Definitions containing the research դիւր : 757 results

Ստուերական, ի, աց

adj.

shady, shadowy, obscure;
figurative, symbolical;
cf. Ստուերանիստ.

· Calfa


Սրտհեշտութիւն, ութեան

s.

heart's ease.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւրութիւն սրտի. սրտի դիւր. անդորրութիւն ոգւոյ.


Սփոփանք, նաց

s.

relief, alleviation, solace, ease, consolation, soothing, comfort, balm;
diversion, recreation.

· Calfa

NBHL (2)

Ճանապարհացն դիւրութիւն, եւ սփոփանս օթեվանացն խրախութեան։ Սփոփանաց ուստեք ի յառաւել տրտմութենէս. (Պիտ.։)

παραμυθία solatium, consolatio, exhortatio θεράπευμα, μείλειγμα mitigatio, lenitas, recreatio. Սփոփութիւն. մխիթարութիւն. սրտի դիւր. զուարճութիւն. զբօսանք. զովացումն. դեղ եւ դարման զօրանալոյ բնութեան. բուժումն. մխիթարանք.


Սփոփեմ, եցի

va.

to relieve, to allay, to ease, to soothe, to assuage, to console, to comfort, to soften, to appease;
to rejoice, to divert, to recreate;
— զվիշտս, to calm, to assuage, to charm away, to beguile one's sorrow or grief.

· Calfa

NBHL (1)

παραμυθέω, παραψύχω, ἁγαπάω, ἁνακτάομαι consolor, mitigo, diligo, refrigero, recreo եւ այլն. Մխիթարել. արգահատել. դիւրել. բուժել. մեղմել զցաւս, փարատել. զովացուցանել.


Վաղաթառամ

adj.

cf. Վաղաթարշամ.

· Calfa


Վաղաթարշամ

adj.

soon withering or fading away.

· Calfa


Վաղահասուկ

adj. fig.

early, precocious;
blooming early;
inconstant, fickleminded, unsteady, versatile.

· Calfa


Վաղանցուկ

adj.

passing, transitory, perishable, ephemeral, fugitive, instantaneous, momentary.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ վաղ անցանէ. դիւրանցուկ. շուտ անցնօղ՝ մարօղ.


Վաղապատիր

adj.

easily deceived or duped.

· Calfa

NBHL (2)

Որ փութով պատրի. դիւրապատիր. դիւրախաբ.

Կանանց է վաղապատիր լինել ի մեղաց։ Ազգ անհամեստից կանանց երագալուր եւ դիւրահաւան եւ վաղապատիր. (Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Ը։ Մանդ. ՟Ժ՟Է։)


Վաղափոխուկ լինիմ

sv.

to be unstable, fickle, changeable.

· Calfa

NBHL (1)

εὑμετάθετος facile mutabilis, variabilis, inconstans. Որ արգ փոփոխի. դիւրափոխիկ. դիւրայլայլակ. վաղամահ.


Վնասացու

adj.

corruptible.

· Calfa


Վշտագնելի, լւոյ, լեաց

adj.

passionate.

· Calfa

NBHL (1)

περιπαθής passione adfectus. Որ դիւրաւ վշտագին. կարեկիր. տխրազգեաց.


Վշտացուցանեմ, ուցի

va.

to cause displeasure, to sadden, to offend, to afflict, to grief, to plague, to discompose, to vex, to torment.

· Calfa


Վրիպակ, աց

s. adj. adv.

error, mistake;
failing, fault, perversity;
unforeseen event, accident, casualty, hazard, chance;
wanting, failing, wrong, mistaken, false, erroneous, perverse;
—աւ, by mistake, erroneously;
accidentally, casually, by chance;
— տպագրութեան, erratum;
— ժամանակագրական, anachronism;
— գտանիլ, to wander, to go astray, to deviate.

