Definitions containing the research ժանի : 674 Results

Յառաջամասն, սին

See full entry →

cf. Յառաջաբաժին.

NBHL (2)

Որք պատուոյ արժանիք եւ յառաջամասին են. (Փիլ. ել. ՟Բ. 27։)

Պատուոյ եւ յառաջամասնութեան մեծի արժանի առնել զմարգարէն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 43։)


Յառաջամասնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Յառաջաբաժին.

NBHL (2)

Որք պատուոյ արժանիք եւ յառաջամասին են. (Փիլ. ել. ՟Բ. 27։)

Պատուոյ եւ յառաջամասնութեան մեծի արժանի առնել զմարգարէն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 43։)


Յարկակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

dwelling under the same roof, in the same house, cohabiting.

NBHL (1)

Որք արժանի եղեն լինել յարկակից տեառն. (Տօնակ.։)


Յաւէժ, ւեժի, ժաց

See full entry →

adj. adv.

perpetual, eternal, immortal;
always, without end, perpetually, eternally.

NBHL (1)

Ոչ բանիւք եւեթ խնդրել յարաժամ, այլ արդեամբք եւ գործովք յաւէժ արժանի արասցուք միշտ զմեզ ողորմութեանն Աստուծոյ. (Խոսր.։)


Յաւէտ

See full entry →

adj. adv.

more;
at most;
much more, a great deal, better;
rather, more worth while, so much the better, still more;
— զի, above all, principally, especially;
cf. Յաւէժ;
— կամ նուազ, more or less.

NBHL (1)

Ծաղու արժանի է բանիս կազմութիւն, յաւէտ զի՝ հառաչանաց։ Ոչ գոյացեալն հաւասար է ոչնչի, յաւէտ զի՝ բոլորովիմբ ոչինչ։ Որոց ի դէպ էր, յաւէտ զի՝ հարկաւոր. (Կիւրղ. գանձ.։ եւ Պրպմ.։)


Յաւէտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Յաւէժացուցանեմ.

NBHL (1)

Անմահացուցանել եւ յաւէտացուցանել արժանի առնէ։ Նկարիչք փութացան յաւէտացուցանել զիւրեանց անմահացուցանելով վաստակս. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. լիւս.։)


Մկրտատուն, տան

See full entry →

cf. Մկրտարան.

NBHL (1)

Աւազան քարեղէն հաստատել մերձ յեկեղեցին ի մկրտատունսն։ Պարտ եւ արժանի է առ դրունս մկրտարանին կատարել. (Յհ. իմ. ատ.։)


Մկրտարան

See full entry →

s.

baptistery;
font, baptismal font.

NBHL (1)

Աւազան քարեղէն հաստատել մերձ յեկեղեցին ի մկրտատունսն։ Պարտ եւ արժանի է առ դրունս մկրտարանին կատարել. (Յհ. իմ. ատ.։)


Մշտայուշ

See full entry →

adj.

of eternal memory;
ever memorable.

NBHL (1)

ἁειμνημόνευτος, ἁείμνηστος semper memorandus, memorabilis. Միշտ յուշ բերելի, յիշելի. յաւերժական յիշատակաց արժանի.


Մշտատիւ

See full entry →

s.

eternal day.

NBHL (1)

Արժանի լիցուք եւ ի սկիզբն վաղորդայնի մշտատիւն ժամու փառաւորել զքեզ կենսատու. (Նար. խչ.։)


Մշտարտօսր

See full entry →

adj.

always in tears.

