cf. Մանանիխ.
· Calfa
Արկին ընդ ըռնկունս նորա տրորեալ մանանեխ քացախով. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Ժ՟Թ.։)
young.
· Calfa
Խնամեաց ի նա (ի կոյսն իրայիտա), զի յոյժ մանկատիպ էր, եւ գեղեցիկ տեսլեամբ. (Հ=Յ. եւ Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Ի՟Գ.։)
the second month of the ancient Armenian calendar.
· Calfa
Հոռի, զի հորեն երկրագործք եւ մշակք, զցորեան ի զգինի ի շտեմարանս ժողովելով. որ ըստ իմիք յարմարի անշարժ տոմարի յայսմաւուրաց, կամ ժամանակի թարգմանչաց, ըստ որում հոռին պատասխանէ կէս մի սեպտեմբերի, եւ կէս մի հոկտեմբերի։
s. adj. roman, latin;
greek.
· Calfa
ՀՈՌՈՄ ῤωμαῖος romanus, romaeus. գրի եւ ՀՈՌՈՎՄ. իբր Հռոմ, այսինքն Հռովմայեցի. սեպհական կոչումն լատին ազգի իտալացւոց բնակելոց ի հռովմ քաղաքի եւ ի սահմանս նորա. այլ ի փոխադրիլ կայսրութեան ի բիւզանդիոն՝ յոյնք եւս սկսան ի նոյն անուն կոչիլ.
cf. Հրեղէն;
— փոշի, gunpowder.
· Calfa
ՀՐԱՆԻՒԹԱԿԱՆ ՀՐԱՆԻՒԹԵԱՅ. Հրանիւթ. եւ սեպհական հրանիւթից, այսինքն հրեշտակաց.
jewish, hebrew, judaical;
— օրէնք, the jewish law;
— հնութիւնք, judaical antiquities.
· Calfa
inheritance;
legacy, bequest, gift by will, endowment;
— առնել, to bequeath.
· Calfa
Ինչք սեպհական թողեալք կտակաւ ի ժառանգութիւն. ... յն. խրի՛մադա. պրս. խրիյտէ, խրիտ. լտ. հէրէտիդաս կամ լէկադում.
pentasyllabic.
· Calfa
Չորեքհեգեան, կամ հինգհեգեան լիցի անուն։ Թէեւ չորեքհեգեան կամ հինգհեգեան լիցին անուանքն. որպէս յովսեպոս (ի-օ-սիբ-բօս), կղաւդիոս (գլա-իւ-տի-ա-նօս). (Թր. քեր.։)
cf. Հողեղէն;
humic;
որդն —, earth-worm, mawworm.
· Calfa
χοϊκός terreus, pulvereus γεώδης terrenus. Հողական. սեպհական հողոյ, երկրի. եւ Հողանիւթ. հողատեսակ. հողեղէն. եւ Որ զեռայ ի հող.
cf. Հերեսութիւն.
· Calfa
ՀԵՐԵՍԻՈՏՈՒԹԻՒՆ կամ ՀԵՐԵՍԻՈՒԹԻՒՆ. ՀԵՐԵՍՈՒԹԻՒՆ եւ կամ ՀԵՐԻՍՈՒԹԻՒՆ. Բառ յն. է՛րէսիս αἴρεσις haeresis. որ ասի ի մեզ եւ ՀԵՐՁՈՒԱԾ, իբր Հերետիկոսութիւն. յարումն եւ յամառութիւն ի սեպհական եւ ի մոլար կարծիս ընդդէմ հաւատոյ. աղանդ.
heresy.
· Calfa
ՀԵՐԵՍԻՈՏՈՒԹԻՒՆ կամ ՀԵՐԵՍԻՈՒԹԻՒՆ. ՀԵՐԵՍՈՒԹԻՒՆ եւ կամ ՀԵՐԻՍՈՒԹԻՒՆ. Բառ յն. է՛րէսիս αἴρεσις haeresis. որ ասի ի մեզ եւ ՀԵՐՁՈՒԱԾ, իբր Հերետիկոսութիւն. յարումն եւ յամառութիւն ի սեպհական եւ ի մոլար կարծիս ընդդէմ հաւատոյ. աղանդ.
militia men, troops;
military banditti, horde;
band, gang, crew;
scout, rover, robber, plunderer;
cf. Կաւատ.
· Calfa
to beat, to whip, to flog, to lash, to scourge, to flagellate, to discipline.
· Calfa
Դարձեալ ձաղկեցին զսուրբն, եւ արկին ի բանտ։ Փոկովք ձաղկեցին զկուրծսն. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Գ. Հ=Յ. սեպտ. ՟Ժ՟Բ.։)
by hand, manual;
subject, submissive;
own, proper.
· Calfa
ՁԵՌԱԿԱՆ. ὐποχειριός qui sub manibus est, tractabilis եւ alumnus ἵδιος proprius. Որ է ընդ ձեռամբ. որպէս ձեռասուն ոք, եւ որպէս սեպհական, իւրական. ձեռաց տակը եղածը, ունեցածը.
made with the hand, manufactured;
manufacture;
creature;
building, town built by oneself;
farm;
craft, calling;
— իւր, the work of his own hands.
