weaver's art, woollen manufacture.
ταλασιουργία lanificium. Ասրագործութիւն.
Տարազագործութիւն հանապազորդ, եւ քան զաղախնաց եւս չար աշխատութիւն. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Գ։)
unclothed.
Մերկեալ ի զգեստուց. անհանդերձ.
Տարազգեստ ի հանդերձից տեսանեն զնա. (Պիտ.։)
restless, uneasy.
Անհանգիստ.
Ըստ օրինի ցայգապահաց եւ ցերեկապահաց լինել վշտամբեր եւ տարահանգիստ. (Սարկ. քհ.։)
table-spoon;
cf. Դրգալ.
ՏԱՐԳԱԼ կամ ՏՐԳԱԼ. cf. ԴՐԳԱՄ. դգալ.
Տարգալ ունել ոսկի, եւ պատառաքաղ. (Խոր. ՟Բ. 44։)
Դգալն տարգալ է, եւ սըկղոցն սողոց է՝ ի փոխել զլծորդսն եւ զքմակիցսն. (Մագ. քեր.։)
annalist;
—ք, annals.
new year, new year's day;
cf. Կաղանդ.
annals.
dissonant, discordant.
διᾷδων dissonans. Տարբեր յայլոց երգօղ. օտար օրինակաւ հնչօղ.
Զուգաբերեալ զուգերգողքն եւ տարերգողքն, յամենեցունց մի, եւ ի միոյ ամենկայնն լիցի. (Արիստ.։)
cf. Տարրաբան.
planisphere.
ill-favoured, ill-featured, unsightly, ugly, deformed, hideous, squalid;
foul, villainous, bad.
δύσμορφος, ἅμορφος deformis. եւս եւ οὑκ εὕσχημων , λεπτός, δεινός, ὡμός, σαπρόν, χείρον . Անգեղեայ. անմասն ի գեղեցկութենէ. տձեւ. անշնորհ. անշուք. վտիտ. զազիր. եւ Անվայելուչ. անդէպ. վատթար.
Այր բարկացօղ տգեղ է կերպարանօք։ Եօթն երինջք տգեղք եւ վտիտք. (Առակ. ՟Ժ՟Ա. 25։ Ծն. ՟Խ՟Ա. 27։)
Ճայ անուանեալ հաւդ՝ տգեղ տեսակաւ. (Նոննոս.։)
Որպէս վէրք զերեսս տգեղս ցուցանեն, եւ մեղք զոդիս. (Գէ. ես.։)
Ամենայն բան տգեղ. (Եփես. ՟Դ. 29։)
Ոչ է տգեղ լսել զնոյն բան։ Տգեղ ինչ իրս վասն վարդապետութեանն քրիստոսի ոչ խորհէր նա։ Յայսմ հետէ տգեղ ինչ առ մեզ ոչ գործեսցեն. (Եւս. պտմ.։)
cf. Տգեղաբարբառ.
Որ խօսի բանս տգեղս. զազրախօս. αἱσχρολόγος turpiloquus.
Յոլովք են տգեղաբանք ի չարս. (Ոսկ. եփես.։)
turpiloquent, foul-mouthed.
to grow ugly, to become deformed, to disfigure oneself.
Տգեղ լինել. անշքանալ. տգեղնալ.
Քարեղէն պատկերացն առեալ զքարքարոս ժանկոցն՝ զազրացեալ տգեղանան։ Տգեղանանյ գեղեցկութիւնն։ Քանզի ճրագի նմանեցայ, որ տեսողացն ըզլոյսըն տայ, այլ ինքըն մրով տգեղանայ. (Ագաթ.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Գ։ Յիսուս որդի.։)
Իսկ մարդ արտաքոյ բնութեան անձնիշխանութեամբն զնոյն տգեղութիւն տգեղանայ. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Դ։)
to deform, to render ugly, to disfigure, to distort.
Տգեղ կացուցանել. եղծանել զգեղեցկութիւնն. տգեղցընել.
Ոսկեղէն ոմն էր բնութիւնս ... դրժանք չարին զպատկանութիւն մեղայն խառնեալ՝ տգեղացոյց զմաքուրն։ Զպատկեր արարչիդ զազրալի ախտիւք տգեղացուցի. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ի՟Դ։ Սկեւռ. աղ.։)
Հրոյ զօրութիւն այն է, զի զանպիտան աղտ եւ ժանկ խառնեալ ընդ ոսկւոյ եւ արծաթոյ, եւ զնա տգեղացուցեալ, սրբել. (Իգն.։)
Տգեղ եւ տխեղծ. անշնորհ. անվայել.
Տգեղծ (կամ անվայելուչ) է արդարոյ անկանել առաջի ամպարշտի. (Առակ. ՟Ի՟Ե. 26։)
Զոր ինձ ասել զամենայն տգեղծ է։ Տգեղծ եւ անվայելուչ համարձակութիւն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Լմբ. իմ.։)
ugliness, deformity, ill-featuredness, unsightliness;
անհնարին —, frightful ugliness, hideousness.
ἁμορφία, δυσμόρφωσις deformitas, deformatio αἷσχος turpitudo. Պակասութիւն գեղեցկութեան. անշքութիւն. անվայելչութիւն. եղծումն. զազրութիւն. անկարգութիւն.
Տգեղութիւն եւ խանգարումն։ Մերկացեալ ի գեղեցկութենէն, ունելով զառ ի բնութենէ տգեղութիւն՝ լի եղեւ ամօթով։ Յճխ. (՟Ե։ Նոննոս.։)
Ի բանս տգեղութեան, որով զիս թշնամանեն։ Ատեմ զիմ վաստակս յաղագս հանդերձեալ տգեղութեանն՝ որ պատահելոց է սմա. (Մանդ. ՟Ժ՟Ա։ Լմբ. ժղ.։)
ignorant;
unlearned, untaught, illiterate;
idiotic, silly, simple.
ἱδιώτης idiota, rudis ἅπειρος imperitus, incultus ἅφρων insipiens. Անգէտ. անմասն ի գիտըութենէ. անուսումն. տխմար. անփորձ. անհմուտ. անտեղեակ. ռամիկ. գռեհիկ.
