Definitions containing the research գիւտ : 647 Results

Մղտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Մթանամ.


Մշտաշարժ

See full entry →

adj.

perpetually in motion.

NBHL (1)

Մշտաշարժս առ գիւտս սատանայական. (Նար. ՟Ղ։)


Մտաբերեմ, եցի

See full entry →

vn.

to recollect, to remember;
to take it into one's head, to think, to purpose, to contemplate, to imagine, to conceive;
to make an attempt, to attempt, to dare, to will, to be inclined to, to bring oneself to;
to give oneself up to;
ի կերակրիկ ինչ —, to obtain a bare livelihood;
յապաշխարութիւն —, to repent, to be converted, to amend;
ի նախանձ —, to be envious, jealous;
cf. Խեղդ.

NBHL (1)

Ամենայն արուեստաւոր ի կամել իրս արկանել առաջի, ոչ առանց նիւթոյ գիւտի մտաբերէ. (Երզն. քեր.։)


Մատակարարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

administration, management;
economy;
stewardship;
dispensation, distribution.

NBHL (1)

Բազում են դրունք բացեալ մատակարարութեանցն. մի՛ ոք բնաւ ամենեւին ի մէնջ ստգիւտ եղեալ կործանեսցի. (Կոչ. ՟Ջ՟Ե։)


Մատուցական, ի, աց

See full entry →

adj.

presentable.

NBHL (1)

Ո՛րպէս մարդ յաշխարհ գայցէ առժամագիւտ մատուցական՝ անմատոյց էականին նմանութեամբ. (Ագաթ.։)


Մարդախնդիր

See full entry →

adj.

searching, or in search of men.

NBHL (1)

Խնդրօղ զմարդիկ. կարգեալ ի գիւտ հոգւոց մարդկան.


Մարթանք, նաց

See full entry →

s. adv.

stratagem;
means, experient, resource, remedy;
skill, art, ability, cleverness, mastery;
—նօք, ingeniously, cunningly.

NBHL (1)

στρατηγία (ճարտարութիւն ի զինուորութեան). stratagema ἑπιστήμη scientia, peritia, ars, astutia. Հնարք. հայթհայթանք. ճար. ելի աղագ. ճարտարութիւն. արուեստ. գիւտ հնարից ի մարտի. վարպետութիւն, խելք.


Մարթուն, թնոց

See full entry →

adj.

ingenious, clever, skilled;
cf. Մարթ.

NBHL (1)

Հնարագիւտ. ճարտար. հայթայթիչ. հանճարեղ. ... որպէս եւ ՉՄԱՐԹՈՒՆ, անհանճար, տգէտ. անփորձ.


Մարտիրոսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

martyrdom.


Մերախոհ

See full entry →

adj.

conformable to our ideas.

NBHL (1)

Մերախոհ ունակութեամբ զգիւտս իմաստից քերթողականացն բերելով ի դէմս լաւին եւ անլաւին. (Երզն. քեր.։)


Հոսանուտ

See full entry →

adj. fig. s.

flowing, running, fluid;
transitory, transient;
fluid;
ելեկտրական — electric fluid.

NBHL (1)

Այսչափ շահք օգտից ի զղջմանէ արտասուաց, որ շարժեն զբարս հոսանուտս ի գիւտս փրկութեան. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։)


Ձեռնթափ լինիմ

See full entry →

sv.

to draw back one's hands, to withdraw from, to abandon, to forsake entirely;
to extend one's empire, to conquer, to dominate;
— յամենայնէ, to abandon all, to throw the helve after the hatchet;
to venture the saddle after loosing the horse.

NBHL (1)

Եւ ինքն ձեռնթափ լեալ ի գիւտս աշխարհաց բազմաց՝ զամենեսեան յանձանձէ։ Կուսակալք եւ կողմնապահք իւր ձեռնթափ լինին յաղթութեամբք մեծաւ յամենայն կողմանս. (Յհ. կթ.։)


Ձէթ, ձիթոյ, ով

See full entry →

s.

olive-oil;
oil;
olive;
կթել —, to gather olives.

NBHL (1)

Ի բուսաբեր ձիթոյ, զոր շուշմայ անուանեն։ Զայն ինչ ձէթ, որ գիւտ է յաշխարհն. (Շ. թղթ.։)


Մագաղաթ, ից

See full entry →

s.

parchment;
scroll.