· Calfa

NBHL (1)

ՎՐԻՊԱ՛Կ ա. σφαλερός fallax φαλάρις similis Phalari tyranno ἁποτυχῶν frustratus. Վրիպական. վրիպեալ. խոտորեալ. մոլար. եւ Յետսամիտ. թիւր. անհաստատ. պատիր. սխալական. դիւրասխալ. ի դերեւ ելեալ. չյաջողեալ. փորձանաւոր.


Տաժանելի, լւոյ, լեաց

adj.

painful, grievous, hard, difficult, incommodious, vexatious, laborious, fatiguing, tiring, toilsome, annoying, rude, heavy.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Տաժանօղ. որ տաժանի, եւ դիւրաւ խոնջի.


Տաղախ, ոյ

s. chem.

cement;
mortar.

· Calfa

NBHL (1)

Ծեփէին տաղախով, զի դիւրաւ փլցի։ Որպէս տաղախ զխախուտ որմով արեալ. (Նչ. եզեկ.։)


Տաղտկամ, ացայ

vn.

cf. Տաղտկանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ սովորն իցէ նեղութեան՞ չտաղտկայ ինչ ընդ ճնշելն։ Զի՞նչ դիւրին քան զուտելն կայցէ. այլ բազումք առ զմայլութեան (գինւով) եւ ընդ ուտելն տաղտկան. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Թ. եւ Ոսկ. եբր.։)


Տաղտկանամ, ացայ

vn.

to be disgusted, wearied, sick or tired of, to loathe, to nauseate;
տաղտակացեալ եմ ի մարդկանէ, I am weary of men.

· Calfa

NBHL (1)

Որ սովորն իցէ նեղութեան՞ չտաղտկայ ինչ ընդ ճնշելն։ Զի՞նչ դիւրին քան զուտելն կայցէ. այլ բազումք առ զմայլութեան (գինւով) եւ ընդ ուտելն տաղտկան. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Թ. եւ Ոսկ. եբր.։)


Սերուն

adj.

having procreative or generative virtue, fecund, prolific.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ բնաւորեցաւ ոչինչ պտղաւոր եւ սերուն կատարելաբերել վատթարին հոգի։ Առ դիւրընկալ եւ բեղնաւոր եւ սերուն փոփոխելով փոխանակ այնր, որ յառաջ սակաւ մի էր ամլութիւն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին. ՟Դ. 209։)


Սեւագունդ

adj. s.

composed of a black troop;
black band or troop (of devils, rascals, etc. ).

· Calfa


Սխալ

adj. s.

wrong, mistaken, faulty;
less;
fault, error, mistake;
միով — ամս քառասուն, years wanting one.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԽԱԼ. ἑπισφαλής, σφαλερός erroneus, fragilis, caducus, lubricus, periculosus եւ δέον deficiens. ... Վրիպական. սխալոտ. անհաստատ. դիւրասահ. գայթոտ, պակաս. յետնեալ, նուազեալ.


Սխալական, ի, աց

adj.

liable to error, fallible, frail.

· Calfa

NBHL (1)

Սխալ. սխալակ. սխալոտ, վրիպական. պակասաւոր. մեղանչաան. Գթոտ. զաղփաղփուն. դիւրագայթ. յանցաւոր. անկարգ.


Սխալոտ

cf. Սխալական.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ սխալոտ մարմնով կապեալ եմք։ Սխալոտ եւ դիւրայանց հասակիս (մանկութեան)։ Տկար եւ սղալոտ եմք մարդիկ։ Զընկերն այպանէ ստութեամբ գոլով եւ ինքն սխալոտ բնութիւն։ Ոչ է մարթ չգալ գայթագղութեան՝ վասն սխալոտ եւ նիւթական բնութեանս. (Ի գիրս խոսր.։ Սարկ. աղ.։ վանակ. յուրախացիրն։ Լմբ. առակ.։ Երզն. մտթ.։)


Սկիզբն, կզբանց

s.

