր պատերազմական. զինուոր. եւ Նահատակ. ըմբիշ. մրցական յասպարիսի.


Հանդիսաւոր, աց

adj. s.

pompous, solemn;
public;
combatant, athlete, champion.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՆԴԻՍԱՒՈՐ. ἁθληστήρ, ἁνταγωνιστής certator, athleta ἁθλητικός athleticus. Մրցօղ, մրցական. ըմբիշ. նահատակ. ճգնաւոր. եւ Ճգնողական. առաքինի.


Հակառակամարտ, ից

adj. s.

opponent, adversary, antagonist;
contest, resistance;
combat, conflict.

· Calfa


Ըմբշամարտ, ից

s. adj.

wrestler;
athletic;
—ք, wrestling.

· Calfa


Ըմբշամարտիկ, տկաց

s.

athlete, wrestler.

· Calfa

NBHL (1)

ἁθλητής athleta Ըմբշամարտ ոք. ըմբիշ.


Ըմբշամարտիմ, եցայ

vn.

to wrestle, to contend in wrestling.

· Calfa

NBHL (1)

Մարտնչել որպէս ըմբիշ. գօտեմարտիլ.


Փորձեմ, եցի

va.

to attempt, to try, to experiment, to make an experiment of;
to prove, to assay, to put to the test;
to tempt, to sound, to try;
to tempt, to allure, to entice.

· Calfa


Քուշտընդիր

cf. Ըմբիշ.

· Calfa


Քուշտնդուր

cf. Ըմբիշ.

· Calfa


Ագոն, ի

s.

agon, fight, Olympic game.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

(սեռ.-ի) «մրցանք, ոլիմպիական խաղեր» Եւս. քր. Խոր. բ. 79. Միխ. աս. 79. ռտիզ ագոնարար Եւս. քր. ագոնավար ԱԲ. ա-գոնիստայք «ըմբիշներ, ագոնարարներ» Եւս. օր. ա. 278։


Կռիւ, կռուոյ, ոց

s.

scuffle, struggle;
strife, contest, debate, dispute, squabble, difference, contention, quarrel, wrangling;
skirmish, combat, battle;
— ոտից, place to put one's foot;
ի — կալ, to oppose, to resist, to contend, to contest, to combat;
to come to blows;
ի — արշաւել, to take the field, to open the campaign;
ի — կոչել, to throw down one's glove, to defy, to challenge.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ՓՈԽ (borrowing) Վրաց. კრივი կրիվի «կռիւ». չունի Չուբինով. գործածում է Գրիշաշվիլի, Չվելի քալաքիս բոհեմա, էջ 256 (հաղորդեց Գ. Ա-սատուր)։ კრვა կրվա, კრუა կր'ւա «բաղ-խում, հարուած, կռիւ, զարնել, հրացանով խփել, քնար հարկանել, նաև կպցնել, փակ-ցընել», მოკრვა մոկրվա, მოკრუა մոկրնւա «զարնել, բռնել, հրել, կապել, կպնիլ, կըպ-չիլ», მიკრვა միկրվա «հարուածել», ნაკრავი նակրավի «կապ, հանգոյց», მოკრივე մոկրիվե «ըմբիշ». այս բոլորը տալիս ևն հայ բառի բոլոր նշանակութիւնները, այն է «կպչիլ, փակչիլ, կռուիլ ևն»։


Ոխ, ի, ոյ, ից

s.

rancour, inveterate hatred, resentment, concealed hate;
—ս ունել ընդ ումեք, —ս պահել ումեք, —ս ի մտի ունել, to harbour resentment, to hate, to owe or bear a grudge, to have a grudge or spite against, to bear malice or ill-will;
cf. Մթերեմ.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

(հների մէջ անեզական) «քէն, վրէժ-խնդրութիւն» ՍԳր. Եփր. աւետ. Փիլ. լին որից ոխանալ Ծն. խթ. 23. ոխացեալ Մրկ. զ. 19. ոխացուցանել Բուզ. ոխակալ ՍԳր. Ոսկ. ես. Եփր. ծն. Եւագր. չոխակալ Ոսկ. մ. ա. 25. ոխաթափ Կոչ. 249. ոխերիմ կամ ոխորիմ «ըմբիշ» Եւս. քր. «անհաշտ թշնա-մի» Պիտ. Յհ. կթ. Խոսր. ոխութիւն ՍԳր. Եւագր. Բուզ. ևն։


Մարզ, ից

s.

confine or frontier of a state, march, border;
province, district;
— դնել, to reduce to a province.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

+ Իրան. marz ձևից, որ աւանդուած է «սրբել, մաքրել, օծել» նշանակութեամբ. հայերէնի մէջ այս նշանակութիւնը պահած է մարձել, որ մարզել բառի կրկնակն է. (մանրամասն տե՛ս այս բառի տակ)։ Բայց իրանեանում այս արմատը պիտի ունենար նաև «մարզել, կռուի պատրաստել» նշանա-կութիւնը (ըմբիշների օրինակից առնելով, որոնք նախ իրենց մարմինը իւղով օծելով՝ կռուի էին պատրաստւում). հմմտ. յն. άλείxω «իւղով օծել, կռուի պատրաստել, քաջա-լերել, գրգռել, կռուի և ընդհանրապէս որ-ևէ բանի պատրաստութիւն տեսնել», թարգ-մանութեանց մէջ երբեմն մարզել դրւում է յն. «օծել» բառի դէմ (տե՛ս ՆՀԲ) և գրու-թեամբ էլ տեղ տեղ շփոթւում է մարձել բա-ռի հետ. այսպէս մարզիկ՝ Եղիշ. էջ 11 գըր-ուած մաբձիկ, մարզիչ Բ. մակ. դ. 14՝ գըր-ուած նպև մարձիչ։ Յատկապէս «օծել, շը-փել» նչանակութեամբ ունի Պիտ. էջ 507 «Ձիթոյն բնութիւն օծեալ մարզէ զըմբիշսն». (Նորայր, Հայկ. բառաք. էջ 61)։