to be or feel thirsty, to be athirst;
— արեամբ, to be greedy of blood.
· Calfa
Զաղբիւր աստուածային ըմպելոյ յիս ձգելով, զորնայն ծարաւեաց. (Խոր. հռիփս.։)
dilatation, expansion, development, diffusion;
diesis, sharp;
dilated, spread, diffused;
— առնուլ, to be dilated, diffused, expanded, spread, extended, propagated.
· Calfa
bath;
wash-house;
scullery;
privy, watercloset, close-stool;
slop-pail;
ջուր —լեաց, suds, slop sink, drain;
ջերմ —ք, thermal baths, hot baths.
· Calfa
Գետոց եւ աղբերաց առատ եւ միշտ հոսմունք ... եւ ջերմ լուալեացն զպէտսն անտի մեզ շնորհեն. (Առ որս. ՟Է։)
Քակեցին զտունն բահաղու, եւ կարգեցին զնա ի լուալիս մինչեւ ցայսօր. ոմանքընթեռնուն ի յն. լուդրօն, որ է բաղանիք. եւ այլք գօբրօ՛ն (իբր կիւպրէլիք ). այսինքն աղբանոց. աղբակոյտ. աղտեղոթիւն։
that sheds light, luminous.
· Calfa
Հոգեշահ եւ ի լուսաբուղխ աղբերէն յայնմանէ լցցուք զսիրտս մեր. (Վրք. հց. ՟Ա.)
deep, hollow, excavated;
profound, deep;
ի —, deeply, profoundly;
thoroughly;
grievously;
— տգիտութիւն՝ վէրք, profound ignorance;
deep wound;
խաւար —, thick, dreadful darkness;
— աղքատութիւն, profound misery, abject poverty;
ի — ձմերան, in the depth of winter;
ի — ամարան, in the middle of summer;
պեղել ի —, to excavate deeply.
· Calfa
Ունելով ի խորոջն զբանն ատուծոյ՝ որպէս զաղբիւր կենաց. (Համամ առակ.։)
to reflect, to ponder, to think, to revolve, to meditate, to consider;
to imagine, to form an idea of, to suppose;
to consult, to deliberate;
to explain, to expound, to comment upon;
to administer the sacraments;
to celebrate mass.
· Calfa
Սեղանն սրբութեան զմիասնականութիւն սուրբ երրորդութեանն խորհրդածէ։ Խորհրդածի եկեղեցի եւ նոյան տապանին։ Այսոցիկ բիւրապատիկ բարեաց աղբի՛ւր խորհրդածի սուրբ եկեղեցի. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
to fall asleep, to doze, to be lethargic, drowsy;
to be astonished, thunder-struck, to get deranged;
— ի գինւոյ, to get intoxicated, to be plunged in drunkenness;
թմբրեալ սիրտ, a sluggish understanding.
· Calfa
Իմաստութեանդ աղբիւր՝ յիմարիս եւ թմբրեցելոյս։ Դարձո՛ զթմբրեալս ի զգաստութիւն արթնութեան սրտի. (Նար. ՟Ծ՟Ե. ՟Կ՟Գ։)
to distil;
to drop, to fall drop by drop.
· Calfa
Անձրեւք ջաղբք եւ թորթորեալք. (Յհ. կթ.։)
cow's dung;
manure, soil, compost.
· Calfa
κόπρος stercus bovis Քակոր եզանց. իբր թրեալ ապաւառ արջառոց. թէզէք. (որպէս եւ գերմ. տրէքց է աղբ. լծ. եւ լտ. սթէ՛րքուս. թ. թէրս. յն. գօ՛բրօս. ռմկ. կիւպրէ, ճիպրէ)
gathering manure.
· Calfa
κοπρώνυμος, καβαλλήνος Որ ժողովէ եւ կամ տայ ժողովել զթրիք, կամ զաղբ անասնոց. իբր թարգմանութիւն յն. ձայնիցս՝ գօբրօ՛նիմօս, եւ գավալլինօս. որ են թրքանուն, թրքաբաշխ, եւ ձիական կամ գրաստական.
humidity, wet;
rainy weather, rain;
shower.
· Calfa
(լծ. ընդ թանալ) ἑξομβρία imbris copia, humoris abundantia Անձրեւ յորդ եւ անչափ, ջաղբ. տեղատարափ. հեղեղ. խոնաւութիւն յոյժ. գիջութիւն. հակառակն Երաշտի, եւ խորշակի. թաթաւ, թացութիւն.
snare, trap;
pit-fall, foot-trap;
cloister.
