Definitions containing the research արուեստ : 601 results

Թուական, ի, աց

adj. s.

numeral, numerical;
date;
epoch;
era;
դնել զ—, to put the date, to date;
—աւ, dated;
ան-, undated;
—ն, arithmetic.

· Calfa

NBHL (2)

Թիւ կատարեալ, ըստ թուականն արհեստից։ Թւական կարգի կարօտի։ Թուական արուեստաւորք (թուաբանք). (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. ել.։)

ԹՈՒԱԿԱՆՆ. գ. ἁριθμητική arithmetica, ars numerorum, et numerandi Ըստ յն. ոճոյ, (զօրութեամբ իմանալով զբառն արուեստ,) Թուաբանութիւն. արուեստ համարողութեան. եւ Թիւն. հաշիւ.


Կարթեմ, եցի

va. fig. vn.

to fish with a hook or line, to angle;
to allure, to entice;
to decoy, to inveigle;
to change one's direction, to turn out of one's way, to deviate, to swerve.

· Calfa

NBHL (1)

Արջք պատեն ոտիւքն արուեստապէս կարթելով. (Փիլ. լիւս.։)


Կարուակ, աց

s.

shoe-maker;
cobbler;
կրպակ —ի, -'s shop, workshop, cobblers stall.

· Calfa


Կարուակութիւն, ութեան

s.

boot & shoe-making, shoe-maker's calling.

· Calfa

NBHL (1)

Անխնամութիւն կարուակութեանն ոչ եւս ի բարի, այլ յոչ բարի զարուեստն մակացոյց. (Անյաղթ պերիարմ.։)


Կաւագործ, աց

s.

potter;
brick-maker;
bricklaying, brickwork, masonry;
ի —ի կալ, to make bricks.

· Calfa

NBHL (1)

Կաւագործք եւ ոսկեգործք՝ ըստ իւրեանց արուեստին զբեկեալն անօթ վերստին ստեղծանեն. (Սկեւռ. եւ Գէ. ես.։)


Կել

s.

fraud, deceit, trick, cunning.

· Calfa

NBHL (1)

Հարցին ընդ աղուէսն, թէ քանի՞ կել եւ արուեստ գիտես. նա կըկզեցաւ, եւ ասէ. հազար կել եւ արուեստ գիտեմ. (Ոսկիփոր.։)


Համանուն, նուանց

adj. s.

cf. Անուանակից;
name-sake.

· Calfa

NBHL (1)

Ինքնեղ նաւահանգիստն (գովելի) քան զայն՝ որ յարուեստիցն, համանուն ունելով կոչումն. (Պիտ.։)


Կօշկագործութիւն, ութեան

s.

boot or shoe-making, shoe-makers calling.

· Calfa

NBHL (1)

Գործելն կամ կարելն զկօշիկս. ըստ յն. արուեստ կօշկաց.


Կօշկակար, աց

s.

boot-maker, cord-wainer, boot & shoe-maker.

· Calfa

NBHL (1)

Սոյնպէս եւ ամենայն արուեստք, եթէ կօշկակար իցէ, կամ ոստայնանկ, եւ կամ այլինչ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 16։)


Կօշկաձեւ

adj.

hoot-shaped.

· Calfa

NBHL (1)

Օդ ոտիցն կօշկաձեւ արուեստաւորեալ. (Արծր. ՟Գ. 3։)


Կենարար, աց

adj. s. bot.

vivifying, vivifical;
Saviour, Redeemer;
chamœdrys

· Calfa

NBHL (1)

Արարչին կենարար արուեստիւք։ Կենարար երանութեամբքն։ Ի կենարար խրատսն. (Յճխ.։)


Կենդանագրութիւն, ութեան

s.

painting;
zoo-graphy.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այլոց արուեստագիտացն ի կենդանագրութեան եւ ի պատկերս. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Կենդանակերպ, ից

s.

sign of the zodiac;
— պատկեր, portrait.

· Calfa

NBHL (1)

Կենդանակերպ ծաղկամամբքն՝ արուեստիւ պատկերագրեալ. (Նիւս. ի թէոդոր.։)


Պատիր

adj. s.

deceiving, captious, false, deceitful, fallacious, delusive, sophistical, feigned, dissembled, concealed, artificial, illusory, vain;
seducing, untrue, lying;
—ք, deception, deceit, fraud, cheat, illusion, delusion, vanity, sophistry, feint, error, falsehood, lie;
cunning, craft, wile;
ի —ս արկանել, to deceive, to gull, to dupe, to lead into error.