Մանկագոյն

See full entry →

adj.

youngest, younger, minor, under age.

NBHL (1)

Մանկագոյն քան զդրախտն՝ գինըմպութիւն. քան զօրէնս երիցագոյն՝ պահք։ Ոչ մանկագոյն գիւտս հարցն է գանձս այս. (Բրս. պհ. ՟Ա։)


Ներս, ի ներս

See full entry →

adv.

in, within, inside;
cf. Ներքս.

NBHL (1)

Ի ներս անկեալ թշնամութիւնս։ Էած ի ներս զնոր աւանդութեանցն գիւտս։ Այն՝ որ երկրորդ կամօք աստուծոյ եմուտ ի ներս. (Լմբ. ատ. Լմբ. սղ. Լմբ. ովս.։)


Նշանալոյծ

See full entry →

s.

diviner, astrologer, augur.

NBHL (1)

Երազագէտք, նշանալոյծք, երազադատք, բախտագիւտք։ Կոչեաց զանտիփանտոս, որ յայնմ ժամանակի հռչակաւոր նշանալոյծ էր։ Յղեալ կոչեաց զնշանալոյծս. (Պտմ. աղեքս.։)


Նշմար

See full entry →

s.

mark, trace, sign, vestige, indication;
— գեղոյ, some remains of beauty.

NBHL (1)

Ոմն՝ եւ ազդմունք իւր, ոմն՝ եւ նշմարանք իւր։ Ոչ կրին նենգութիւնք, եւ ոչ նշմարանք մթութեան։ Յորս չիք ինչ նշմարանք եւ կամ գիւտք խաւարի. (Նար. ՟Զ. ՟Ժ՟Ե. ՟Հ՟Ա։)


Նորահնար

See full entry →

adj.

newly invented, modern, fashionable.

NBHL (1)

Նորոգ հանրեալ. նորագիւտ. նորագործ. նորաձեւ.


Նորաձեւ

See full entry →

adj. s.

new-fashioned, innovated, newly found out or invented;
modish, capricious, fantastical;
—ք, fashion, mode, novelty;
նորաձեւս առնել՝ ձեւել՝ մուծանել, cf. Նորաձեւեմ.

NBHL (1)

καινότμιτος, καινότερος novus, insolens. Որ ինչ է նոր ձեւով, անսովոր, անկարգ. նորակերպ. նորագիւտ. նորահնար. նոր եւ վայելչազարդ.


Նորիմաց

See full entry →

cf. Նորահնար.

NBHL (1)

Նո՛ր իմացեալ կամ խորհեալ. նորահնար. նորագիւտ. նորաձեւ.


Նորօրէն

See full entry →

adv. adj.

in a new, unheard of or extraordinary manner, prodigiously;
unheard of, extraordinary.

NBHL (1)

Նորօրէն անձրեւեալ հրածին ամպովք ըստ նորագիւտ հրոյ ցանկութեանն. (Գր. հր.։)


Շահաւետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

utility, profit, fruit, advantage.

NBHL (1)

Զգիւտս շահաւետութեան եւ զբարօրութեան։ Առլցեալք ի սորայն են շահաւետութենէ։ Ամենազան շահաւետութեանց մայրաքաղաք։ Զայսչափ շահաւետութիւնս մատուցանէ (նաւաստութիւնն). (Պիտ.։)


Շահաւոր, աց

See full entry →

adj.

profitable, advantageous, useful, fruitful, lucrative, interesting.

NBHL (1)

Զշահաւոր եւ զօգտակար երախտիսն յորդորեսցէ։ Ի շահաւոր գիւտս եւ ի փրկութիւն մերձաւորին եւ հեռաւորին. (Յճխ. ՟Գ. ՟Ե։)


Ողջոյն, ջունի

See full entry →

s. adj. adv.

salute, salutation, greeting, compliments, kind regards;
health, state of salubrity;
all, entire, whole;
entirely, wholly, completely;
— հրաժարական, leave-taking, adieu, farewell;
— տալ, to salute;
to compliment;
հարցանել զողջունէ, տեսանել զ— ուրուք, to salute affectionately, with kind expressions;
հարցանել զողջունէ ուրուք, to ask news of;
տալ — հրաժարական, to take leave;
to say good bye, farewell;
—, — քեզ, — ընդ քեզ, good morning ! good day !
— իցէ քեզ, how do you do ? how are you ?
— է, very well;
— է քեզ, is all well with you ?
— է, do you bring good news ?
— է, health, peace, prosperity;
— քեզ տունդ իմ սիրելի, — քեզ երկիր ծննդեան, fare well sweet home ! adieu my native land ! adieu !.


