Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Բուժական, ի, աց

See full entry →

cf. Բուժակ.

NBHL (1)

Զհիւանդութիւնսն, որչափ մեծագոյն վիշտս ոչ ունին, ոչ է պարտ բուժականաւն գրգռել. (Պղատ. տիմ.։)


Բուժեմ, եցի

See full entry →

va.

to cure, to heal, to physic;
to deliver;
— զծարաւ, to quench or slake thirst.

NBHL (3)

Արդ՝ փախուցեալ ի Խոսրովայ Արտաշիր ... եւ նեղեալ յոյժ, բազում խոստմունս նախարարացն առնէր, թէ ոք բուժեսցէ զնա յայնմանէ. (Խոր. ՟Բ. 71։)

Տկար փայտ ... ոչինչ բուժէ զձեղունն անձրեւոյն եւ ի կաթոյն. (Նիւս. երգ.։)

Հազիւ յերկիւղէն բուժեալք՝ ընդունին զնա ի նաւն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Բուծանեմ, ուծի

See full entry →

va.

to nourish, to feed;
to treat, to dress;
to fatten.

NBHL (1)

Զիա՞րդ նովին կերակրովք բուծանիցին, եւ պիղծ ճճիքն ըստ սուրբ ձկունսն սնանիցին. (Եզնիկ.։)


Բուծումն, ման

See full entry →

s.

nourishment, maintenance.

NBHL (1)

τρόφημα nutritio, almentum Դարման, սնունդ.


Բուսաբեր, աց

See full entry →

adj.

vegetative.

NBHL (3)

Գարունն բուսաբերս. (Ագաթ.։)

Բերեալ այսինքն բղխեալ ի բուսոյ. բուսածին. եւ կամ Ծառ, տունկ, փայտ.

Ամենայն բուսաբերք՝ ժամանակաւ ունին բերել զպտուղսն (այսինքն տունկք). (Ագաթ.։)


Բուսակ, աց

See full entry →

s.

small plant;
herb, plant, vegetable.

NBHL (1)

Բուսուկ. բոյս. տունկ. ծառ. ոստ եւ սաղարթ.


Բուսանիմ, ուսայ

See full entry →

vn.

to spring, to grow, to pullutate, to bud, to shoot, to take root, to appear, to vegetate, to sprout out;
to grow again.

NBHL (2)

Ի պտղոյ արդարութեան բուսանի ծառ կենաց։ Բուսցին իբրեւ զսէզ իրաւունք ի կորդ ագարակի։ Ի բուսանել մեղաւորաց որպէս խոտ։ Ճշմարտութիւն յերկրէ բուսաւ։ Եւ ոչ ի լերանց բուսանիցին ցաւք.եւ այլն։

Որ մինչեւ զջրհեղեղն բուսեալք եղեն (ծնունդք Ադամայ)։ Բուսանի յայսմանէ եւ միւս եւս այլ մեծ չար։ Յորմէ եւ ամենեցուն բուսանի դաւող ամպարհաւաճութիւն։ Մինչեւ թողեալ է, զոր առաջի տրկեալ է՝ կռիւ, ա՛յլ բուսանի. (Փիլ.։)


Բազմախիտ

See full entry →

adj.

very thick;
very frequented (way);
very difficult;
very abundant.

NBHL (1)

Երկատութիւն բնաբանականին եւ աստուածաբանականին բազմախիտ է, եւ մեծի լսողութեան պէտս ունի ... է՛ եւ այլ բազմախիտ երկատութիւն, որք ի խորագոյն իրողութիւնսն ասասցին. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։) իմա՛, հոծեալ բազմապատիկ մասամբք։


Բազմախորան

See full entry →

adj.

that has many tabernacles;
— սաղաւարտ, helmet of many crests.

NBHL (1)

Սաղաւարտ բազմախորան. այսինքն որ ունի բազում կատարս կամ ցցունս. (Նիւս. թէոդոր.։) յն. τρίλοφος trium cristarum իբր եռակատար։


Բազմախորտիկ

See full entry →

adj.

full of victuals, splendid, magnificent entertainment or fare.

NBHL (1)

Զբազմախորտիկս զճաշոյ կազմածս ընդունայն է՝ յառաջ քան զայնոսիկ, որ զծախսն տան, դնել. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Բազմախումբ

See full entry →

adj.

cf. Բազմաժողով.

NBHL (1)

Տիրէր բազմախումբ ժողովրդեանն՜ Բազմախումբ մշակացն մանկունք. (Պիտ.։)


Բազմախտեան

See full entry →

adj.

unhealthy, that is subject to many maladies.