Արք տգէտք եւ առանց դպրութեան են։ Որ կայցէ ի տեղւոջ տգիտին։ Մտանիցեն անդր տգէտք։ Թէպէտեւ տգէտ եւս իցեմ բանիւ, այլ ոչ եթէ գիտութեամբ։ Լա՛ւ է տգիտի, որ գնաց միամտութեամբ իւրով.եւ այլն։
Յառաջ կոչել զտգէտս ի գիտնոց, եւ զանարիս ի քաջ արանց. (Եղիշ. ՟Բ։)
ՏԳԷՏ. իբր Տգիտական.
Առնել պատասխանի ըստ իմաստուն կամ տգէտ հարցուածոյն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ը։)
ՏԳԷՏ ԼԻՆԵԼ. ἁγνοέω ignoro. Տգիտանալ. անգիտանալ. անծանօթ լինել.
Բայց դու իսրայէլ մի՛ տգէտ լինիր։ Տգէտ են աստուծոյ արդարութեանն։ Ոչ կամիմ, եթէ տգէտք իցէք ե՛ղբարք.եւ այլն։
Տգէտ են նոքա յարդարութենէ անտի աստուծոյ. (Եփր. հռ.։)
Բայց արդ գիտուն եմ վատթարին, տըգէտ կամաւ լաւագունին. (Յիսուս որդի.։)
ignorantly, unlearnedly, unskilfully.
Իբրեւ տգէտ. տգիտութեամբ. տխմարաբար.
Տգիտաբար մոլորեալ։ Զայս տգիտաբար ուսուցանես կարի յոյժ։ Զանձն տգիտաբար կորուսանէ. (Եղիշ.։)
Տգիտաբար զխաւարն իբրեւ զլոյս սիրիցէ։ Մի՛ ոք յանդգնեսցի տգիտաբար խիզախելով. (Խոսր.։)
Ոչ տգիտաբար. այլ՝ առաջնորդութեամբ խոհականին խօսակցեալ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ղ՟Դ։)
Եւ որպէս ա. Տգիտական.
Ըստ տգիտաբար անմտութեանն. (Ճ. ՟Գ.։)
stupid, heavy, dull, lazy.
Տգէտ բարուք, ոչ կամի եւ ուսանել.
Ի տգիտաբարոյ եւ յանձնահաճ մարդկանէ. (Խոսր.։)
ignorant.
Սեպհական տգիտաց եւ տգիտութեան. տխմարական.
Ընդդէմ բերի տգիտական կարծեաց։ Զտգիտական անբանութիւն։ Մաշեմ ի հմտութենէ տգիտական մասանց. (Շ. հրեշտ.։ Վրդն. ծն.։ Երզն. քեր.։)
Կամ իբր Տգէտ.
Յայտնէին եւս տգիտական ազգին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 40։)
to be ignorant, unaware of, unacquainted with.
եւ ն. ἁγνοέω ignoro. Տգէտ լինել. անգէտ՝ անծանօթ՝ անտեղեակ եւ անխոհեմ գտանիլ. չկամիլ գիտել.
Եւ արդ տգիտացար յայդմնկ։ Ապա թէ ոք տգիտանայցէ, տգիտասցի. (՟Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Զ. 9։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Դ. 38։)
Արդ ահա եւ դուք տգիտացայք. (Ագաթ.։)
Ի հեղգալն կամ ի տգիտանալն՝ որ ինչ վասն ժողովրդեանն. (Խոսր.։)
Տգիտանան զբարւոյն ծանօթութիւն. (Պիտ.։)
Տգիտանալով իրաւանց։ Տգիտացաւ նա ի մերս իմաստութենէ։ Կամաւ տգիտանային. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
ignorance.
cf. ՏԳԻՏՈՒԹԻՒՆ. Ո՛չ ի տգիտանաց ինչ կասեալ, ոչ այլակերպեալ. (Կոչ. ՟Է։)
ignorance, nescience, rudeness, rawness, unskilfulness;
մեծ, թանձրամած, սոսկալի —, great, utter, gross, complete ignorance;
առ տգիտութեան, through ignorance;
զգածնուլ տգիտութեամբ, թաւալիլ ի տգիտութեան, to live, to wallow in ignorance.
ἅγνοια ignorantia. Անգիտութիւն. անհմտութիւն. անտեղեկութիւն. անուսըմնութիւն. տխմարութիւն. զառանցանք. անխելքութիւն.
Տգիտութիւն՝ անձին իւրում չէ բարւոք։ Մի՛ ասեր առաջի աստու՛ծոյ թէ տգիտութիւն (կամ անգիտութիւն) ՟Է։ Վասն տգիտութեանն որ է ի նոսա, վասն կուրութեան սրտից իւրեանց։ Յաւելուլ ի մեղսն մեր եւ ի տգիտութիւնս.եւ այլն։
Զգործ տգիտութեան նոցա անմեղութիւն համարեսցիս։ Զտգիտութիւն խոստովանեաց հռետորն. (Ագաթ. Խոր. ՟Գ. 53։)
Ոչ յանձին կարօտութիւն քո առ տգիտութեան լրման։ ոչինչ դանդաղեալ վեհերեցաք՝ հայեցեալ ի մեր տգիտութիւնս։ Կոյր զրկի ի ճառագայթից արեգական, եւ տգիտութիւն զրկի ի կատարեալ կենացն։ Եթէ դու տգիտութեամբ վրիպեալ ես, ես՝ որ հաստատունս գիտեմ՝ ոչ կարեմ գալ զկնի քոյոյ մոլորութեանդ. (Եղիշ.։)
colourless, pale, faded.
Անգոյն. տժգոյն. գունաթափ.
Ցանկալի էր մանուկն, ոչ տխեղծ ինչ, ոչ տգոյն. (Ոսկ. եբր.։)
cf. Այլագունիմ.
Պահք են եւ տգունել եւ գձձել առանց լուանալոյ եւ օծանելոյ. (Եփր. պհ.։)
colourlessness, discoloration, paleness.
Պակասութիւն վայելուչ գունոյ. տգեղութիւն.
Զմոյնսն ի տմունութիւն փոխեն, եւ զգոյնսնլ ի տգունութիւն. (Պիտ.։)
relating to the advent of our Saviour.
Որ ինչ հայի ի միւսանգամ գալուստն տեառն.
Սպասել տեառնագալուստ փողոյն։ Ակնունել տեառնագալուստ փողոյն։ Մեծաւ յուսով սպասել տեառնագալուստ փողոյն. (Ագաթ.։ Յհ. իմ. ատ.։ Մաշտ.։)
(Կայ գրեալ եւ իբր գ. Ի տեառնագալստեան, այսինքն ի տեառնգալստեան.
