Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Լնում, լցի

See full entry →

va.

to fill;
to accomplish, to fulfil;
to spread, to diffuse;
to complete, to consmnate;
to load, tore-load, to fill again;
to repeople;
to glut;
to stuff;
— զաղեղն, to bend the bow;
— լուսնի, to be at the full (moon);
— զօրէնս, to fulfil the law;
— զօրէնս բնութեան, to satisfy the laws of nature;
— զոք օրինօք տեառն, to instruct in, to fill with knowledge of the divine law;
— զքաղց, զծարաւ, to drive away hunger, to satisfy;
to quench thirst;
— զիղձս, to satisfy or content on's wishes;
— զպէտս, to satisfy one's necessities;
— զձեռս, to give to the priest, to consecrate;
to be consecrated;
արեամբ — զձեռս, to dip the hands in blood, to assassinate;
— զոք պարգեւօք, to load with gifts;
— զտեղի, to take the place of, to substitute, to replace;
— մինչ ի վեր, to fill up to the brim;
ընդ ամենայն տեղիս — զաւետարանն Քրիստոսի, to spread the gospel of Christ everywhere.

NBHL (6)

Ելից զտիկն ջրով։ Լցէ՛ք զթակոյկսդ ջրով, եւ լցին զնոսա մինչեւ ի վեր։ Արկցե՛ս յամենայն ամանս, մինչեւ լցցին։ Աճեցէ՛ք, եւ բազմացարո՛ւք, եւ լցէ՛ք զերկիր։ Լցցին տունք շանաճանճիւ։ Բերանք ճշմարտիցլցցին ծաղու։ Լցաւ սիոն իրաւամբք եւ արդարութեամբ։ Օգնականութամբ լցեալ բարձրելոյն։ Լցան յիմարութեամբ, կամ նախանձու։ լցաւ հոգւով սրբով.եւ այլն։

Զորովայնն տառապեալ լնուցուն (գինւով). (Ոսկ. մ. ՟Բ. 19։)

Ամենայն ուխք ի ծով ոչ լնու։ Խորհրդով լնուն շտեմարանք։ Թագաւորն լնոյր մեծաւ բարկութեամբ. (ԺՂ. ՟Ա. 7։ Առակ. ՟Ի՟Դ. 4։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 17։)

Յանտեսութեան յատակի խորոցն՝ լնուն երկիւղիւ. (Շ. մտթ.։)

Որքան ուրախութեամբ լնուն՝ ընդ աստուած միանալովն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)

Ես մտից, եւ լցից ըզբանս քո։ Խօսեցաւ բերանս քո։ Խօսեցաւ բերանով իւրով, եւ ձեռօք իւրովք ելից։ Ոչ եկի լուծել, այլ լնուլ։ Զի լցցի որ ասացաւն։ Զի գիրն լցցի։ Զիա՞րդ լնուցուն գիրք.եւ այլն։


Լնում, լցայ

See full entry →

vn.

to be filled, to come to its highest pitch, to complete;
լնու չափ հասակին, he becomes adult.

NBHL (6)

Ելից զտիկն ջրով։ Լցէ՛ք զթակոյկսդ ջրով, եւ լցին զնոսա մինչեւ ի վեր։ Արկցե՛ս յամենայն ամանս, մինչեւ լցցին։ Աճեցէ՛ք, եւ բազմացարո՛ւք, եւ լցէ՛ք զերկիր։ Լցցին տունք շանաճանճիւ։ Բերանք ճշմարտիցլցցին ծաղու։ Լցաւ սիոն իրաւամբք եւ արդարութեամբ։ Օգնականութամբ լցեալ բարձրելոյն։ Լցան յիմարութեամբ, կամ նախանձու։ լցաւ հոգւով սրբով.եւ այլն։

Զորովայնն տառապեալ լնուցուն (գինւով). (Ոսկ. մ. ՟Բ. 19։)

Ամենայն ուխք ի ծով ոչ լնու։ Խորհրդով լնուն շտեմարանք։ Թագաւորն լնոյր մեծաւ բարկութեամբ. (ԺՂ. ՟Ա. 7։ Առակ. ՟Ի՟Դ. 4։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 17։)

