Definitions containing the research սին : 5381 Results

Ճշմարտեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ճշմարտեցուցանեմ.

NBHL (1)

Ճշմարտեն (յայսմ մասին). իսկ բազմօք այլովք ստեն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Ճշմարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

truth;
veracity;
reality;
sincerity;
բուն —, plain truth;
— իրաց, the bottom or basis of things;
անպատրուակ ասել զ—, to tell the whole truth;
աղարտել զ—, to offend against truth;
ճշմարտութեամբ, cf. Ճշմարտիւ.

NBHL (1)

Եւ զի եկն դառն ճշմարտութեան (այսինքն ճշմարիտ), խափանեցան՝ որ նմանութիւնք էին. (Եփր. աւետար.։)


Հեծելազօր, ու, աց

See full entry →

s.

cavalry, horse-soldiers, horse;
horseman.

NBHL (1)

Բազումք ի սինկղիտոսաց եւ ի հեծելազօրաց. իմա՛, յասպետաց. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Հեծելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

riding;
horsemanship, equitation;
հանդերձ հեծելութեան, riding habit;
կրկէս հեծելութեան, manege;
raceground, course;
hippodrome;
մարզիչ եւ մարզարան հեծելութեան, riding-master, riding-school.

NBHL (1)

Հեծելութամբդ քո փրկեցեր զտիեզերս. այսինքն բազմելով ի խաչ. (Շար. ստէպ։)


Հեղգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

idleness, laziness, supineness, slowness, tardiness, listlessness, negligence, lukewarmness, indifference.

NBHL (1)

Տեւականութիւն հեղգութեանց. այսինքն յորդորիչ զհեղգս ի տոկութիւն գործոյ. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Հեղեղեմ, եցի

See full entry →

va.

to inundate, to submerge, to cover with water;
to overflow, to lay under water;
to hurl or fling down, to precipitate.

NBHL (1)

Գետովք մեղանաց արեան հեղեղիմ։ Զմէջ յատակի յարկին հեղեղեալ (արտասուօք)։ Յուղխիցն հեղեղեցին։ Ցորեանս հեղեղեալ (յանձրեւաց յորդելոց)։ Զաղբերց հեղեղեալ (այսինքն յորդեալ) մշտահոսութիւն. (Նար.։)


Հեղինակ, աց

See full entry →

cf. Առաջնորդ;
cf. Գտակ;
cf. Մատենագիր.

NBHL (1)

ἠγεμών, ἠγούμενος . (որ եւ Հիգեմոն) dux, rector, princeps . (գտանի գրեալ եւ Հեղիւնակ, Հեղանակ) Յետինք վարեն որպէս լտ. աւգթօռ, աւթօռ. այլ առ նախնիս վարի որէս յն. իղէմօն, իղո՛ւմէնօս. լտ. տո՛ւքս. այսինքն Առաջնորդ. առաջնորդօղ. վարիչ. գլուխ. հաւակ. սկզբնահայր.


Հեղձ

See full entry →

cf. Հեղձումն.

NBHL (1)

Գարշութիւն մարդկան, ուստի մահ. յաղագս որոյ հե՛ղձ արար, վասն որոյ անձրեւ բոցակէզ. (Տօնակ.։) (Կամ ընթերցի՛ր, հեղեղ հեղձարար, այսինքն հեղձուցիչ։)


Հեղձամղձուկ

See full entry →

adj.

suffocated, choked, oppressed, agitated, disquieted, grievous, anxious;
suffocating, stifling;
— օդ կամ ջերմութիւն, sultry weather or heat;
— հազ, a stifling cough;
hooping cough;
— ձայնիւ, in a stifled voice;
— ի վշտացն, loaded with grief;
woe-begone;
— արտասունք, repressed tears;
— առնել, to stifle, to choke;
to smother, to suffocate;
to drown;
— լինել ի բարկութէնէ, to be half choked with rage or anger;
— լինէր սիրտ իմ, my heart was ready to break, was oppressed with grief;
cf. Հառաչանք.