Յորժամ թռչին ի տեառնագալստեանն ընդառաջ վերանալ. (Ագաթ. )։)
ordered by Jesus;
signed with the sign of the cross.
Տնագրեալ. խաչիւ դրոշմեալ.
Զգայական դիմօք սքողելովք, եւ տեառնագիր երեսաց մեր դեղովք. (Նար. խչ.։)
Եւ Ի տեառնէ գրեալ, պատուիրեալ.
Տեառնագիր հրաման, ես բարձրանամ գէտ. (Նար. տաղ.։)
to sign with the cross, to make the sign of the cross.
որպէս լտ. signo sanctam crucem, vel sancta cruce. յն. σημειόω, σφραγίζω . Գծագրել զտէրունական նշան զսուրբ խաչն. խաչակնքել. կնքել դրոշմել խաչիւ կամ զխաչ. օրհնել նշանաւ խաչի. երեսը խաչ հանել, խաչ հանելով կամ սուրբ խաչով օրհնել.
Տեառնագրեալ զինքն՝ բարձր ձայնիւ ասէր։ Տեառնագրելով զինքեանս։ Տեառնագրեալ զինքն խաչիւն ննջէր։ Գնայ հանդերձ խաչիւն սրբով, եւ տեառնագրեալ զտեղին՝ հարկանէ գաւազանաւն, եւ բղխէ աղբիւրն. (Փարպ.։ Եղիշ.։ Խոսր.։ Յհ. կթ.։)
Տեառնագրէի զնշան խաչին ի վերայ երեսաց իմոց։ Բժշկէր սուրբն ներսէս տեառնագրելով ձեռօք իւրովք։ Տեառնագրեա՛ քո անուամբդ զլուսանցոյց երդ յարկիս։ Եթէ ոչ տէրունական կենսատու խաչիւդ տեառնագրեսցի. (Վրք. հց. ՟Բ։ Ճ. ՟Բ.։ Նար. ՟Ժ՟Բ. ՟Ղ՟Գ։)
Մի՛ իբրեւ զկուսաց պսակս օրհնեսցեն, այլ իբրեւ երկակին տեառնագրեսցեն։ Որպէս երկակի՝ ուռ տեառնագրեալ՝ ի գլուխ դիցեն. (Կանոն.։)
Օրհնեալ կնքի եւ տեառնագրեսցի արեւելեան կողմն աշխարհի. (Գանձ.։)
sign of the cross;
— կնքոյ;
baptism.
Զինքն տեառնագրութեամբն քրիստոսի կնքէր. (Ճ. ՟Բ.։)
Խաչիդ տեառնագրըութիւն։ Զտեառնագրութիւն նշանիդ։ Յիշատակ մեծ տեառնագրութեան յերեսս կերպիս հոգւովդ սրբով զնշան խաչիդ. (Նար. ՟Ձ՟Դ. ՟Ղ՟Ա. ՟Ղ՟Բ։)
Առեալ զտեառնագրութիւն կնքոյն քրիստոսի՝ ամենեւին զինքն նուիրէր աստուծոյ. (Ճ. ՟Բ.։)
topographer.
topographical.
topography.
τοπογραφία topographia, loci vel locorum descriptio. Գծագրութիւն տեղւոյ. գրութիւն զտեղեաց.
Սկսցուք պատմել լաշխարհ առ աշխարհ առանձինն ըստ գրից տեղագրութեանցն պապայ աղեքսանդրացւոյ. (Խոր. աշխարհ.։)
thoroughly, to the bottom, minutely, in detail;
— քննել, to examine thoroughly, to go to the bottom of, to sift.
Որոց հմուտ եւ տեղեկագոյն եղեալ ասացելոցն։ Որք տեղեկագոյնք էին ի նոսա գրոց։ Որ ոչ է հմուտ նաւավարել, թողուլ ի տեղեկագոյնսն. (Ագաթ.։ Փարպ.։ Իգն.։)
Որ տեղեկագոյն է կամաց թագաւորին։ Ոչ էր տեղեկագոյն մտացն ամենայն նախարարացն։ Զայս ասեմ քեզ, որում սակաւիկ մի տեղեկագոյն ես. (Եղիշ.։)
Զի տեղեկագոյն գիտէի ես զփոյթ պնդութեան քո։ Աւելի քան զմեզ տեղեկագոյն գիտէր. (Եւս. պտմ. ՟Դ. 24։ ՟Ը. 10։)
scenographer.
scenographical.
scenography.
to specify, to qualify, to form, to figure.
εἱδοποιέω speciem seu formam efficio, repraesento. Կերպարանել իբրու զնիւթ տեսակաւ իւրով. կատարելագործել տիրապէս.
Այնոցիկ՝ որ գոյացաբար ստորոգին, եւ տեսակագործեն իմն։ Կերպարան եւ տեսակ, ըստ որում տեսակագործի նիւթն։ Զանձեւ նիւթն ի նմանէ որականալ տեսակագործեալ. (Անյաղթ պերիարմ.։ Նիւս. բն.։ Փիլ. նխ. ՟ա.։)
Բարին եւ անտեսակն տեսակագործ է (զամենայն էս). (Դիոն. ածայ.։)
specification, qualification, formation.
εἱδοποιΐα efformatio. Տեսակագործելն. եւ տեսակագործեալ իրք. կատարողութիւն. կատարելութիւն.
Որքան ինչ բարւովն՝ անտեսակացն է գերունակականի տեսակագործութեան. (Դիոն. ածայ.։)
Տեսակ ասի (յիսուս) յանտեսակսն՝ որպէս յանմարմինսն, որպէս ամենայն տեսակագործութեան արարչագործ, եւ պետ ամենայն տեսակի. (Մաքս. ի դիոն.։)
ink;
written with ink, delineated with black lines.
Սեաւ ներկ գրելոյ. սեւագեղ. մելան.
Ի ստուերագիրսն, որ սպիտակագրովն եւ սեւագրովն, որ ինչ գրէ ոք մարդ կոչի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 13։)
Կամ ա. Սեաւ գրով դրոշմեալ. սեւակաւ գրեալ.