Յանտեսութեան յատակի խորոցն՝ լնուն երկիւղիւ. (Շ. մտթ.։)

Որքան ուրախութեամբ լնուն՝ ընդ աստուած միանալովն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)

Ես մտից, եւ լցից ըզբանս քո։ Խօսեցաւ բերանս քո։ Խօսեցաւ բերանով իւրով, եւ ձեռօք իւրովք ելից։ Ոչ եկի լուծել, այլ լնուլ։ Զի լցցի որ ասացաւն։ Զի գիրն լցցի։ Զիա՞րդ լնուցուն գիրք.եւ այլն։


Լող

See full entry →

s.

swimming;
flying;
— քար, stone-roller;
ի — անկանել, to swim, to take to the water, to jump into the water;
արկանել —, to set floating, to float, to launch;
ի —, by swimming;
ի — հատանել անցանել, to swim over, or across;
ի — հասանել ի ցամաք, to swim to the shore;
ի — երթալ, to swim to, to swim beyond.

NBHL (1)

Զնոյն լողս ունին անմեքեան. (Վեցօր. ՟Ը։)


Լողակ

See full entry →

adj. s.

that swims, swimming;
acquatic;
swimmer;
acquatic animal, fish.

NBHL (1)

Թրչունք եւ լողակք, եւ որ յերկրէ ամենայն շնչաւորք. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)


Լողական, ի, աց

See full entry →

cf. Լողակ.

NBHL (1)

Թրչունք եւ լողակք, եւ որ յերկրէ ամենայն շնչաւորք. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)


Լողամ, ացայ

See full entry →

vn.

to swim;
to float, to be buoyed up;
— յօդս, to fly, to float in the air.

NBHL (1)

Թռչունք ըստ նմին նմանութեան լողան խաղան յօդս. (Վեցօր. ՟Ը։)


Լողիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Լողամ.

NBHL (1)

Թռչունք ըստ նմին նմանութեան լողան խաղան յօդս. (Վեցօր. ՟Ը։)


Լորանոց, ի

See full entry →

s.

cage for quails.

NBHL (1)

ὁρτυγοτροφεῖον locus ubi coturnix alitur. տեղի կամ վանդակ, ուր պահի լոր թռչունն.


Լորճեմ, եցի

See full entry →

va.

to set on edge.

NBHL (2)

Առնուլ կամ հարուլ թթու իրաց զատամունս

Սալոր եւ գամոյն եւ ծիրան ամբաստանեցան։ թէ ընդէ՞ր զատամունս հարուն. (ասեն). Եթէ զայն գործեմք, եւ յաճախեն յուտել, զի՞նչ առնէին, եթէ ոչ լորճէաք. (Մխ. առակ.։)


Լորտնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be tired, fatigued, wearied;
լորտնեալ մշակ, a wearied peasant.

NBHL (1)

Թուի Վաստակաբեկ լինել. կթոտիլ կամ տժգունիլ.


Լորտնուկ

See full entry →

cf. Խղունջն.


Լորտու, աց

See full entry →

s.

adder, a small non venomous yellow serpent adored by the ancient Egyptians.

NBHL (1)

Վիշապակ, ասեն, թէ լորտուն է, եւ կէսք զքարաթոթոշն ասեն. (Լծ.)


Լորցք, ցից

See full entry →

s.

convulsion, violent contracting of the sinews, spasm.

NBHL (1)

Որք արդեօք հիւանդութիւնք՝ նովին իսկ չարոլորմամբ ախտին՝ առասացան տարածմունք, եւ լորցք. (Պղատ. տիմ.։)


Լուալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

s.

bath;
wash-house;
scullery;
privy, watercloset, close-stool;
slop-pail;
ջուր —լեաց, suds, slop sink, drain;
ջերմ —ք, thermal baths, hot baths.

