Definitions containing the research րամ : 2963 Results

Քո, քոյ, քոյով

See full entry →

pron. adj. poss.

thy;
thine.

NBHL (1)

Իմքս ամենայն քոյ են, եւ քոյքն՝ իմ։ Քոյոյ փութոյդ։ Քոյումդ հետեւել խոստովանութեան։ Հրամանաւ քոյով։ Բանիւ քոյով։ Քոյով օժանդակութեամբ։ Քով մեծաւ ողորմութեամբդ։ Պա՛րտ է իբրեւ քոյոյ (այսինքն քոյում) անդամոյ խնամ ունել ընկերին։ Զքոյս ի քոյոցս քեզ մատուցանեմք. (Կիւրղ. գանձ.։ Ոսկ. յհ.։ Աթ. ՟Ը։ Մաշտ.։ Շ. բարձր.։ Խոսր.։ Մանդ.։ Պտրգ.։)


Քոյր, քեռ, քերբ, քորք, քերց

See full entry →

s.

sister;
nun.

NBHL (1)

Քոյր թովբելայ՝ նոյեմա։ Ասասցես, թէ քոյր նորա եմ։ Ետես ի ձեռսն քեռ իւրոյ։ Լուաւ յռեբեկայ քռէ իւրմէ։ Կին առ քերբ (կամ քեռբ) իւրով մի՛ առցունուս։ Զեղբայրս իմ եւ զքորս իմ։ Ասէ ցնա տուբիթ, մի՛ լցի քեզ տրամութիւն՝ քոյր։ Քո՛յր մեր հարսն։ Քո՛յր իմ հարսն եւ այլն։ Բայց եւ ծնողաց մեր հանդերձ քերբ՝ լիցի յիշումն յաւուր աներբ. (Շ. յիշ. սողոմ.։)


Քուղ, քղոյ

See full entry →

s.

tow, thread, string, yarn.

NBHL (1)

Զքղոյ զյոյժ նրբոյ հրամայեաց տապար սրեալ ի վերայ կախել. (Փիլ. նխ. ՟բ.)


Քսակահատու, աց

See full entry →

s.

cut-purse, pick-pocket.

NBHL (1)

Գող՝ որ ատանէ զքսակ այլոց՝ կորզել զդրամ.


Քրէական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Քրայական;
criminal, enormous, horrible;
— մեղք, յանցանք, high treason;
— մետաղք, mine, galleys, place of detention for criminals.

NBHL (2)

Դաձցին ամենայն դատապարտեալք՝ որք ի քրէական մետաղսն իցեն։ Լուծանել հրամայել զկալանաւորսն, եւ որք ի քրէական մետաղս են։ Ի քրէականսն՝ յերկաթահատ կամ ի պղնձագործ մետաղսն։ Ոսկեհանաց, եւ որք քրէական մետաղսն քոնջիցեն։ Յաւիտենից բանդեալքն ազատեցան, եւ քրէական մետաղքն հրդեհեցան յարփիահրաշ փառաց քոց. (Ագաթ.։ Ճ. ՟Գ.։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 18։ եւ փիլիպ. ՟Է. Բենիկ.։)

ՔՐԷԱԿԱՆ. Արժանի աքսորանաց եւ աշխատելոյ ի մետաղս. ծանրամաղ. մեծաղեռն. աստուածընդդէմ. արքայընդդէմ. քարուական (յանցաւորութիւն)


Քրիստոնէաբար

See full entry →

adv.

like a christian, christianly;
— կեալ, to live, to lead a life worthy of a christian.

NBHL (1)

Մի հեթանոսաբար անըուշներ ի պատուիրանաց աստուծոյ, այլ կատարեա՛ քրիստոնեաբար զհրամանսն տեառն։ Վարուք իւրովք (ըստ արտաքնոյն) կայր քիստոնէաբար Քրիտսոնէաբար թաղումն. (Մանդ. ՟Զ։ Եւս. պտմ. ՟Զ. 18։ Շ. թղթ.։)


Քրիստոնէութիւն, ութեան

See full entry →

s.

christianism, christianity;
christendom.

NBHL (1)

Հրամայեաց առնել հալածանս քիստոնէութեան։ Ընդ ամենայն տեղիս քիստոնէութեան. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 15։ Ժմ.։)


Քրմապետ, աց

See full entry →

s.

heathen pontiff.

