Definitions containing the research գօտի : 115 results

Մակաւասար

adj.

plain, level, even, equal.

· Calfa

NBHL (1)

Փայլածուն զմակաւասար գօտին վիճակեցաւ. (Շիր.։)


Մանրամասն, սանց

s. adj.

small part or portion, particle;
mosaic;
minute, detailed;
exact, particular;
— կոտորել, to pound, to beat small, to triturate;
ի — մասունս պարապել, to apply oneself to particulars;
հանճար ամփոփեալի —մասունս, limited intelligence;
միտք ցնդեալ ի —մասունս, a mind lost in details.

· Calfa


Հուպ, հպոյ, հպի, ից

adj. prep. adv.

near, nigh, close, adjacent;
near, close to, by, by the side of;
—, ընդ —, — ընդ, — առ —, ի հպոյ, near, close, at hand;
by and by, shortly, soon, very soon, in a short time;
— լինել, երթալ, մատչել, to be near, to approach, to draw near, to go or come near to, or towards, to go closer to;
to touch.

· Calfa

NBHL (1)

Հուպ ի գօտին մերձեցուցանէր զվէրսն. (Փարպ.։)


Նամփորտ

s.

cf. Նափորտ;
cloak, veil, women's long mantle.

· Calfa

NBHL (1)

Զնամփորտն կամի սեւացուցանել։ Ի վերայ սպիտակ սուդային զթուխ նամփորտն յօրինեսցէ։ Նամփորտունքն արձակեալք, պարեգօտք լայնեալք, գօտիքի սեթեւեթեալք. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը։)


Մաշկեայ, էի, ից

adj.

made of leather, of skin, membranous.

· Calfa


Մաշկէ

adj.

cf. Մաշկեղէն.

· Calfa


Հեց, ի

s.

tire of a wheel.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԵՑ կամ ԽԵՑ. ἁψίς, ἁψῖδος ratae circulus, fornix, arcus, vinculum, canthus. Կամար կամ շրջանակ անուոյ, ծնօտ կամ գօտի նորա. (լծ. հյ. յեց. թ. գըլ. եւ էիւզ ))


Լուսնթագ, ի

s. ast. Jupiter, Jove (planet)

· Calfa

NBHL (1)

Լուսնթագն բնութեամբ իսկ յաղթութիւն է։ Լուսընթագն պատէ զգօտիքն յերկոտասան ամն։ Լուսնթագն ի վեց պարունակին. (Շիր.։)


Խորան, աց

s. arith.

pavilion, tent;
vault of heaven;
altar;
residence, habitation, dwelling;
chessboard, back-gammon board;
— վկայութեան, the Tabernacle;
— արքունի, royal palace, court;
աւագ —, high altar;
*գոգնոց —ի, frontal;
table.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՈՐԱՆ կամ ԽՈՐԱՆՔ ԵՐԿՆԻՑ՝ է Խորանաձեւ կամկամար նորա, եւ պարունակք նորին. ՟(ա. եզր. ՟դ. 34։ Յոբ. ՟լզ. 29։) Որպէս եւ գօտիք եօթանց մոլորակաց, որ եւ կոչին ԵՕԹՆ ԱՍՏԵՂԵԱՆ ԽՈՐԱՆՔ. Վրդն. յանթառամն. Շար. եւ այլն։ Որպէս եւ Արքայութիւնն կոչի Խորան լուսոյ, կամ երկնային խորանք. (Ժմ.։ Շար.։ Լմբ. եւ այլն։)


Խռչափող, ոյ

s.

wind-pipe;
larynx.

· Calfa

NBHL (1)

Զխռչափողն արար պատուածով եւ գօտիւք՝ ի սակաւամտութիւն օդոյն, եւ յելսն. (Ոսկիփոր.։)


Կամարածու

adj.

girdling, girding.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ածէ կամար ընդ մէջ. գօտիածու


Չուան, աց

s.

twine, string, cord, rope;
line, halter.

