to grumble, to murmur, to complain, to cry out, to quarrel.
· Calfa
γογγύζω (լծ. գանգատել) murmuro, mussito, musso, obmurmuro καταλαλέω obloquor. որ եւ ՏՐՏՆՋԱԼ. Տրտունջ առնել. (իբր ընդ ունչս տրտմել կամ տռտռալ) քրթմնջել. շշնջել. մրմնջել տժգոհութեամբ. գանգատ ունել. բողոքել. չարախօսել զանձանց եւ զիրաց՝ որ չիցեն ըստ հաճոյս անձին. տռտռալ. մրմռալ. գանկըտիլ.
bundle, bunch;
— խոտոյ, truss, bottle;
— փայտի, faggot, bundle of wood;
— մագնիտական, pencil of magnetic rays;
առնել տրցակ or տրցակեմ, to truss, to tie in a bundle, to bottle, to bind up in faggots.
· Calfa
Խուրձ. կապոց խոտոց՝ եղեգանց՝ գաւազանաց եւ այլոց իրաց. իբր δέσμα, σύνδεσμος, φάκελλος, φακελλίδιον fasciculus.
cf. Տօնապատճառ.
· Calfa
Ցանկացօղ եղեալ իմ այս տօնանամակացս՝ լցեալ հոգեւոր գանձիւք եւ երկնային մանանային. (Տօնակ. յիշատ.։)
chief of a feast or solemnity;
chairman of a banquet, host, inviter.
· Calfa
Այլ ուրուք եկելոյ, որում ի յառաջնումն տեղւոջ բազմել (առ) տօնապետին պարտ երեւի. (Կիւրղ. գանձ. ՟Ի՟Զ։)
my master, my lord;
master, doctor.
· Calfa
Րաբուն հանճարոյ՝ տեսութեան մերոյ՝ անթարգմանելի խորոցդ աստուծոյ. (Նար. գանձ հոգ.։)
rabbi, master, doctor, instructor;
—նեաց պետ, chief-rabbi.
· Calfa
Րաբունւոյդ բարւոյ։ Րաբունւոյն ի քեզ բնակեալ։ Րաբունեացն պետ, եւ ձիր իմաստից՝ տէր յիսուս քրիստոս. (Ժմ.։ Մագ. խլ։ Նար. գանձ խաչի.։ Րաբունին էից ի քէն ծնանի. Գանձ.։)
cf. Խրախճան.
· Calfa
Րախճան՝ պատճառ հաշտութեան տեառն անսկզբան ընդ ծառայն սխալական՝ նշանդ խաղաղութեան։ Րախճան պերճալի, կոչումն ընտանի. (Նար. խչ. եւ Նար. գանձ եկեղ.։)
to assemble, to reunite;
to beseech, to beg;
to drive away.
· Calfa
Րոտել վերստին զմերժեալսն առ ի քէն։ Րոտել զմարմինս մեր ի մի շաւիղ ընտրութեան հոգւոյ. (Նար. գանձ.։)
dry, arid;
terra firma, continent, mainland;
— կղզի, peninsula;
— երկիր, dry land;
հաց —, dry bread;
— փայտ, dry wood;
— աչօք, with tearless or dry eyes;
զ— ծարաւոյն շիջուցանել, to quench or allay thirst;
յածիլ ընդ ծով եւ ընդ —, to scour sea & land;
անցանել ընդ —, to pass dry-footed, dry-shod;
ելանել or իջանել ի —, to land, to go ashore or ou shore;
հասանել ի —, to reach the shore;
— երթալ, անցանել, to travel by land.
· Calfa
Ցամաք փայտ։ Ցամաք աղբիւր. (Անյաղթ բարձր.։ Կիւրղ. գանձ.։)
night;
— or զցայգ, nightly, by night, during the night;
զ— եւ զցերեկ, night & day, day & night;
by night & by day.
· Calfa
Ցայգ ցաւագին՝ երկուց վտանգից, մինն լալոյ, եւ միւսն մահու։ Զգիշերոյն աղօթքն եւ ցայգոյ (մօտ յայգանալ) ի ձիթաստանեաց լերինն առանձինն մատուցանէր. (Նար. լ։ Կորիւն.։)
ՑԱՅԳ. մ. Մինչեւ ցայգ. մինչեւ յայգանալ առաւօտու. գիշերայն. զցայգ.
desirable, to be wished for, longed for, much sought after, amiable, dear;
— պարզութիւն, amiable simplicity;
— է ինձ, I desire, I wish for, I would that, I dream of nothing but;
· Calfa
to desire, to wish, to envy, to covet, to long for;
to desire inordinately, to covet greedily.
· Calfa
mistress, Mrs, dame, lady;
princess, queen, empress;
վիկտորիա տիկնանց —, Queen Victoria;
— մանկամարդ, young lady, miss, damsel;
— երկնից, queen of heaven, moon;
— վանաց, superioress, abbess.