Ողջունաբեր

See full entry →

adj.

bearing a salutation or good news;
— թուղթ, letter, epistle.


Ոսկիակուռ

See full entry →

adj.

made of gold;
— զգեստ, brocade.


Մտաւոր, աց

See full entry →

adj.

intellectual, intellective, spiritual;
intelligent, clever.

NBHL (1)

Մտաւոր եւ քաջ այրն վահան։ Ականաւորք ի խորհրդի, մտաւորք եւ իմաստնագիւտք։ Ո՛վ անմիտդ ի մտաւորաց. (Փարպ.։ Նար.։)


Մրրկածին

See full entry →

adj.

causing or producing tempests;
cf. Մրրկաբեր;
նշանք —ք, prognostics, signs which usher in the storm.


Մօտիմ, եցայ, եա՛ց, եցի՛ր

See full entry →

vn.

to approach, to approximate, to come, go or draw near, to be near.


Յամր

See full entry →

adj. adv.

tardy, slow, long;
sluggish, dull;
slowly, tardily, leisurely;
sluggishly.

NBHL (1)

βραδύς tardus, segnis, lentus σπάνιος rarus βραδέως tarde, sero, segniter, cunctanter . (ի Յամ. եւ Ամ. ամանակ) Այն՝ որ յամէ կամ ժամանակ ծախէ շատ ի շարժման. մեղմընթաց. դանդաղ. տարտամ. անագանեալ. եւ Ցանցառ. դժուարագիւտ. եւ Անագան. յամով. յապաղմամբ. յերկարելով. ուշ, ծանտր,


Յայտնի, նւոյ, նեաց

See full entry →

adj. adv.

evident, clear, manifest, notorious, recognisable, obvious, explicit, apparent, palpable, visible;
cf. Յայտնապէս;
— է, it is clear, it is evident, that is of course;
— լինել, to be manifest, to appear;
— առնել, to manifest.


Որսամ, ացայ, ացի

See full entry →

va. fig.

to chase, to hunt, to go a hunting or shooting, to shoot;
to try or endeavour to win or to seduce, to wrap up or involve in snares, to surprise, to entrap;
— հաւս, to fowl;
cf. Ձուկն;
աղուէս —, to hunt a fox;
— զհոգիս, to prey upon souls;
— զոք, to catch or entrap a person, to insnare;
to captivate, to win;
to entice, to attract, to allure, to flatter;
— զսիրտ ուրուք, to gain a person's heart;
— զոք բանիւ, to win a person with fair speech;
— ինչ բանս ի բերանոյ ուրուք, to entangle a person in his own words;
— զյաջողութիւն աւուրց, to watch the propitious moment or favourable occasion;
— փառս կամ պատիւս, to go in search of honour or glory.

NBHL (1)

Զամենեսեան որսալ յանգիւտ կորուստն. (Եղիշ. ՟Դ։)


Ուղեւոր, աց

See full entry →

s.

traveller;
passenger;
ի ձեւ —ի, in travelling trim.

NBHL (1)

Անգիւտ կորստեանն ուղեւոր կացուցանէ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Ուղղակի

See full entry →

adj. adv.

right;
rightly, directly;
correctly.


Շարայարեմ, եցի

See full entry →

va.

to reunite, to join together;
to continue, to join, to add.

NBHL (1)

Զանդամսն ժողովելով, զիա՛րդ եւ հնար իցէ՝ շարայարել։ Ի գիւտ թղթոցն ընթացեալ կղէմ, եւ որպէս եդիտ՝ շարայարեաց։ Շարայարեալ եւ հիւսեալ առ միմեանս գեղեցիկ յարմարութեամբ. (Նիւս. մկ. բեթղ.։ Ոսկ. հռ.։ Գր. տղ.։)


Շնորհալից

See full entry →

adj.

full of grace, most graceful;
gracious, handsome, fine, beautiful, charming, genteel, fair.


Շրջադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

surrounding, enclosure.