· Calfa

NBHL (1)

Կախեաց զնոսա չուանաւ ընդ պատուհանն։ Արկցուք չուանս ի գլուխս մեր։ Փոխանակ կամարացն՝ չուան գօտի։ Գանձս ընտիրս վանդակեալս չուանօք. (Յես. ՟Բ. 15։ ՟Գ. Թագ. ՟Ի. 31։ Ես. ՟Գ. 14։ Եզեկ. ՟Ի՟Է. 24։)


Չուանեայ

adj.

cf. Չուանեղէն.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր խարազան չուանէ առնէ։ Չուանէ գօտի. (Վանակ. հց.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Չուանեղէն

adj.

made of cord;
—եայ խարազան, scourge of cords, rope's end.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր խարազան չուանէ առնէ։ Չուանէ գօտի. (Վանակ. հց.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Սակաւամտութիւն, ութեան

s.

narrow entry.

· Calfa

NBHL (1)

Զխռչափողն արար պատուածով եւ գօտիւք (այսինքն գօտեօք). (ի սակաւամտութիւն օդոյն. Ոսկիփոր.։)


Պարեգօտ, ից

s.

tunic, cloth, coat;
morning gown.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եւս զողորմածն միայն խնդրէ, այլ եւ ի պարեգօտիցն եւս հրամայէ անկանել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)


Պղինձ, ղնձոյ

s.

copper;
coppercoin;
— ծխեալ, yellow copper, brass, bronze, tombac;
— հրաքարային, copper pyrites, yellow copper-ore;
— երփներանգ, variegated copper-ore, phillipsite.

· Calfa

NBHL (1)

Մի ստանայք ոսկի, եւ մի արծաթ, եւ մի պղինձ ի գօտիս։ Արկանէր պղինձ ի գանձանակն։ Զպղինձս հատավաճառացն ցրուեաց. (Մտթ. ՟Ժ. 9։ Մրկ. ՟Ղ. 8։ ՟Ժ՟Բ. 41։ Յհ. ՟Բ. 15։)


Սանդալ, ի, ոյ

s.

sandal;
փայտեղէն —, wooden -.

· Calfa

NBHL (1)

Ի փութոյն եթող զսանդալ իւր։ Սանդալս ոտից, եւ վերարկու։ Ջնջէին զփոշի սանդալոյն։ Ունէր սանդալս եւս յոտսն։ Զմաշկեղէն գօտին, եւ զսանդալ հողաթափն։ Զփայտեղէն սանտալս. (Վրք. հց. ստէպ։)


Սապատ, աց

s.

trunk, coffer, safe;
basket;
cf. Զուգեմ;
— ուղտու, camel's hump;
— ողին, hump, humpback, gibbosity.

· Calfa

NBHL (1)

Ձգեալ զձեռն իւր ի սապատակ զարդուց իւրոց, եւ զգօտին իւր առաքէր առ ագապիոս։ Զսապատակս ( ի լս. սնտուկ) զարդուցն տեսանիցէք ունայնացեալս ի զարդուցն. (Գէ. ես.։)


Սապատակ, աց

s.

casket;
handbasket.

· Calfa

NBHL (1)

Ձգեալ զձեռն իւր ի սապատակ զարդուց իւրոց, եւ զգօտին իւր առաքէր առ ագապիոս։ Զսապատակս ( ի լս. սնտուկ) զարդուցն տեսանիցէք ունայնացեալս ի զարդուցն. (Գէ. ես.։)


Սառուցանեմ, ուցի

va. adj.

to freeze, to ice, to frost, to chill, to congeal, to coagulate;
—ցեալ, frozen;
— ծով, North sea or Frozen Ocean;
— գօտի, frigid zone.

· Calfa


Սատակ

adj.

simple, single;
unadorned;
— սպիտակ, quite white;
— մարդ զքրիստոս ասել, to declare our Lord a mere man.

· Calfa

NBHL (1)

Պսակ առցէ զոյգ, եւ պատմուճան պարսիկ սատակ, եւ գօտի ոսկեղէն. (Կեչառ. աղեքս.։)


Ծնօտ, ից

s.

jaw;
cheek;
edge;
frieze;
brim;
cornice;
parapet, breastwork;
ապտակ ածել ի —սն, հարկանել զ—ս ուրուք, to slap the face, to box the ear;
cf. Իջանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԾՆՕՏ ասի նմանութեամբ եւ Զարդն շուրջանակի իբրեւ գօտի իւրաց. ծիր. եբր. զէր. թ. զէրնիզան. κυμάτιον (որպէս փոքր ալիք, ծածանումն) cymatium կամ -cium, limbus.