Տեսին զգիրն սեւագիր՝ փոխարկեալ յոսկեդիր. (Ոսկիփոր.։)
black, dark-coloured, blackish, dark, swarthy.
Յորում լուացեալ դասք սեւագոյն այծեացն. (Փարպ.։)
Սեւաւ գունով, կամ կարի սեւաւ.
Ոդիւսեւս էր սեւագոյն գանգրահեր. (Պիտ.։)
խաւարային եւ սեւագոյն արք արգելուին, եւ չտային թոյլ ելանել ի վեր. (Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ժ՟Է.։)
Զի սեւագոյն մեղօք անձին՝ աղտեղեցի զաւազանին (զգեստ). (Յս. որդի.։)
Մոխրագոյն մորթ՝ սեւագոյն՝ դիւանման. (Վրք. հց. ՟Բ։)
rendering black, blackening.
μελανοποιός nigrum reddens. Որ ինչ սեւաւ գործէ. սեւցնօղ.
Միթէ անդր (ի հնդիկս) միայն ոչ եհաս ասաղ սպիտակակար, եւ ոչ յայլ աշխարհս աստղ սեւագործ. (Եզնիկ.։)
blackish, obscure, gloomy.
Սեւագոյն գորշ. թխագոյն. մոխրագոյն.
Ըստ առակի՝ ծայրիցն ի սպիտակ եւ ի սեւագորշն. (Երզն. քեր.։)
composed of a black troop;
black band or troop (of devils, rascals, etc. ).
որոյ գունդն է սեւադեմ. եւ Գունդ սեւաւ.
Սատանայ իւրովք սեւագունդ զօրօքն խնդայ (ընդ կորուստ մեղաւորի)։ Դիւրապաշտ եւ սեւագունդ զօրքն պարսկաց։ Որք եկեալ հասեալք լինէին սեւագունդ զօրն պարսից. (Եղիշ ննջ։ Ճ. ՟Բ.։ Շար.։)
Սեւագունդք դիւացն աներեւոյթք եղեալ պակասեցան։ Սեւագունդքն բարբարոսացն. (Ագաթ.։ Անան. եկեղ։)
Մի տացուք տեղի պիղծ ագռաւուն ... որ են սեւագունդ այսք. (Մեկն. ծն.։)
cf. Սեւազգեստ.
ՍԵՒԱԶԳԱԾ ՍԵՒԱԶԳԵՍՏ. որ եւ ՍԵՒԱԶԳԵԱՑ. Սեւաւ զգեցեալ ի թուխս համակեալ. սգաւոր. տխուր.
Ձայնարկու գուսանս, սեւազգեստք, եւ աշխատօղ կանայք. (Խոր. ՟Բ. 57։)
Մնաց քաղաքն բազմորդի իբրեւ զմայր սեւազգեստ ի վերայ մանկունց իւրոց. (Երզն. քեր. յիշատ.։)
Կրօնաւորք միշտ սեւազգեստք են, եւ բնաւ սգաւորք. (Մխ. առակ.։)
clothed in black, in mourning;
cf. Սեւազգած;
mourning suit.
ՍԵՒԱԶԳԱԾ ՍԵՒԱԶԳԵՍՏ. որ եւ ՍԵՒԱԶԳԵԱՑ. Սեւաւ զգեցեալ ի թուխս համակեալ. սգաւոր. տխուր.
Ձայնարկու գուսանս, սեւազգեստք, եւ աշխատօղ կանայք. (Խոր. ՟Բ. 57։)
Մնաց քաղաքն բազմորդի իբրեւ զմայր սեւազգեստ ի վերայ մանկունց իւրոց. (Երզն. քեր. յիշատ.։)
Կրօնաւորք միշտ սեւազգեստք են, եւ բնաւ սգաւորք. (Մխ. առակ.։)
ՍԵՒԱԶԳԵՍՏՔ տից, իւք. գ. Սեւաւ զգեստք, կամ որպէս սեւազգեցութիւն.
Հող արկանէին ի վերայ գլխոց իւրեանց, եւ սեւազգեստիւք եւ բացագլխօք ճիչկանս առնէին. (Ուռհ.։)
cf. Սեւեռապինդ.
Քաջ սեւեռեալ. պնդագոյն. սերտ. հաստատուն.
Ետ ընդ ետ վերտառեալ սեւեռագոյն եւ մակասիր ենթակացութեամբն։ Սեւեռագոյն տիրապէս խոստմանն. (Թէոդոր. խչ.։ Մագ.։ ՟Կ՟Գ։)
troops composed of nobles.
Առաջի ժողովրդեանն, եւ սեփականագունդ հեծելոցն. (Մեսր. երէց.։)
imperious, high, haughty, supercilious, arrogant, proud, superb;
— առ հանդերձ, fond of dress, smart, spruce, dandy;
— առնուլ, cf. Սիգամ.
• (ի-ա հլ. ըստ ՆՀԲ, բայց առանց վկայութեան) «հպարտ, ամբարտաւան, խը-րոխտ» Բ. մկ. է. 9. Վեցօր. 163. Ագաթ. «այր իգացող» Եւագր. 245, Իրեն. հերձ. 94 176 (Վարդանեան ՀԱ 1910, 305, բայց ունի արդէն Բառ. երեմ. էջ 285). որից սէգ աո-նուլ «սիգալով ճեմել» Նար. տաղ. սիգալ «հպարտանալ, պարծիլ» Առակ. լ. 31. Սիր 4. 10. Ոսկ. բ. Կոր. Ագաթ. «իգանալ, կնա-տիլ, զեղխիլ» Ոսկ. մ. բ. 24. սիգութիւն «իգացում, կնատութիւն» Փիլ. 277-8. Կա-նոն. 46. սիգանք Ոսկ. մ. գ. 13. սիգաքայլ Արծր. գրուած ունինք նաև սեգ, սեգութիւն։ Նոր բառ է սիգանազ։
• = Բնիկ հայ բառ՝ հնխ. k'eigh-«ցատկել, աշխոյժ, առոյգ» արմատից, որի ժառան-գորդներն են սանս. çighrá-«աշխոյժ, ա-րագ», անգսք. hīgian «շտապել, յառաջա-նալ, յառաջ դիմել», անգլ. hie «աճապա-րել», ռուս. cигать, cиrнуть «ցատկել», գւռ sigaé, signué «մեծ մեծ քայլերով քայլել», ինչպէս նաև ռուս. cигъ «մի տեսակ ձուև». որից փոխառեալ են լիթ. sykis, հհիւս. sīkr ևն (Pokorny 1, 363)։ Հայերէնի բուն նախ-նական իմաստը պէտք է լինի «հպարտ քայ-ւող», ինչպէս ցոյց են տալիս սիգալ, սիգա-քայլ ևն։-Աճ.