NBHL (1)

Իբր Հիւղ. խուղ. cf. ՀԵՂՔ։ Իսկ որպէս ռմկ. այսինքն Անգամ. cf. ՀԱՂ։


Հեղում, ղի

See full entry →

va.

to pour, to pour out, to empty, to pour forth, to shed;
to diffuse, to scatter, to disperse, to spread;
— զանձն առաջին տեառն, to pour out one's soul before the Lord;
— զսիրտ իւր առաջի ուրուք, to open one's heart, to unbosom oneself to;
— զբարկութիւն, զսրտմտութիւն իւր ի վերայ ուրուք, to give vent to anger, to discharge one's wrath upon;
— կռոց նուէրս, to pour out libations to idols;
— արիւն բազում, արեան ճապաղիս —, to cause immense bloodshed, to shed torrents of blood;
արտօսր —, to shed tears;
— զարիւն իւր, to shed one's blood.

NBHL (1)

Առ զսրուակն իւղոյ, եւ եհեղ ի գլուխ նորա։ Առէ՛ք սափորս ջրոյ, եւ հեղէ՛ք ի վերայ ողջակիզիդ։ Հե՛ղ զարգանակն։ Գինին հեղու (այսինքն հեղանի), եւ տիկքն կորնչին։ Զրիւնն հեղցէ առ յատակաւ սեղանոյն, կամ շուրջ զսեղանովն, կամ առաջի սեղանոյն, կամ յերկիր։ Որ հեղու զարիւն մարդոյ, փոխանակ արեան նորա հեղցի արիւն նորա։ Այդ է արիւն իմ, որ ի վերայ բազմաց հեղու (այսինքն հեղանի)։ Հեղի արտասուք (կամ զարտասուս) զերեսօք իւրեանց ի վերայ նորա.եւ այլն։


Հեղում, հեղայ

See full entry →

vn.

to be poured out, to flow, to spread;
to be shed, scattered, diffused;
to rush, to fall;
to burst;
հեղաւ ամենայն փոր նորա, all his bowels gushed out;
անկաւ հեղաւ զկնի կռոցն, he followed idols;
հեղեալ ցասմամբ, very angrily, wrathfully.

NBHL (1)

Առ զսրուակն իւղոյ, եւ եհեղ ի գլուխ նորա։ Առէ՛ք սափորս ջրոյ, եւ հեղէ՛ք ի վերայ ողջակիզիդ։ Հե՛ղ զարգանակն։ Գինին հեղու (այսինքն հեղանի), եւ տիկքն կորնչին։ Զրիւնն հեղցէ առ յատակաւ սեղանոյն, կամ շուրջ զսեղանովն, կամ առաջի սեղանոյն, կամ յերկիր։ Որ հեղու զարիւն մարդոյ, փոխանակ արեան նորա հեղցի արիւն նորա։ Այդ է արիւն իմ, որ ի վերայ բազմաց հեղու (այսինքն հեղանի)։ Հեղի արտասուք (կամ զարտասուս) զերեսօք իւրեանց ի վերայ նորա.եւ այլն։


Հեղումն, ման

See full entry →

s.

outpouring, spreading abroad;
effusion, dispersion.

NBHL (1)

Որ եւ զնոցին (հրեշտակաց) շարժումն լուսաւորէ՝ առ նոսին աստուծոյ հեղմամբ. (Լմբ. իմ.։)


Հեղուսեմ, սի

See full entry →

va.

cf. Բեւեռեմ;
to write, to compose.

NBHL (1)

Բեւեռօք հեղուսին ի վերայ փայտի. (Ճ. ՟Ա.։)


Հեմ

See full entry →

adv.

now, at present.

NBHL (1)

ՀԵ՛Մ կամ ՀԷ՛Մ. Բառ ռմկ. որպէս հիմա. այսինքն Այժմ. եւ արդ.


Հենգն, ի

See full entry →

s. adv.

jeer, scoff, taunt;
mockery, jeering, irony, derision;
rivalry, strife, contest;
spite;
ընդ —, ընդ —գս, ironically, derisively, tauntingly;
against, in dispite of, in contempt of, in defiance of;
ընդ — ելանել, ի — արկանել, to scoff at, to laugh at, to ridicule, to quiz, to deride, to taunt, to jeer at;
կալ ի — ի or ի — ոջ, to do in spite of, to despite, to object to, to dispute or wrangle;
to vie with.