NBHL (1)

Արժանի արդարեւ տարակուսանաց, եւ մշտարտօսր կականման. (Մագ. ՟Ծ՟Դ։)


Մուտ, մտի, մուտք, մտից

See full entry →

s. ast. adv.

entrance, entry, coming or going in, introduction, access, approach, admission;
gate, street-door, portal;
porch, atrium, vestibule;
income, revenue, rent;
carnal knowledge;
cf. Կանացի;
—ք արեւու, sun-set, setting, going down;
the setting sun, the west;
—ք արեւային, heliacal sun-set;
—ք աստեղ, immersion;
յելից մինչեւ ց-ս արեւու, from sun-rise to sun-set;
— եւ ել or ել եւ —, income and expenses;
— եւ ել նաւաց, arrival and departure of ships;
—ք եւ ելք, entering and leaving;
comers and goers;
— ամսոյ, first day of the month;
ի մտից արեւու, towards or near evening;
ի —ս լինել or դառնալ արեւու, to disappear, to set;
— առնել, to make one's entry, to enter to go in;
— or —ս գտանել, to be admitted, to have access, to be received;
— եւ ել առնել, to come in and go out;
իմանալ զ—եւ զել ուրուք, to know all a person's goings out and comings in, all his designs and actions;
ժամս որոշել ել եւ մտից, to fix the times of audience;
համարձակ — շնորհել առ ինքն, to give free access to him;
ոչ գիտեմ զել եւ զ— իմ, I do not know how to act;
խաղաղութի՞ւն իցէ —դ քո, is peace with you? do you bring peace?.

NBHL (1)

Որ ի դրաց անտի ուրացեալ է, զիա՞րդ առ հայր մտին արժանի լինիցի։ Եթէ ուրանաս դու զդուռն, փակեալ է քեզ ճանապարհ մտին առ հայր. (Կոչ. ՟Է. եւ ՟Ժ։)


Մսահան, աց

See full entry →

s.

flesh-fork, flesh-hook.

NBHL (1)

Զտաշտսն, եւ զմսահանսն։ Երեքժանի մսահան ի ձեռին իւրում։ Զմսահանացն եւ նուիրանոցացն. (Ել. ՟Ի՟Է. 3։ ՟Լ՟Ը. 3։ ՟Ա. Թագ. ՟Բ. 14։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ը. 17։)


Մսեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj.

made of flesh, fleshly, carnal, corporeal, earthly, mortal;
— յարկ, mortal coil;
— բլուր, man-mountain, giant.

NBHL (1)

Ոչ եմք արժանի մսեղէն յարկիւ ծառայել. (Երզն. մտթ.։)


Մասնաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to participate, to partake, to share in, to take part in, to be concerned, to interest oneself;
— ընդ հարկաւ, to contribute in some measure.

NBHL (1)

Որոց մասնաւորիլ եւ զմեզ արժանի՛ արա. (Ժմ.։)


Մասնեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մասնաւորեմ.

NBHL (1)

Ի յոլովս նախահոգակս մասնեալ բաժանի (հոգ տան). (Պիտ.։)


Մատենագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bibliography;
literature;
writing, book, work.

NBHL (1)

Ի քաղդէական մատենագրութենէն։ Զքաղդէացւոց մատենագրութիւն։ Ի բերոսեսեայ մատենագրութեանցն։ Արժանի եղեն մատենագրութեան։ Իւրաքանչիւր աշխարհաց մատենագրութեանց. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Մատչիմ, եայ, տուցեալ

See full entry →

vn.

to gain access, to approach, to draw near, to advance, to present or offer oneself, to come, to appear;
to be presented, offered, celebrated;
յառաջ —, to advance, to come or go forward;
cf. Հուպ, cf. վեր.

NBHL (1)

Մատեաւ (կամ մատեւ) վաղվաղակի եդ ձեռս ի վերայ (անարժանին). (Սարկ. քհ. (կամ մատ, եւ իբր ի մօտոյ անդանդաղ։))


Մարդ, ոց

See full entry →

s.

man;
mortal;
the human race;
կին —, woman;
որդի —ոյ, the Son of Man;
— եւ աստուած, Man-God;
բարի —, worthy or honest man, man of worth;
գեղեցիկ —, handsome man;
բարեսիրտ —, man of feeling, generous-hearted man;
—ն անօրէնութեան, antichrist;
յարգէ —, man of straw;
a scare-crow;
— ի —ոյ, from one man to another;
ամենայն —, every man;
արժանի —ոյ, manly;
անարժան —ոյ, unmanly;
ի բաց մերկանալ զ—ն հին, to put off the old man;
— առ — կուտակիլ, to crowd or rush together, to press, to throng;
արար աստուած զ—ն ի պատկեր իւր, God made man after his image;
ի բարեբաստութիւն —ոյս, for the happiness of mankind;
cf. Այր, cf. Մարդիկ.


