Definitions containing the research գործ : 4939 Results

Չարարուեստ, ից

See full entry →

adj.

malicious, artful, shrewd, cunning, knavish;
— հնարք, artifices, intrigues.

NBHL (1)

κακότεχνος, κακοτεχνής malis artibus deditus, malignus, malitiosus. Չարիս արուեստակօղ. չարանիւթ. չարահնար, չարախորհ. չարագործ. եւ Չարագործական.


Չարարուեստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

artfulness, craft, shuffling, cheating.

NBHL (1)

Ոչ մերձենայ յանդամս մարմնոյ իմոյ գործարանք չարարուեստութեանդ քո. (Ճ. ՟Ա.։)


Չարացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render bad, wicked or worse, to provoke or excite to evil;
to incite to anger, to exasperate, to envenom.


Չբարերարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

want of disposition to do good;
selfishness.

NBHL (1)

Պատժելն բարերարութեան գործ է, չպատժելն՝ չբարերարութեան. (Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Ա։)


Չգոյ, ից

See full entry →

s.

nothing, not any thing, nought;
առ ի —է, for want of;
ի —է ի գոյ ածել, ի —ից հաստել, to create out of nothing.

NBHL (1)

Առ ի չգոյի զարթուցչի ննջէ։ Առ ոչ գոյի գործոյն եւ գործավարք կային դատարկ. (Եփր. համաբ.։)


Չէ, ից

See full entry →

cf. Չգոյ, cf. Չիք;
չէ ինչ, no matter, that is nothing.

NBHL (1)

Ոչ եթէ յէութենէն աստուծոյ ելանեն գործքն, այլ՝ կամքն կացուցանեն զչէն յէ, եւ զչգոյն ի գոյ. (Սեբեր. ՟Ե։)


Չէզոք, աց

See full entry →

adj. gr.

neuter, indifferent;
neuter.

NBHL (1)

ՉԷԶՈՔ. Ըստ քերականաց՝ են ի մեզ այն անուանք, որ ոչ նշանակեն իրօք զարու կամ զէգ. իսկ ըստ յն. լտ. արաբ. եբր. եւ այլն, այն անուանք՝ որք ոչ ունին յանգ արական կամ իգական, այլ տարբեր։ Նոյնպէս եւ բայք՝ որ ոչ են ներգործական կամ կրաւորական, այլ անորիշ՝ առանց խնդրոյ սեռի.


Չէութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the non-existent, the void;
cf. Չգոյութիւն.

NBHL (1)

Որ զառ ի մէնջ չէութիւնն գրեալ՝ իբր զէութիւն գործոց տեսանէ. (Նար. ՟Զ։)


Չինչ, չնչի

See full entry →

cf. Ոչինչ.

NBHL (1)

Որ ի չնչէ արար զմեզ աստուած։ Զի ըստ քեզ չքոտւոյգ եւ զչնչէն առակ օրինակաց մատուցանեմք։ Յորպիսի՛ չնչէն յանկերպարան միագոյն իրացս ծնանիմք։ Ի չնչէն եւ ի միագոյն եւ ի տկարէ մարմին զգեցեալ։ Եւ ի չնչէն տկարն այն գայ լինի նաւագործ. եւ այլն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ը։)


Չկեցու, աց

See full entry →

adj.

lazy, idle, unoccupied, sluggish, slothful.

NBHL (1)

οἱκοτρίβης verna, otiosus. Ընդոծին անգործ, որ ոչն աշխատի ի կեանս իւր. անպիտան.


Չկեցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

laziness, etc.

NBHL (1)

Չարաչար կեանք՝ ոչինչ ընդհատ ի մահուանէ. անգործութիւն անպիտան.


Չհամազգի, ազգեաց

See full entry →

adj.

of a different kind or species, not homogeneous;
— գործել, to neutralize.


Չհաւատալի

See full entry →

adj.

incredible, beyond all belief;
— թուէր, it seemed incredible, it would be difficult to believe it.

NBHL (1)

Զիրս անարժանս եւ չհաւատալիս գործէր. (Բուզ. ՟Զ. 8։)


Չնաշխարհիկ

See full entry →

adj. s.

celestial, divine, superhuman, supernatural;
excellent, extraordinary, matchless, rare, singular;
phoenix.

NBHL (1)

Կարի նորակերտ նորանշան՝ մեծապայծառ եւ չնաշխարհիկ գործ էր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Սանձեմ, եցի

See full entry →

va.

to bridle, to break in;
to rein in, to check, to hold in, to repress, to conquer, to abate, to mortify.

NBHL (1)

Սանձեալ թիակօքն զերիվարս տախտակագործացն (զնաւս). (Ագաթ.։)


Սառնաբեր

See full entry →

cf. Սառնագործ.


Սառնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Պաղիմ.

NBHL (1)

Հոգւոյս իմոյ՝ որ սառնացաւ ի շինչոյ աշխարակուլ վիշապին։ Ջերմացո՛ զսառնացեալ հոգիս իմ ի գործս բարեաց։ (Մարաթ.։)


Սաստ, ից

See full entry →

s.

bitter, angry reproof, scolding, rebuke, threat, menace;
chastisement;
— իշխանակերպ, մեծավայելուչ, majesty;
— իշխանական, authority, haughtiness;
— աչաց, piercing glance;
ի — մատչել ընդ ումեք, to reproach bitterly, to scold sharply.

