to predict, to prophesy.
· Calfa
Առ քակտումն աղանդական ամբարշտութեան այսպիսին յառաջաձայնեալ է բան. (Նիւս. կազմ.։)
to respect, to pay respect to, to honour, to render honour, to revere, to think very highly of, to value highly;
to esteem, to value, to prize, to make much of, to account, to consider;
to exercise, to employ, to make use of, to turn to account;
— զհանճար, զտաղանդ, to employ or exercise one's talents.
· Calfa
cf. Մաքուր;
purgative, cathartic, cleansing;
— դեղ, a purge;
— տեսեկ, nitre, saltpetre;
— աղանդաւոր, puritan.
· Calfa
cutting off or amputating another's finger.
· Calfa
Որ հատանէ զմատն կամ զմատունս այլոց չարաչար տանջանօք. որպիսի էին հին աղանդաւորք յաղուանս.
believing in Christ as man only, denying the divinity of Christ, Nestorian.
· Calfa
Որ զքրիստոս դաւանի լոկ մարդ, եւ ո՛չ աստուած. որպէս հրէամիտն նեստոր, եւ աղանդ նորա.
nestorianism.
· Calfa
Աշակերտեալ աղանդոյն մարդադաւանութեան զքրիստոսէ. (Սարկ. հանգ.։)
human, having a human form or figure;
after the men's manner;
s. zool. anthropomorphite.
· Calfa
Ոմանք զաստուած մարդաձեւ եւ մարդակերպ (տպ. մարմնակերպ) ասէին։ Մարդակերպ զաստուած ասէր լինել. (Վրք. ոսկ. (ուստի աղանդ մարդակերպեայց։))
division, separation;
scission, rupture, disunion, discord, dissent, schism;
sect;
heresy;
— առնել, to bring about a scission;
to sow discord;
եղեւ — ի ժողովըրդեանն վասն նորա, there was a division among the people because of him;
դարձեալ — լինէր ի մեջ հրէից, there was a dissension therefore again among the Jews;
— անկեալ էր ի մէջ նոցա, they were divided among themselves;
they were at variance.
· Calfa
ՀԵՐՁՈՒԱԾ. որպէս նոյն ընդ յն. ձայնիս է՛րէսիս. αἴρεσις haeresis. այն է Հերեսիովտութիւն, հերետիկոսութիւն. այսինքն յամառ յարումն ի մոլար կարծիս. աղանդ. մոլորութիւն ի վարդապետութեան. ինքնակամ կրօնք.
Աղանդ հերձուածոյ։ Բազումք ի հերձուածոց (այսինքն յաղանդոյ) անտի. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 17. 18։)
schismatical;
heretical.
· Calfa
σχισματικός, -κή, -κόν, αἰρετικός, -κή, -κόν . Հերձուածողական, մանաւանդ հերետիկոսական. աղանդական.
chief of a schism, of a sect;
heresiarch.
· Calfa
αἰρεσιάρχης, αἰρεσιαρχός haeresiarcha, sectae auctor ac caput. իբր Հերեսիովտապետ. աղանդապետ. առաջնորդ հերձուածոյ, այսինքն հերետիկոսութեան, եւ հերետիկոսաց.
to be divided, separated.
· Calfa
Բաժանիլ յեկեղեցւոյ, եւ յարիլ յաղանդ ինչ.
cleavage, cleaving;
greet;
cf. Հերձուած;
— որովային, gastrotomy.
· Calfa
Կամ որպէս Հերձուած. երկպառակութիւն կամ մոլար վարդապետութիւն. աղանդ.
cf. Հոգեփոխութիւն.
· Calfa
Մի՛ մարմնափոխութեան աղանդ կարծիցի։ Զաղանդաւորսն ասէ, որ մարմնափոխութիւն ասացին. (Վրդն. ծն.։ Երզն. մտթ.։)
μετενσωμάτωσις animarum translatio vel migratio ab uno corpore in aliud. որ եւ ՀՈԳԵՓՈԽՈՒԹԻՒՆ. այսինքն աղանդ փոփոխման հոգւոց ի մարմնոց ի մարմինս.
cf. Հայթհայթանք.