NBHL (3)

Ատամունք քո իբրեւ զերամակս կտրելոց, որք ելանեն ի լուալեաց. (Երգ. ՟Դ. 2։ ՟Զ. 5։)

Գետոց եւ աղբերաց առատ եւ միշտ հոսմունք ... եւ ջերմ լուալեացն զպէտսն անտի մեզ շնորհեն. (Առ որս. ՟Է։)

Քակեցին զտունն բահաղու, եւ կարգեցին զնա ի լուալիս մինչեւ ցայսօր. ոմանքընթեռնուն ի յն. լուդրօն, որ է բաղանիք. եւ այլք գօբրօ՛ն (իբր կիւպրէլիք ). այսինքն աղբանոց. աղբակոյտ. աղտեղոթիւն։


Լուացումն, ման

See full entry →

s.

washing, bathing;
ablution.

NBHL (2)

կերակուրք, լուացմունք (բաղանեաց)։ Լուացմունք, եւ ճաշք, եւ ընթրիք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)

Զայսոսիկ՝ լուացմունս զուարճացելոցն սովաւ շնորհէ. (Ածաբ. մկրտ.։)


Լուծական, ի, աց

See full entry →

adj. fig.

liquid, fluid;
soluble;
fusible;
volatile;
fugitive, transitory;
— կերակուր, flesh, meat food.

NBHL (1)

Չարութիւն ապականացու է եւ լուծական։ Ի մէնջ յերեւելեացս լուծականաց։ Անկայուն եւ լուծական բնութիւն թառամի. (Շ. ամ. չար. եւ Շ. մտթ.։ եւ Շ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Թ։)


Լուծականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fluidity;
solubility;
fusibility.

NBHL (1)

Կայուն հաստատել զջուրց լուծականութիւն։ Զոր եւ ոչ վիմաց կարծրութիւն բերէ, թո՛ղ թէ մարմնոց լուծականութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ ՟Դ։)


Լուծանք

See full entry →

s.

cessation;
the laying waste, ruin, spoiling, destruction.

NBHL (1)

Առաւելութեամբ եւ անզուգութեամբ յարձակմունք պատերազմին՝ լուծանք են էիցն։ Լուծանս պատերազմաց կամ խորշնկնց. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Լուծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Լուծուած.

NBHL (1)

Լուծութիւն ծովուն սահմանաց, կամ կոհակաց, կամ ջուրց. (Նար. ՟Կ՟Գ. ՟Ձ՟Ե։ Վեցօր. ՟Գ։)


Լուծումն, ման

See full entry →

s.

solution;
decomposition, resolution, dissolution, dispersion;
explication, discovery, explanation;
dilution;
liquefaction;
fluidity;
abolition;
infraction, infringement, violation;
fainting;
— ամուսնութեան՝ ժողովոյ, dissolution of matrimony;
dissolving of an assembly;
— որովայնի, diarrhoea, looseness, flux;
— կենաց, death;
— սառնամանեաց, thaw.

NBHL (2)

Լուծումն շաբաթուն։ Շաբաթուց լուծումն. (Իգն.։ Նանայ.։)

Ի լուծումն մտաբերիցեն պահոց։ Ի շաբաթու եւ ի կիւրակէի բռնադատեն լուծումն առնել։ Քառասուն աւուրբք պահեալ սուրբն գրիգոր՝ զլուծումն ի խոտոյ առնէր. (Խոսրովիկ.։)


Լուղական

See full entry →

cf. Լողական.

NBHL (1)

Ձկունք լուղականք։ Ծով իւրով լուղական զեռնովքն. (Ագաթ.։ Վեցօր. ՟Ը։)


Լուղամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Լողամ.

NBHL (2)

Ոչ եւս լուղել նաւու ի վերայ ծովու։ Ի լուղել իաւուն. (Նոննոս.։)

Թռչունք երթեւեկս առնելով (յօդս) լուղին անխափան. (Վեցօր. ՟Ը։)


Լուղեմ

See full entry →

vn.

cf. Լողամ.

NBHL (2)

Ոչ եւս լուղել նաւու ի վերայ ծովու։ Ի լուղել իաւուն. (Նոննոս.։)

Թռչունք երթեւեկս առնելով (յօդս) լուղին անխափան. (Վեցօր. ՟Ը։)


Լումայափոխ, ից

See full entry →

s.

money-changer;
banker;
տուն, սեղան —ի, exchange office;
bank.