Մարդահաճոյ, ից

See full entry →

adj.

insinuating, fawning, flattering, striving for favour, servile.

NBHL (1)

Զի՞նչ է մարդահաճոյն. մարդահաճոյ՝ որ առ կամս ուրուք մարդոյ զհաճոյս նորա արասցէ, թէպէտեւ անարգանաց արժանի լեալն։ Որ ի՛ւր հաճոյ է, մարդահաճոյ է. քանզի եւ ինքն մարդ՝ իւրաքանչիւր ոք. (Բրս. հց.։)


Մարդասիրապէս

See full entry →

adv.

humanely, kindly, tenderly, with kindness, lovingly.

NBHL (1)

Զհայր քո հզօր ահաւոր օրհնեալ՝ մարդասիրապէս եւ անարժանիս իմոյ անձին կարգեցեր. (Նար. ՟Ե։)


Մարմնաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

corporeity;
incarnation;
humanity.

NBHL (1)

Ի մարմնաւորացս բաժանելոց՝ մարմնաւորութիւն ե՛ւ բաժանի եւ չբաժանի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 13։)


Մեծ, աց

See full entry →

adj. adv.

great;
large, big;
strong, powerful, mighty;
rich, opulent;
important, serious, considerable, momentous;
—, — իմն, —ս, —աւ, —ու, greatly, highly, much, very much, too much, excessively;
— օր, feast day, high-day;
— դաշտ, vast, spacious field or plain;
— ժամս, ժամանակս, during many hours;
for a long time;
զ— ժամս գիշերոյ, a great part of the night;
ո՞չ է քեզ —, is it not important?.

NBHL (1)

Մեծ է (այսինքն ի վեր է) քան զմեզ՝ պատմել զնմանէ, որպէս արժանի է նա. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 1։)


Մեծամեծ, աց

See full entry →

adj. s. adv.

very great, grand, important, considerable;
— վարուք զարդարեալ, virtuous;
egregious, eminent;
—ք, the great;
high life, fashionable society;
great deeds, great things, great enterprises;
—, —ս, greatly, extremely, very much, excessively;
—ս գործել, to perform great actions;
—ս վազել, to run swiftly;
to gallop;
—ս խօսել, բարբառել, կոտորել, cf. Մեծաբանեմ.

NBHL (1)

Ամենայն ինչ յոբայ մեծամեծ է, ամենայն սքանչմանց արժանիք։ Այս է արդարեւ մեծամեծ, քանզի ոչ իսկ ապականի. (Իսիւք.։)


Մեծասքանչ

See full entry →

cf. Մեծահրաշ.

NBHL (1)

θαυμαστός admirabilis, mirus եւ այլն. Սքանչելի մեծութեամբ, եւ մեծի սքանչանաց արժանի. մեծահրաշ. հրաշալի.


Մեծափափաք

See full entry →

adj.

very desirous, ardent, eager.

NBHL (1)

Մեծափափաք բաղձանաց արժանի։ Մեծափափաք տենչմամբ լցաւ։ Մեծափափաք տենչանօք մաղթէր. (Պիտ.։ Շ. յիշ. սողոմ.։ ՃՃ.։)


Մեկնակ

See full entry →

adj.

distinct, one only;
cf. Մեկին.