· Calfa

NBHL (2)

Իւրովք պատիր արուեստիւք։ Հոգք աշխարհիս ծարացուցանեն զմիտս մարդկան ի պատիր զբօսանաց. (Վեցօր. ՟Դ. ՟Ե։)

Զբաղեալ էին յարուեստ ձկնորսութեանն, որ քաղցր եւ պատիր է քան զամենայն. (Շ. մտթ.։)


Պատկանաւոր

cf. Պատշաճ.

· Calfa

NBHL (1)

Երաժշտականութիւն՝ ցոյց մարդկան արուեստի է, ի ձեռն որոյ պատկանաւորն նուագ ձայնի կենդանեաց եւ շնչաւոր գործեաց կազմին հնարիւք հանճարոյ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 3։)


Պատկերագործութիւն, ութեան

s.

painting;
sculpture.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ինչ ընդ գործովք արուեստին անկաւ (ի կռել զկուռս) բայց միայն գայլախազն (ազատ) մնաց ի պատկերագործութենէ. (Մեկն. ղկ.։)


Պատկերակերպ

adj.

painted;
— նկարագիր, portrait, likeness.

· Calfa

NBHL (1)

Արձանս պատկերակերպս ի քարանց եւ ի փայտից ի ձեռն արուեստից նիւթեն. (Վրք. ոսկ.։)


Պատուակից, կցի, կցաց

adj.

equal in honour or rank.

· Calfa

NBHL (1)

Բնաւորեալ է ախտ նախանձու՝ առ պատուակիցս եւ համարուեստս միշտ բուսանել. (Սկեւռ. լմբ.։)


Պատուասիրեմ, եցի

va.

to covet, to be ambitious of, to seek glory, fame or distinction;
to make it a point of honour to, to treat generously or honourably, to oblige;
to honour, to glorify;
to compliment.

· Calfa

NBHL (1)

Յուսային ... պատուասիրել իմով ամէնիմաստ արուեստիւս. (Խոր. ՟Գ. 68։)


Պատրաստաբար

adj.

promptly, readily, eagerly, with great alacrity.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձրաձայն կարկաչիւք զերկրագործսն ... Իւրաքանչիւր արուեստից պատրաստաբար յարդարէին. (Լաստ.։)


Պատրողական, ի, աց

adj.

cf. Պատրող;
seductive, flattering, fawning.

· Calfa

NBHL (1)

Պատրողական յաչս կերպարանեալ արուեստիւք ստօք։ Պատրողական Նշանօք. (Զքր. կթ.։ Տօնակ.։)


Կատակերգութիւն, ութեան

s.

comedy;
— յօրինել, to write -;
— խաղալ, հանդիսացուցանել, to act a play, to represent plays;
— իմն է, it is but a farce.

· Calfa

NBHL (1)

Ատեցօղք արուեստից եւ վարդապետական բանից, եւ սիրօղք վաչառաց եւ կատակերգութեանց. (Խոր. ՟Գ. 68։)


Պաճարանք, նաց

s.

the gaining or procuring one's livelihood;
subsistence, maintenance;
food, victuals;
means, way, remedy, expedient.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կարացեալ հերքել զօրութեամբ՝ արուեստիւ պաճարանս գտանէր. (Ոսկիփոր.։)


Պաճարեմ, եցի

vn.

to provide, to get, to come by;
to try, to endeavour, to remedy, to find means;
— զկեանս, to earn one's livelihood, to provide where with to live.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կարացեալ հերքել զօրութեամբ՝ արուեստիւ պաճարէր նոցա. (Ոսկիփոր.։)


Պաճարիմ, եցայ

vn.

cf. Պաճարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կարացեալ հերքել զօրութեամբ՝ արուեստիւ պաճարէր նոցա. (Ոսկիփոր.։)


Պաճոյճ

adj. s.

adorned, beautified, set off, decked, elegant;
jewel, trinket;
cf. Պաճուճան.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմակատար նիւթ, եւ պաճոյճ արուեստ. (Բրս. ծն.։)


Պաճուճազարդ

adj.

bedizened, bedecked;
adorned, embellished;
studied, affected, finical;
emphatic, elegant, pompous.

· Calfa

NBHL (1)

Պաճուճազարդ բանիւ արուեստախօսեալ. (Խոր. հռիփս.։)


Պայծառաբան, ից

adj.

speaking brilliantly or eloquently.