NBHL (1)

Հրամայեալ քրմապետին. (Ճ. ՟Ա.։)


Քրմուհի, հւոյ, հեայ, հեաց

See full entry →

cf. Քրմանոյշ.

NBHL (1)

Քրմուհեայ անդրէն առնուլ զմարգարէութիւնն հրամայեաց Կացուրդ եղանել աթենայ. եւ զնորին քրմուհի երակլէս բռադատէր։ Անիծանէ եւ քրմուհեացն ըստ սուտ տեսլեացն. պմ. աղեքս։ պիտ։ (Նախ. եզեկ.։)


Քրտնածին

See full entry →

adj.

born of, or produced by sweat.

NBHL (1)

Բիծք, անիծք՞ եւ երամակք ոմանք քրտնածինք զազրաթորմիք. (Նար. ՟Կ՟Թ։)


Քրքրեմ, եցի

See full entry →

va.

to search or dive into, to investigate carefully, to examine with care;
to agitate, to undo, to destroy;
— զմիտս, to excite, to rouse up or awake the mind, to stimulate;
— զախորժակ, to sharpen, to quicken the appetite.

NBHL (1)

Մանրամասն զամենայն մեքենայսն քրքրեալ խայտառակեաց։ Անձրեւն քրիստոս իջանէ ի գեղմն մտաց մերոց քրքրեալն սիրով. եւ որչափ յոյժ քրքրի, այնչափ սաստիկ եւ զցօղն տանի։ Քրքրեզով զվայելչութիւն սորին առաջի տեսութեան մտացն։ Ի նախատելն քրքրիս (կամ գրգռիս), եւ զբարիոք լուրն ոչ կարես տանել. (Լմբ. սղ. Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. ատ.։)


Քօշ, ից

See full entry →

s.

he-goat, buck.

NBHL (1)

Նշխարացս յայտնեալ՝ սուրբ քօշիցս ընտրեալ։ Նշխարքն ըղձալի՝ քօշիցն երամի. (Գանձ.։)


Օգնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

aid, succour, assistance, help, furtherance, support, stay, prop;
favour, relief, resource, means;
forces;
դրամական —, pecuniary aid, relief, subsidy, grant;
փութալ, հասանել յ— ուրուք, to hasten to a person's aid.


Օգոստոս, ի

See full entry →

s.

august, empress;
— Տիրուհի, Holy Virgin, Queen of heaven & earth.

NBHL (1)

Ել հրաման յաւգոստոս կայսերէ. (Ղկ. ՟Բ. 1։)


Օգոստական, ի, աց

See full entry →

adj.

august, majestic, grand, magnificent.

NBHL (1)

Ընկալեալ զհրամանս օգոստոսական. (Ղեւոնդ.։)


Օգտաբեր

See full entry →

adj.

profitable, useful, lucrative, fruitful.

NBHL (1)

Զօդս օգտաբերս հրամայեսցես ի վերայ երկրի. (Կաղանկտ.։)


Օդաթռիչ

See full entry →

adj.

flying in the air, very swift, like the wind.

NBHL (1)

Պօղոս ամպ եցոյց զայս օդաթռիչ եւ վերամբարձեալ յաստուածն՝ կառս. (Նար. յովէդ.։ Ագաթ.։)


Օդահերձիկ

See full entry →

adj.

cutting, cleaving the air.

NBHL (1)

Հրաման առին ջուրքն բղխել զբազում զանազան կենդանիս, եւ ձկունս, եւ թռչունս օդահերձիկս. (ՃՃ.։)


Օդապար

See full entry →

adj.

floating, flying through the air.

NBHL (1)

Առ մետասան երամս օդապարից։ Ընդ աղաւնեաց օդապարից։ Իսկաճեմ աղաւնի օդահար. (Պիտ.։ Շար.։ Տաղ.։)


Օդապարիկ

See full entry →

s.

cf. Օդապար;
balloon, air-balloon or aerostatic-balloon.

NBHL (1)

Առ մետասան երամս օդապարից։ Ընդ աղաւնեաց օդապարից։ Իսկաճեմ աղաւնի օդահար. (Պիտ.։ Շար.։ Տաղ.։)


Քաղաքաժողով

See full entry →

adj. s.

composed of all the towns-people;
public meeting;
popular assembly;
— ընկերութիւն, society.