NBHL (2)

κατάγελως, χλευασμός derisio, irrisio, cavillatio եւ φιλονεικία contentio, jurgium. որ եւ ՀԵՆԳՆՈՒԹԻՒՆ. գրի եւ ՀԵԳՆ. ՀԵԳՆՈՒԹԻՒՆ. (ուստի ռմկ. հէնէկ, հանագ պ. հթճա. ար. հիւնաշ հիւնա, հինաֆ) Այպանք. երգիծանք. կատակ։ ծաղր ճարտար՝ զկծեցուցիչ, այլ ինչ ասելով՝ եւ այլ ինչ իմանալով. քէննայի սէօզ. զիհգ. մազագ. ցէօսինթի, եւ Հեճուկք. հակառակութիւն. ոխերիմ յաղթասիրութիւն. ինապ.

Զայս ոչ եթէ հե՛գն գրեմ. այսինքն իբրեւ ընդ հենգն. (Վանակ. հց.։)


Հենում, նի

See full entry →

va.

to weave, to warp, to plait;
զչարութիւն ի ներքոյ ոստայն —, to machinate, to plot, to hatch wickedness.

NBHL (1)

Ի պաղեստին երկուս կապերտս հենլով ի միասին՝ այնպէս առնեն զհանդերձսն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 39։)


Հեշտ, ից

See full entry →

adj. adv.

ease, convenience, comfort, pleasure;
facility;
easy, commodious;
voluptuous;
— պաշտօն, volunteer service;
— ցանկութիւն, voluptuousness, concupiscence, lust;
ըստ —ի, at will, at pleasure, at one's ease;
— եւ համբոյր մտօք, affably, benignly, kindly, condescendingly;
զ— ցանկութեան զհետ անցանել, to give oneself up to pleasures;
ըստ իւրեանց —ի գնալ, to go one's own way, at one's leisure, at one's ease;
to live as one likes, to follow the bent of one's own inclinations.

NBHL (2)

Հե՛շտ եւ սիրելի ասի, որպէս այնպիսին բժշկութիւն բուռն կրիցն լինելով, անուանեցաւ քաղցր. (Պղատ. տիմ.։)

Ծարաւն հե՛շտ զըմպելին պատրաստէ (այսինքն ախորժելի առնէ). (Բրս. պհ.։)


Հեշտական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

easy;
delicious, delightful, pleasing;
—ք, pleasures, delights.

NBHL (1)

Ծառայ հեշտական. այսինքն ըստ մտի. բարեմիտ. մտերիմ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։)


Հեշտասուն

See full entry →

adj.

delicate, soft, effeminate;
— գրգարան, paradise of delights.

NBHL (1)

Ահա ոչ ախորժելի ելք ի հեշտասուն գրգարանէ. այսինքն ի դրախտէն փափկութեան. (Պիտ.։)


Հեշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ease, convenience, facility, commodity, comfort;
delights, joys, pleasure, voluptuousness;
հեշտութեամբ, cf. Հեշտաբար.

NBHL (1)

Հրեշտակ երիտասարդ երեւեցաւ, որ նշանակէ զմեծ եւ զկատարեալ հեշտութիւն յարութեան. այսինքն զգեղեցկութիւն կամ զհաճոյական տեսիլ. (Բրսղ. մրկ.։)


Հեռագոյն

See full entry →

adj. adv.

very far, farther;
far, from afar, afar off.

NBHL (1)

Ոչ հեռագոյնս, այլ ն մօտոյ առ (այսինքն էառ) զվախճան իրացն. (Վրք. ոսկ.։)


Հեռամ, ացի

See full entry →

vn.

to dispute, to contend for, to quarrel;
to bear a hatred to, to loathe, to hate, to bear or owe a grudge, malice or ill-will.

NBHL (1)

Յորժամ հեռանայցեն (այսինքն հեռայցեն) այր եւ կին.


Հեռաստան, ի

See full entry →

adj. s. adv.

far off, distant, remote;
distant place or country, the distance;
ի — է, from afar, afar. off, at a great distance.

