Definitions containing the research ոյն : 10000 Results

Զմէ՞

See full entry →

adv.

why ?

NBHL (1)

Զմէ՞ առաքիցի ի խաւարն արտաքին։ Զմէ՞ ոչ առնիցէ լաւագոյն քան զնորայն. (Եզնիկ.։)


Զմռեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Զմռսեմ.

NBHL (1)

Զմարմինն զմռեցին, զի մի՛ հարցի ի տօթոյն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Զմռնենի, ենեաց

See full entry →

s.

myrrh tree.

NBHL (1)

Տունկն՝ յորմէ կաթէ զմուռս. որ յայլ լեզուս նոյնպէս Զմուռս կոչի. ( սմիւռնա, միրրա, մօր ).


Զնդամ, ացի

See full entry →

va. vn.

to spare, to save, to be careful;
to tremble, to shiver;
to throb, to palpitate.

NBHL (4)

ԶՆԴԱՄ կամ ԶԸՆԴԱՄ. φείδομαι parco Խնայել՝ իբր թնդալով աղեաց գթոյն. անխայել խանդաղելով՝ ահիւ եւ զգուշութեամբ. գթասիրել. արգահատել. բանի մը կամ մեկի մը վրայ դողդղալ.

Եթէ հայրն յորդւոյն արարածս ոչ խնայեաց ... որդին զիւրսն զիա՞րդ ոչ զընդայցէ. (Եզնիկ.։) Այլ առաւել տրական խնդիր առնու իբր չէզոք.

Բազում անգամ ի բուռն անկեալ (այսինքն անկելոյ) թշնամւոյն միշտ՝ զընդայր։ Յինչս զընդայցեմք։ Յիւրեանց անձինս չկամին զընդալ։ Յաշակերտսն զընդացեալ։ Տե՛ս զիա՛րդ զընդայ ի մատնիչն. (Ոսկ. մտթ.։)

Խոյն փոխանակ տուեալ բանականին զենման, զնդալով յԻսահակ. (Լծ. ածաբ.։)


Զնիստ

See full entry →

adj.

low, lower.

NBHL (2)

(յորմէ Զնստագոյն) Կարի նստեալ, այսինքն ի վայր իջեալ, ցածագոյն.

Ողորկն՝ վասն դէպուղիղ մասնկացն կալ. եւ խոշոր՝ վասն ումեմն գերազանց լինելոյն, եւ ումեմն որ պակաս եւ զնիստն լինել. (Արիստ. որակ. ՟Ը։)


Զննեմ, եցի

See full entry →

va.

to look at, to observe, to stare at, to aim at, to contemplate;
to examine, to study, to discuss;
to remark, to clear up, to recognize;
to visit;
to feel, to touch.

NBHL (1)

Զընդհանրագոյնս յառաջագոյն զննեալ որոշեսցուք. (Փիլ. իմաստն.։)


Զոհարան, ի, աց

See full entry →

s.

altar of sacrifice;
vase of immolation.

NBHL (1)

Տաճար էիք Հոգւոյն Սրբոյ, արդ զոհարան դիւա՞ց լինիցիք. (Եղիշ. ՟Գ։)


Զոմ, ոյ

See full entry →

s.

draw-bridge.

NBHL (1)

Անցին ընդ զոմն Եփրատայ. եւ մատուցեալ որդւոյն Թէոդորոսի առ զօրավարն խնդրէր զինքն պահապան նաւակարմնջացն, եւ նորա հրամայեալ պահել զոմոյն. (Ղեւոնդ. ՟Գ։)


Զոյգերկնային

See full entry →

adj.

God-like, divine.

NBHL (1)

ἱσόθεος եւ Զուգաստուած. aequalis deo, vel coelestibus Իբր զուգերկնային. Հաւասար երկնայնոյն, կամ Աստուծոյ.


Զոյգոստատ

See full entry →

s.

aid-de-camp.

NBHL (1)

Մերոյն Արտաշէսի հրամայեաց երթալ ի Պարսս հանդերձ իւրովք զոյգոստատօք. (Խոր. ՟Բ. 87։) (Ըստ յն. ζευγίτης այսինքն լծուոր, ամոլք, առ աթենացիս էր կարգ դասու զօրականաց զկնի ասպետաց)։


Զով

See full entry →

adj. s.

fresh, cold;
cool, freshness

NBHL (1)

Նոյնպէս ասի.


Զովարար

See full entry →

adj. s.

refreshing, cooling, refrigerative;
refreshment.

NBHL (1)

Ընդ զովարար տնկոյն նստջիք. (Շ. եդես.։)


Զովացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

cf. Զովարար.