· Calfa
Տեղի՝ ուր լինի կափուցանել ուլամբ կամ փակիլ, խփիլ, որպէս հաղբ. ծողակ. որոգայթ. թակարդ. եւ Արգելոց. փակարան. (լծ. թ. գափան, գափանճա. լտ. գա՛փիօ, ըմբռնել).
Ի փոքր եւ ի տկար հաղբից յանդնդայինն այն կափուլ, եւ ի բարձր ամբարտակ ամբարտաւանութեամբ վերացուցանէ. (Սկեւռ. աղ.։)
to cover, to shut, to close;
— զաչս ուրուք, to close the eyes of;
— զաչս ի լոյս, to shut the eyes against conviction.
· Calfa
Ի բաց հրաժարրիւր ի պատասխանելոյ, առ բարձրութիւն ասացելոցն կափուցեալ. (այսինքն բերանն փակեցաւ)։ Եթէ ծարաւիք լինիցին, ոչ երբէք կափուցեալ լինին մինչեւ արբցեն. (այսինքն ոչ փակի նոցա աղբիւրն). (Ոսկ. յհ.։)
cf. Համագոյակից.
· Calfa
Բաժակ մի ջուր տալ, եւ ի համագոյական աղբիւրէն ըմպել. իմա՛ յանսպառ աղբերէ աստուածութեան։
having two springs;
ուղխք — աղի արտասուաց իջանէին յաչաց նորա, two torrents of bitter tears;
աչք նորա — աղբիւրք արտասուաց, her eyes had became two fountains of tears.
· Calfa
pronunciation.
· Calfa
Հ. Լծորդ է եւ ընդ խ, կակուղ. զոր օրինակ. կոհակ, կոխակ. խոյ, հոյ. հաղբք, խաղբք. նախապետ, նահապետ. այլ առաւել Վանեցի գրիչք ստէպ փոխանակ հ, տառի դնեն խ. որպէս է տեսանել ի գիրս թովմայի արծրունւոյ։
Հարաւոյ կողմանէ։ Հայրենի ծոցոյ ճանապարհորդեալ։ Զխոցուած կողիցս հաւատ նմին ետու շօշափել։ Եւ իմ զերծեալ հաղբից նոցին. այսինքն ի հարաւոյ, ի հայրենի, ի հաւատ, ի հաղբից։
living, alive;
animated, lively, vivid, vivacious, sprightly;
vital, vivifying, vivificative;
animal, beast;
կենդանեաւ՝ կենգանեօք, in one's lifetime, during one's life;
— լինել, to be alive, to live;
— առնել, to give new life to, to reanimate, to vivify;
— պահել զոք, to save anothers live;
երդուաւ ի —ն յաւիտենից, he swore by the living God, by the Eternal;
— է Տէր եւ — է անձն քո եթէ, as the Lord lives, as thy soul lives...;
— է անձն քո, արքայ, թէ գիտիցեմ, as thy soul lives, o king, I cannot tell;
— է Տէր եթէ մեռանիցի, I swear by the Lord he shall not die.
· Calfa
Ջուր կենդանի յաւէտ ասի, որ յարաժամ բղխէ, եւ աղբերն հոսում ոչ հատանի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։)
great thirst.
· Calfa
Զառաւել պասուք ծարաւոյ տարողութեան ընդարձակ մտաց հզօրքն ի ծովածաւալ աղբիւրսն իմաստից դիմեսցեն լնուլ. (Յռջբ. ոսկ. գծ.։)
to be athirst, very thirsty, to be dying with thirst;
to pant or eagerly long for, to hunger and thirst after.
· Calfa
Ո՞վ ոք հասեալ յաճախութեան հացի, եւ (խիթայ) քաղցնուլ, կամ գետոց հոսանաց՝ եւ պասքիլ։ Որ այնքան ծարաւես պասքիս անկարօտդ Աստուած՝ իմումս փրկութեան։ Թէ պասքելոյս արբուցանիցես, աղբիւր ես. (Նար. ՟Ժ՟Է. ՟Լ՟Դ. ՟Հ՟Զ։)
embroiling;
encumbering.