Ծրունք, ի մէջ —

s.

knot of a cane or reed;
internodium, space between two joints or knots in a plant.

· Calfa

NBHL (1)

ԾՐՈՒՆՔ կամ Ի ՄԷՋ ԾՐՈՒՆՔ. Ընդ մէջ յեռեալ ծնունք, կամ ծիրք. այսինքն Յօրդք ծղօտից եւ եղեգանց. internodia յն. ընդ մէջ գօտի. διὰ μέσου ζώνη


Ընծուիմ, եցայ

vn.

to rise, to shine, to blaze forth, to glitter, to sparkle, to glare, to be bright.

· Calfa

NBHL (1)

Զաստեղս ի լուսնոյ ասեն ընծուիլ, եւ զլուսինն արեգակամբ ուռճացեալ։ Զանցնիւր գօտիսն ի ձեռն արեգականն ընծուիլ. (Խոր. ՟Գ. 6։ (Ի Հին բռ. վրիպակաւ Ընծուիլն շփոթի ընդ Ընձիւղիլ։))


Քամակ, աց

s.

back, back-bone, spine.

· Calfa


Վարշամակ, աց

s.

handkerchief;
towel, napkin, linen;
head-band, hand-cover, veil;
amict.

· Calfa

NBHL (1)

Վարշամակ մի՛ կապեսցես ի գօտի քո. (Վրք. հց. ՟Է։)


Վեր, ի վեր

adv. fig. bot. adj.

above, upon, on, over;
on high, high, high up;
վեր ի վայր, ի վեր եւ ի վայր, up and down, high and down, upside down;
topsy turvy;
frequently;
ի վեր եւ ի խոնարհ, up and down, always, incessantly, at every moment, ever;
ի վեր անդր, above, up there;
ի վեր քան զամենայն, above all;
վեր ի վայր կործանել, to turn upside down, to turn topsy turvy, to upset, to overset;
վեր ի վայր շրջել, to turn over, to overthrow, to overturn;
to disorder, to disturb;
ի վեր մատչել, to go higher up, to ascend;
ի վեր ունել, to bear up, to support, to sustain, to prop;
ի վեր հանել, բերել, to elevate, to raise on high;
to discover, to manifest, to unmask, to unveil, to denounce, to disclose, to reveal;
ակն ի վեր տալ, to lift up one's eyes, to look up, to raise one's head;
ձի ի վեր առնուլ, to ride, to mount on horseback;
ի վեր գալ տնկոյն, to peep out heads, to pullulate and grow, to sprout, to bud;
ի վեր կացուցանել զսպանեալն, to raise from the dead, to bring to life again;
ի վեր քան զբան, ineffable;
inexplicable;
ի վեր է այս քան զկար զօրութեան իմոյ, that is beyond my power;
ի վեր քան զպայման մերասեր բնութեան, above humanity;
որպէս ի վեր անդր ասացաք, as we have already said;
վեր ի վերոյ, apparent, superficial, feigned, affected;
երկիր պագին նմա —, they feigned to worship him;
superficially, apparently, affectedly;
— ունելով գիտութիւն, without a thorough knowledge of, having a smattering of.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քսանամենից եւ ի վեր։ Ի քսան եւ ի հինգ ամենից ի վեր։ Յամենայն գօտիածուաց եւ ի վեր։ Ի խոյակէն եւ ի վեր կանգնաւ։ Ի միջոյն եւ ի վեր իբրեւ զտեսիլ փայլական։ Ի բնէն եւ ի վեր ցեղջիւրսն կանգուն մի.եւ այլն։


Վիճակեմ, եցի

va.