· Calfa
ՀԱՅԹՀԱՅԹԱՆՔ ՀԱՅԹԱՅԹԱՆՔ. իբր κατασκεύασμα molimen եւ այլն. գրի եւ ՀԵԹԵԹԱՆՔ, ՀԱԹԱՅԹԱՆՔ, եւ ԽԱՅԹԱՅԹԱՆՔ. Հնարք. ջանք. նիւթելն. գիւտք. ելի աղանդք, պաճարանք. դարման, ըստ որում դեղ, եւ պարէնք. հիտոյք. եւ Պատճառանք, կցկցումն, կրկտումն. ճար, ճարակ.
invention, expedients, means, shift, device, way;
provisions, food, victuals;
relief, solace;
pretext, subterfuge, pretence;
— կենաց, subsistence, means, necessities of life;
cf. Հնարք.
· Calfa
ՀԱՅԹՀԱՅԹԱՆՔ ՀԱՅԹԱՅԹԱՆՔ. իբր κατασκεύασμα molimen եւ այլն. գրի եւ ՀԵԹԵԹԱՆՔ, ՀԱԹԱՅԹԱՆՔ, եւ ԽԱՅԹԱՅԹԱՆՔ. Հնարք. ջանք. նիւթելն. գիւտք. ելի աղանդք, պաճարանք. դարման, ըստ որում դեղ, եւ պարէնք. հիտոյք. եւ Պատճառանք, կցկցումն, կրկտումն. ճար, ճարակ.
vn. va. to invent, to find the means or a way to do any thing, to contrive, to devise;
to provide, to provision, to procure;
to solace, to assuage;
to pretend.
· Calfa
outlay, expenditure;
cost;
expense;
consumption;
waste, damage;
sale;
մանր —ք, trifling expenses;
տարապարտ՝ աւելորդ —ք, useless, superflous, exhorbitant expenses;
առանց ծախուց, gratis;
սակաւ ծախիւք, at a slight cost, cheap;
—իւք իմովք, ազգին, բարեկամին, at my, at the nation, at his friends cost or expense;
ծախս առնել, առնել —ս մեծամեծս, to expend;
to make great expenses, to spend a great deal;
to live in great stile.
· Calfa
Արար ծախ նոցա հարիւր տաղանդ արծաթոյ. (՟Ա. Եզր. ՟Ա. 56։)
burrowing;
— առնել, to drive into a hole;
to cause to dwell in caverns;
— լինել, to enter a hole.
· Calfa
ԾԱԿԱՄՈՒՏՔ ասին Փռիւգացիք, կամփռիգեան աղանդաւորք. (որպէս թէ ըստ յն. ասղնեգործք)
Զաղանդս ջնջէ զծակամտիցն. (Տօնակ.։)
pound (16 ounces);
litre.
· Calfa
Որում բազում տաղանդն էր տուեալ, որ են լտերք. (Ոսկ. ես.։)
promise, engagement, obligation;
word, word of honour, good faith;
offer, tender;
protestation, declaration;
profession;
— տալ, to give one's word, to promise;
պահել զ—, կալ ի խոստման, to keep one's word or promise;
չպատել զ—, չկալ ի խոստմանն, to break one's promise, to fail to keep one's word;
մեծամեծ խոստմունս առնել, to promise mountains of gold, wonders;
սնոտի խոստմունք, vain or empty promises, fair words only;
սնոտի խոստմամբք պարարել, to nourish with vain promises
· Calfa
Անկարելի էր ումեք զչար աղանդոյն գործօնեալսն ի խոստումն ածեալ։ Խորհեցաւ ածել իխոստումն բազում գանիւք. (Կաղանկտ.։)
gulf, abyss, chasm, pit.
· Calfa
Ի չարաչար աղանդաց կործանին խորխորատս. (Յհ. իմ. ատ.։)
adviser, counsellor;
confident.