· Calfa
Անցանել ի վերայ աղբախումբ զօրութեանցս՝ որ աստէն առ մեօք պատաղիչքն. (Բուզ. ՟Դ. 5։)
to tear, to tear to bits or pieces, to lacerate, to rend;
to cleave, to cut, to divide, to slash;
to break, to crack, to split, to burst;
յօշ յօշ —, to cut to pieces, to dilaniate, to rend;
զմիմեանս —, to tear each other;
— զթագաւորութիւնն, to break up the kingdom;
— զեզինս, to slaughter oxen;
— զոք, to kill;
ակօս —, to furrow, to plough;
— զբանտն, to break out of prison;
— զօրէնս, to transgress, to violate.
· Calfa
Պատառել զհանդերձս, զպատմուճան, զօձիս։ Պատառեաց փայտ յողջակէզ։ Պատառեցից զթագաւորութիւնն ի ձեռաց Սողոմոնի։ Տիկքս պատառեցան։ Պատառիլ աղբերց, ծովու, վիմաց, լերանց.եւ այլն։
to surround, to environ, to encompass, to enclose, to fence, to gird;
to besiege, to invest, to beset;
to surround, to beset, to hem in;
to envelop, to pack up;
to spread abroad, to circulate, to take or lead about;
to veneer, to plate, to cover, to overlay;
պատեալ պաշարել զոք, to make a ring round, to hem round;
to beset;
— զվէրս, to dress a wound;
անդ խոր լռութիուն պատէ զամենայն, great silence prevails there;
ահ պատեաց զնա, he was struck by fear;
cf. Շուրջ.
· Calfa
Պատեսցէ հաղբ զոտիւք իւրովք։ Պատեցից զքեզ թակարդօք իմովք։ Տոռունք մեղաց պատեցան զինեւ։ Պատեսցի ուռկանաւ ի պաշարումն. եւ այլն։
dancing, dance;
ball;
ballet;
choir, chorus;
company, assembly, circle;
troop, band;
herd, drove, flock;
— աստեղաց, chorus of the stars;
cf. Ատամն, cf. Մեղու;
— առնուլ, to dance;
to surround, to encompass, to encircle;
— առնուլ, գալ, յօրինել, խմբել, —ս բոլորել, տալ or պարել, ի — անցանել, to dance, to leap, to hop, to jump;
to caracole;
— արկանել, to surround, to environ;
—ս տալ, to gather together.
· Calfa
Զօրէն եղերուաց (հարելոց), որք արտաքս ի պարէն վազեալք, պասքելով՝ աղբեր կարօտին. (Մագ. ՟Ի՟Ը։)
to wring, to twist;
to bend, to bow, to curve;
to distort, to overstrain a phrase, to strain, to misinterpret;
to pervert, to deprave;
— զարդարութիւն, to pervert justice.
· Calfa
Մի՛ զմին ասելով, զբնութեանցն խցանել կամակորեսցուք՝ զաղբիւրս. (Յհ. իմ. երեւ.։)
clapping of hands;
stamping;
shouting, applause, cheers, acclamations;
caper;
clattering.
· Calfa
Բագնօքն հրովն եւ աղբերբն ահագին իմն տեսիլ եւ փայլումն, եւ թնդմունս եւ կայթմունս գործէին. (Խոր. պտմ. հռիփս.։)
dropping;
distilling.
· Calfa
Ի կայլակահոս աղբերէ կողից նոցա. (Երզն. լուս.։)
to drop, to flow by drops, to fall drop by drop, to trickle;
to leak, to run out;
to stream, to flow.
· Calfa
Վտակք կրկնակի աղբեր կայլակնացեալ հրաշիւք. (Երզն. մտթ.։)
cf. Կայլականամ.
· Calfa
Վտակք կրկնակի աղբեր կայլակնացեալ հրաշիւք. (Երզն. մտթ.։)
healthy;
active, agile, lively, brisk, sprightly;
swift, quick, diligent;
gay, merry, jocose, facetious;
pretty, pleasing, prepossessing;
fish;
reptile;
— առնել, —ս յօրինել, to reanimate, to revive, to comfort, to invigorate.
· Calfa
cf. Չորեքծագեան.
· Calfa
Զչորեքեզերեան տիեզերս անաշխատ ճանապարհորդութեամբ գնացեալք։ Ատելի տիեզերաց եղեալ (նեստոր) զչորեքեզերեան տիեզերս խաղբակեալ. (Կիւրղ. ի կոյսն.։)
having four springs or sources.