Լուռ լուռ

See full entry →

adv. adj.

silently, tacitly, in silence;
զմանկունս — ուսուցանել, to teach the children silence;
cf. Լուռ.


Լուսաբեր, աց

See full entry →

adj. s.

luminous, bright;
window;
Lucifer, the Morning-star;
heavenly bodies, sun, moon, stars.

NBHL (1)

(Պարունակ) լուսաբերին, զոր ոմանք ափրոդիտեայ, եւ այլք էրա՛յ անուանեն։ Արեգակն, եւ սորա զուգընթաց լուսաբերն, եւ հերմէս. (Արիստ. աշխ.։)


Լուսաբորբոք

See full entry →

adj.

fiery, on fire, in flames, bright with heat, red hot.

NBHL (1)

Ցոլմունք լուսաբորբոք ակամբք. (Անան. եկեղ։)


Լուսագեղ

See full entry →

adj.

beautiful as light, lucid, clear, luminous, bright.

NBHL (1)

Մասունք լուսագեղ ծագէ ամենայն ազգաց՝ քան զճառգայթս արեգականն բարձրագոյնս. (Տօնակ.։)


Լուսազգեստ, ից

See full entry →

cf. Լուսազգեաց.

NBHL (1)

Ի պարս հրեշտակաց լուսազգեստքդ ընդէ՞ր յղարկեցայք ընդ նոսա ի նոյն խաւարն. Լսազգեստք եղեն որպէս իտէրունեան մեծի սուրբ զատկին. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Ե։)


Լուսաթոյր

See full entry →

adj.

bright, lucid, splendid, shining, radiant.


Լուսակալ, աց

See full entry →

s.

light-bearing;
candlestick;
acolyte.

NBHL (2)

λαμπάδιον parva lampas. Որ կալեալ ունի յինքեան զլոյս ճրագի. որպէս ճրագարան. աշտանակ, գունդ, կանթեղ.

Զկատուն լուսակալ դրին թագաւորին ի վերայ ոսկի բարձին. (Ոսկիփոր.։)


Լուսակերպ

See full entry →

adj.

like a light, clear, luminous;
—ք, angels


Լուսակիզն

See full entry →

adj.

of very white wool;
bright, shining.

NBHL (1)

Որոյ կիզն այսինքն գզաթն կամ բուրդն է սպիտակ փայլուն եւ պայծառ որպէս զլոյս.


Լուսակիր

See full entry →

adj.

that bears a light, luminous.

NBHL (2)

կրօղ կամ ունօղ յինքեան զլոյս. լուսազգեաց. լուսակիր։ Արփիաճաճանչ լուսակիրն ական արւու։ Մեծին սողովմոնի տաճար լուսակիր. (Երզն. լս.։)

Տաճար լուսակիր, լեառն տեառն, եւ տուն աստուծոյ. (Գանձ.։)


Լուսահեր

See full entry →

adj.

white haired.

NBHL (1)

Երեւալ աստուած հայր՝ նմանեալ առն սրբոյ պատուականի, եւ լուսահեր ծերունւոյ. (Պիտառ.։)


Լուսաճեմ

See full entry →

adj.

cf. Լուսաճաճանչ.

NBHL (1)

ի Բառէս ճամուկ, (պ. ճամէ, ճամ, այսինքն զգեստ. կամ Աճեցուն ազիմ. ազկըն) քան թէ ի ճեմելոյ. Լուսազգեաց. լուսակիր. լուսեղէն. լուսահրաշ.


Լուսամուտ

See full entry →

s.

any opening to admit light;
sky-light, window, casement, dormer-window.

NBHL (1)

Մուտ լուսոյ. լուսանցոյց. պատուհն, կամ երգ, ընդ որ լոյսն եւ շողն մտանէ ի ներքս ի տունն.


Լուսանն, սանուն, սանունք, սանունց

See full entry →

s. zool.

lynx;
ունել աչս լուսանունս, to be lynx-eyed.