• ՆՀԲ լծ. սոնք, շուք, շքեղ։ Karst, Յուշարձան 407 սումեր. sag «գլուխ, գլխաւոր», 415 մոնգոլ. tsik, բուրեաթ. seke «ուղիղ», թրք. čun, čin «ուղիռ» ևն։ Պատահական նմանութիւն ունին արաբ. [arabic word] šaǰī' «քաջ», ասոր. [syriac word] səga «մեծ, շատ», եբր. [hebrew word] sgā «աճիւ»։
ἁλάστωρ, γαῦρος superbus, jactabundus եւ gloriosus, magnificus. (յորմէ Սիգալ. լծ. եւ սոնք. շուք. շքեղ). Ամբարտաւան. խրոխտ. եւ սնապարծ. աղաջուր. պերճ. գեղապանծ.
Այ սէգ, հպարտ եւ ամբարտաւան. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 9։)
Աքաղաղ հպարտ է եւ սէգ. (Վեցօր. ՟Ը։)
Իբրեւ զսէգն տրդատ։ Վասն զի սէգ իսկ էր առ հանդերձ (հագուօղ սըգուօղ), եւ այլ ուժով պնդութեան. (Ագաթ.։)
Զսիսակ զայր սէգ եւ անձնեայ։ Զարեհ էր այր սէգ. (Խոր. ՟Ա. 11։ ՟Բ. 50։)
ՍԷԳ ԱՌՆՈՒԼ. Սիգալով ճեմել.
Սէգ առեալ ի խաղ այն սիրամարգն. (Նար. տաղ.։)
cf. Անփոփոխ.
Կանոն անփոխելի. (Նար. գանձ եկեղ.։)
negligent, careless, inattentive, indifferent, indolent;
— առնել, — լինել, to neglect, to slight, cf. Անտեսել.
Անփոյթ առնեմք զբազմօքն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Զ։)
ἁμελής qui curam non gerit, negligens Չունօղ զփոյթ. անհոգ. հաճէթսիզ. իհմալ էտիճի.
Եւ ἁμελής. qui negligitur, cujus cura non geritur. Ոչ հոգացեալ, անխնամ. զորմէ չառնեմք չառնեմք զփոյթ. թէրք՝ իհմալ օլունմուշ, ինթիմամսըզ.
ԱՆՓՈՅԹ ԱՌՆԵԼ. ἁμελέω. curare non habeo, supersedeo, negligo, contemno. Անտես առնել. զանց առնել. փոյթ չառնել. եւ Անփութութիւն առնել. յուլանալ. հեղգանալ. արհամարհել. չհոգալ, հոգը չըլլալ. իհմալլըգ էթմէք, խօրլամագ. պագմամագ.
Անփոյթ առնել զքաջութենէ եւ զբարի յիշատակաց, կամ զքոյովն խրատու, կամ այսպիսի գիտութեանց. (Խոր.։)
Անփոյթ առնել զհանգիստ, զայս, զմեզ, զանձին կորուստ, զբազմածախ ինչս, զմի ոք յոչխարացն. (Յհ. իմ. ատ.։ Յհ. կթ.։ Խոսր.։ Նար. խչ.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Զ։)
Եւ ի գոլոյն աստուած ոչ անփոյթ արարեալ. քանզի եկաց մնաց այսպէս բոլորիցս տէր. (Պրպմ. լ.։)
ԱՆՓՈՅԹ ԼԻՆԵԼ. որպէս կր. վերնոյն. Յանհոգս կամ անխնամ թողեալ լինել. եւ Չլինել փութոյ. իհմալ օլունմագ, թէրք օլունմագ.
(Քարեղէն պատկերքն) անփոյթք եղեալք տգեղանան. (Ագաթ.։)
Խնդրելով զօգնութիւն՝ անփոյթ լինի. (Լմբ. սղ.։)
negligence, carelessness.
Հօտին հոգաբարձութեան թերատեսութիւն եւ անփոյթութիւն. (Սարկ. քհ.։)
that does not put to the test;
that is not tried or put to the test;
inexperienced, untried, new;
pure, chaste.
ἅπειρος. imperitus, ignorans, ἁπείρατος inexpertus, experimento carens. Որ չէ՛ փորձ, կամ զփորձ առեալ. անհմուտ. անտեղեակ. անգէտ. անվարժ. պիվուգուֆ. աճէմի.
Անփորձ գտեալ իշխանական կարգին։ Ոչ եմք անփորձ յայսպիսի աստուածագործակ տնօրէնութեանց. (Լմբ. պտրգ.։)
ἁδόκιμος, ἅκριτος. improbatus, reprobus, rejectaneus, indiscretus, inconsideratus. Ո՛չ փորձեալ հրով, կամ այլովք փորձիւք. ոչ գտեալ փորձ եւ ընտիր. չընտրելի. անպիտան. խոտան. գալ օլունմամըշ, հէտտէտէն կեչմէմիշ.
Մատնեաց յանփորձ միտս, եւ յախտս անարգութեան. (Կիւրղ. գանձ.։)
Յանփորձ եւ յանընտիր բարս։ Անփորձք եւ անարգք. (Փիլ. իմաստն.։)
Նա միայն գտաւ անփորձ ի չարէն, եւ հաճոյ աստուծոյ. (Լմբ. ստիպ.։)
Պսակ ընտրութեան՝ անփորձ գովութեան. իբր անստգիւտ, կամ չեւ տեսեալ. անլուր, (Նար. կուս.։)
Մերձենայ ի սոյն անփորձ խորհրդով։ որպէս զանփորձ դատապարտիմ. (Լմբ. պտրգ.։)
Առանց փորձանաց կամ փորձեան. անվտանգ.
want of temptation;
inexperience.
Գոլն անփորձ ըստ ՟Ա նշ. ἁπειρία. (imperitia, ignorantia, inexpertum esse). Անհմտութիւն. տգիտութիւն.