NBHL (1)

Մարդկայինս բնութիւն ի սկզբնուստն յաստուածայնոցն բարութեանց անմտաբար սահեալ՝ զբազմախտեան զկեանս ընդունի, եւ զապականացուցիչ մահու վախճան։ Ի բազմախտեանն այլայլութիւն մոլորեալ։ Զնիւթեղէն եւ զբազմախտեան այլայլութիւն ցանկացեալ. (Դիոն. եկեղ.։)


Բազմածին

See full entry →

adj.

that generates much, fruitful, fertile.

NBHL (2)

Ունայնացաւ եօթնածինն. բազմածին քաղաքն այն ունայնացաւ. (Մխ. երեմ.։)

Անասունք՝ որ միշտ յորս եւ ի կերակուրս կոտորին, բազմածին ծնունդս ունին բնութեամբ. եւ վասն այնորիկ նապաստակաց բազմածին ծնունդս կարգեալ է. (Վեցօր. ՟Թ. (ուր յն. է ն. եւ հյ. իբր կր)։)


Բազմակ, աց

See full entry →

s.

socket;
snuffer-tray;
candle;
candle-light.

NBHL (5)

Հրամայէ այրել բազմակս ի վերայ տէրունեան աշտանակին։ Ընդէ՞ր բազմակք աշտանակին եօթն։ Եօթն բազմակքն նշանակք են մոլորականացն։ Բազմակացն արծարծիչ լուսոյն՝ ձէթ ի վերայ արկանել. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. ել.։)

Բազմակ ասին ճրագունք. (Վրդն. ել.։)

Ճրագն ի վերայ բազմակի գոլով՝ զբոլոր տունն լուսաւորէ. (Երզն. մտթ.։)

Որ ինձէն անձին նիւթեցի միշտ զեղմունս կիզողականս հրոյ տոչորման, հոսեալ ի յերկնուստ զգոյիւ գագաթանս իմաստնարանի բազմակիս. (Նար. կ.։)

Բազմակ, ունելիք. (Հին բռ.) բազմակք, ճրագք. զառաջինն ընթերցի՛ր ԲԱԶՄԱԿԱԼ։


Բազմակալ, աց

See full entry →

s.

candlestick;
snuffers;
guest;
cf. Բազմակ.

NBHL (3)

Բազմակալ՝ ճրագունք. (Վրդն. ել.։)

ԲԱԶՄԱԿԱԼ. Որպէս Բազմակակալ. այն է ըստ ոմանց ունելիք ճրագի, այսինքն մկրատ. որ եւ ՅԱՐԴԱՐԻՉ ասի. ... կամ ըստ այլոց՝ Ընդունարան իւղոյ. եղաման, ձիթաման կամ ձագար. թարգմանի ի մեզ եւ ԲԵՐԱՆ ՃՐԱԳԱՑ. զի եբր. է մախթա, մէլփախաիմ եւ մուձափօթ. եւ յն. ἑπαριστρίς, ἑαρίστηρ forceps եւ haustrum, situla, infusorium

ԲԱԶՄԱԿԱԼ գրի մերթ փոխանակ գրելոյ ԲԱԶՄԱԿԱՆ. (որպէս կոչնական՝ որ ունի զտեղի ի կոչունս)


Բազմական, ի, աց

See full entry →

s.

guest, invited person;
table, banquet;
carpet, mattress, couch, sofa;
bench, seat;
—ս —ս բաշխել, to divide tho guests, to form several banquets apart;
—ս արկանել, to offer chairs or seats.

NBHL (3)

Նախ հոգայ զտունն, ապա զբազմականն. (Վրդն. ծն.։)

ԲԱԶՄԱԿԱՆ. κλῆσις, κλίσις, κατακλίσις vocatio ad coenam, discumbitus եւ այլն. Կոչունք, սեղան. նիստ խրախճանի. երախանք. ...

Բազմական էին դաւանեաց զերկին ... Մասն հատուածոց ի կենսակիրն փայտէ տէրունեան փառացն բազմականի։ Բանիւ քո սրբեա՛ զպատսպարանս բազմականիս. (Նար. խչ. եւ ՟Ղ՟Բ։)


Բազմակապ

See full entry →

adj.

that is joined or tiedwith many strings.

NBHL (1)

Որ ինչ ունի զբազում կապս կամ աղխաղխս.


Բազմակարօտ

See full entry →

adj.

who has many wants

NBHL (1)

Կարօտ բազում իրաց, որոյ բազում են կարիք. շատ բանի պիտանաւորութիւն ունէցօղ.


Բազմակերպ

See full entry →

adj.

in several shapes, diverse, various.

NBHL (2)

Բազմակերպ անասունք. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)

Բազմակերպ գունոց եւ ձեւոց տեսիլք. (Փիլ. քհ.։)


Բազմակին, կնոջ

See full entry →

adj.

having many wives, polygamist.