Լուսանցոյց, ցուցաց

See full entry →

adj. s.

that permits the light to pass;
cf. Լուսամուտ.

NBHL (2)

ὐπόφαυσις sublucidum;
hiatus, quo lux transit;
fenestra. Պատուհան կամ երդ, որ զլոյսն արտաքին անցուցանէ ի ներքս ի տունն. լուսանցք. լուսամուտ.

Լուսանցոյց. պատուհան՝ որ զլոյսն ի տունն նցուցանէ. (Լծ. նար.։)


Լուսապայծառ

See full entry →

adj.

brilliant, bright, luminous, resplendent.

NBHL (1)

Պայծառ որպէս զլոյս, կամպայծառացեալ լուսով. լուսափայլ. պայծառափայլ. լուսաւոր, մաքուր, փայլուն, յստակ, եւ յայտնի. անաղօտ.


Լուսապատար

See full entry →

adj.

full of light;
— լուսին, full moon.

NBHL (1)

Պատարուն լուսով. Լուսալիր. լուսայեղց. լուսաբոլոր.


Լուսապարգեւ

See full entry →

adj.

that gives light, that illuminates.

NBHL (1)

պարգեւիչ լուսոյ, կամ ունակ պարգեւաց լուսոյ. լուսաձիր.


Լուսասահման

See full entry →

adj.

surrounded with light, splendid, bright, luminous.

NBHL (1)

որոյ սահմանն կամ բոլոր իսկութիւնն է լուսալից. ընդունարան լուսոյ աստուածութեան. աստուածընկալ.


Լուսավառ

See full entry →

adj.

burning, shining, luminous.

NBHL (1)

Հանդերձ լուսաւառ ղամպարաջահ վարուք իմաստուն կուսանաց. (Խոր. հռիփս.։)


Լուսավառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

illumination.

NBHL (1)

Վառումն լուսոյ. պայծառութեան լուսազարդ. լուցմունք ճրագաց.


Լուսատես

See full entry →

adj.

that sees the light (eye);
of brilliant aspect.

NBHL (1)

Տեսօղ լուսոյ, եւ ունօղ զտեսիլ լուսոյ.


Լուսատեսակ

See full entry →

adj.

like the light, clear, bright, brilliant;
beautiful.

NBHL (1)

φωτοειδής luciformis, lucidus. Որ ունիցի զտեսակ՝ զտեսիլ՝ կամ ղնմանութիւն լուսոյ. Լուսատեսիլ. Լուսաձեւ. լուսամպ. լուսի նման.


Լուսատիպ

See full entry →

adj.

cf. Լուսատեսակ.

NBHL (1)

Որ ունի զտիպ եւ զնմանութիւն լուսոյ. լուսակերպ. լուսատեսակ.


Լուսատու, աց

See full entry →

adj.

that gives light, enlightening;
— լինել, to teach, to enlighten, to illuminate;
— աշտարակ, light-house;
—ք, the stars.

NBHL (6)

այս է գնացք լուսնին. եւ ո է նա աստղ լուսատու, այլ հայելի է ընդունակ լուսոյ, եւ ունի զլոյսն յարեգականէն. (Սարկ. տոմար.։)

Ի նմա է ճշմարիտ լուսատու առավնորդն։ լուսատուն մոլորելոց. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ. ՟Ժ՟Ե։)

Փառաւորէր զաստուած, եւ զլուսատուն քրիստոս. (ՃՃ.։)

Ընդ օձաբնակ խաւար գըբին, յոր լուսատուն էր իմ անձին. այսինքն սուրբ լուսաւորիչն. (Յիսուս որդի.։)

Լուսատուն ցեղի՝ մերոյս ամենի զազգէն պարգեւի. (Գանձ.։)

ոչ միայն լուսաւորեալք, այլ եւ լուսատուք յոքունց եղիցին. (Տօնակ.։)


Լուսարան, աց

See full entry →

s. fig.

window, casement;
baptistery;
—ք, the eyes.

NBHL (1)

Ընդունարան կամ գործի լուսոյ եւ լուսաւորութեան, որպէս Աչք.