Օրինակ գինւոյ անփորձութեանն՝ նոյ. (Բրս. պհ. ՟Ա։)
Անփորձութեամբ բարւոյն յանցանել, եւ սխալանս կրել։ Հա՛րկ է անփորձութեամբ կառավարին ի գահիցն վիժել. (Փիլ. այլաբ.։)
cf. Անփոյթութիւն.
որ գրի եւ Անփոյթութիւն. ἁμελεία. incuria, negligentia. Անփոյթն լինել. չունելն զփոյթ. անհոգութիւն. յուլութիւն. ապախտ կամ անտես առնելն. հաճէթսիզլիք, իհմալլըգ.
Հետեալ լինի զեղխութեան պղերգուիւն, անփութութիւն. (Արիստ. առաք.։ Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. լին.։)
immutable, invariable, unalterable, uniform, constant immutably, invariably.
Անփոփոխ են բարիքն։ Լոյս անփոփոխ։ Անփոփոխ կենաց։ Յանփոփոխ քաղաքին. (Ագաթ.։)
Անփոփոխ ներողութիւն, կամ սիրոյ քո գթութիւն։ Պատահումն գունոյ, կամ չար անփոփոխ. (Նար.։)
cf. Անփոփոխ.
Որպէս բնութիւն տուողին անփոփոխական է, նմանապէս եւ տուրքն որ ի նմանէ՝ անփոփոխական է. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
cf. Անփոփոխ.
Որպէս բնութիւն տուողին անփոփոխական է, նմանապէս եւ տուրքն որ ի նմանէ՝ անփոփոխական է. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
cf. Անփոփոխ.
Որպէս բնութիւն տուողին անփոփոխական է, նմանապէս եւ տուրքն որ ի նմանէ՝ անփոփոխական է. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
cf. Անփոփոխ.
Անփոփոխելի գոլով, անփոփոխելի իցէ ի չարչարիլն՝ աստուած գոլով. (Աթ. ՟Դ։)
Անփոփոխելի կարգ, կամ գիտութիւն. (Պիտ.։ Սահմ. ՟Ժ՟Բ։)
Բախտի եւ ճակատագրութեան եւ հարկի անփոփոխելւոյ զամենայն ինչ վարկանէին. (Փիլ. նախերգ.։)
immutability, invariableness, constancy.
ἁμεταβλησία, τὸ ἅτρεπτον, ἁπαραλλαξία. immutabilitas, constantia. Անփոփոխն գոլ. անայլայլութիւն. անյեղութիւն. հաստատութիւն. եւ Նոյնութիւն.
want of rottenness, incorruptibility.
Անփուտն գոլ.
Վէմ յաղագս հաստատութեանն, եւ անշարժութեանն, եւ անփտութեանն. (Տօնակ.։)
indestructible, indissoluble;
insoluble;
inherent;
indissolubly.
Զանբաժին բնութիւնն, եւ զանքակ թագաւորութիւնն. (Սեբեր. ՟Է։)
Անքակ ինքնութեանն. (Ագաթ.։)
indissolubility.
Անքակ միաւորութիւն, կամ միաբանութիւն. սերտութիւն. անբաժանութիւն. անլուծանելին գոլ.
Անքակութիւն արասցէ ի մի հաւատս։ Խառնեցան անքակութեամբ յաստուածութիւն անդր. (Ագաթ.։)
Զայս ուխտ եդեալ անքակութեամբ ընդ աստուծոյ։ Անքակութեամբ ունել զմիաբանութիւն։ Հանեալ անկանի (այսինքն հիւսի սիրով) անքակութեամբ ընդ զուգակցին. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ. եւ Եղիշ. յես.։)
without a city or country.
Ագռաւն անտուն է, անբնակ, անքաղաք. (Փիլ. լին.։)
Ինքեանք անտունք եւ անքաղաքք յերկրի, եւ այլոց տունս եւ քաղաքս խոստանային յերկինս. (Եղիշ. յառաք։ տե՛ս եւ Սարգ. յկ. ՟Դ։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Բ։)
Անգեօղք եւ անքաղաք ընդ ամենայն աշխարհ շրջին. (Ոսկ. ես.։)
that does not walk.
Անքայլ ընթացողիս (այսինքն գրչիս). (Նար. յիշ.։)
(Նաւն) անքայլ գնացիւքն թռուցեալ ի վերայ ծովուն. (Ագաթ.։)
Յառաջել անքայլ գնացիւք. (Շ. գանձ վերափոխմ.։)
without measure or quantity.
Անքան եւ անսահման, տէր ամենայն եզրականին. (Մագ. ոտ.։)
Որպէս կերպարան անքանակ էին։ Անքանակ պատկեր գթութեանց խնամոց. (Նար. ՟Հ՟Ե. եւ Նար. գանձ եկեղ.։)
Ոչ սահմանէ զզենումն, այլ թէ զենէ՛ք, եւ միշտ անքանակ. (Լմբ. պտրգ.) այսինքն անհատաբար։ Ասի եւ դիմաց երկնից ըստ ահաւոր մեծութեանն.
intrepid, fearless, bold.
Որ ոչ քասքնի. անվախ. աներկիւղ. յանդուգն. ժպիրհ.
to be indigent, to be poor.
Մրջիւն ի բաց մերժելով զսով՝ ցորեանս եւ գարիս ընդ երկու հատանէ, զի մի՛ բուսեալք՝ անքատասցի կերակրոյ. (Փիլ. լիւս.։)
Սպեղանեաց եւ բժշկաց, եւ առ ի սոցանէն օգնականութեան կարօտեալ անքատին. (Փիլ. տեսական.։)
cf. Անքատանամ.
Մրջիւն ի բաց մերժելով զսով՝ ցորեանս եւ գարիս ընդ երկու հատանէ, զի մի՛ բուսեալք՝ անքատասցի կերակրոյ. (Փիլ. լիւս.։)
Սպեղանեաց եւ բժշկաց, եւ առ ի սոցանէն օգնականութեան կարօտեալ անքատին. (Փիլ. տեսական.։)
inexpiable, irremis sible, unpardonable.
Եթէ գացի անձն քո անքաւելի եւ անբժշկելի ի կեանս մնացեալ. (Բրս. ապաշխ.։)
void of malice, not vindictive.
Որ ոչ պահէ քէն. որ եւ ԱՆՔԻՆԱՀԱՆ. անոխակալ. անյիշաչար. ներող. քին սագլամազ, զարէզ, դութմազ.
that does not wink the eye;
without winking, with fixed eyes.
