fourth;
fourthly;
four;
quarter;
— տասն, forty;
չորից —աց զինուորք, four quaternions of soldiers;
—ք, the marrying four times;
the fourth marriage, or the fourth time married.
Ցանեցաւ սերմն յերկիր. ապա խաղաց ի վեր եւ ի վայր ... ապա աճեաց, եւ չորրորդ՝ զպտուղն եբեր։ Նախ առաջին ... ապա ... եւ երրորդ ... եւ չորրորդ, եւ այլն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 12. եւ այլն։)
to be exacted, claimed;
դատաստան —, to be compelled to give account of;
հզօրք հզօրագոյնս պահանջեսցին, the rich shall suffer great torments.
Զմեր յանցանաց ի նմա պահանջեցաւ զպարտս (տպ. մեր ... պարտիս)։ Որք առաջի կան դատաւորին, զիւրաքանչիւր գործոց պատասխանիս պահանջին։ Զպտուղ աղօթից յամենայն ժամու պահանջիմք յԱստուծոյ. (Խոսր.։)
giving or inspiring joy, rejoicing, joyous, pleasant.
Առաջի դնելով սեղան ... եւ գինի զուրախարարն սրտից ... զարիւն իւր։ (Որթ իմա՛) քաղցր եւ քաջապտուղ՝ ուրախարար եւ բերկրեցուցիչ սրտից մարդկան զտէր մեր յիսուս քրիստոս. (Աթ. ՟Ը։)
bad, wicked;
hurtful, sinister, dangerous;
mischievous, malicious, spiteful, flagitious, iniquitous;
evil, malice, wickedness, iniquity, perversity, impiety;
trouble, affliction, disaster, misfortune;
—, —աւ, —իւ, —եաւ or —ով, ill, badly, wickedly;
ferociously, ruthlessly, without pity;
—, —ն, այս —, demon, evil spirit;
մահ —, plague, pest, pestilence;
օր —, unlucky day;
ժամանակ —, calamitous times;
— ծառ, worthless tree;
— ջուր, unwholesome, polluted, very bad water;
— ամօթ, bashfulness, sheepishness;
—, —իս առնել, գործել, to harm, to hurt or wrong any one;
—աւ կորուսանել, to destroy cruelly, without pity or remorse;
զ—սն —աւ կորուսցէ, he will miserably destroy the wicked men;
արար — առաջի տեառն, he did evil in the sight of the Lord;
եւ որ — քան զամենայն է, այլ որ — եւսն է, the most disagreeable that can be, the worst, the worst is that, that is worse;
զի մի — եւս ինչ լինիցի քեզ, for fear lest something worse should happen.
to dry, to dry up, to render dry;
to decay, to wither;
to drain, to lay dry.
Տալ չորանալ. ցամաքեցուցանել. եւ Գօսացուցանել. անպտուղ կացուցանել. չորցընել.
Զանպտուղն այսօր չորացուցեր զթզենին. (Շար.։)
pine-tree.
Սարոյի պտուղն ի դեղս մտանէ, եւ փոխանակ խնկոյ ծխի)։
black poplar.
Սաւոքն, եւ կնձնիք, կաղամախիքն՝ պտուղ իմն ունին (ի պէտս սերման). (Վեցօր. ՟Է։)
melon;
շերտ —ի, slice of -;
— մշկահոտ, musk-melon.
Խանդացեալ սեխ եւ ձմերուկ։ Հեսեալ սեխ եւ քաղցրացեալ՝ արքայի պտուղ զանձն կոչէր. (Մխ. առակ. ՟Ծ. ՟Ծ՟Է։)
cf. Սերկեւլի.
quince;
սինձ սերկեւլի, quiddany;
quince-tree.
causing, abortion.
Պտղակորոյսս եւ անպտուղս ոմանս անունէ, վասն զսերմ իւրեանց ապականելոյ սերմահեղձութեամբն, եւ ոչ կենդանացուցանելոյ. (Շ. յուդ. ՟Ժ՟Է։)
fit to be sown.