beginning, commencement, outset;
origin, principle;
cause, matter, author, mother, motive, birth, base, foundation;
principle, maxim;
prelude, proem, exordium;
սկզբունք անընդմիջականք, immediate principles;
սկզբունք արքիմեդեայ, Archimedes' principles;
ի սրզբանէ or սկզբանէ, ի սկզբնուստ, in the beginning, at first, originally, firstly, primitively;
անդուստ or անդստին ի սկզբանէ, from the very beginning or outset, from the first, ab ovo, ab antiquo;
ի սրզբանէ ցկատարածն, from beginning to end;
ի սկզբանէ աշխարհի, since the creation of the world;
ի սկզբանէ էր բանն, in the beginning was the Word;
— առնել or առնուլ, ունել, cf. Սկսանիմ;
ի սկզբանէ, from the beginning, at the beginning;
cf. Սկիզբն.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ուրեք սկիզբն եւ առաջքն դժուարինք են. եւ եթէ սկիզբն առնիցեմք, ամենայն ինչ հարթ եւ դիւրին լինիցին։ Ոչ եթէ սկիզբն միայն պիտոյ է պայծառագոյն, այլ եւ կատարածն եւս առաւել լուսւորագոյն։ Որ զառաքինութեան կատարումնն ընդ սկզբանն ոչ միաբանեն, եղծանեն եւ կորուսանեն զամենայն. (Ոսկ. եբր.։)


Սղարեմ

va.

cf. Պաշարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սղարեալն նեղի ի թշնամեաց իւրոց։ Օտար թշնամիք արտաքոյ սղարելով զքաղաքս՝ ոչ յաղթեն դիւրաւ. (Բրսղ. մրկ.։)


Սոթ

adj.

firm, solid.

· Calfa

NBHL (1)

Կճղակն եւ պոչն որպէս զեղին, եւ այնքան սոթ (կամ սութ) եւ սաթ է կճղակն, որ աննման է՝ որ դիւր գար մարդոյ հայելոյ. (Հ. սեպտ. ՟Ի՟Գ.։)


Սողոսկեմ, եցի

va.

to cause to glide in, to instil, to insinuate, introduce or bring in cleverly, to foist.

· Calfa

NBHL (1)

Սովոր է չարն ի ձեռն այլոց սողոսկել զայսպիսի սպրդումն բանից։ Խորագէտն սուզեալ կորուսանէ զիւր վնասն, եւ ճարտարութեամբ բանին սողոսկէ զմիտս լսողացն ի վերայ վնասուն դիւրին պատճառաւ. (Մագ. ՟Ծ՟Դ։ Լմբ. առակ.։)


Սողոսկիչ

adj.

insinuating;
slippery, sliding.

· Calfa

NBHL (1)

Սողոսկիչ է մեղքն, եւ դիւրաւ թակարդէ երեւելեացս հեշտութիւն ի կարթ կորստեան. (Լմբ. առակ.։)


Սողոսկուտ

adj.

slippery, failing, fleeting, perilous, deceitful.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՈՂՈՍԿՈՒՏ որ եւ ՍՈՂՈՍԿՈՏ. Սայթաք, գայթոտ, դիւրագայթ. դիւրասահ.


Սպասիկ, սկաց

s.

servant.

· Calfa

NBHL (1)

Ծերութիւն, դիւրագիւտ չար, սպասիկ մահու, պահակ ցպոյ, մեռեալ զեռուն. (Պիտառ.։)


Սպունգ, պնգի, պնգոյ, պունգի

s.

sponge;
սուտ —, bastard —, alcyonium;
— լսնոսկւոյ, spongy platina;
սրբել, ջնջել սպնգաւ, to sponge, to clean or wipe off with a sponge;
ընդ սպնգով ծածկել զերկաթ, զնետ, to admonish kindly, to warn gently.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՊՈՒՆԳ որ եւ ՍՊՈՒՆԿ. յն. սբօ՛նղօս . լտ. սբօ՛նճիտ. σπόγγος spongia. ար. պ. սէֆէնճ, իսֆիւնճ. Սաթնուկ. բոյս ծովային որպէս սունկ՝ ծակոտկէն յամենայն կողմանց, փափուկ եւ թեթեւ, որ յինքն ծծէ զջուր, եւ դիւրաւ մաքրէ զխոնաւուտ աղաս. սիւնկէր, սօնկէր.