NBHL (1)

Քանզի զովացուցիչ է, զտապս ի փորոտոյն փարատէ. (Եզնիկ.։)


Զուարթաճաճանչ

See full entry →

adj.

bright, shining splendidly, fulgid.

NBHL (1)

Որպէս փեսայ՝ զի ելանէ յառագաստէ իւրմէ. զի զուարթաճաճանչ եւ քաղցրանուագ յառաջին իւրոյ լուսոյն ի մարդիկ նկարելն՝ ի սաղմոսարանն երեւեալ. (Կոչ. ՟Թ։)


Զուարթառատ

See full entry →

adj.

generous, liberal;
— տուրք, liberality.

NBHL (1)

Եկա՛յք առէ՛ք ի ձեզ զփոխարէնս սիրոյն, զոր նիւթեցէ՛ք զուարթառատ սիրով. (Ոսկ. ի նեռն.։)


Զուարթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

gaiety, joy, good humour;
activity, vigilance.

NBHL (3)

Ըստ առաջնոյն, ἰλαρότης, τὸ ἁγαθόν hilaritas, laetitia Բերկրութիւն կամ բարեկրութիւն սրտի. կայտառութիւն դիմաց. եւ Զուարճութիւն տնկոց. ուրախ շէն ըլլալը.

Յոյժ զուարթութեամբ խնդային ըստ ներքին մարդոյն. (Եղիշ. ՟Բ։)

Ցօղով շնորհի քոյ՝ զուարթութիւն։ Զուարթութիւն երեսաց։ Ի խնդութիւն զուարթութեան։ Զուարթութիւն գեղոյն տգեղեալ. (Նար.։)


Զուարճակից

See full entry →

cf. Զուարթակից.

NBHL (3)

Բազմատեսակ աստուածային առաքինութեանցն է զարդ զուարճակից (եղելոց) հոգւոյն. (Նիւս. երգ.։)

Որպէս զի լինիցիք զուարճակիցք պատշաճագոյն եւ դուք իմում զարմանալի տեսութեանց. (Պիտ.։)

Աչք մերձենալով առ սիրելին՝ յառաջագոյն աւետիս տայ զմտերմութեանն զախտ՝ զուարճակից եւ խաղաղուտ հայեցուածօք. (Փիլ. իմաստն.։)


Զուարճացումն, ման

See full entry →

s.

rejoicing, happiness, delight;
flourishing anew, growing green again.

NBHL (1)

Զմիտս աստուածասիրացն զարթուցանել ի խրախամիտ զուարճացումն։ Փայլօղ գեղեցկագունութեամբ (ընծայել) զուարճացումն տեսանելեաց։ Անթարշամելի զուարճացմամբ տերեւոյն միշտ դալարանալ. (Պիտ.։)


Զուգաբան, ից

See full entry →

adj.

unanimous, with ono opinion or voice.

NBHL (1)

ἱσολόγος aequalis oratione կամ ratione Զոյգ՝ այսինքն հաւասար ի բանս. միաբան. համեմատ. հանգոյն.


Զուգաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to agree, to be of one mind.

NBHL (2)

Զի՞նչ զնոյն ինքն զԱստուծոյ զգետն ընդ մանր անձրեւոյս այսմ իցէ զուգաբանել. (Նիւս. երգ.։)

Ըստ մեծութեան կազմուածոյ շինուածոյն՝ զուգաբանեալ բարձրութեան զհիմն՝ յարուցանեն։ Ըստ սրտին զուգաբանի շրջակայ մարմինն՝ մեծ եւ փոքր. (Վրդն. սղ.։)


Զուգաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

analogy, proportion

NBHL (1)

Նոյնպէս է տեսանել եւ յոգւոջն զուգաբանութիւն իմն առ մարմնական հասակն։ Իւրաքանչիւր ոք ի լսողացն զուգաբանութեամբ զասացելոցն կարծիս առցէ սքանչելեացն. (Նիւս. երգ.։)


Զուգաբարբառ

See full entry →

cf. Զուգաձայն.

NBHL (2)

Զո՛յգ, այսինքն հաւասարապէս. միօրինակ. նոյնպէս. եւ նման.

Եւ զնոյնս նուագաւոր երգ երաժշտական զուգաբարբառ հնչմամբք պարաւորակք եղեալ՝ յերկուս բաժանէին դասս. (Պիտ.։)


Զուգագործ

See full entry →

adj.

that works or labours together, that does the same thing.

NBHL (1)

Նոյնպէս գործող. յար եւ նման գործով.


Զուգաթիւ

See full entry →

adj.

even;
equal, alike;
of the same number;
consubstantial.

NBHL (2)

ἱσάριθμος par numero, totidem Հաւասարաթիւ. նոյնչափ թուով. նոյն համրանքով.