Ետու ձեզ զամենայն խոտ սերմանելի՝ սերմանել սերմն։ Ամենայն փայտ՝ որ ունիցի յինքեան պտուղ սերման սերմանելոյ, ձեզ լիցի ի կերակուր։ Ի վերայ ամենայն սերման սերմանելոյ, որ սերմանինցի. (Ծն. ՟Ա. 29։ Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 37։ 5)
sketch, draught, outline;
draughtsman, pattern-drawer.
Ստուերագրացն անպտուղ աշխատութիւն. (Իմ. ՟Ժ՟Ե. 4։)
containing the number sixty.
Տայր պտուղ, էր որ հարիւրաւոր, եւ էր որ վաթսնաւոր, եւ էր որ երեսնաւոր. (Մտթ. ՟Ժ՟Գ. 8. (յն. վաթսուն. լտ. վաթսներորդ կամ վաթսնեակ)։)
arriving early, quick, prompt;
early, precocious, premature, untimely.
ՎԱՂԱՀԱՍ. Վաղ հասունացեալ. կանխահաս. որ եւ ՎԱՂԱՀԱՍԱԿ. երախայրիք. կանուխ հասած՝ եղած պտուղ, թուրքանտա.
Ամենայն պտուղք սիրելի են հողագործաց, բայց առաւել ցանկալի վաղահասն է քան զամենայն. (Եփր. ի ստեփ.։)
Որ վաղահասն է ի պտուղս, աւելի պատուով ընդունիմք. (Տօնակ.։)
Կենդանարար անմահ ողկուզին, դու վաղահաս պտուղըդ նմին. (Գանձ.։)
early, precocious;
blooming early;
inconstant, fickleminded, unsteady, versatile.
Ողկոյզ վաղահասուկ։ Վաղահասուկ տնկոյն պտուղ։ Վաղահասուկ եւ արագախամուր ծաղկանցն. (Եփր. ի յհ. մկ.։ Գանձ.։ Վեցօր. ՟Ե։)
soon ripe, early.
Առնէ յանկարծահաս վաղեփեաց (յն. մեծ յոյժ կատարէ) զպտուղն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։)
bearing or producing fruit, fructiferous;
productive, fruitful, fructuous, fertile;
offering;
— ծառ, fruit-tree.
καρποφόρος, καρποφόρων, κάρπιμος, καρπόβροτος frugifer, -rus εὕφορος ferax. Որ բերէ զպտուղ. մրգաբեր. եւ Բեղուն, բարեբեր.
cf. Պտղաբերիմ.
καρποφορέω fructum fero, produco καρποφοροῦμαι fructifer sum καρπόω, καρποῦμαι fructum percipio, et offero. Բերել պտուղ. տալ զպտուղ. պտուղ տալ. (իրօք կամ նմանութեամբ).
Կամ Պտղաբեր եւ շահաբեր լինել. շահ գործել. եւ պտուղ կամ օգուտ քաղել.
Կամ Ընծայել իբրեւ զերախառրիս եւ զպտուղս.
to fructify, to bear fruit, to bring forth, to produce;
to offer;
to render fertile;
to profit.
Որպէս պտղաբեր լինել. տալ զպտուղ.
Արմատասցի եւ պտղաբերեսցի պտուղ (իմա՛, զպտուղ) գեղեցիկ. (Տէր Իսրայէլ. նոյ. ՟Ժ՟Զ.։)
cf. Պտղաբեր.
Որ բերէ զպտուղ.
fructification;
fertility;
offering, oblation.
Եփրաթայ, որ թարգմանի պտղաբերութիւն. քանզի ի նմա տուաւ մեզ պտուղն կենաց. (Զքր. կթ.։)
staff for carrying grapes.