· Calfa

NBHL (1)

Որք առ խաբէութիւն պատրանաց լսելեաց գեղեցիկ արուեստակեալ ստեղծուածս ի միասին անկեալ թուեցան առ անուանցն իրս պայծառաբանք երեւեալ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Պանծացուցանեմ, ուցի

va.

to praise, to vaunt, to glorify, to sing the praises of, to extol, to cry or preach up, to exalt, to flatter, to laud, to commend.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ուժով փորձեցին զայս նախախնամութիւն (բժշկական արուեստի) պանծացուցանել յաշխարհի. (Պիտ.։)


Ջրաղացապան

s.

miller.

· Calfa

NBHL (1)

Ջրաղացպանք փորձ լիցին արուեստի ամենայն կազմածոյ. (Մխ. դտ.։)


Սահման, աց

s.

bound, term, circumscription;
bounds, limits, confines, frontier, borders;
extremity, sphere;
definition;
statute, rule, regulation;
decision, determination;
jurisdiction, extent;
department;
neighbourhood, district, provinces;
—ք, outskirts, suburbs;
—ք հակատոյ, articles of faith;
— երկրի, կալուածոց, landmark;
— հատանել, to fix the boundaries of;
յարդար —ս ամփոփել զիմն, to reduce to its proper limits;
— դնել, to bound, to fix bounds to, to limit, to end;
— դնել անձին, to propose, to deliberate, to resolve;
երդնուլ արդումն —աւ, to bind oneself by an oath;
անցանել ըստ —, to overstep, to pass the limits or boundaries;
—աւ ասել, to say briefly;
յաղետալի — հասուցանել, to reduce to a deplorable state;
cf. Զէն.

· Calfa

NBHL (1)

Առ սահմանն ախաքն ամբոխեն։ Ոչ յանարուեստութեան արհեստի սահման։ Ոչ արարողականք չարին սահմանք եւ զօրութիւնք են, այլ անզօրութիւն. (Դիոն. ածայ.։)


Պարունակեմ, եցի

va.

to surround, to encompass, to encircle;
to comprehend, to contain, to enclose, to embrace.

· Calfa

NBHL (1)

Արուեստն պարունակէ զգործ արուեստաւորին. (Եւագր. ՟Ի՟Թ։)


Պարտիմ, եցայ

vn.

to be conquered, to have the worst of it;
յապշութիւն —, to be confounded, astounded, astonished, surprised;
պարտեցաւ պատերազմն, a part was subdued.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտէիր՝ զնաւաստութիւն աստուածային եւ մարդկային արուեստ ասել. (Պիտ.։)


Պարտիմ, տէի

vn.

to owe, to contract debts, to become indebted, to be bound;
to be obliged, beholden to;
ought, must.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտէիր՝ զնաւաստութիւն աստուածային եւ մարդկային արուեստ ասել. (Պիտ.։)


Սափասուտ

adj.

quite false, untrue, lying.

· Calfa

NBHL (1)

Քաւդեայքն պնդեալ էին, թէ մեռանի թագաւորն. եւ նա ոչ մեռաւ. զի յամօթ լիցի սափասուտ արուեստագիտութիւնն. (Եզնիկ.։)


Սեթեւեթեմ, եցի

va.

to dress up, to trim or trick out, to bedizen, to bedeck, to embellish, to ornament;
to paint, to plaster.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԵԹԵՒԵԹԵԼ. Պաճուճել. պճնել. արուեստակել. հայթայթել. յարդարել. յերիւրել. եւ Փերեւեթել.


Պէտ

cf. Պէտք;
— առնել, to take care, to care, to do the needful or necessary;
— լինել, to be necessary;
ո եւ — whoever, whosoever;
որչափ —, as much as you will or wish;
v. imp. — է, it must be, it is necessary;
չէ —, it need not be, it is unnecessary;
չեն ինչ ինձ — աղօթք, I do not want prayers;
ինձ ոչ է — զայնմանէ, I care not about.

· Calfa

NBHL (1)

Հասումն գիտութեան, որում պէտ եղեւ գոլ արուեստից սկիզբն. (Փիլ. լիւս.։)


Պղնձագործ, աց

s. adj.

coppersmith, brass-founder;
brazier, tinker;
copper, bronze.