NBHL (1)

Ընդ ամենայն տեղիս՝ ո՛ւր եւ հասանէր հրաման հրովարտակին, գաւառակոյտ քաղաքաժողով ուրախութիւն լինէր հեթանոսացն. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 11։)


Քաղաքային

See full entry →

cf. Քաղաքական;
—ք, citizens, townspeople.

NBHL (1)

Ժողովեալ բոլոր քաղաքայնոցն՝ հրաման լինէր ատեան դնել. (Կաղանկտ.։)


Քաղաքավարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

behaviour;
policy;
police;
good breeding, civility, urbanity, courtesy, politeness, affability;
— կենաց, personal conduct;
անսագիւտ —, unimpeachable morality or integrity;
ծայրացեալ —, deep policy.

NBHL (1)

Ունիք զզօրականաց քաղաքավարութիւն, եւ ո՛չ զայնոցիկ՝ որ ի քաղաքս իցեն բնակեալ, այլ որպէս զձիս շամբուշ յերամակի՛ ճարակեալս ընդարձակ. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Քաղաքորմ, ոյ, ի

See full entry →

s.

wall of a town, fortification, rampart;
interval between two lines of defence.

NBHL (1)

Պարսպեալ փակեցին. եւ ապա զամենայն երէս եւ զգազանս հրամայեաց ժողովել թագաւորն, եւ լնուլ զքաղաքորմսն, զի լիցին նոցա տեղիք որսոց. (Բուզ. ՟Գ. 8։)


Քաղցրալուր

See full entry →

adj.

agreeable, sweet to the ear, gentle, docile, submissive.

NBHL (1)

Մերձ ես ահա պաղատաւորդ (տիրամայր) առ քաղցրալուրն. (Սկեւռ. աղ.։)


Քաղցրաձայն, ից

See full entry →

adj.

sweet voiced, melodious, tuneful, musical;
— բարբառով, melodiously.

NBHL (1)

Քաղցրաձայն հաւուց տարմք։ Ծնծղայիւք քաղցրաձայնիւք։ զկրկջաձայն քաղցրաձայն երամս կաքաւացն եւ սալամբացն. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։ Սեբեր. ՟Ե։ Փարպ.։)


Քաղցրաճաշակ

See full entry →

cf. Քաղցրահամ.

NBHL (1)

Այսպիսի քաղցրաճաշակ սէր ի խաչելութեանն ծառոյ անտի է։ Ողջոյնս հասարակաց անհամբուրիցն հեռաւորաց քաղցրաճաշակս հրամայեցեր։ Յառաջ մատուցեալ յայնմանէ յաստուածեղէն քաղցրաճաշակ գիտութիւն. (ՃՃ.։ Նար. կ.։ Լմբ. սղ.։)


Քաղցրատուր

See full entry →

adj.

given with gentleness, by fair means.

NBHL (1)

Խոստացեալն (մեր) առաջի դիցի, եւ նոցա քաղցրատուր հրաման հատուցեալ զարդարեսցի. (Կորիւն.։)


Քաղցրուսոյց

See full entry →

adj.

teaching with gentleness;
pleasant to learn.

NBHL (1)

Քաղցրուսոյց ընթերցուածոց, հոգէպատում գրոց։ Քաղցրուսոյց վարդապետութեամբ։ Քաղցրուսոյց հրամանօք քոյով։ Քաղցրուսոյց բանիւ. (Կորիւն.։ եւ Նախ. գծ.։ Ագաթ.։ Մաշտ. սքեմ.։ Երզն. լուս.։)


Քամահեմ, եցի

See full entry →

va.

to despise, to scorn, to disdain, to slight, to set, at nought, to take no heed of, to take no account of.

NBHL (1)

Քամահէք զիմովք հրամանօք։ Քամահեալ զամենայն մարդկաւ։ Որ քամահէ զընչիւք, անտրտում եւ ուրախ կայ եւ մնայ։ Մի՛ զընկերօքն (կամ զընկերաւն) քամահեր. (Ճ. ՟Ա.։ Պտմ. աղեքս.։ Նեղոս.։ եւ Կանոն.։ Երզն. ոտ. երկն.։)


Քամեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to press, to squeeze, to extract, to wring;
to strain, to filter;
to drain, to cause to flow;
to exhaust, to drain, to use up, to empty;
— զբաժակ, to swallow up, to drain, the cup;
— զբաժակ մինչեւ ցմրուր, to drink the cup to the dregs, to swallow the pill;
— զամենայն մրուրս դառնութեան, բաղդին, to drain or exhaust the rigours of fate;
յինքն —, to suck, to imbibe, to draw in;
արտասուք յաչաց նորա քամէին, he wept bitterly;
հողմով —, to winnow.