Լծակ բառնալոյ զպտուղս.
ripe, dark or deep coloured, spotted, speckled.
Որոյ պտուղք են խայծեալ, եւ խիտ կամ հոծեալ, գունագոյն ուռճացեալ պտղովք. յն. πυκάζων, -ζούσα իբր condensus.
musk fruit or tree.
Լինի ի տայս սերկեւիլ, պտղախունկ, եւ նուշ. (Խոր. աշխարհ.) (տպ. պտղախակ)։ Ա՛յլ է եւ պտուղ խունկ, զոր տեսցես։
cf. Պտղաբեր.
καρπόγονος fructifer, frugifer, foecundus. Որ ծնանի այս ինքն տայ զպտուղ, զբերս իւր. եւ բարեբեր. բեղնաւոր.
cf. Պտղաբերութիւն.
Շուրջ բրեա զանպտուղ թզենին, եւ ի վերայ արկ զառ ի քէնն ի յօգնականութիւն պտղածնութեանն. (Բրս. պհ.։)
of fruit.
ἕγκαρπος . Ուր իցէ պտուղ.
fruitless, unfruitful, sterile, barren.
φθινόκαρπος qui fructum amisit (բայց այլոց՝ φθινοπορινόσ autumnalis, brumalis ). Որ կորուսեալ է կամ կորուսանէ զպտուղ իւր. (եւ կամ չհասուցանէ մինչ ի ձմեռն).
ripeness, maturity.
Հասուցանելն զպտուղս. հասունութիւն պտղոց.
fruit gathering.
Որ հատանէ կամ քաղէ քանի մի պտուղս.
to render fruitful, to fecundate, to fertilize.
Որով նշանակէ զանպտուղ հեթանոսաց պտղաւէտեալ բարեպաշտութեանն զհաւատ. (Մամբր.։)
cf. Պտղալից.
γόνιμος fertilis, fructifer. Որ ունի զպտուղ. պտղեղ. պտղաբեր. բերրի.
Զծառս եւ զտունկս պտղաւորս՝ եւ զանպտուղս. (Ճ. ՟Ժ.։)
cf. Պտղաւէտեմ.
ՊՏՂԱՒՈՐԵԼ. Առնուլ կամ քաղել զպտուղ վաստակոց.
to gather, to amass fruits.
ՊՏՂԱՔԱՂԵԼ. Քաղել զպտուղս. δρέπω decerpo, colligo. որ եւ ՄՐԳԱՔԱՂԵԼ.
Ի սկզբանն որպէս պտուղ ի կոյզ՝ այնպէս պտղախաղի, եւ խոստանայ իբրեւ զբովանդակ հասեալ լինել, եւ գինի՝ շնորհօքն աստծոյ. (Հին լծ. եւագր.։)
cf. Պտղալի.
Պտղաւէտ. քաջապտուղ. առատ պտղով, բարեբեր.
to germoliate;
*to imbibe.
Պտղաբերիլ. կամ պտկիլ եւ քաղիլ որպէս պտուղ.
Անտի (ի բեթղեհէմէ) պտղեալ հացն կենաց կերակուր աշխարհիս։ Ի վերստին արբամանէ սուրբ եւ պատուական տրեան քո՝ ինձ եւ որդւոց իմոց պտուղ օրհնութեան պտղեսցի. (Ճ. ՟Գ.։)
remembrance, recollection, memory;
reminiscence, commemoration, mention;
memorial;
monument;
—աց արժանի, worthy of memory, memorable;
— ննջեցելոց, commemoration of the dead;
— սրբոց, Saints' days, commemoration days;
զոհ —ի, sacrifice or oblation in memory of;
հաց —ի, bread for a memorial;
—աց դպիր, amanuensis, secretary;
ի —, in memory of;
առ իմոյ —ի, for my sake, in remembrance of me;
աղօտ —, a confused recollection of;
—աւ, by the memory of;
առ ի —է, in memory of;
as a memorial;
— առնել, to mention, to make mention of;
ածել ի —, to recall, to recall to mind;
to remind of, to recall to the memory of;
պահել զ—, to keep or treasure up the memory of;
պրծանիլ ի յուշոյ —աց, to have forgotten, to have no recollection of, not to recollect more.