· Calfa
ՁԵՌԱԿԵՐՏ ա. իբր Ձեռակերտական. արհեստական. նիւթական. եւ Ձեռական. սեպհական. ինքնակամ. եւ Աշխատաւոր ձեռօք. ձեռագէտ. արուեստաւոր.
adj. poss. your;
ոչ խնդրեմ ինչ զ—, I do not require anything of yours;
—ն, yours.
· Calfa
(գերան. ա. ի գոյակ. Դուք, ձեր) ὐμέτερος, ὀ, ἠ, τὸ ὐμῶν vester, -tra, -trum. Որ ինչ ձեր է. ձեզ սեպհական. ձերային. ձերոյին. ձերը.
snow-beaten;
— լինել, to snow-ball.
· Calfa
Ձիւնածեծ եւ բքալլուկ ժուժկալեալ. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Ա.։)
wintry, hibernal, winterly;
—յին ձգի գիշերք, the long winter evenings;
cf. Ձմերանի.
· Calfa
of or belonging to Japheth;
Armenian;
— տոհմ, the Armenian nation, the Armenians.
· Calfa
to draw on, to win, to attract, to charm, to captivate, to reconcile, to conciliate, to appease, to calm;
to conclude, to terminate, to finish;
յինքն — զսիրտս, to steal hearts, to win, to conciliate;
յինքն — զոք, to win or bring over.
· Calfa
ՅԱՆԳՈՒՑԱՆԵՄ ՅԱՆԿՈՒՑԱՆԵՄ. ἱδιοποιέω proprium facio, vendico, concilo ἑπάγω, προσάγομαι attraho եւ այլն. Յանկեցուցանել. յարեցուցանել. տալ յանկչել. յանգել յինքն կոյս. յինքն ձգել. գրաւել. սեպհականել.
commentary, memoir, annals.
· Calfa
Զայս խօսի Յովսեպոս ի ժամանակս յիշատակագրութեան իւրոյ. (Զքր. կթ.։)
supinely, with one's face upward, lying on one's back;
backwards;
— զարկուցանել, to hurl or throw backwards, to overthrow, to upset, to throw down on the back, to stretch on the earth;
— կալ, խաղալ, to lie down prone, flat on the face, to stretch at one's whole length;
to fall backwards;
— կալ, լինել, to be idle, negligent, neglectful, to stand with folded arms;
պրկել ի —, to throw down and hind strongly;
— անկանիլ, to fall on one's back, backwards;
— կացի ի դալարւոջ, I stretched myself on the grass;
յինքն —եալ անկանիլ, to recede, to flow back;
մինչեւ յե՞րբ —եալ կաս ոʼվ վատ, how long wilt thou sleep, o sluggard ?
· Calfa
Պրկեցին ի յորսայս, եւ փոկով ձաղկեցին զկուրծսն. (Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Ժ՟Ա.։)
Greek;
— հուր, greek fire;
— ոճ, grecism;
վարել զոճ —, to grecize, to grecianise, to render greek.
· Calfa
primitive, ancient;
primordial, primitive (soil);
— թիւ, primary number.
· Calfa
letter-carrier, postman, messenger, courier, post.
· Calfa
Հրեշտակ զոմն նամակակիր ի սեպհականն իւր հայրենական գաւառն առաքեաց. (Նար. խչ.։)
naval;
nautical;
— զօրութիւն, sea-forces, marine, navy;
— գիտութիւն, navigation, art of sailing.
· Calfa
shipwreck.
· Calfa
Ի նաւակոծութիւն անկեալ՝ հանին զնա ալիք ծովուն ի ցամաք. (Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Ի՟Զ.։)
cloak, mantle;
monk's long mantle;
cope, chasuble.
· Calfa
Իջեալ նափորտամբն (իբր շապկաւ կամ կտաւով) միայն, եւ հողաթափովն՝ եկաց ի վերայ հանդերձին։ Զնափորտն իւր արարեալ պատան՝ զսպեաց. (Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Ի՟Զ. եւ Տէր Իսրայէլ. հոկտ. ՟Ի՟Թ.։)
properly, specially, particularly, expressly, precisely.
· Calfa
որ եւ ՅԱՏԿԱՊԷՍ. ἱδίως, ἱδικῶς, εἱδικῶς proprie, speciatim. Յատուկ եւ սեպհական օրինակաւ. տիրապէս. մասնաւորապէս, որոշակի.
cf. Յատուկ.
· Calfa
ἱδικός, εἱδικός, ἱδιάζω, -ουσα, -ον proprius, specialis, privatus. Յատուկ. սեպհական. առանձնական. իւրական. մասնաւոր.
to be appropriated, separated, distinguished.
· Calfa
Որոշիլ որպէս յատուկ եւ սեպհական. սեփականիլ. եւ տիրապէս եղանիլ.
own, essential.
· Calfa
ἱδιότατος, εἱδικώτατος propriissimus, specialissimus. որ եւ ՅԱՏԿԱԳՈՅՆ. Կարի յատուկ. տիրապէս սեպհական. որպէս մարդոյ՝ բանականն.