NBHL (3)

Իսկ ԲԱԶՄԱԿԻՆ, կնոջ. (յորմէ ԲԱԶՄԱԿՆՈՒԹԻՒՆ), ունի նշանակել զամուսնացեալն ընդ այլ եւ այլ կանայս։

Իսկ ԲԱԶՄԱԿԻՆ, կնոջ. (յորմէ ԲԱԶՄԱԿՆՈՒԹԻՒՆ), ունի նշանակել զամուսնացեալն ընդ այլ եւ այլ կանայս։

Իսկ ԲԱԶՄԱԿԻՆ, կնոջ. (յորմէ ԲԱԶՄԱԿՆՈՒԹԻՒՆ), ունի նշանակել զամուսնացեալն ընդ այլ եւ այլ կանայս։


Բազմակնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

polygamy.

NBHL (1)

Ունելն զբազում՝ աչս. բազմաչեայ գոլն. շատ աչք ունենալը.


Բազմակոխ

See full entry →

adj.

that is trampled on or oppressed much or often;
— ճանապարհ, public or much frequented road.

NBHL (1)

Ի տունս բարեկամի քո ասէ՝ մի՛ յաճախեր բազմակոխ լինել, գուցե տտիցէ զքեզ. (Ճ. ՟Ա.։)


Բազմակոհակ

See full entry →

adj.

that has many waves.

NBHL (1)

Որ ունի զբազում կոհակս, կամ զալիս մեծամեծս.


Բազմակոյտ

See full entry →

adj. s.

of a great assembly, where there are many people;
in great quantity, many;
crowd;
assembly.

NBHL (1)

Իբրեւ զդիակունս բազմակոյտս ի հրապարակս անկեալք. (Յհ. կթ.։)


Բազմահամ

See full entry →

adj.

savoury, that has much savour.

NBHL (1)

Որ ունի այլ եւ այլ համս. յոյժ համեղ. պէսպէս համով, շատ համով.


Բազմահամբար

See full entry →

adj.

that has much provision, well provided with necessary things.

NBHL (1)

Ներսէս տօնօղ տօնից տէրունականաց ... բազմահամբար պատրաստութեամբ ըստ իմանալի մտաց փայլման. (Սկեւռ. լմբ.։)


Բազմահաւաք

See full entry →

adj.

that amasses, collects many things.

NBHL (2)

Բազմահաւաքն ոչ ինչ առաւելու ի ժամանակին, եւ սակաւունակին ոչ ինչ պակասէ. (Վրդն. ել.։)

Գունակ խրախարար եւ բազմահաւաք խորին խնճոյից սուրբ հարսնարանին. (Նար. խչ.։)


Բազմահիւս

See full entry →

adj.

well woven, that has much web, closely woven.

NBHL (1)

πολύπλοκος multis nexibus implicitus, multiplex, dolosus Որ ունի բազում հիւսուածս եւ ոլորս. բազմամանուած. պատ ի պատ եւ պատիր. ոլորքը շատ, խրթին, խաբէական.


Բազմահմուտ

See full entry →

adj.

very skilful, full of erudition, very learned.

NBHL (1)

πολύπειρος multa expertus, peritus Հմուտ կամ փորձ բազում իրաց. ներհուն. բանիբուն. շատ բանի տեղեակ, շատգէտ.


Բազմահմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

great erudition.

NBHL (1)

Հանդերձեալ ոք բարի մեզ եւ իմաստուն ի բազմահմտութենէ լինել. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Բազմահոլով

See full entry →

adj.

that has many windings or ways.

NBHL (2)

Որ ստէպ հոլովի, եւ շրջան առնու ընդ բազում վայրս. շատ պտըտօղ, մենծ պտուտ ունեցօղ.

Արեգակունք բազմահոլովք (առաքեալք)։ Զբազմահոլով հոգիս նաւողաց։ Զգադերոնն բազմահոլով՝ ընդ Ասորեստանն մեծ եւ երկայնանիստ. (Նար. առաք.։)


Բազմահոմանի

See full entry →

adj.

that has many lovers, gallants.

NBHL (1)

Որ ունի զբազում հոմանիս, կամ բազմութիւն հոմանեաց.


Բազմահոս

See full entry →

adj.

that flows or spreads abundantly, copious.

NBHL (1)

Ալէկոծի (ծով) ... առ ի յնդունումն արդարակ բազմահոս արեանս. (Պիտ.։)


Բազմահոսան

See full entry →

cf. Բազմահոս.

NBHL (1)

Ալէկոծի (ծով) ... առ ի յնդունումն արդարակ բազմահոս արեանս. (Պիտ.։)


Բազմաձայն

See full entry →

adj.

that has several sounds, that speaks several languages, resounding;
in various voices.