cf. Վիճակեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Նոքա հասեալ վիճակեցան զվերինսն, եւ սոքա զստորինս վայր։ Օդ եւ հուր զվերինն վիճակեցաւ տեղի։ Վիճակեցաւ երեւակն զառաջին եւ զգերագոյն գօտի։ Զեպիսկոպոսութիւն վիճակեցայ. (Պիտ.։ Քեր. քերթ.։ Շիր. ստէպ։ Խոսր. պտրգ.։)


Փոկեայ

adj.

leathern.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիա գօտի մաշկեղէն ունէր, եւ յովհաննէս գօտի փոկեայ. (Մծբ. ՟Ղ.) (կամ ըստ ձ. փոկ գօտի)։


Ցամաքիմ, եցայ

vn.

to dry, to dry up;
to drain, to be exhausted;
to wither, to fade, to die;
— յոգւոց, to expire, to breath one's last, to die;
— զօրութեան, to grow weak, to lose strength, to fall away, to languish;
— սիրոյ, to grow indifferent.

· Calfa

NBHL (2)

Իսկ ՑԱՄԱՔԵԱԼ ԳՕՏԻ՝ է Այրեցած գօտի. էրած մրկած՝ չորցած կողմերը.

Մինչեւ ի ցամաքեալ գօտին առ եթոպացւոց ճանապարհորդութիւն։ Հարավային եզրն, զոր կոչեն ցամաքեալ. (Խոր. աշխարհ.։)


Քառասնօրեայ, էի, ից

adj.

of forty days.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնաչափքն քառասնօրեայ գնացք ասացին զայրեալ գօտին անշէն. (Մխ. այրիվ.։)


Քիմեռոն

s.

frigid zone.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ յն. խիմէռինօն. χειμερινός, -όν . Ձմեռնային կամ ցրտային գօտի երկրի ի հիւսիսային կողման.


Օդագոյն

adj.

azure, cerulean.

· Calfa

NBHL (1)

Երկրի զթանձրագոյնն, հրոյ եւ ջրոյ զօդագոյնն։ Զոհարի օդագոյն գօտին վիճակեցաւ. (Փիլ. տեսիլ աբր.։ Շիր.։)


Օդախառն

adj.

mixed with air.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ է սա (երկրորդ գօտին) պարզ՝ օդխառն. (Շիր.։)


Աստուածակամար

NBHL (2)

ἷρις iris, arcus coelestis Աղեղն յաստուածոյ. ռմկ. ծիրանի գօտի. ըստ հեթանոսաց՝ Գօտի արամազգայ.

Կամարաձեւ կարակին, զոր առաջին իմաստասէրքն աստուածակամար կոչեն, յոյժ անմիտքն՝ գօտի աստուածական. (Տօնակ.։)


Պատկողանոց

NBHL (1)

ὐπόζωμα tabulatum, quod succingit. Ներքին տախտակամածք կողից նաւու որպէս գօտիք ի ստորէ.


Առասան, աց, ից

s.

packthread, string;
waxed thread;
rope, cord, line;
thread.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

= Պհլ. *rasan, որից պրս. [arabic word] rasan և կամ [arabic word] varsan «չուան». այս բառը ունե-ցած պիտի լինի նաև «սանձ» նշանակութիւ-նը, որ սակայն չէ աւանդուած. հմմտ. ցեղա-կից ձևերից սանս. raçana-«չուան, առա-սան, սանձ, գօտի», raçmi «սանձ». հեն-դուստ. [arabic word] ras «սանձի փոկերը», գնչ. ras-moz «օանձ», զազա [arabic word] rssanə «չուան», մինջ. lzsá «չուան»։ Իրանեանից են փոխ առնւած նաև արաբ. [arabic word] rasan «չուան. 2. տաւառի քթին անցուած սանձը» (Կամուս, թրք. թրգմ. Գ. 637), արամ. risna, եբր. [hebrew word] resen «սանձ», նոյնպէս և հայ. երա-սան, երասանակ, ապարասան, ապերասան բառերը՝ որոնք պահած են իրանականում կո-րած նշանակութիւնը (տե՛ս այս բառերը)։-Հիւբշ. 107։


Զանկապան, աց

s.