Փորոտիք եօթն, եւ անդամք մարմնոյն նմանապէս զուգաթիւ (կամ զուգաթիւք)։ Զուգաթիւ ժամանակ աւուրց յառ տարիս (այսինքն աւուրս ՟Խ) ի վեր անդ կայ մնայ աղօթիւք եւ բարխօսութեամբ վասն ազգին. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել. ՟Բ. 49։)


Զուգաթոռ

See full entry →

cf. Աթոռակից.

NBHL (1)

Կաթողիկոս՝ զուգաթոռ Սրբոյն Գրիգորի. (Կաղանկտ.։)


Զուգախնդիր

See full entry →

s.

competitor.

NBHL (1)

Զմտերմագոյնն տեսանելով սարաս վարդապետութեան, եւ զուգախնդի՛ր՝ զպատուոյն հայցեալ վարկ. (Պիտ.։)


Զուգականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

likeness, equality;
equivalent.

NBHL (1)

Յերրորդութեանդ սրբում ... ի նոյն պաշտօն հաւասարութեան միապատիւ զուգականութեան. (Նար. ՟Հ՟Գ։)


Զուգակշիռ

See full entry →

adj. s.

equivalent, equipollent;
just, equal;
equilibrium;
compensation.

NBHL (1)

Զառաւելութիւն գործոյն բանիւ ցուցանել զուգակշիռ. (Ոսկ. լուս. ի Ճ. (իսկ տպ. զառաւելութիւն իրին բանի ցուցանել զուգական)։)


Զուգակցեմ, եցի

See full entry →

va.

to join together.

NBHL (1)

Որ հողանիւթ բնութեամբն զուգակցեալ ընդ Սուրբ Հոգւոյն. (Շար.։)


Զուգակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

participation, equality;
coupling, match, union.

NBHL (1)

Զմարմին մերժէ ի զուգակցութենէ (հոգւոյն). (Ճ. ՟Ա.։)


Զուգահայր

See full entry →

adj.

of the same paternity, that has the same quality as the father.

NBHL (1)

Ոչ որպէս տագերբ, այլ իբր նոյնազաւակ զուգահարբ զմանկունսն փայփայեցեր (առ Մեսրոպաւ՝ որպէս առ Սահակաւ). (Խոր. ՟Գ. 68։)


Զուգահետ

See full entry →

adv.

together, contiguous.

NBHL (1)

ὀμοῦ simul, una Նոյն հետայն. միանգամայն. մեկէն, միատեղ.


Զուգաձայնիմ, եցայ

See full entry →

vn. mus.

to agree with, to correspond;
to sing in concert.

NBHL (1)

Զուգաձայնեալք, եւ համափառաւորեալք (հարք ժողովոյն՝) գիր ետուն. (Սոկր. ՟Ա. 8։)


Զուգամասն

See full entry →

adj.

participant.

NBHL (1)

Երկոտասան կենդանակացս աստեղատանցն, եւ նոյնքան ժամուս հասարակօրէիցն զուգամասանց. (Ոսկիփոր.։)


Զուգամասնութիւն, ութեան

See full entry →

s. chem.

participation;
isomeria.

NBHL (1)

Եղիցի ոք եւ ի մէնջ նոյն յառաջինսն. եւ ընդէ՞ր ոչ դնեմք զուգամասնութիւն. (Ածաբ. մակաբ.։)


Զուգապատիւ

See full entry →

cf. Հանգիտապատիւ.

NBHL (1)

ἱσότιμος ejusdem honoris, aequalis in dignitate Հաւասարապատիւ. զնոյն յարգ ունօղ. հաւասար.


Զուգապատուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the same dignity, participation in the same dignity.

NBHL (1)

Զուգէ դարձեալ զուգապատուութեամբ սիրոյն, եւ ողջունիւն սրբութեան. (Ոսկ. հռ.։)


Զուգապարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to mix in the same company or circle.

NBHL (1)

ԶՈՒԳԱՊԱՐԻԼ. συγχορεύω una tripudio Պարակից լինել. համադասիլ ի նոյն պարս.


Զուգապէս

See full entry →

adv.

equally, alike, likewise.

NBHL (1)

ἑξ ἵσου ex aequo ἵσως aequaliter, aeque, pariter Հաւասարապէս, հանգիտաբար. յար եւ նման. միօրինակ. նոյնգունակ.


Զուգաստուած

See full entry →

adj.

equal to God;
(the Man-God).

NBHL (1)

Կատարեալ՝ ո՛չ վասն Աստուածութեանն միայն, քան զոր ոչինչ է կատարելագոյն, այլ եւ յաղագս առելոյն եւ օծելոյ աստուածութեամբն, եւ եղելոյ՝ որպէս որ էօծն, եւ համարձակիմ ասել՝ զուգաստուած. (Ածաբ. ի պասեքն. որ ի Լծ. գրի նաեւ Զոյգաստուած, եւ մեկնի խառն ընդ ՟Ա նշ.)