NBHL (1)

Քամեալ մզեցաւ թանձրամսութիւն նորա. (Եղիշ. ՟Է։)


Քանասար

See full entry →

cf. Քանասարիկ.

NBHL (1)

Հրամայէ ի շանց եւ ի խոզից զգուշանալ, եւ ի միւսոյ եւս քանասարիկ ազգէն գայլոց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22։) (չարագոյն)


Քանասարեան

See full entry →

cf. Քանասարիկ.

NBHL (1)

Հրամայէ ի շանց եւ ի խոզից զգուշանալ, եւ ի միւսոյ եւս քանասարիկ ազգէն գայլոց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22։) (չարագոյն)


Քանասարիկ

See full entry →

adj.

wolf-like, ferocious, fierce.

NBHL (1)

Հրամայէ ի շանց եւ ի խոզից զգուշանալ, եւ ի միւսոյ եւս քանասարիկ ազգէն գայլոց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22։) (չարագոյն)


Քանոն

See full entry →

cf. Կանովն.

NBHL (1)

Ամենայն ինչ ժամանակօք եւ քանոնովք եւ չափովք կշռեալ է։ Այլաբանութեան քաննովք։ զքաղաքավարութեան քանունսն։ զգօնութեան քանուն։ Ի վկայս ապաստանին, որոց բանք քանունք էն դատաւորացն։ Բնաւորական քանոնովն վարեցեալ։ Մոլորեալք ի ճշմարտթենէ քանընոյն։ Ծով ըստ քանոնս հրամանի ոչ էանց։ Չափոցն զուգութեան քաննովն յարմարեալ։ Գարնայնոյն եւ աշնայնոյն արդարակ քաննով զուգօրութեան. (Փիլ.։)


Քաշկէն

See full entry →

s.

barley-bread.

NBHL (1)

Հրամայէր վեց առն երկու քաշկէնս ժամէ ի ժամէ ի ժամ, եւ դորակ եւ կէս ջուր. (Եղիշ. ՟Ը։)


Քաշտիկ

See full entry →

s.

shipbuilder.

NBHL (1)

քիշդիկէր. Նաւակառոյցք առաջինք փիւնիկեցիք, եւ քաշտիկ՝ շամիրամ. (Նոննոս.։)


Քաջաբան, ից

See full entry →

cf. Քաջաբանիկ.

NBHL (1)

Հրամայեաց վռամ արծաթ բազում տալ նմա իբրեւ քաջաբանի եւ ուժգնասրտի առն։ Առ ի յիմաստութիւն ճահաւոր՝ գեղեցկագոյնքն ի համբակացն. քանզի զքաջակերպն ասեն եւ քաջաբանս գոլ։ Քաջաբան եւ լի իմաստութեամբ շարադրած. (Խոր. ՟Գ. 65։ Նոննոս.։ Արծր. ՟Ա. 15։)


Քաջաբանիկ

See full entry →

adj.

well-spoken, abounding in words, eloquent, fluent.

NBHL (1)

Հրամայեաց վռամ արծաթ բազում տալ նմա իբրեւ քաջաբանի եւ ուժգնասրտի առն։ Առ ի յիմաստութիւն ճահաւոր՝ գեղեցկագոյնքն ի համբակացն. քանզի զքաջակերպն ասեն եւ քաջաբանս գոլ։ Քաջաբան եւ լի իմաստութեամբ շարադրած. (Խոր. ՟Գ. 65։ Նոննոս.։ Արծր. ՟Ա. 15։)


Փութով

See full entry →

cf. Փութանակի.