Այս է անուն իմ յաւիտենական, եւ յիշատակ ազգաց յազգս։ Եղիցի ձեզ արիւնդ այդ ի յիշատակ։ Զոհ յիշատակի, զոհ յիշատակելոյ զմեղս։ Դիցէ քահանայն զյիշատակ նորա ի վերայ սեղանոյն։ Հանցէ ի զոհէն զառ ի յիշատակէ նորա։ Հանցէ քահանայն զառ յիշատակէ նորա, զի պտուղ Տեառն է։ Եղիցին ի հաց յիշատակի զառաջաւոր Տեառն։ Զայս արասջի՛ք առ իմոյ յիշատակի.եւ այլն։
to get with young, to impregnate, to fecundate.
Նախանձ յղացուցանէ զապականութիւնս, եւ ծնուցանէ զպտուղս դառնութեան. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
cf. Բազմաբեղուն.
Յոգնաբեղուն դարաստան, կամ պարարտ երկիր, կամ պտուղք. (Անան. եկեղ.։ Գր. հր.։ Շ. թղթ.։)
wicked, bad, defective, paltry, wretched, low, vile, sorry;
unseemly, detestable.
Յետին եւ յոռի պտուղ (չար զաւակն), անհաւատ եւ պիղծ վարուք. (Մեկն. ղկ.։)
jujube-tree.
perfect in itself;
finished or accomplished beforehand;
—ք, premises.
Այսոքիկ են աստուածասիրին առաջապտուղք նախակատարք. (Փիլ. իմաստն.։)
preferable, better, preferred, most esteemed;
— առնել, ընտրել, համարել, to prefer, to like better, cf. Նախամեծարեմ.
Մի՛ ինչ նախամեծար քան զնա եւ զնորա օրհնութիւնս համարեսցուք։ Զպտուղ փայտին ճաշակել՝ նախամեծար քան զաստուածականն համարեցաք. (Խոսր.։)
orange;
բանդակ ի նարնջոյ, conserve of oranges, marmalade;
շաքարապատ կեղեւ նարնջոյ, candied orange-peel.
offered beforehand;
first fruits;
the first proselyte.
Կամ գ. որպէս Առաջնապտուղ. երախայրիք. եւ Նախկին հաւատացեալ.
very erudite, learned.
Զպտուղ չար՝ մահ, յարակիր անօրէնութեամբ կրեն. (Պիտառ.։)
like straw.
Զյարդատեսակ ժողովս մեղաւորաց ձախակողմանն ... արկանէ ի հուրն անշէջ։ Զպտուղ չարչարանացն առեալ ընդ ձեզ տանիք. իսկ յարդատեսակ չարչարանքն աստանօր մնան. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։)
permanent, stable, lasting, durable, solid.
Լինել հանապազ մնացական եւ անփոփոխելի փառօք։ Երեւէին նոքա ոստք խաչին, եւ պտուղ նոցա մնացական. (Ածազգ. ՟Գ. ՟Ե։)
to cultivate, to till, to plough, to manure;
to cultivate;
to administer, to furnish, to supply;
to serve, to wait on.
Սկսաւ նոյ այր լինել մշակ երկրի. զանազանեալ է մշակ լինել, եւ գործօնեայ երկրի. (որպէս՝ կային) գործեսցէ զերկիր, ոչ մշակեսցէ. զսա վատթարն եւ չարն գործեսցէ իբրու վարձկան անարուեստ. իսկ առաքինին մշակեսցէ. մշակն փո՛յթ յանձին է պտուղս օգտակարս ստանալ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 66։)