Ստեղագունդ

s.

go-cart.

· Calfa

NBHL (1)

Գունդն այն է, որ դիւրաւ շարժի եւ գլի. եւ Ստեղագունդն՝ երեքանկիւնի՝ տղայոց շինեն, որ ի վերայ գնան, երբ դեռ չեն հաստատեալ. (Լծ. փիլ.) (այսինքն շարժական ինչ ի վերայ երից անուոց մանունց)։


Ստեւ, ոյ

s.

hair, camel's hair.

· Calfa

NBHL (1)

θρίξ, τρίχος pilus. Մազ մարմնոյ անասնոց՝ որպէս բուրդ կամ որպէս թել. մանաւանդ ուղտու. իւշդիւվար. (ի բառէս իւշդիւր, շիւդիւր, որ է ուղտ)


Վաղվաղընկէց

adj.

throwing hastily.

· Calfa

NBHL (1)

Որ վաղվաղ ի վայր ընկենու՝ զոր էառն, կամ դիւրաւ ի դուրս տայ՝ զոր ունի, որպէս հաւ զձուն.


Վաղվաղկոտ

adj.

cf. Վաղվաղուն.

· Calfa


Վաղվաղուկ

adj.

cf. Վաղվաղուն.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπισπουδάζων, ταχύς nimis festinans, celer, citus εὑρίπιδος vulubilis πρὸ καίρον ante tempus. Վաղվաղկոտ. անխորհուրդ. տարաժամ, եւ դիւրափոփոխ.


Վաճառաշահութիւն, ութեան

s.

gain, lucre, profit;
cf. Շահավաճառութիւն;
կենցաղօգուտ —, benefit that commerce confers on the world.

· Calfa

NBHL (1)

Գնեմ սակաւոյ, եւ վաճառեմ շատի. եւ առնեմ վաճառաշահութիւն։ Ի նաւաստիկ վաճառաշահութեանց դիւրաւ ճանաչի։ Թողին զվաճառաշահութիւն իւրեանց։ Զվաճառաշահութիւնսն արհամարհելով։ Արգելու ի վաճառաշահութենէ շահից։ Եթէ յուղեգնացութեանդ վաճառաշահութիւն ինչ յուսալի է. (Վրք. հց. ձ։ Պիտ.։ Անան. ի յովնան.։ Նանայ.։ Սոկր. է. 46։ Մագ. ՟Թ։)


Վայել

s.

cf. Վայելք;
v. imp. վայել է, վայել են, վայելէ, վայելեն, to befit, to become, to be beseeming or seemly, to be proper;
ոչ — են, it is not fit, it is unbecoming.

· Calfa

NBHL (1)

τέρψις, ἁπόλαυσις fruitio, usus, commodus, delectatio, voluptatio, deliciae, voluptus. Անդորր վարումն ստացելոց. որ եւ Վայելումն, եւ Վայելչութիւն ասի. որպէս զուարճութիւն. դիւրութիւն. փափկութիւն. վայելն, վայելու բան.


Վայելեմ, եցի

va. vn.

to enjoy, to taste of, to possess, to have the enjoyment of;
to relish, to taste with pleasure;
to become, to fit, to sit well on;
to be proper, suitable, meet, to beseem;
— յարգասիս քրտանց, to enjoy the fruit of one's labours;
հանդերձս այս վայելէ քեզ, this coat fits you well.

· Calfa

NBHL (1)

ներգործական բայ չէզոքական բայ պէսպէս խնդրով. ἁπολαύω fruor, oblector;
commodum, fructum, emolumentum capio;
utor τρυφάω , τέρπομαι delicior, delector. Ունել զվայելս զուարճալի իրաց. հաճութեամբ եւ դիւրութեամբ սրտի ժառանգել զխնդրելին. վարել զանդորր կեանս. փափկանալ. հեշտանալ. կցորդ լինել. հաղորդիլ. վայլել.