NBHL (1)

Առանձինն իմն եւ մեկնակ եւ զատ պատուոյ արժանի առնեն։ Մեկնակ ընկալաւ սկիզբն լինելութեան (մարդն)։ Զաւ եւ մեկնակ խնամոյ կցորդութիւն տայ այրեաց եւ որբոց. (Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. նխ. ՟ա. եւ Փիլ. ել. ՟Բ. 3։)


Մեղ

See full entry →

s.

fault;
sin;
— դնել, cf. Մեղադրեմ;
— ինչ առնել ումեք, to wrong or do evil to;
քո է —ն, it is all owing to you, it is your fault, you are wrong;
ոչ իմ է —ն, I am not to blame, it is not my fault;
իւրք — ինչ ոչ արար ինձ, he did not offend me in any way;
— ինչ ոչ գոյր նոցա, they would be without fault;
այս կայ — եւ մեզ, this is also partly our fault.

NBHL (1)

ἀμαρτία peccatum ἅδικον injuriosum ἕλλειμα, πλημμέλεια , αἱτία delictum, culpa. Եզականն բառիս Մեղք, անհոլով. (լծ. լտ. մա՛լում. չար). Յանցանք. վնաս. գործ անիրաւ, վնասակար եւ արժանի ստգտանաց.


Հովտաձեւ

See full entry →

adj.

valley-shaped, valleyed;
concave.

NBHL (1)

Լեառն արագածայ ի չորս բաժանի լերինս մեծամեծս, եւ մէջ նոցա գոգ հովտաձեւ հարթայատակ. (Վրդն. աշխարհ.։)


Հռչակելի, լւոյ

See full entry →

adj.

praiseworthy, commendable, laudable.

NBHL (1)

Արժանի հռչակելոյ. հռչակաւոր. հռչակեալ. գովելի.


Հրաշալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

wonderful, marvelous, worthy of admiration, surprising, amazing.

NBHL (1)

θαυμάσιος, θαυμαστός mirus, mirificus, miraculosus, stupendus. Սքանչելի. արժանի հրաշանալոյ, եւ հրաշիւք լի. սխրալի. գերագոյն. աննման. վսեմ. եւ Անակնունելի. խիստ զարմանալի, խելքէ վեր.


Հօրաբարոյ

See full entry →

cf. Հայրաբարոյ.

NBHL (1)

Հօրաբարոյ բարերարութեամբքն լիցին արժանի ճշմարիտ որդւոյն աստուծոյ եղբարք անուանիլ. (Ագաթ.։)


Ձանձիր

See full entry →

adj. s.

cf. Ձանձրալի;
cf. Ձանձրութիւն;
— առնել, to tire, to annoy, to plague, to importune, to tease.

NBHL (1)

Բերէ համառօտ բանիւք, եւ ձանձիր առնելոյ փախչի։ Ոչ թէ լալն ինչ ձանձիր է, այլ լալոյն արժանի իրս վճարել. (Ոսկ. եբր.։)


Ձեռնթափ լինիմ

See full entry →

sv.

to draw back one's hands, to withdraw from, to abandon, to forsake entirely;
to extend one's empire, to conquer, to dominate;
— յամենայնէ, to abandon all, to throw the helve after the hatchet;
to venture the saddle after loosing the horse.

NBHL (1)

Յանարժանիցն ձեռնթափ լինի՝ ասելով, ոչ եղիցի անձն իմ ընդ նոսա. (Լաստ. ՟Ժ՟Է։)


Ձեւ, ոյ, ով

See full entry →

s. geom.

form, shape, figure;
formula, form;
mould, model;
plan, design;
dress, costume, apparel, garb;
attitude, deportment, bearing, carriage;
countenance, look, demeanour;
figure;
ի — ժառանգաւորի, in the garb of a clergyman, in clerical attire;
ի — սոսկական, in private clothes;
պարզ or անպաճոյճ, ազնուական ունել —ս, to have simple, noble, gentlemanly or ladylike manners;
— տալ, to give a shape to;
առնուլ զ— կրօնաւորական, to become a monk;
զայս — օրինակի, in this way, thus, so;
գրեաց — բանից օրինակ զայս, he wrote a letter thus conceived, or in these terms;
ի — առակաց, allegorically.