· Calfa

NBHL (1)

Պղնձագործ եւ երկաթագործ ի խնամենալն՝ արուեստիւ ճոխաբանէին. (Մխ. առակ.։)


Ջլաձիգ

adj.

convulsive;
— լինել, to have the nerves strung, to have fits.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սքանչման յարուեստագիտէն, այն որ ըստ երկնին է անտեսիլ բանին՝ ջլաձիգ լինել բնաւորեցաւ. (Փիլ. ել. ՟Բ. 81։)


Ստուգաբանութիւն, ութեան

s.

truthfulness, veracity;
etymology.

· Calfa

NBHL (1)

Ստուգաբանութիւն է լուծումն փաղառութեանց ի կատարեալ սեռ նախատիպ բառիցն։ Ստուգաբանութեան ձեւք են երեք. յիրէն, յարուեստէն, եւ ի ձայնէն. եւ յարացոյց առաջնումն՝ սափոր (որպէս թէ սափոր). երկրորդին՝ փայտատ (իբր հատ), եւ երրորդին՝ ճնճղուկ (որ ձայնէ ճը՛ն ճը՛ղ). (Երզն. քեր.։)


Սրբաբանեմ, եցի

va.

to sing the Trisagium, to sanctify, to hallow, to laud.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ սրբաբանեցաւ ի նշանագրութենէն քերթողական արուեստիւ ի յապահով անապատս. (Լմբ. յիշատ. յայտն.։)


Սքանչելագործեմ, եցի

vn. va. to do wonderful things, to work miracles;
to do miraculously or wonderfully well.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս ո՞յր իրիք այսոքիկ սքանչելագործեալք լինէին։ Տեսաք տէր զբազում նշանս եւ զարուեստս աստուածապէս ի քեզ (այսինքն քեւ կամ ի քէն) հրաշագործեալ։ Հաստատեալք ի նշանացն գնացին, որ առժամայն սքանչելագործեցան. (Փիլ. իմաստն.։ Մագ. ՟Ե։ Երզն. մտթ.։)


Սքանչելահրաշ

adj.

prodigious, stupendous, wonderful, marvelous, divine.

· Calfa

NBHL (1)

Սքանչելահրաշ տաճարին պաշտօնեայք։ Գետահերձ մաշկեակն սքանչելահրաշ փայլեալ արուեստիւ. (Անան. եկեղ.։ Նար. ՟Հ՟Ե։)


Սքանչելի, լւոյ, լեաց

adj.

admirable, wonderful, astonishing, surprising;
prodigious, marvelous, miraculous;
charming, excellent.

· Calfa

NBHL (1)

Սքանչելիք. Θαυμαστὰ, σαυμασία. Mirabilia, miraculum. παράδοξον, insolentia. Սքանչելի իրք՝ գործք. հրաշք. նշան. արուեստ. միւճիւղէթ.


Վհկութիւն, ութեան

s.

sorcery, witchcraft, divination, magic.

· Calfa

NBHL (1)

Չար արուեստ վհկաց. դիւթութիւն, հմայք, կախարդութիւն.


Վրնջողական, ի, աց

adj. fig. s.

neighing;
concupiscible;
concupiscence.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վեր ամփոփեալ զվրնջողականն մատակախազ ձիոց բանական գօտեաւն։ Են եւ այլ արուեստք յիմաստնոց գտեալ՝ թախծական, ծիծաղական, վրնջողական նշան կարդացման. (Վրդն. ել. եւ Վրդն. սղ.։)


Տաժանագործ

adj.

working hard, very laborious;
troublesome, tiresome.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր գործն է տաժանելի. աշխատաւոր. քաջարուեստ.


Տախտակ, աց

s. ast.

board, plank, shelf, table, tablet;
tables;
book;
cf. Երկնացոյց;
— երկաթի;
iron-plate, sheet-iron;
— մետաղեայ;
plate of metal;
—ք վկայութեան, the tables of the decalogue;
— դատաստանաց, breastplate, pectoral, rational;
— նկարուց, canvass, wood;
— ճատրակի, chess-board;
— զստի, the hollow of the thigh;
— խոհանոցի, trencher.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նկարապաճոյճ ի տախտակսն յօրինէին։ Կապարով ծրագրէ արուեստաւորն ի տախտակի. (Ագաթ.։ Շ. մտթ.։)


Տաղանդ, աց, ոց

s. fig.

talent (weight);
talent, ability, parts, attainments;
— ոսկի, golden talent.

· Calfa

NBHL (1)

Նախանձու զտաղանդ արուեստիցն արգելուցուն յայնցանէ, որք ուսանելն կամիցին. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)


Տաղաչափութիւն, ութեան

s.

versification;
verses.

· Calfa