Վայելչակից

adj.

equally decorous;
enjoying together.

· Calfa

NBHL (1)

Հայր բարեմիտ, եւ որդի դիւրահաւան՝ առ իրեարս ի միասին նստին, եւ վայելչակիցք են. (Առ որս. ՟Ժ՟Դ։)


Վաստակ, ոց

s. adj.

work, labour, toil;
pains, trouble, fatigue;
merit, worth, service;
profit, gain, earnings;
tired, fatigued;
— ծառայութեան, service rendered;
— ձեռաց, handiwork;
— արքունի, military service;
գիրք —ոց, Geoponics;
— առնել, to tire, to fatigue, to weary;
— լինել, to labour, to work, to toil, to work hard, to strive, to fatigue or tire oneself with, to be fatigued or tired.

· Calfa

NBHL (1)

Միոյն գիրն դիւրաւ ջնջէր, իսկ միւսոյն վաստակաւ. դրադեղով են, եւ վաստակաւ ջնջին. (Վրք. հց. ձ։)


Վատաղութիւն, ութեան

s.

constipation of the bowels, costiveness.

· Calfa

NBHL (1)

Վատութիւն աղեաց, այսինքն պնդութիւն որովայնի. (որպէս ողորկաղութիւն է դիւրութիւն՝ լուծութիւն)


Վարկպարազի

adv. adj.

additionally, over and above, by the way, by accident, incidentally;
negligently, carelessly, unheedingly, for form's sake;
unessential, accessory, secondary, supplementary, extra, useless, frivolous, vain.

· Calfa

NBHL (2)

Զվարկպարազին իբրեւ զգործ վարէք. իսկ զայն՝ որ քան զամենայն գործս կտրի կարեւորապէս պարտ է վարել, եւ ո՛չ վարկպարազի լինել վարկանիք։ Վարկպարազի եւ դիւրին իմն կազմէր իւր սեղան. (Յճխ. ՟Ի։ Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. մտթ.։)

ՎԱՐԿՊԱՐԱԶԻ. ա. πανεργός quod est praeter susceptum opus, accessivus, levis. Ումպէտ. թեթեւ. դիւրին. ոչինչ. յետին. երկրորդական. ոչ մեծ ինչ վարկանելի. անշուք.


Սողուսկ

cf. Սողուկ.

· Calfa


Սողուկ

adj.

slippery.

· Calfa


Սուսր, ի

s.

ruddle, red ochre or lead, minium.

· Calfa

NBHL (1)

μίλτον minum, rubrica. Հողային ներկ կարմիր իբրեւ զկոշտ դիւրափխրելի. կարմրադեղ. նօթ. սիզիկոն. ռմկ. սուրս, սիւլիւկեն, սուրխ։ (Գաղիան.։ Վստկ. ՟Ծ՟Գ. ՟Մ՟Խ՟Թ. եւ այլն։ 6)


Շնորհաւոր, ի, աց

adj.

graceful.

· Calfa

NBHL (1)

Բանք սնոտիք՝ այսպիսիք են, որք առ ժամանակ մի շնորհաւորք երեւին, եւ դիւր թուին. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Ը։)


Շնչաբերութիւն, ութեան

s.

respiration;
animation.

· Calfa

NBHL (1)

Զի զշունչն եւ զըմպելին ընդունելով հովացուցանէ, եւ շնչաբերութիւն եւ դիւրութիւն իլ տապումն առտուիցէ. (Պղատ. տիմ.։)


Տանջանական, ի, աց

adj.

tormenting, torturing, inflictive, penal.

· Calfa

NBHL (1)

Գոլն տանջանական եւ պատուհասական եւ դիւրաշարժ առ ի բարկութիւն։ Ոչ տանջանական գոլն, եւ ոչ պատուհասական. (Արիստ. առաք.։)


Դարձասէր

adj.

that loves to turn often.

· Calfa

NBHL (1)

Որ սիրէ ի նոյն դարձ առնել. դիւրադարձ. դարձառած.