Այսպիսի գեղեցկութեան դիր՝ անքթթելի իմն գոգցես ի բարձրավանդակ թագաւորանիստն զհայեցուածսն ունի. (Խոր. ՟Բ. 39։)
Զհոգւոյ ակն անքթթելի յաստուած կառուցեալ. (Սարկ. լուս.։)
Ո՛չ զինուորականս զանգիտողս մահկանացուս, այլ քերոբէական անքթթելի անմահական գումարտակս. (Նանայ. վերջաբ.։)
Անքթիթ իմն ակամբ, եւ մեծաւ զգուշութեամբ. (Յհ. կթ.։)
Անքթիթ հայելի է. (Եօթնագր.։)
cf. Անքթթելի.
Այսպիսի գեղեցկութեան դիր՝ անքթթելի իմն գոգցես ի բարձրավանդակ թագաւորանիստն զհայեցուածսն ունի. (Խոր. ՟Բ. 39։)
Զհոգւոյ ակն անքթթելի յաստուած կառուցեալ. (Սարկ. լուս.։)
Ո՛չ զինուորականս զանգիտողս մահկանացուս, այլ քերոբէական անքթթելի անմահական գումարտակս. (Նանայ. վերջաբ.։)
Անքթիթ իմն ակամբ, եւ մեծաւ զգուշութեամբ. (Յհ. կթ.։)
Անքթիթ հայելի է. (Եօթնագր.։)
inscrutable, impenetrable, hidden, secret.
որ եւ գրի ԱՆՔՆՆԻՆ. ἁνεξιχνίαστος. investigabiis, inscrutabilis. Անքննելի. որ ոչ քննի. անհետազօտելի. գաղտնի յոյժ.
Անքննին տեղի ուրախութեան, կամ տեսիլ. (Ագաթ.։)
Անքնին ներբողիւ գովեալ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)
cf. Անքնին.
Անքննականն ի քննողաց. (Ագաթ.։)
Ահագին է եւ անքննական. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)
inscrutability;
want of examination.
τὸ ἁνεξιχνίαστον. invetigabile esse, inscrutinabilitas. Անքննելի եւ անհետազօտելի գոլն. անհաս խորութիւն եւ գաղտնիք.
Առ նորա անքննութիւնն ընծայութիւն անգիտութեան մատուցանելի է. (Եզնիկ.։)
Զանբաւութիւն եւ զանքննութիւն ահագին խորոց. (Նար. յովէդ.։)
Եղբարք ասեմ զբովանդակ հայոց զլրումն, առ ի յայտնել ընդ մեզ անկռիւս եւ անքննութիւնս. (Ման. առ գր. տղ.։)
Զորս հաստատել յանդգնութիւն է, եւ անքննութիւն. (Նիւս. երգ.։)
awake, wakeful, sleepless, watchful, — լինել, կալ to be awake;
to be wakeful, sleepless.
ἁκοίμητος (յորմէ Ակումիտ) ἅγρυπνος, ἅνυπνος. insomnis, non accumbens, non dormiens. Որ ոչ լինի երբէք ի քուն. աննինջ. աննիրհելի. եւ տքուն. տքնօղ. արթուն. մշտազուարթ. զգաստ. անհանգիստ. անխոնջ. քուն չունեցօղ, չքնացօղ. ույումազ. ույգուսուզ.
Զի անքուն ակամբ պատրաստագոյնս կայցեն. (Ագաթ.։)
Գիշերք անքունք, որք կանխենն յաղօթս ի գիշերին. (Բրս. մկրտ.։)
Որ անքուն յառաջգիտութիւն ունելով աստուած. (Գանձրն.։)
Ուր հանգեաւ ոտք նորա յետ անքուն աշխատութեանն՝ որ յերկրի. (Լմբ. պտրգ.։)
Երեք նոցա՝ որ խնդրէինն՝ աւուրքն անցին, եւ գիշերք անքունք. (Փիլ. սամփս. (որ հայի եւ ի յաջորդ նշ։))
Առանց ի քուն լինելոյ. առանց ննջելոյ. արթնութեամբ. զգաստութեամբ.
Զգիշերն ամենայն անքուն անցուցանել. (Աթ. անտ.։) (Տօնակ.։)
Մաշի հանապազ անքուն՝ ի հոգոցն. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)
cf. Նօթի.
Ոչ ծանրանայ արբեցութեամբ. զուարթութեամբ եւ անօթի գնայ ընդ այն ճանապարհն. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Թ։)
that has light wings.
Անօսր թեւօք, թեթեւաթռիչ. թեւերը բարակ. ինճէ գանատլը.
Զօրէն անօսրաթեւ եւ իմաստուն թռչնոյ ի վերայ թռչելով մարդագ. (Սկեւռ. լմբ.։)
Թռչնոցդ ազգք ... այլեւ յանօսրաթեւացն բազումք. (Սարկ. հանգ.։)
composed of thin or subtile particles.
Անօսրամասն եւ բոցատեսակ գոյացութիւնն՝ յեթերային բնութենէն հրացեալն. (Արիստ. աշխարհ։)
to rarefy;
to become thin;
to be diminished;
to waste;
to become fine or subtile.
λεπτύνομαι, attenuor, σπανίζομαι, raresco. Անօսր եւ բարակ լինել. անգայտանալ. նրբիլ. թեթեւանալ. հիւծիլ. տկարանալ. նուազիլ. եւ Նրբամիտ գտանիլ. նօսրանալ, բարկընալ. սէյրէկլենմէք.
Ետես տէր նեղեալս եւ անօսրացեալս եւ լքեալս. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 26։)
Անօսրացեալ ի թանձրութենէ՝ հրեղէն նորոգին. (Շ. բարձր.։)
Ի ձեռն պրկելոյ՝ թանձրացեալն ի գոլորշեաց մասնն անօսրանալ. (Նիւս. կազմ.։)
Որք անօսրանան մտօք, իմացականապէս տեսանեն. (Լմբ. պտրգ.։)
Անօսրացելոցն հոգւով. (Սկեւռ. ես.։)
to rarefy;
to make thin;
to lessen, to diminish, to subtilize.