NBHL (1)

Դիտէր քոյրն նորա ի հեռաստանէ։ Եկին հասին ի հեռաստանէ։ Ի հեռաստանէ ժողովէ իւր գանձս։ Միթէ չիցէ՞ լուեալ ի հեռաստանէ զայդ, զոր արարի յաւուրց առաջնոց։ Ի հեռաստանէ առնու զհոտ պատերազմի.եւ այլն։


Հետ, ոյ, ոց

See full entry →

s.

trace, track, print, foot-mark;
vestige, footstep;
pace, step;
way, path;
—ք, iron rail, rail;
ի —ոյ, from behind, from the rear;
—ք նաւու, track of a ship;
—ք կառաց, cart-rut, wheel-rut;
—ք ամպոց, traces of cloud;
—ք գազանաց, trail, track or scent of animals;
—ք վիրաց, cicatrix, scar;
վաղվաղակի կամ զ—, quick ! come on ! courage !
կորուսանել զ—ս, to lose the traces of;
զ— լինել, to apply oneself, to give or addict oneself;
ընդունայն զ— եղեն, they have attempted or tried in vain.

NBHL (5)

Եւ որպէս ռմկ. հետ. այսնիքն Հանդերձ, ընդ. ի միասին.

Ի ՀԵՏ. նխ.մ. իբրեւ Յետ. զհետ. ի միասին. ետեւ, ետեւէն, հետը.

Ի հետ անցանել բարբանջանացն եւ առասպելաբանութեանց (այսինքն զհետ լինելով)։ Թռնամին յարգանդէ ի հետ մտեալ հալածէ. (Պիտ.։ Լմբ. սղ.։)

Ուր Գէորգ իմանայ հե՛տ արա, այսինքն հետեւեա՛. զի մեկնէ այսպէս.

Նուազունքն՝ որ մնացին, լցին զհետս նոցա (այսինքն զտաղին).


Հետաքրքիր

See full entry →

cf. Հետաքնին.

NBHL (1)

Հետաքրքիր քննութիւն՝ անհաւատութեան առաջնորդ է. այսինքն հետաքրքրական. (Թէոփիլ. ծն.։)


Հետեւաբար

See full entry →

adv.

consequently, in consequence, of course.

NBHL (2)

Նախ քահանայապետիցն զարդ (կարգ), ապա քահանայիցն, եւ ապա հետեւաբար սոցա՝ պաշտօնէիցն, Հետեւաբար օրինակին եւ աստուածայնոյն։ Հետեւաբար ասացելոցն։ Հետեւաբար ամենայն նախաճառելոցն։ Ի նոսա հետեւաբար (այսինքն որպէս անկ է նոցա). (եւ այլն։ Դիոն.։)

Հետեւաբար զինքեան բարբառիք (այսինքն զնմին հետեւորդն). (Ած. ՟Դ։ Գր. տղ. թղթ.։)


Հետեւակ, աց

See full entry →

adj. fig. s. adv.

going on foot, pedestrian;
four-footed;
hackneyed, trite, common-place, trivial, ordinary;
in prose, prosaic;
foot-soldier;
quadruped;
ի — ուց, on foot, afoot;
—ք, — զօրք, infantry, foot-soldiers;
— արձան, անդրի, pedestrian statue;
— կրթութիւն, pedestrian exercise;
— որսորդութիւն, hunting on foot;
— ձաղումն, infantry triumph;
— բանք, trite, hackneyed or common-place saying, vulgarity of expression;
— գովութիւնք, vulgar praises;
— երթալ, to go on foot;
—ս խօսել, to talk common-place.

NBHL (1)

Հետեւակ ձաղումն. այսինքն հանդէս յաղթանակի հետեւակ զօրօք. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Հետեւանք, նաց

See full entry →

s. geom.

consequence, result;
corollary;
—նս հանել, to deduce, to infer;
ծանր լիցին — գործոյս, this affair will have unpleasant or serious consequences.