· Calfa
(Գետ կամ աղբիւր)՝ որոյ ակն է քառեակ.
money, effects, property, goods;
provisions, victuals;
cattle.
· Calfa
Յորժամ տեսանես զպախրիքն։ Պախրեաց աղբով։ Պախրեաց աղբն. (եւ այլն. Վստկ. ստէպ։)
body, mass or puddle of water, plash, pool;
reach;
— ստորին, down or lower watercourse;
— վերին, upper water-course.
· Calfa
marshy meadow;
marsh.
· Calfa
Եւ եղիցի անջուրն ի ջրամարգս, եւ երկիրն ծարաւուտ յաղբերականս. (Ոսկ. ես.։)
cf. Ջրշեղջ.
· Calfa
Գետոց եւ աղբերականց եւ մօրաց եւ ջրաշեղջաց։ Ո՛չ մօտք եւ ոչ ջրաշեղջք. (Վեցօր. ՟Բ. եւ ՟Է։)
Զաղբիւր չարեացն թողեալ՝ եւ զջրաշիղջսն սրբել կամիմք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 14։)
fountain;
water-spout;
basin.
· Calfa
κρήνη, κολυμβήθρα fons, vas aquarium, piscina;
locus, ubi natare possumus եւ προβατικός, -κή, -κόν ovinus, -na, -num. (պրոբատիկէ. որ է ոչխարանոց). որ եւ ՋՐԱԲՈՒՂԽ. Տեղի՝ ուստի ջուր բղխէ. աղբիւր, եւ աւազան նորա.
Կախեցին ի վերայ ջրբղխին ի քեբրոն։ Անցի ընդ դուռն աղբերն առ ջրբխօք թագաւորին։ Ի մէջ դրանն ջրբղխին (կամ ջրբըղխեացն)։ Մինչեւ ի դուռն ջրբղխացն. (՟Բ. Թագ. ՟Ղ. 12։ Նեեմ. ՟Բ. 14։ ՟Գ. 31։ ՟Ժ՟Բ. 39։)
drop of water.
· Calfa
Ընդ գազանս անապատի շրջէր, եւ ջրիկն՝ որ գտանէր, նոցա արբուցանէր։ Զմայլեալ պարարին ըմպելով զականակիտ զքաղցր ջրիկ աղբերականց. (Վրք. հց. ձ։)
meadow-cress, cardamine, lady's smock, cuckooflower.
· Calfa
ՋՐԿՈՏԻՄ կամ ՋՐԿՈՏԵՄՆ. κάρδαμον, καρδάμωμον nasturtium aquaticum. որ եւ ՋՐԽՈՏ, ՋՐԱԲԱԲ. Բանջար ախորժելի թթուաշ՝ բուսեալ մերձ յաղբիւրս եւ ի ջրարբի վայրս.
cf. Ջրկոտեմն.
· Calfa
ՋՐԿՈՏԻՄ կամ ՋՐԿՈՏԵՄՆ. κάρδαμον, καρδάμωμον nasturtium aquaticum. որ եւ ՋՐԽՈՏ, ՋՐԱԲԱԲ. Բանջար ախորժելի թթուաշ՝ բուսեալ մերձ յաղբիւրս եւ ի ջրարբի վայրս.
water-pipe, conduit, aqueduct.
· Calfa
Գտանէ աղբիւր սակաւաբուղխ. որոյ ջրմուղ կազմեալ՝ ածեալ հասուցանէ ի մէջ հովտին։ Պատսպարեաց ջրմուղ ներքոսագոյն երկրի՝ ի քարանց տաշելոյ փողոցս գնացից ջրոյն կազմեալ. (Արծր. ՟Ա. 11։ ՟Դ. 11։)
cf. Սահանահոս.
· Calfa
Թողեալ զաղբիւրն եկեղեցւոյ՝ կամեցայք ի սահանական ջրոց զփափագ ծարաւոյ յագեցուցանել. (Խոր. ՟Գ. 57։)
cf. Սահմանաբար.
· Calfa
Բնաւորեալն ի նմա բարկութիւն բնութիւն եղեւ երկրորդ անգամ սահմանօրէն, (Թղթ. հաղբատ. առ գր. տղ.։)
garden;
— բանջարոյ, kitchen garden;
— պտղոց, fruit —, orchard;
տնկաբանական —, botanical -;
գծել զձեւ պարտիզի, to lay out a -;
մշակել զ —, to garden;
cf. Թի.
· Calfa