Զուգատուն

See full entry →

adj. ast.

in the same constellation.

NBHL (1)

Որոց մի է աստեղատուն. որ ունի զնոյն համաստեղութիւն ընդ այլում։ (Շիր.։)


Զուգաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to join together, to couple, to pair, to match, to tie or put two by two, to unite, to join;
to liken, to compare;
to marry, to join in wedlock.

NBHL (2)

Զբնութիւնս կանգնեցեր ի գլորութենէ, եւ առ քեզ վերստին զուգաւորեցեր։ Ելեալ յորդահոս վտակն վարդագոյն արեան քո՝ զուգաւորէր ընդ կողահոս արեանն Քրիստոսի. (Գանձ.։)

Զուգաւորեալ շարամանին նոր պատուիրանք ընդ հնոյն. (Վրթ. քերթ.։)


Զուգաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

conjunction, union;
coition, embrace;
parity, equality;
the equinox;
relation, connexion;
union, match, marriage;
երջանիկ — դարնայնոյ ընդ աշնան, happy union of spring and autumn.

NBHL (1)

Զորս համոզէ զայր եւ զկին՝ մնալ ի նոյն զուգաւորութեանն հաւատացելոյն ընդ անհաւատին. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Զուգեմ, եցի

See full entry →

va. math.

cf. Զուգաւորեմ;
to sum up;
— զկերակուրս, to season, to flavour;
— զսապատ, to make basket-work;
— զոք ընդ աշխարհ, to join in wedlock.

NBHL (1)

Զմարմնաւոր հիւանդութիւնս պէսպէս տեսանեմք, եւ զուգեմք նմա դեղս։ Արար զկէս ձկանն խարշատեալ, եւ զկէսն կարի ազնիւ, եւ յուտելն՝ ասաց աւերելոյն, լա՛ւ է հա՛յր. եւ երբ զազնիւ զուգեալն ուտէին, ասաց. կարի զազիր եւ աւե՛ր է հա՛յր. (Վրք. հց. ձ։)


Զուգիցս

See full entry →

adv.

in like manner, likewise, equally, as much;
twice, double.

NBHL (1)

ἵσακις pariter ուստի Զուգիցս զոյգ. ἵσακις ἵσος pariter par որպէս թ. պառ պարապար. Հաւասարապէս, նոյնչափ. կրկնակի. կրկնակ.


Զուգօրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the equinox.

NBHL (1)

Երկուց զուգօրութեանց ելոյ՝ գարնանայնոյն եւ աշնանանյնոյն։ Արդարակ քաննով զուգօրութեան։ Ետ եւ զըստ տարւոյն զուգօրութիւնս, զգարնանայինն եւ զաշնանայինն։ Զուգօրութիւն գարնանային լինի յեօթներորդում ամսեանն. (Փիլ. ստեպ։)


Զուլամբիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to splay, to fall headlong, to dislocate or sprain the shoulder, to put the shoulder out of joint;
cf. Երթամ.

NBHL (1)

Ոտն երիվարին շաղեալ ընդ փոքր թուփ մի, եւ զուլամբեալ ի վերայ գլխոյն, ջարդեալ զողնուլարն՝ ի բաց ընկէց զհեծեալն. (Արծր. ՟Գ. 12։)


Զուսպ

See full entry →

adj.

close, narrow;
subdued;
— եւ զերծ ի մարդկանէ (տեղի), distant, far from, isolated.

NBHL (2)

Ի վերայ դրան եկեղեցւոյն ... տեղի աղօթից թագաւորին՝ զուսպ, եւ զերծ ի մարդկանէ. (Արծր. ՟Ե. 8։)

Բիճին ոսկրն (ձիոյ) լայն եւ մեծ, ի վերայ մարմնոյն զուսպ. (Վստկ.։)


Զուտ, զտոց

See full entry →

adj.

pure, refined, clean.

NBHL (1)

Ականակերպ՝ աղիւսանման, զուտ, երկնագոյն, ջինջ. (Ագաթ.։)


Զչարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be exasperated, irritated, to put one's self in a passion, to take offence, to resent, to be vexed, to bear malice;
to grieve, to complain, to lament.

NBHL (2)

Տեսեալ զոմն զրկեալ զչարեցաւ, եւ խնդրեաց զվրէժ զրկելոյն. (Գծ. ՟Է. 27։)

Հրէայքն զչարեալ գրոյն, որ յայտնապէս աղաղակէր զնորա թագաւորութենէն. (Ճ. ՟Թ.։)