NBHL (2)

Ամենայն ուրեք՝ ո՛ւր եւ հասանէր, որպէս զյափշտակող որսայր զկենաց մարդկան զհետեւանս (այսինքն զհայթայթանս կամ զկարեւորս կենաց). (Ղեւոնդ.։)

Յարեւանայ բայի ութ, այսինքն զհետ երթայ. զի հետեւանք են բայի ութ այսոքիկ. խոնարհութիւնք, տրամադրութիւնք, տեսակք, ձեւք, թիւք, դէմք, ամանակք, լծորդք. (Երզն. քեր.։)


Հետեւող

See full entry →

s.

follower, imitator;
— լինել, գտանել, to follow, to imitate.

NBHL (1)

Երանոսի հետեւողի առաքելոցն։ Կղեմայ հետեւողին պետրոսի առաքելոյ։ Հակառակ յիսուսին հետեւողաց. (ՃՃ.։ Աթ. ՟Ը։)


Հետեւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հետեւողութիւն.

NBHL (1)

Զաշխարհիս հետեւմունս ծաղր առնէին (այսինքն զընթացս). (Նոննոս.։)


Հետեւումն, ման

See full entry →

s.

cf. Հետեւողութիւն.

NBHL (1)

Զաշխարհիս հետեւմունս ծաղր առնէին (այսինքն զընթացս). (Նոննոս.։)


Հետընթաց

See full entry →

adj.

pursuing hotly.

NBHL (1)

Ճեպել է ամենայն պնդութեամբ զհետ ընթանալ ... զերկոսինն ի կիր արկանէ, զյօժարութիւն եւ զպնդութիւն զհետընթացիցն. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Բ. (լինի եւ գոյակ. իբր զհետ ընթանալոյն, կամ ընթացութեան։))


Հետի, տւոյ, տեաց

See full entry →

adj. adv.

going on foot;
—, ի —, on foot, afoot;
— ընթանալ, to run or hasten on foot.

NBHL (1)

Որոյ հետին՝ առ ծայրագոյն անճառիցն ընկալցի իմացուած. (Անյաղթ բարձր.։) այսինքն յետ որոյ կամ ըստ Շ. յետ ասացելոց բանից։


Հեր, աց, ոց

See full entry →

s.

"hair;
—ք, head of hair;
cf. Մազ;
անբոյս ի —աց, bald;
հոպոպիք —աց, curls, ringlets;
հիւսք —աց, tress or lock of hair, tresses, plait of hair;
cf. Հիւսք;
բուսանել —աց, growth of hair;
թափիլ —աց, falling of the hair;
փոքրել, հատանել, խուզել, կտրել զ—ս, to cut the hair;
to crop;
to shave the head;
ճողել, փետել զ—ս առ ցաւոյն or յուսահատութեան, to tear one's hair for grief or despair;
ունել, կալնուլ, ձգել զ—աց, to hold, to pull one by the hair;
զմիմեանց ձգձգել զ—ս, զմիմեանս ձգել զ—աց, to take one another by the hair;
խոպոպել, գանգրել, ծնրել զ—ս, to curl, to put on ringlets, to frizz the hair;
սանտրել զ—ս, to comb one's hair;
ներկել զ—ս, to dye one's hair;
խրձացուցանել, խոզանել, հարթուցանել զ—ս, to cause the hair to stand on end;
to ruffle the hair;
cf. Ծառ;
քստմնիլ, խրձանալ —աց, to bristle, to stand on end;
թափել զ—ս, to destroy hair, to depilate;
—ք նախաբոյսք են քան զմօրուս, the hair grows before the beard;
դեռաբոյս —ք ի ծնօտս տիգեալ, new beard;
—ք ծնրեալ եւ գանգրեալ, —քն ծալ ի ծալ, curly, frizzed hair;
—ք քստմնեալ ի վեր դիզացեալ, with bristling hair;
with hair upstanding;
քստմնեալ դիզանին —ք զգլխով, the hair stood on end;
blood ran cold;
սպիտակին, ծաղկին —ք իմ, my hair grows grey, I begin to grow grey-haired, I begin to get grey."

NBHL (1)

Զգագաթն (այսինքն զարմատն) հերոյն գնացելոցն յանօրէնութեան իւրեանց ջախջախեսցէ տէր։ Գագաթն հերոյ ոչ կատարեալ հեր. (Եփր. աւետար.։)


Հերագործ

See full entry →

adj.

hair-producing, hair-growing.