stocking, hose.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

= Զնդ. 'zangōpāna-կամ պհլ. *zangpan «սռնապան» ձևից. այս բառերը թէև աւան-դուած չեն իրանեան գրականութեան մէջ, բայց սովորական են նրանց կազմիչ մասե-րը, այն է՝ զնդ. zanga-=պհլ. zang «սր-րունք» (=սանս. jahgha-«ոլոք», օտս, zan-gā «ոլոքի ետևը») և զնդ. pāna-=պհլ. pān=պրս. [arabic word] -ban «պահող». հմմտ. թաթ-պան, սռնապան, դաստապան ևն. կայ նաև վերջի մասի հայերէն թարգմանութեամբ՝ զանգապահ Արծր. 132։-Իրանեանից փո-խառեալ են նաև արաբ. [arabic word] zunjub, [arabic word] zanjuban, zunǰubān «գօտի» [arabic word] za-njabat «փոքրիկ բարձի նման մի ծրար է, որ արաբ կանայք յետոյքի վրայ են կապում, որպէսզի մեծ երևայ. որովհետև արաբների մէջ յետոյքը մեծ կանայք շատ յարգի են» (ըստ Կամուս թրք. թրգմ. Ա. 156)։-Հիւբշ. 149,


Գաւիթ, ւթի, ւթից, ւթաց

s.

vestibule, court, forecourt, porch, portico, —, — ոչխանրաց, sheepfold, sheepcote;
— եկեղեցւոյ, parvise.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

մայր» բառերի հետ։ Պատկանեան, Փորձ, 188Ո մարտ, էջ 84 պրս. gāv «կով» բա-ռից։-Տէրվ. Նախալ. 108, vas «բնակիլ» արմատից, իբր> գահ-իթ> զաւիթ. «կրնայ նաև զնդ. գաւյա-իտի, հնդ. գա-ւյու տի «մակաղատեղի» բառերուն հետ համեմատութեան բերուիլ և այն թերևս աւելի հաւանականութեամբ»։-Հիւբշ. 126 մերժում է զնդ. և սնս. բառերի հա-մեմատութիւնը, որոնք ո՛չ նշանակու-թեամբ և ո՛չ էլ ձայնապէս համաձայն են հայերէնին.-Հիւնք. գօտի բառից։-Datrubány, ՀԱ, 1908, 154 հնխ. vəbhā-«հիւսել» արմատիզ։ ԳԻՌ.-Առհասարակ պահուած է «եկեղե-ցու գաւիթ» նշանակութեամբ. այսպէս՝ Պլ. գավիթ (հին լեզւով), քավիթ (նոր լեզւով։, Ախց. Երև. Զթ. Կր. Հճ. Մշ. Ջղ. Սեբ. գ'ա-վիթ, Ռ. քավիթ, Ասլ. գ'ավիթ, գ'ավի՝ ևն։


Երկայն, ից

adj.

long, extended;
far;
փոքր մի —, rather long.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ԳՒՌ (dialectal) Ախց. Կր. Ղրբ. էրկան, Շմ. յէրկան, Խրբ. Ննխ. Պլ. Ռ. Տիգ. էրգան, Սեբ. -երգան, Ասլ. էրգա. Սչ. յէրգան, Գոր. է՛րկ'mն, Սլմ. Վն. էրկէն, Մրղ. էրկ'էն, Երև. Տփ. էրգէն. Հմշ. էրգէն, էրգը՛ն, Մկ. Ոզմ. հէրկէն, Ալշ. Մշ. յէրգէն, Զթ. իյգmն, իրգmն, Հճ. իյգmն։ -Նոր բառեր են՝ երկայնալուծ, երկայնա-կանջ, երկայնապոչ, երկայնարև, երկայնա-ւուն, երկայնկեկ ևն.-Անգորայի թրքախօս հայերն ունին էրկան-կուտի (իմա՛ երկաւն-գօտի) «ծիածան» (Բիւր. 1898, 789)։


Բանդ

cf. Բանտ.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

-Պոս. [arabic word] band բառից, որ բացի սո-վորական «կապ, յօդուած, գօտի» նշանա-կութիւններից, ունի նաև վերոյիշեալ «tou-che, ладь» նշանակութիւնը, որ թէև չկաւ պարսկերէնում, բայց կենդանի է մինչև այժմ էլ Ղարաբաղի թուրքերի և հայերի մօտ՝ bänd ձևով. Գէորգ Դպրի բառարանն էլ գիտէ [arabic word] bandi-šahriyar «է ա-նուն երաժշտական եղանակի միոջ»։-Աճ-