NBHL (1)

Սուրբ ձեւոյն արժանի լիցիս։ Առնուլ զձեւ ուխտի։ Զկերպարանս ձեւոյ սրբութեան. (Մաշտ.։ Վրք. հց. ստէպ։)


Մագիլ, գլի, գլաց

See full entry →

s.

claw, talon, nail, paw;
երկաթի —ք, torturing hooks;
ըմբռնալ մագլօք, to seize with the claws or talons, to clutch, to grapple, to grasp, to hook.

NBHL (1)

Արձակել այլ հաւս, եւ նոցա ի նաւն գալ՝ կաւվ թաթխ զմագիլսն բերեալ։ Սաստիկ ժանիս եւ մագիլս ունի։ Երկաթի մագլօք. (Եւս. քր. ՟Ա։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։ տե՛ս եւ Կոչ. ՟Բ. ՟Դ. ՟Թ։)


Մագլաւոր

See full entry →

adj.

furnished with claws, clawed.

NBHL (1)

Զոր օրինակ զգազան չար եւ մագլաւոր եւ ժանեղ ըմբռնեսցէ ոք, զժանիսն եւ զմագիլսն քաղէ. (Տօնակ.։)


Մականուանեմ, եցի

See full entry →

va.

to surname, to entitle.

NBHL (1)

Ո՛վ սիրելի աթենացի ... թուիս ինձ աստուծոյ (աթենասայ) մականունութեանն արժանի գոլ կամ մականուանիլ մանաւանդ. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Մահ, ու, ուան, ուց

See full entry →

s.

death, decease, departure from this life;
massacre, slaughter, carnage, butchery;
plague;
— անասնոց, epizooty, murrain, rot;
—ունք, mortality;
արհաւիրք —ու, pangs, terrors of death;
վճիռ —ու, sentence, decree of death;
—ու չափ, mortally, to death;
at the cost of one's life;
մեղք —ու չափ, deadly or mortal sin;
այն հիւանդութիւն չէ ի —, that illness is not to death, not mortal, or fatal;
քեւ մազապուր եղէ ի —ուանէ, I owe you my life;
բնական, երջանիկ, փառաւոր, յաւերժական —, natural, happy, glorious, eternal death;
յանկարծական, անճողոպրելի, բռնական, տարաժամ, եղեռնական, աղետալի, ողբալի, ցաւագին, ամօթապարտ, խայտառակ —, sudden, certain, violent or unnatural, untimely, tragical, sad, deplorable, painful, shameful, ignominious death;
մերձ ի — լինել, to be dying, near one's last moment, to breathe one's last, to be at the point of death, at the last gasp;
ի դրունս —ու հասանել, to be at death's door;
հիւանդանալ ի —, to be deadly sick;
բնական —ուամբ մեռանել, to die a natural death;
ընդ —ուամբ արկանել, —ու պարտ առնել, to sentence, to condemn to death;
ի — մատնել, տալ ի —, —ու սպանանել, to deliver to death, to put to death;
երթալ ի —, to go in search of death;
to rush on death;
դիմագրաւ լինել, խիզախել ի —, to face, to dare death;
խնդրել — անձին, to desire, to wish for death;
երկնչել ի —ուանէ, to dread, to fear death;
—ու հասանել, to meet death;
խոցիլ առ ի —, to be mortally wounded;
զ—ու գան հարկանել, to beat to death;
—ու վախճանիլ, ճաշակել զ—, to die, to depart from this life;
ածել —ունս, to carry or bring death.

NBHL (1)

Որդի մահու է այնպիսին. զայն ասէ՝ թէ մահու արժանի է. (Կիւրղ. թագ.։)


Մահապարտ, աց

See full entry →

adj.

worthy of death, deserving death;
condemned to death;
— առնել, առ —ս ունել, to condemn to death.

NBHL (1)

ἕνοχος (θανάτῳ, θανάτου ) reus (mortis). Պարտական մահու. որպէս արիւնահեղ, կամ արժանի մահուան յանցաւոր. արունտէր, մեռնելու արժանի.


Մահապարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

condemnation.

NBHL (1)

Մահապարտն գոլ. յանցանք արժանի մահու. արեան պարտականութիւն. եւ Դատապարտութիւն.


Մաղկատիմ, եցայ

See full entry →

va.

to bite, to sting, to prick, to nettle, to pique;
to transpierce, to run through.

NBHL (1)

ՄԱՂԿԱՏԵՄ ՄԱՂԿԱՏԵՑՈՒՑԱՆԵՄ ՄԱՂԿԱՏԻՄ. δάκνω mordeo եւ այլն. որպէս թէ մխելով զժանիս կամ զխայթոց՝ հատանել ծակոտել իբր զմաղ. այսինքն Խածանել. խայթել. հարկանել օձի. կծանել. մորմոքեցուցանել. կր. Հարկանիլ յօձէ՝ կամ մականաւ, այսինքն գաւազանաւ եւ այլն. կրել զցաւ. չարչարիլ. տանջիլ. մորմոքիլ. ցաւագնիլ. խածնել, խօթել, կճել, ցաւցընել. կր. ցաւ քաշել, խշխշալ, մզմզալ.


Մանկագոյն

See full entry →

adj.

youngest, younger, minor, under age.

NBHL (1)

Եթէ եղբայր մանկագոյն կարգեսցի ուսուցանել զերիցագոյնն ըստ հասակին։ Թէ դիպեսցի պառաւուն մեղանչել զնոյն (յանցուած) մանկագունին, ծանրագոյն մեղադրութեան արժանի մանկագունացն (այսինքն քան զմանկագոյնս) լինել. (Բրս. հց.։)


Մանրամանր

See full entry →

adj.

very fine, minute, thin.

NBHL (1)

Եթէ ամենայն աշխարհք ձեօք դատին, ո՞չ արդեօք արժանի իցէք դուք դատել զմանրամանր դատաստանսդ. (Եփր. ՟ա. կոր.։)


Մանրամասն, սանց

See full entry →

s. adj.

small part or portion, particle;
mosaic;
minute, detailed;
exact, particular;
— կոտորել, to pound, to beat small, to triturate;
ի — մասունս պարապել, to apply oneself to particulars;
հանճար ամփոփեալի —մասունս, limited intelligence;
միտք ցնդեալ ի —մասունս, a mind lost in details.

NBHL (1)

Մանրամասն նկարիցն (կամ քարիցն) շարադրողն՝ պատմութեան արժանի գործեաց զճեմեալ յատակս գետնոյս. (Նիւս. ի թէոդոր.։)


Ներանձնացեալ

See full entry →

adj.

cf. Ներանձնաւոր.

NBHL (1)

Զանազանութիւնք ներանձնացելոցն ... աստուածութիւն ոչ բաժանի, զի մի է յերեսեան. (Քեր. քերթ.։)


Ներբողական, ի, աց

See full entry →

adj.

laudative;
panegyrical, eulogistic.

NBHL (1)

Բանս ներբողական։ Ներբողականաց ի մէնջ արժանի եղեն ասից։


Ներողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indulgence;
pardon, remission, mercy, pity;
ներողութեամբ, indulgently.

NBHL (1)

Ներողութեան արժանի յարդարն դատաւորէ։ Որպէս եւ ի յոբ պատմի, աստուածային ներողութեամբն զանասունս նորա հրձիգ արարեալ. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. յայտն.։)


Նկատ

See full entry →

s.

human respect.

NBHL (1)

Զիս նկատ եղեալ զոչ արժանիս լուսոյ, զհանդիպումն աւուրն անիծին. (Նար. ՟Կ՟Ը։)


Նշանագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to characterize;
to write, to compose;
to note, to mark;
to delineate.

NBHL (1)

Անցուցեալ զժողովուրդն՝ հանէ յանապատ. զոր եւ նշանագրել վայելեցուցանէ. (Ագաթ.) այսինքն արժանի առնէ գրով տալ պատգամս։