NBHL (1)

Հայեա՛ ի յանզերծ վտանգիցս շրջադրութիւն։ Որ յայսքանեացս շրջադրութիւն զանակնկալն գիւտ նշանակեցեր։ Սանձարկու լեզուի, շրջադրութիւն շնչոյ, կացուցիչ հագագի։ Իբր զընդարձակ ծոց արարածոց, եւ երկրի՝ արեգականն շրջադրութեան. (Նար. ՟Խ. ՟Կ՟Գ. ՟Զ. եւ Նար. խչ.։)


Շքեղացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to decorate, to adorn, to beautify, to embellish;
to honour, to glorify.


Ոխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Ոխ;
revenge;
wrath, anger, indignation.


Շողամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to shoot or throw out rays, to beam, to glitter, to shine, to twinkle, to scintillate, to blaze, to flame, to flash, to glitter, to gleam, to sparkle.


Պատուական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

honourable, respectable, estimable, venerable;
precious, rare, excellent, exquisite;
noble;
հայր —, Reverend Father;
—ք, noblemen, nobility, principal persons;
առ — ս ունել զոք, to hold or have in honour;
— ամենայն ժողովրդեան, respected by all people.

NBHL (1)

ՊԱՏՈՒԱԿԱՆ. τίμιος, πολύτιμος, πολυτελής pretiosus, sumtuosus. եւս՝ Մեծագին. սակաւագիւտ. մեծածախ գնոջ, սուղ. փահալը.


Պատրաստաբան, ից

See full entry →

adj.

apt at a reply, ready witted.

NBHL (1)

Որում տայր քրիստոս իմաստ շնորհալից՝ պատրաստաբան՝ աջողակ ի գիւտ խոհականութեան՝ ձայնարձակութիւն պատուեալ խօսիւք. (Փարպ.։)


Տրամադրութիւն, ութեան

See full entry →

s. gr.

dispositio;
class of verbs.

NBHL (1)

Ի գիւտս իմաստից տրամադրութեանց. (Արծր. առջբ։)


Վերաբերութիւն, ութեան

See full entry →

s. med. rhet.

elevation, rise, ascension;
presentation, offering, Anaphora;
relation, reference, regard;
eructation, vomiting;
anaphora;
— ունել, to be in correspondence or relation with.


Փոխ, ոց, ից

See full entry →

s.

loan, borrowing;
anthem, response, antistrophe, antiphon;
— առ —, —ն ի —, by turns, reciprocally, alternatively, mutually;
խնդրել —, to ask in loan;
— տալ, to lend, to make a loan;
— առնուլ, to receive as a loan, to borrow;
ընդ —ս մտանել, to be overburdened by loans, to be obliged to beg;
—ով կեալ, to live upon trust, or upon credit.

NBHL (1)

Հանգանակօք եւ փոխովք մի աղքատանար։ Բաղումք իբրեւ զգիւտս համարեցան զփոխ, եւ աշխատ արարին զօգնականսն իւրեանց (այսինքն զփոխատուս ). (Սիր. ՟Ժ՟Ը. 33։ ՟Ի՟Թ. 4։)


Փոխատրեմ, եցի

See full entry →

va.

to restitute, to requite, to recompense;
cf. Փոխադրեմ.

NBHL (1)

Մեսրոբայ փոխատրելով զհայերէն աթութայսն ըստ անսայթաքութեան սիղոբայից հելլենացւոց. (Խոր. ՟Գ. 33.) այսինքն վերածելով ի նոյն կարգ այբուբեանական՝ ըստ անվրէպ համեմատութեամբ տառադարձութեամբ. կամ բացատրելով զայբուբենս մեր նորագիւտս՝ հնչմամբ վանկից նաեւ տառիւք յունաց։


Տարօրէն

See full entry →

adj. adv.

unreasonable, unlawful, illicit, iniquitous, wicked;
unlawfully, illegally, unjustly, contrary to equity, iniquitously, wickedly.

NBHL (1)

Նոր օրէնսդրութեան, եւ տարօրէն հանճարոյ գիւտ. (Սարկ. հանգ.։)


Սակաւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to lessen, to grow less, to diminish, to decrease, to be reduced.


Վտարանդի, նդւոյ, նդեաց

See full entry →

cf. Վտարանդիկ.

NBHL (1)

Համօրէն զբոլոր երկիրս հայոց արկանէր ընդ անհանդուրժելի վտարանդիւք. զի վախճանեաց զգիւտ արծաթոյ ի յերկրէս. (վասն որոյ զմարդիկ առնոյր ի տեղի դրամոյ) (Ղեւոնդ.։)