· Calfa
Գտի զդա խորհրդակից դալիլեացւոց աղանդոյն. (ՃՃ.։)
to search, to inquire, to seek diligently, to hunt after, to pry into;
to shear, to shave;
to cut off;
to strip off.
· Calfa
Ոչ է արժան զաղանդս խուզել, եւ ի նոսա դեգերիլ. (Յճխ. Ե։)
scorpion;
scorpion;
thorny cudgel or stick;
իւղ կարճի, scorpion oil.
· Calfa
Կարիճն գործի ինչ տանջանաց է նուրբ եւ երկայն իբրեւ զբաղանդն. (Կիւրղ. թագ.։)
of the same nation, family, kind or sort;
national;
related;
homogeneous.
· Calfa
Ոչ միայն զհամազգիս մարդիկ, այլ եւ զայլազգիս եւ զայլաղանդս ապրեցուցանէ։ Փիլ. (լին. ՟Գ. 62։)
cf. Համախորհուրդ.
· Calfa
Եղեւ ժողով յեփեսոս վասն չար աղանդին նեստորի ամբարշտի, եւ համախորհիցն. (Ոսկիփոր.։)
cf. Համախորհուրդ.
· Calfa
Եղեւ ժողով յեփեսոս վասն չար աղանդին նեստորի ամբարշտի, եւ համախորհիցն. (Ոսկիփոր.։)
religion, faith;
religious order, monastic life;
law, right, custom, usage;
manners conduct, life;
sect;
— աստուածպաշտութեան, the true faith.
· Calfa
ԿՐՕՆ ԿՐՕՆՔ. (որպէս թէ կրեալ եւ պահեալ, կամ կրելի օրինօք) πρόσταγμα, θεσμός, ἕθος ordo, ritus, mos νόμος, νόμισμα, δικαίωμα , κρίμα lex, jus θρησκεία religio δόγμα doctrina. Կարգ եւ կանոն եւ օրէնք. պատուէր. բարեկարգութիւն. հաւատք. աստուածապաշտութիւն. Դեն. աղանդ. վարդապետութիւն. պաշտօն. արարողութիւն. սովորութիւն. կերպ կելոյ. կեանք եւ վարք. եւ Միանձնական կարգ. վիճակ կրելոյ կամ համբերութեան.
cord, line, string, packthread, twine;
needlework;
sewing;
seam;
—ս հարկանել, to sew, to seam.
· Calfa
Ի բազում տեղիս սովոր է զկամքն կար անուանել։ Զկար հոգւոյն կերակրէ։ Տաղանդ աստ իւրաքանչիւր կարն է. (Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. մտթ.։)
force, vigour;
power;
means, faculty, capacity, ability;
— է, it is possible;
ոչ է —, it is impossible;
ըստ կարի, as much as possible;
ըստ կարի փութով, with all possible speed;
ըստ կարի նուազ, as little as can be;
իւրաքանչիւր ըստ իւրում կարի, every one according to his ability;
որչափ իկարի քում իցէ, as much as you can or as lies in your power;
ըստ իւրում կարի— զօրութեան իմոյ, to the utmost of my power, the best I can, all I can;
ոչ գոյ ի ձեռս մեր —, it is not in our power, we cannot;
իվեր քան զկար իւրեանց, beyond their strength.
· Calfa
Ի բազում տեղիս սովոր է զկամքն կար անուանել։ Զկար հոգւոյն կերակրէ։ Տաղանդ աստ իւրաքանչիւր կարն է. (Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. մտթ.։)
fourteenth.
· Calfa
Օստացւոց աղանդն, որ չորեքտասաներորդ կոչին (տօնելով ընդ հրէից զզատիկն). (Կանոն.։)
to exact, to recover, to require, to claim, to lay claim to;
to examine, to discuss;
— զինչս, to claim, to challenge, to demand;
— ի դատաստանի, to require;
ի բաց — յումեքէ զոգին, to require one's soul of one;
— զամբարիշտս, to punish or chastise the impious;
վրէժս —, to avenge, to be avenged.
· Calfa
Պահանջէ յինէն զտաղանդ պատուիրանին. (Շար.։)
sect of the Paulicians.