NBHL (1)

ԲԱԶՄԱՁԱՅՆ. որպէս Բազմաբարբառ, բազմալեզու. շատ կերպ լեզուներով.


Բազմաձեռն

See full entry →

adj.

powerful, strong;
numerous, much, in several manners.

NBHL (3)

πολύχειρ multimanus, numerosus Որ իցէ բազում ձեռն, այսինքն չափ եւ թիւ զինուորական ուժոյ, կամ բազմութիւն արանց ուժաւորաց. բազմաթիւ. յոքնախումբ. յաճախագունդ. (որոյ ներհակն Սակաւաձեռն ասի). շատւոր.

Իմաստուն խորհրդով բազմաձեռն զօրութեան յաղթէ։ Խոհականագոյն իմաստութեամբ բազմաձեռն կարէ հերքօղ լինել զօրութեան. (Պիտ.։)

Զնորուն իսկ զվկայն բազմաձեռն մարդկամբք քարկոծեալ սպանանէր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 9. յն. բազում ձեռօք քարկոծեալ։)


Բազմաձեռնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hand, power, great number of people.

NBHL (1)

πολυχειρία multitudo manuum Համագունդ պատրաստութիւն. գործակցութիւն. ձեռնտուութիւն. եւ Յաճախութիւն.


Բազմաձեւ

See full entry →

adj.

multiform.

NBHL (1)

Անունն Աստուծոյ՝ բազմաձեւ եւ բազմատեսակ յասացելոցն (այսինքն՝ ի սուրբ գրոց) ստեղծանի. (Դիոն. ածայ.։)


Բազմաձիգ

See full entry →

adj.

that is thrown or spread several times.

NBHL (1)

Զբազմաձիգ տեղացմունս նետից եւ ռմբաքարաց իբր յամուր մեքենայէ ի բաց դարձուցեալ. (Սկեւռ. լմբ.։)


Բազմաճամուկ

See full entry →

adj.

of many and various colours.

NBHL (1)

Բազմագունակ, երփն երփն. խատուտիկ, փայլուն.


Բազմամագիլ

See full entry →

adj.

that has many claws or fangs.

NBHL (1)

πολύς ὅνυξι multis unguibus Որ ունի բազում եւ ահաւոր մագիլս. ճանկերը շատ, կամ մէնծ.


Բազմամանկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

having many children.


Բազմամասն

See full entry →

adj.

that is formed of several parts;
diverse, various, multifarious.

NBHL (1)

πολυμερής multis partibus constans Որ ունի բազում մասունս. բազմամասնեայ. բաղադրեալ. եւ Բազմապատիկ. զանազան.


Բազմամասնեայ

See full entry →

cf. Բազմամասն.

NBHL (1)

Խոհերս բազմամասնե այս։ Զերծումն բազմամասնեայ մահուն։ Բազմամասնեայ յաճախութեան մեծիդ երախտեաց։ Զբազմամասնեայ գումարս դասուց յանուն քո ժողովելոցս։ Բազմամասնեայ շնորհիւ լցեալք։ Բազմամասնեայ օրինակ կերպից ի նոյն տեսութիւն բոլոր էութեան. (Նար.։)


Բազմամարդ

See full entry →

adj.

populous;
— առնել, բազմամարդացուցանել, to people.

NBHL (1)

Եւ Որ ունի ընդ իւրեւ զբազում մարդիկ.


Բազմամբոխ

See full entry →

adj.

peopled;
of great concourse, numerous;
tumultuous.

NBHL (2)

Բազմամբոխ գնդաւ գայր յարքունիս. (Եղիշ. ՟Ե։)

Կամ Որ ունի ընդ իւրեւ ամբոխ բազում.


Բազմամեայ

See full entry →

adj.

old, aged, ancient, of old date.

NBHL (1)

Ծերունիս ո՛չ զբազմամեայս եւ զհինսն համարին։ Բազմամեայ չարութիւն մարդկան՝ ի ծննդենէ մինչեւ ցծերութիւնն ձգտեալ. (Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. լին.։)


Բազմամեան

See full entry →

adj.

cf. Բազմամեայ.

NBHL (1)

Ըմպէ մեծատունն զգինի բազմամեան. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Բազմամուսնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

polygamy.

NBHL (1)

Ոչ մանկունքն ծնեալք ի բազմամուսնութիւն կնոջն՝ կարեն զհայրն ճանաչել, եւ ոչ նա ի նոսին պահէ զգութն ամբողջ՝ այսու կասկածանօք. (Լմբ. առակ.։)


Բազմայեղց

See full entry →

adj.

plentiful, abundant.

NBHL (1)

Կարգել մի ըստ միոջէ զիրս եւ զգործս, զբազմայեղանակ դիպմունս Հայաստան աշխարհիս. (Փարպ.։)