NBHL (1)

առաքել փութով։ Փութով կուտէին։ Յանդիման լիէին փութով կատարել զհրամանն զամենայն։ Վասն այսորիկ փութով. լուծաւ հարսանիքն. (Խոր.։ Ագաթ.։ Եղիշ.։ Մխ. առակ.։)


Փունջ, փնջի

See full entry →

s.

root or stalk;
bunch, nosegay, bouquet;
— հրեղէն, bouquet, girandole, crowning-piece;
—ս յօրինել, to make a nosegay.

NBHL (1)

Անթառամ ծաղիկ՝ շուշան վայրենի, փունջ խուռներամ գարնայնոյ. (Տաղ.։)


Փուշտիպան, աց

See full entry →

s.

body-guard, satellite, life-guard;
— զօրք, guard-house.

NBHL (1)

Հրամայեաց փշտիպանացն։ Սպանին զփշտիպանսն։ Համահարզացն եւ փշտիպանացն. (Ասող. ՟Բ. 3։)


Փուռն, փռան

See full entry →

s.

oven;
bake-house;
kiln;
ծակ փռան, kiln-hole;
— հացագործի, baking-oven;
— խորովածոյ, Dutch oven;
— հասարակաց, common, parish oven;
— խոհակերոցի, kitchen-range;
— խնայողական, economical stove, soup-kitchen;
— կղմինտրի, brick-kiln;
— կրելի, portable oven;
portable air furnace;
ի — or փռան, in the oven;
ջեռուցանել զ—, to heat the oven, to charge, to fill;
արկանել ի —ն, to put in the oven;
cf. Թի.

NBHL (1)

Հրամայեաց ի գետ ընկենուլ զմանուկն, եւ այլ ոմն ի փուռն. (Կլիմաք.։)


Փուտ, փտոյ

See full entry →

adj. s.

rotten, putrid, spoiled;
rottenness, corruption, putrefaction;
— ատամանց, caries, cariosity;
cf. Ատամն.

NBHL (1)

Ածէ այնուհետեւ ի վերայ զխոր վիրին հատածն, զի զփուտն հարկանիցէ։ Բժշկեալ ինչ յորժամ ոչ դրամանեսցի, փուտն ի ներքս գործէ. (Ոսկ. ես.։)


Փոքրահոգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pusillanimity.

NBHL (1)

μικροψυχία pusillanimitas, animus demissus. Իբր փոքրահոգութիւն. Փոքրոգութիւն. փոքրամտութիւն. վատասրտութիւն. կարճմտութիւն. լքումն. (գրի վրիպակաւ եւ Փոքր հոգութիւն. Փոքրահոգողութիւն. )


Փոքրոգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

lightness, slenderness;
pusillanimity;
low-mindedness, baseness, cowardliness.

NBHL (1)

Որպէս Փոքրահոգութիւն, կամ տկարամտութիւն.


Փռնապան, աց

See full entry →

s.

baker, oven-keeper.

NBHL (1)

Հրամայեաց լինել փռնապան, զի արասցէ հաց. (Ճ. ՟Ա.։)


Փրփրանամ

See full entry →

vn.

to foam, to froth, to spume, to mantle;
to slaver;
— օճառի, to lather.


Փրփրիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Փրփրամ.


Քակեմ, եցի

See full entry →

va.

to undo, to unmake, to untie, to loosen, to unbind, to detach, to disjoin, to disunite, to dissolve, to resolve;
to destroy, to demolish, to beat down, to take to pieces, to take asunder, to dismount;
— զկարեալն, to unsew, to unstitch, to rip up;
— զհիւսեալն, to unweave, to unravel;
— զբեռինս, to unpack;
— զբարձս, to dislocate, to put out of joint, to disjoint;
— զազդերս, to make hip-shot, to dislocate one's thighs;
— զոք յաթոռոց, to depose from the throne;
— զբարեկամս, to part, to separate, to sever;
զկնի քակելոյ տօնիցն, the holidays being finished.

NBHL (1)

Այր խորամանկ քակէ զբարեկամս։ Պատճառս խնդրէ այր, որ կամիցի քակել ի բարեկամաց իւրոց։ Քակէ զբարկեամս եւ զընտանիս։ Եկի քակել զայր ի հօրէ իւրմէ, եւ զդուստր ի մօրէ, եւ զհարսն ի սկեսրէ իւրմէ։ Աղքատն եւ ի բուն բարեկամէ անտի քակի։ Քակեսցին ոմանք ի հաւատոցն.եւ այլն։