· Calfa
Պղտորութիւն. չար. վատթարութիւն. կուրութիւն աղանդոյ պղծագործ պաւղիկեանց.
worship, adoration, latria, religion;
service, office, ministry;
ceremony, mystery;
service, office;
employment, function, duty, post, place;
— աստուածային, divine worship;
— կռոց, idolatry, the worship of idols;
սնոտի —, superstition;
— ննջեցելոց, burial service;
burial;
— բարի, piety, religion, fear of God;
հասարակաց պաշտամունք, public functions;
—, պաշտամունք, Olympic or public games;
ի պաշտամանէ, by profession;
պաշտօնեայ հասարակաց պաշտամանց, the Minister of Public worship;
— առնել, to pay one's court to, to court, to flatter;
— առնուլ, to be honoured or adored, to be ministered to;
— հարկանել, տանել, to serve;
ի պաշտաման կալ, to be in the ministry;
պաշտել զ—, to exercise one's trade or calling;
— տանել, to serve, to worship, to adore;
ի — առնուլ, to adore;
— մատուցանել, to worship, to perform a service agreeable to God;
աստուածական առնուլ —, to cause oneself to be adored like a god;
ի — մտանել, to enter a person's service;
— կատարել, to fulfil a function;
կորուսանել զ—, to lose one's place;
ունել, ժառանգել զ— ուրուք, to take a person's place, to replace one;
— կատարել վասն հոգւոյ ուրուք, to celebrate a mass for the repose of a person's soul;
—ս երգոց կատարել, to sing psalms, to praise;
— ինչ առնելով, — ինչ առնելոյ վասն, through respect, for regard, by adulation.
· Calfa
ՊԱՇՏՕՆ. σέβασμα numen δυσδαιμονία superstitio. Առարկայ սուտ պաշտաման՝ չաստուածք, դիք, կուռք. աղանդ.
to bound, to limit, to set bounds to, to circumscribe;
to define, to determine, to fix, to decree, to establish, to institute;
to regulate, to decide, to resolve, to propose, to deliberate, to stipulate, to prescribe;
to destine, to design, to affect;
to consist, to measure, to weigh;
յառաջագոյն or յառաջ —, to predestine, cf. Նախասահմանեմ;
— սահմանս զանձնէ իւրմէ, to bind oneself by an oath to;
— անդր քան, to confine, to banish, to exile.
· Calfa
Եմք ածու փոքր, եւ թուով յոյժ ընդ փոքու սահմանեալ։ Մի՛ ինեւ, այլ քեւ սահմանեսցի ընդարձակութիւն ձեռին քո։ Որ զտրտմական սահմանեաց ծնունդ։ Արծաթասիրութիւնն ոչ եթէ ի բիւր տաղանդս ոսկւոյ սահմանի։ Բազում ինչ խորհիմ յաստուածայինսն, այլ սահմանեմ զանձն իմ, զի ՛մի՛ պարծելով կորնչիցիմ. (Խոր. ՟Ա. 1։ Սարկ. աղ.։ Շար.։ Վրք. հց. ՟Բ։)
frank, bold;
openly, confidently.
· Calfa
Որպէս զի համարձակութեամբ եւ պարզերես կացջիք առաջի աւանդողին ձեր զտաղանդ պատուիրանին. (Շ. ընդհան.։)
sack, bag, purse, budget, wallet, satchel;
— զօրաց, knapsack;
— թղթաբերի, courier's bag.
· Calfa
Ծրարեաց երկուս տաղանդս արծաթոյ յերկուս պարկս։ Եբեր նմա զպարկսն՝ կնքօքն հանդերձ։ Մի պարկ ի ճանապարհ. (՟Դ. Թագ. ՟Է. 23։ Տոբ. ՟Բ. 6։ Մտթ. ՟Ծ. 10։ եւ Մրկ. ՟Ղ. 8։)
necessary, useful, advantageous;
—ք, necessaries, the needful;
ոչ ումեք է —, it is useful to no one;
ոչ եւս իմիք է —, it is no longer good for anything.