λεπτύνω, attenuo, minuo. Անօսր առնել. անօսրել. նրբել. անգայտացուցանել. եւ Հիւծել. բարկըցընել, նօսրցընել, տկարացընել.
cf. Անօսրացուցանեմ.
(Ի գարնան) անօսրին մաղձք եւ արիւնք. (Ոսկիփոր.։)
subtilty, thinness.
λεπτότης. tenuitas. Նրբութիւն. անգայտութիւն. բարակութիւն. սակաւութիւն, ցանցառութիւն, թեթեւութիւն. տկարութին. եւ Նրբին տեսութիւն մտաւոր. եւ Սակաւագիւտն լինել. սէյրէքլիք, ինճելիք, գըթլըգ, զայիֆլիք.
Վասն նիւթոյն (մագաղաթի) անօսրութեան, եւ գրոյն գեղեցկութեան. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 51։)
Յանօսրութենէ բեղեզոյ՝ հոգիական վարուց պարզութենէ։ Տեսողականութիւնն սրբի անօսրութեամբ։ Նայելով ի կամս հոգւոյս՝ ճգնութեանն անօսրութեամբ։ Անօսրութիւն առաքինութեան. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
Տկար ոչ մարմնոյ զօրութեամբ ասեմ, այլ ոգւոյն անօսրութիւն. (Կանոն.։)
unjust, wicked;
impious;
untoward;
illicit, base;
profane.
ἅνομος, παράνομος, ἁθέμητος , δυσεβής, ἅτυπος եւ այլն. iniquus, nefarius, impius, absurdus եւ այլն. Որ չունի կամ չպահէ զօրէնս. որ ոք եւ որ ինչ է արտաքոյ կամ ընդդէմ օրինաց. անձն կամ գործ անիրաւ. ամպարիշտ, ժանտ, անսուրբ, անտեղի. ոչ օրինաւոր. անկարգ. ինսաֆսըզ, ատաչէթսիզ, զալըմ, նահագ.
Կործանումն արանց անօրինաց չար է։ Որ գործէն զանօրէնս. (Առակ. ՟Ա. 18։)
Եղծանել զանօրէն հրաման թագաւորին։ Զաւակ անօրէն անկողնոց։ Անօրէն գնացիւք. եւ այլն։
Աստուած այսպէս հրամայեաց՝ անօրէն գոլ մերձենալ հրէի առ այլազգի. (Ոսկ. գծ.։)
iniquity, malice;
impiety.
ἁνομία, ἁνόμημα, παρανομία, ἁδικία եւ այլն. iniquitas, legum contemtus. Խոտորումն յօրինաց. գործ ընդդէմ օրինաց. մեղք. յանցանք. չարութիւն. ապիրատութիւն. ամբարշտութիւն.
Անօրէնութիւն (ասի), որ կամ խոտեն եւ անարգեն զճշմարիտ օրէնսն, եւ զչարն կամաւ ողջունեն, եւ կամ գոլով ի մեղսն՝ կամօք հեշտացեալ են ի նոյն. (Լմբ. սղ.։)
Գինի անօրէնութեան. շղթայք անօրէնութեան. հեղեղ անօրէնութեանց. (Ագաթ.։)
unexampled, unparalleled, unequalled.
Ոյր չիք օրինակ կամ նմանն. աննման. անհամեմատ. անզուգական.
Անօրինակդ զօրինակին խորտակեալ զլուծ։ Անօրինակ հարուած, կամ գեղ. (Նար. ՟Ժ՟Գ. եւ ՟Ը. եւ Նար. խչ.։)
to be iniquitous, to be unjust;
to sin, to transgress.
Անօրէն ինչ գործել կամ նիւթել.
Ոչինչ գործեցի, զոր դոքայդ անօրինեն (յն. չարաչար նիւթեցին) զինէն. (Դան. ՟Ժ՟Գ. 43։)
Զի մի՛ գերեալ քանդեսցի աշխարհս, եւ սուրբ եկեղեցիք անօրինեսցին. այսինքն անօրինաբար աւերեսցին, եւ այլն. (Բուզ. ՟Գ. 11։)
cf. Անօրինեմ.
ἁνομέω, παρανομέω. transgredior legem, impie ago. Վարիլ հակառակ օրինաց եւ կանոնաց. անօրէնութիւն գործել. ամպարշտիլ. անիրաւիլ. խոտորիլ յուղղութենէ. յանցանել. զրկանս առնել.
Եթէ աստուածածնին իսկ պատկեր զսոյն ոք գրեսցի, ոչ անօրինի. (Նար. ՟Հ՟Ե։)
like a scholar or disciple.
Աշակերտաբար զլսելիսն ի ներքոյ եդեալ պատուիրանացն. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)
fellow-student, companion, school-fellow, comrade.
school.
Վերակարգելով ի նմա եւս աշակերտանոցս. (Յհ. կթ.։)
to hare in tuition, to teach, to instruct.
μαθητέω. doceo, instituo. Առնուլ կամ ձգել յաշակերտութիւն, յուսումն, եւ ի վարդապետութիւն իւր. ուսուցանել. կրթել. Կր. Աշակերտ լինել. հետեւօղ լինել. աշկերտ ընել, ըլլալ. շայիրտ ետինմէք. էօյրէթմէք.
Շրջէր զգաւառօքն աշակերտելովք։ Որք նոքօք աշակերտելոց իցեն. (Կորիւն.։)
Աշակերտեսցուք աստուածային գրոց. (Եղիշ. ՟Բ։)
pupillage;
apprenticeship.
Առաւելագոյն զաշակերտութիւնն նորագիւտ վարդապետութեանն խմբէին ուսուցանել. (Կորիւն.։)
Բաբգէն ի նորին աշակերտութենէ. (Յհ. կթ.։)
school-girl.
Վախճանեալ կինն տաբիթայ՝ աշակերտուհի էր (այսինքն հաւատացեալ ի ձեռն առաքելոց). (Ոսկ. գծ.։)
active, diligent.
Աշխատաժիր գործոց ներգործութեամբ. (Գանձ.։)
cf. Աշխատաժիր.
Աշխատաժիր գործոց ներգործութեամբ. (Գանձ.։)
cf. Աշխատութիւն.
Քրտամբք եւ աշխատանօք. (Ագաթ.։)
Որք պահիցեն մինչեւ ցերեկոյ, եւ ճաշակելն ոչ յագին, աշխատանք է. (Վրք. հց. ՟Ե։)