· Calfa
Ո՞ր տիկինն իցէ, եւ կամ ո՞ր նաժիշտ։ Տիկնայք փափկասունք հայոց աշխարհին։ Հանդերձ գանձիւքն, եւ տիկնաւն փառանձեմաւ։ Եզեր տիկին հայոց մեծաց. (Եղիշ.։ Խոր.։ Շ. տաղ.։)
type, model, example, pattern;
manner;
figure, image, form;
expression;
style;
impression, stamp, print, mark;
edition;
—ք կերպարանաց, feature, lineament, character;
—ք մեռելոց, phantom, ghost, shadow;
— կերպարանաց բանից, style;
այսու տպով, in this manner or way;
ի —, similar, like, conform, in the form of;
վաթսներորդ —, sixtieth edition;
բերել զ— ուրուք, իրիք, to be like, to resemble, to have likeness to;
hymen, the virginal membrane.
· Calfa
Տիպք կոնքացն յառաջ բերելով զմարգարիտն։ Ոչ կիզուն փայլատակունքն զտպացն մարմին։ Թաքեաւ իբրեւ յարգանդի ի խորշ տպի. (եւ այլն։ Եփր. աւետար.։)
Մարմնոյն են ձեւք եւ տիպք՝ նստել եւ յառնելն. (Կիւրղ. գանձ.։)
betraying one's master, faithless, traitorous, treacherous, false.
· Calfa
Յօտարի անուն խրախուսեն իբրեւ զտիրադրուժս։ Տիրադրուժք յիւրեանց կուռս ձուլածուին երկիրպագանէին։ Պաշտօնեայս տիրադրուժք էին։ Ի բերանոյ տիրադրուժն փիսակայ. (Եզնիկ.։ կորիւն։ Նար. ՟Է։ Երզն. մտթ.։ Բուզ. ՟Գ. 20։)
to make oneself master of, to become master, to rule, to dominate, to govern, to have dominion over, to sway;
to pass under the dominion.
· Calfa
Տիրանայ ամենայն գանձուց առն իւրոյ. (Եփր. աւետար.։)
to render or make master, to cause to rule or govern;
to authorize, to empower;
to effectuate, to fulfil.
· Calfa
Տիրացուցանէ (կամ տիրեցուցանէ) ի վերայ ազգին զեղբայրն սաթինկան։ Տիրացոյց զհազարապետս իւր ի վերայ ամենայն գանձանակին։ Անվայելուչ եւ զմամոնայն տիրացուցանել ինքեան, եւ պաշտել։ Զօրք սատանայի, զոր կամաւ եւ ախորժելով քեզ տիրացուցեր. (Խոր. ՟Բ. 49։ Մծբ. ՟Ժ՟Թ։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Թ։ Մաշկ.։)
the blessed Virgin;
mistress or lady;
քաղաք —, capital.
· Calfa
Ո՛վ ամենասուրբ արարչընկալ տիրուհի։ Տիրուհի անարատ մեյր տեառն։ Խնդան ծննդեամբ տիրուհոյն։ Կուսին տիրուհւոյ։ Ի գոյժ հրաժարման տիրուհոյն. (Նար.։ Շար.։ Շ. գանձ.։)
feebly, faintly, slightly.
· Calfa
Դադարեսցէ տկարաբար ի ներքս բերեալ մտախոհութեանց։ Որ տկարաբար յաղթի ի մարմնաւորաց։ Աղքատաբար եւ տկարաբար ունէին նոքա զքրիստոս. (Կիւրղ. գանձ.։ Լմբ. սղ.։ Եւս. պտմ. ՟Գ. 27։)
to lose strength, to become weak, to be weakened, to decay;
to become infirm, unwell, indisposed, poorly, to fall sick;
to be incapable, unable;
to have the weakness to;
to be scandalized;
— ի հաւատս, to be of little faith;
որում —նայ եւ ոչ ինչ, nothing is impossible with Him.
· Calfa
Թէ տկարասցին ոմանք իմանալ զորդւոյ ծնունդն։ Հեզ լինել տկարանան։ Տկարանայր եկեղեցին ամփոփել զնոսա. (Կիւրղ. գանձ.։ Լմբ. ատ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
weakness, debility, imbecility, infirmity;
languor, extenuation;
impotency;
indisposition, sickness;
fragility;
cf. Տկարամտութիւն;
— ածել or արկանել զաստուծով, to accuse God of weakness.
· Calfa
Ուղէշ մի տնկոյ, կամ ծղօտ մի եղեգան. զամենեւին տկարութիւն փայտին՝ նմանեցուցանէ այսոցիկ անուանց. (Շ. բարձր.։)
infant, baby, child;
stripling, youth, lad;
simple-minded, innocent;
novice, ignorant;
— մանուկ, little child.
· Calfa
to be or become a child;
to behave as a child;
to act the child;
to grow or become young again.
· Calfa
ՏՂԱՅԱՆԱԼ. Մատաղանալ. առուգանալ.