Գերի, րեաց

s.

captive, slave, prisoner;
— վարիլ, to be prisoner;
— ունել, to keep prisoner;
— վարել, to bring captive.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

կանեալ» ձևն է դուրս բերում և նրա-նից էլ դնում է հյ. գերի։ Andreas և Scheftelowitz. BВ, 29, 67 պհլ. gir, պրս. gīrem, giriftan «բռնել» բառից փոխառեալ։-Lidén, Arm. Stud. § z2 իռլ. fuar (fo-fuar), frith (fo-frith) «գտնել» բառերի հետ, որոնց նախնա-կանը դնում է հնխ. ve-ur։-Սագրզեան, ՀԱ, 1909, 335 սումեր. garas «ստրուկ»։ Karst, Յուշարձան, 404 սումեր. gara «ստրկութիւն», gir «երկնակամար», 120 ալթայ. kur «գօտի»։ Meillet, BSL, K 79, էջ 9 յն. ἀείρω «բարձրացնել» բառին է կցում հյ. գեր (վեր) և զերի, ըստ որում յոյն բառի նախաձևն է հնխ. uer։ Այս մեկնութիւնը շատ յար-մար է գեր բառի համար, բայց իմաս-տով անհամապատասխան է գերի բա-ռին, գերի բառին շատ յարմար է յն, αἰρέω «ձեռքով բռնել, մէկից մի բան խլել, որսի կամ կռուի մէջ բռնել, գե-րել, գերի բռնել, *տիրանալ, նուաճել». սակայն ձևով անյարմար է, ըստ որամ նախաձայն f չունի (Boisacq, 28)։ Պա-տահական նմանութ ուն ունի նաև կա-բարդին. յղ'ար «գերի»։ Հմմտ. նաև վրաց. ვერება գերեբա «զարնել, քշել, վանել, պաշտպանուիլ», որի հետ չգի-տեմ թէ կապ ունի՝ ვერი գերի «խորթ որդի» (գործածական նաև Տփղիսի հա-յոց բարբառում)։


Գչիր

s.

wimble, auger;
— փոքրիկ, small auger;
— տակառաց, piercer, gimlet.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

Յայսմ. նոյ" 21 կայ այսպիսի մի հա-տուած. «Արկին զսուրբն Արքիպաս ի գուբն մինչև զգօտին. և տարան ման-կունս ի դպրոցաց որ երկաթի գրչօք ծակոտեցին զգագաթն և ապա քարկո-ծեցին»։ Կարելի է ենթադրել, որ յիշեալ հատուածի գրչօք բառը որևէ ձեռա-գրում սխալ գրչութեամբ դարձած լինի


Երիզ, ոյ

s.

band, bandage, ligature, fillet, string.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

Հիւնք. պրս. ras «չուան», raza «ա-պաւանդակ» բառերից։ Աճառ. MSL, 20, 160 կցում է լտ. rīca «գլխաշոր», լիթ. riszն. riszti «կապել», ryszys «կապ», լեթթ. risu, rist, հպրուս-rēist «կապել» ևն բառերին, որոնց. նախաձևը Walde, 652 դնում է հնխ-wreikā (նախաձայն w-ի համար հմմտ. անգլսք. wrīon, կիմր. gwregys «գօտի», կորն. grugus «գօտի»). հայե-րէնի համար Աճառ. ենթադրում է հնխ. wreig'ha. բայց wr >եր ձայնափոխու-թիւնը կասկածելի է։ Պատահական նը-մանութիւն ունի արաբ. [arabic word] harad, ha-raz «հագուստի եզերքը կարուած երիզ» Կամուս. թրք. թրգմ. Բ. 417։


Լախտ, իւ

s.