NBHL (1)

Որ գործէ կամ պատճառէ զհերս, այսինքն տայ բուսանել.


Հերաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hairiness.

NBHL (1)

Ոչ կարող գոն կնդութիւն եւ հերաւորութիւն ի միում եւ ի նոյնում մասին տեսանիլ. (Անյաղթ պորփ.։)


Հերետիկոս, աց

See full entry →

s.

heretic.

NBHL (1)

Հերետիկոսն հերձուածող թարգմանի. հայելով ի ձայնն յն. է՛րէսիս. եւ հյ. հերձ։ Բայց ըստ ինքեան, է՛րէսիս է որպէս յարումն. իսկ բուն հերձուածն՝ ըստ յն. աս սխի՛զմա, որ է որպէս հյ. խզումն, այսինքն պատառումն. հերձուած։


Հերձաթեւ

See full entry →

adj.

cloven-winged.

NBHL (1)

Զկէսն հերձաթեւ անուանեցին, այսինքն զարծուիս. (Վեցօր. ՟Ը։) cf. ՎԱՐԱԶԱԹԵՒ։


Հերձանեմ, ձի

See full entry →

va.

cf. Հերձեմ.

NBHL (2)

Որ զվէմն հերձեաց։ Զմուրհակ չարին հերձեա՛։ Անօթ փայտեղէն ... դիւրաբար հերձի (այսինքն հերձան)։ Որ հերձեսցէ զծիրանի թագաւորի. (Խոսր.։ Նար. ՟Ղ՟Գ։ Վրք. հց. ՟Ժ։)

Հերձուլ վարագուրին (այսինքն հերձանիլ). (Նանայ.։)


Հերձատեմ, եցի

See full entry →

va.

to split, to rive;
to crack, to chop, to cut, to tear.

NBHL (1)

Ըստ ամենայն մասին հերձատեալք. (Նիւս. կազմ.։)


Հերձուած, ոյ

See full entry →

s.

division, separation;
scission, rupture, disunion, discord, dissent, schism;
sect;
heresy;
— առնել, to bring about a scission;
to sow discord;
եղեւ — ի ժողովըրդեանն վասն նորա, there was a division among the people because of him;
դարձեալ — լինէր ի մեջ հրէից, there was a dissension therefore again among the Jews;
— անկեալ էր ի մէջ նոցա, they were divided among themselves;
they were at variance.

NBHL (4)

σχίσμα schisma, scissura, fissio, dissidium, discordia, ruptio unionis. Հերձումն. պատառումն. եւ առաւել նմանութեամբ՝ Բաժանումն մտաց եւ անձանց. որպէս երկպառակութիւն. անմիաբանութիւն. տարաձայնութիւն .... եւ սեպհական առմամբ, Բաժանումն ի միութենէ մարմնոյն քրիստոսի, այսինքն յեկեղեցւոյ, կամ ի գլխոյ նորա, կամ յանդամոց նորա. (ըստ յն. սխի՛սմա. որ է նոյն ընդ հյ. ձայնիս խզումն).

ՀԵՐՁՈՒԱԾ. որպէս նոյն ընդ յն. ձայնիս է՛րէսիս. αἴρεσις haeresis. այն է Հերեսիովտութիւն, հերետիկոսութիւն. այսինքն յամառ յարումն ի մոլար կարծիս. աղանդ. մոլորութիւն ի վարդապետութեան. ինքնակամ կրօնք.

Աղանդ հերձուածոյ։ Բազումք ի հերձուածոց (այսինքն յաղանդոյ) անտի. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 17. 18։)

Յայլազգեաց կամ ի հերձուածոց (այսինքն ի հերետիկոսաց). (Խոսր.։)


Հերձուածապետ, աց

See full entry →

s.

chief of a schism, of a sect;
heresiarch.

NBHL (1)

αἰρεσιάρχης, αἰρεσιαρχός haeresiarcha, sectae auctor ac caput. իբր Հերեսիովտապետ. աղանդապետ. առաջնորդ հերձուածոյ, այսինքն հերետիկոսութեան, եւ հերետիկոսաց.


Հերձուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Հերձանեմ.