· Calfa
Ժառանգեն ծառայքն պիտանացուք զքաղաքս իւրաքանչիւր . իմա պատուականք, կամ յարգիչք տաղանդաց։
turpiloquent, foulmouthed, nasty, ribald, filthy, obscene, blaspheming, cursing.
· Calfa
Այլ ի պղծաբան եւ ի զազրական խօսից ամենայն աղանդոց ի բաց մերժեսջիր զքեզ. (Եփր. ՟բ. տիմ.։)
dressed in a monkish habit;
monk or nun.
· Calfa
Լամբատիանոսք (աղանդաւորք) զսքեմաւորացն պոռնկութիւն կատարեալ բարի ասեն. (Ոսկիփոր։)
cf. Երկնչիմ.
· Calfa
Ընդէ՞ր այդչափ վախեցեր (կամ վախեցար) յօտար աղանդաւորէն. (Ճ. ՟Բ.։ Տէր Իսրայէլ. նոյ. ՟Ժ՟Զ.։)
Simonian.
· Calfa
ՍԻՄՈՆԱԿԱՆ կամ ՍԻՄՈՆԱՑԻ, եւ ՍԻՄՈՆԵԱՆ. որպէս լտ. simoniacus. Սեպհական կամ Հետեւօղ սիմոնի կախարդի. աղանդաւոր. եւ կաշառատու եւ կաշառ առու ի հոգեւորս. ուստի եւ Սիմոնեան ախտ կամ Սիմոնականութիւն է կաշառակրծութիւն վասն հոգեւոր իրաց.
Simony.
· Calfa
ՍԻՄՈՆԱԿԱՆ կամ ՍԻՄՈՆԱՑԻ, եւ ՍԻՄՈՆԵԱՆ. որպէս լտ. simoniacus. Սեպհական կամ Հետեւօղ սիմոնի կախարդի. աղանդաւոր. եւ կաշառատու եւ կաշառ առու ի հոգեւորս. ուստի եւ Սիմոնեան ախտ կամ Սիմոնականութիւն է կաշառակրծութիւն վասն հոգեւոր իրաց.
s. bot. spikenard.
· Calfa
ՍՄԲՈՒԼ ναρδοστάχυς, ναρδοῦ σταχύς spica nardi. իտ. spiganardi. որ գրի եւ ՍՈՒՄԲՈՒԼ, կամ ՍՆԲՈՒԼ. ... Այլեւայլ ազնիւ տեսակ ծաղկանց՝ անուշահոտ եւ ազգի գունով. ազգ նարգոսի, եւ ձագախոտի, եւ փաղանդամշկոյ։ (Գաղիան.։ Բժշկարան.։)
total, entire, complete, extreme;
extremely, to the last extremity, utterly, entirely, totally.
· Calfa
Որ սպառսպուռ տեղեակ էր օրինաց հոռոմոց։ Ապականեցաւ տաճարն ի սպառսպուռ հրձիգ լինելով։ Եհատ զյոյս կենաց սպառ ի սպուռ (կամ սպառսպուռ)։ Յանդիմանեաց նա սպառսպուռ զաղանդն զայն։ Սպառսպուռ ուրացան յօրինաց եւ ի մարգարէից։ Փախուցանէ սպառսպուռ զհոգին սուրբ. (Եւս. պտմ.։)
to render worse, to cause to degenerate, to debase, to corrupt, to deteriorate, to alter;
to weaken, to abase, to undo, to defeat, to rout;
to insult, to defame, to dishonour;
to despise.
· Calfa
canine;
doggish, cynical;
— քաղց, cf. Շնքաղց.
· Calfa
κυνικός cynicus, caninus κυνοί canes. Սեպհական շանց. եւ Նմանեալն շանց ըստ իմիք. շնակերպ. մակդիր դասու եւ աղանդոյ փիլիսոփայից աշակերտելոց անտիսթենեայ՝ վասն պէսպէս պատճառաց. որ եւ յն. բառիւ ԿԻՒՆԻԿԵԱՆ.