club, mace, mall, bat;
ոստախիտ —, knotty club.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ԳՒՌ (dialectal) Երև. Գոր. Ղզ. Ղրբ. լախտ «ծայրին կապարեայ գնդակ կապուած խարազան», Երև. լա՛խտի «կտաւեայ գօտիէ պինդ ոլո-րած պարան», փխբ. Ղրբ. «ձկան փորի կըռ-ճիկը. 2. փիփերդի փռուած թերթերը», որից Ղրբ. ագին լախտ անել «պոչը ոլորել (շան)», Տփ. լախտ, Ալշ. Երև. Ղրբ. լախտի «լախտով իրար ծեծելու խաղ»։


Միթր, ի, մթրոյ

s.

mitre, tiara, infula.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

= Յն. μίτρα «արևելեան խոյր, փաթթոց. ւալմա». բուն նշանակում է «գօտի, կապ». սովորաբար կցում են μἰτος «թել», μιτάω «ոստայնի թելերը լարել» բառերին. բայց չէ ստոյգ. և հաւանաբար Փոքր-Ասիականից փոխառութիւն է (Boisacq 641)։ Սրանից են փոխառեալ նաև լտ. mitra, ֆրանս. mitre «եպիսկոպոսական թագ»։-


Կոնքեռ

s.

enchirium.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«եևեղեցական մի զարդ՝ որ հայ-րապետը իր ձախ ազդրի վրայ է կրում» Պտոռ. 521. Լմբ. մատ. 195. Մաշտ. Ամ» պտմ. (շար.) էջ 134։ («Կոնքեռը քառակու-սի զարդ մըն է ասեղնագործուած կամ ըն-տիր կերպասէ շինուած, որ երեք անկիւննե-ոէն փոքրիկ ծոպեր ունի և չորրորդ անկիւ-նէն երիզով կկախուի գօտիէն՝ հայրապե-տին ձախ կողմէն և ձախ ազդրին վրայ». Քննասէր, Ծիսական բառարան, Օրաց. առո-հիւանդ. 1906 թ. էջ 154)


Ոռ, ի

s.

backside;
cf. Նստոյ՞՞՞տեղի.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ԳՒՌ (dialectal) Խրբ. Հմշ. օռ, Մկ. տռ (Մոկաց Հասկնջաւս գիւղում յէռ՝ որ յիշեցնում է հնխ. ersos ձայնդարձը), Ախց. Կր. օռ, վօռ, Ալշ Մշ. գոռ, Ջղ. Սլմ. Վն. վոռ, Գոր. Երև. Ննխ. նմ. Պլ. Ռ. վօռ, Զթ. էօռ (սեռ. ուռա), Ասլ. վէ՝օռ, Հճ. վոր, Մրղ. վուէռ, Ղրբ. վըէռ, վըռ, Սեբ. վէռ, Սվեդ. վըռռ, Տփ. վուր, Տիգ. վրռ. Ագլ. վառ. հետաքրքրական ձև է Սվ. որղ (կարդա վօրղ?)։ «Ծայր, տակ, վերջ» նշա-նակութեամբ գործածւում է ոռք, որից Տփ վուրք, Սվեդ. վըրք (օր. Անտարի վուրքումը «անտառի ծայրը»)։ Նոր բառեր են ոռագօտի, ոռազատիկ, ոռակալ, ոռաճճի, ոռաշուռտու, ոռաոռ, ոռասանդի, ոռասոթ, ոռատու, ոռա-քեծ, ոռգոգոշ, ոռդիք, ոռեքալ, ոռիկ, ոռծախ, ոռծեծ, ոռձիգ, ոռովանալ, ոռուիլ, ոռսրբի» ոռտիտիկ, ոռտոզ, անոռի, անոռք, անոռա-գլուխ, կայծոռիկ։


Խառ

s.

thorny shrub.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ՆՀԲ կար բառի հե՞տ։ Justi, Zendsp. 79 ցնդ. kar «կտրել», պրս. kirnidan. Հիւնք. էջ 65՝ յառել բայից։ Karst, Յու-շարձան 401, 404 սումեր. g'ar «շրջա-նակաձև, շրջափակ, կապել, շդթայ, գօտի»։ Թիրեաքեան, Արիահայ բռ. 172 պրս. [syriac word] xar «փուշ» բառից։