NBHL (1)

Բռամբ զսկայն հերձուցանէր. այսինքն պատառոտէր զհանդերձս նորա. (Խոր. հռիփս.։)


Հերքեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to repulse, to reprove, to refute, to contradict;
ի բաց —, to refuse, to reject;
to suffice, to be sufficient.

NBHL (2)

Զարհուրեալք հերքէին. այսինքն խորշէին հեռանային. (Ոսկ. հռ.։)

Որ ի տանջանսն ոչ հերքեցաւ. այսինքն ոչ յաղթեցաւ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Հզօրապէս

See full entry →

adv.

cf. Հզօրագոյնս.

NBHL (1)

Հզօրք հզօրապէս պատուհասին. (Գէ. ես.։)


Հէն, հինից

See full entry →

s.

marauder, rover, robber, brigand;
— ծովու, sea-robber, pirate, free-booter, corsair, sea-rover;
—ք, marauding, plundering;
piracy;
հինից պարապիլ, to become a highwayman, to rob, to plunder;
հինի or հինիւ ելանել, to take to the highway, to over-run or scour, to make incursions;
զի՞նչ քան զայն — եւ աղաղակ կայցէ, what can be more grievous or more barbarous than that ?.

NBHL (2)

Ածեր ի վերայ հէն։ Հասին ի վերայ իմ էնք նոցա։ Յապաղումն հինից։ Նետք հինից։ Հէնն եկեալ ի վերայ նոցա։ Գումարեցան ի վերայ հինին։ Գադ (յորմէ գեդդուր) հինի (կամ հինիւ) ելցէ։ Ելցէ հինիւ զհետ նոցա.եւ այլն։

Հինից եւ ասպատակաց պարսպեալք (այսինքն աւազակութեան). (Խոր. ՟Բ. 56։)


Հէք, հիքի, քաց

See full entry →

adj.

unhappy, unfortunate, miserable, wretched.

NBHL (1)

ՀԷՔ ταλαίπωρος, ἅθλιος, δειλός miser, miserabilis, infelix, aerumnosus. որ եւ ՀԷԳ. եւ ՀԻՔԱՑԵԱԼ. կամ ՀԻԳԱՑԵԱԼ. (որպէս թէ Հեծ, այսինքն հեծեծելի) Թշուառ. թշուառական. ապերջանիկ. աւաղելի. եղկելի. ողորմելի. տառապեալ. տարաբախտ. մանաւանդ եղեալն անձամբ անձինի պատճառ տարաբախտութեան իւրոյ. խեղճ, ողորմելի.


Հիացական, ի, աց

See full entry →

adj.

admiring, of admiration;
ecstatic.

NBHL (1)

Նաեւ զայլ հիացականսն՝ որ ըստ այսոցիկ, ուսցիս ի նորին գրոց. այսինքն ի պատմութենէ աղեքսանդի. (Արծր. ՟Ա 3։)


Հիմն, մանց

See full entry →

s. chem.

foundation;
base, basis;
foot, bottom;
back, back part;
foundation, establishment;
— աղանալի, salifiable base;
— ի վեր, from top to bottom;
thoroughly, utterly;
— ի յատակ, to its very foundations;
down to the ground, to the bottom;
— or հիմունս արկանել, to lay the foundations of, to found;
— ի վեր առնել, կործանել, տապալել, յատակել, to cast to the earth, to throw, cast or pull down, to overthrow, to overwhelm, to subvert, to demolish, destroy or ruin utterly;
ի հիմանց կործանիլ, to be overthrown;
— լինել իրիք, to be the foundation of;
անկանիլ հիման, to have laid the foundation;
ի վերայ հաստատուն հիման, on a solid foundation.

NBHL (2)

Յօրէ յայդմանէ, յորում անկաւ (այսինքն արկաւ) հիմն տաճարիդ տեառն. (Անգ. ՟Բ. 19։)

Անկան (այսինքն արկան) հիմունք տանն տեառն. (՟Բ. Եզր. ՟Գ. 11։)


Հիմնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be founded, established, built.

NBHL (1)

Զոր ի սինա հիմնացեալ արմատացոյց ի միտսն մովսէսի. (Յհ. իմ. եկեղ.։)