NBHL (1)

Միշտ մղելով խօսել առ աշակերտսն. յորժամ սաստի պէտք իցեն, ոչ վարդապետի գործ է, այլ ապականչի եւ պատերազմողի. (Ոսկ. գաղ.։)


Սաստիկ, տկաց

See full entry →

adj.

excessive, extreme, great, grievous, enormous;
intense, violent, vehement, impetuous, strong, lively, ardent, fiery;
rigid, rigorous, rude, severe, austere, insupportable;
— տգէտ, downright or perfectly ignorant person.

NBHL (1)

Սովն սաստիկ եղիցի յոյժ։ Եղեւ սով սաստիկ։ Կոծ մեծ եւ սաստիկ յոյժ։ Տեսեալ զհողմն սաստիկ։ Կոծ մեծ եւ սաստիկ յոյժ։ Տեսեալ զհողմն սաստիկ՝ երկեաւ։ Թուղթքս ծանունք են եւ սաստիկք։ իբրեւ զսաստիկ թագաւոր։ Սասկիտ կայծակունս յաչաց փայլատակեցուցանիցեն։ Սաստիկ պատերազմօղ. եւ այլն։ Ընդ իւրեաւ հնազանդեալ պատերազմաւ սասակիւ։ Վէհս սաստիկս։ իբրեւ ի սաստիկ հնոցէ ծուխ թանձրացեալ։ Համարձակիլ յայսպիսի սաստիկ եւ կարեւոր գործ։ Լինէր խորան մեծ լցեալ սաստիկ որերով։ սաստիկ ժանիս եւ մադիլս ունի։ (Յհ. կթ.։ Եղիշ.։ Փարպ.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։)


Սաստիկ, սաստիկս

See full entry →

adv.

vehemently, vigorously, impetuously, strongly, with all one's force, power or strength;
greatly, excessively, extremely, grievously, violently, sharply, harshly, rigidly, severely, rigorously.

NBHL (1)

Սովն սաստիկ եղիցի յոյժ։ Եղեւ սով սաստիկ։ Կոծ մեծ եւ սաստիկ յոյժ։ Տեսեալ զհողմն սաստիկ։ Կոծ մեծ եւ սաստիկ յոյժ։ Տեսեալ զհողմն սաստիկ՝ երկեաւ։ Թուղթքս ծանունք են եւ սաստիկք։ իբրեւ զսաստիկ թագաւոր։ Սասկիտ կայծակունս յաչաց փայլատակեցուցանիցեն։ Սաստիկ պատերազմօղ. եւ այլն։ Ընդ իւրեաւ հնազանդեալ պատերազմաւ սասակիւ։ Վէհս սաստիկս։ իբրեւ ի սաստիկ հնոցէ ծուխ թանձրացեալ։ Համարձակիլ յայսպիսի սաստիկ եւ կարեւոր գործ։ Լինէր խորան մեծ լցեալ սաստիկ որերով։ սաստիկ ժանիս եւ մադիլս ունի։ (Յհ. կթ.։ Եղիշ.։ Փարպ.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։)


Սաստկանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to increase in force, in intensity, to be strengthened by, increased, to grow;
to be enraged, very angry;
— մարտին, to become exasperated, to grow most ferocious;
—նայր հրաման թագաւորին, the king's order was pressing.

NBHL (1)

Սաստկանայր գործ դառնութեան պատերազմին։ Սաստկացեալ ի նա աստուածային սիրոյն ջերմութիւնն. (Եղիշ. ՟Ը։ Իգն.։)


Սատակիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

that kills, that puts to death cruelly, exterminator, extirpator, destroyer.

NBHL (1)

Ի միոջէ անտի գործք երկու երեւի, ոմանց սատակիչ, եւ ոմանց պարգեւատու։ Աւերիչ աշխարհի է, եւ սատակիչ անմեղ մարդկան. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ը։)


Սատան, ի, իւ

See full entry →

s.

adversary, opponent, antagonist, enemy;
Satan;
— յարուցանել ումեք, to stir up an adversary, to raise or create difficulties, to raise objections to.

NBHL (1)

Պարծէին անուամբն աբրահամու, բայց զգործս սատանի. գործ էին։ Զաւելորդսն խուզել ի սատանէ է. (Եփր. համաբ. եւ Եփր. աւետար.։ 12)


Սատանայ, ի, իւ

See full entry →

s.

Satan, demon, devil, evil spirit;
cf. Սատան;
cf. Բանսարկու.

NBHL (1)

զլեզուսն գործարան տուեալ սատանայի։ Դրունք դժոխոց՝ սատանայ եւ կամարարք իւր. (Շ. ընդհանր. եւ Շ. թղթ.։)


Սատանայախօս

See full entry →

adj.

treating or dealing with the devil.

NBHL (1)

Որ խօսակից լինի սատանայի իբր գործակից.


Սատանայամիտ

See full entry →

adj.

evil-minded, as wicked as the devil, very malicious, diabolical, devilish.

NBHL (1)

Չարամիտ՝ գործակից սատանայի.


Սատանայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

devil's nature;
devilry;
malignity;
witchcraft, devilish trick.

NBHL (1)

բարք եւ գործք սատանայի. բանսարկութիւն. չարութիւն. սատանութիւն.


Սատարեմ, եցի

See full entry →

va.

to help, to assist, to aid, to cooperate, to contribute, to serve;
to do, to labour.

NBHL (1)

ἑπικοσμέω auxilior, opitulor. Սատար՝ ձեռնտու՝ գործակից՝ օգնական լինել. նպաստել. միաբան գործել՝ աշխատել.


Սատարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

help, succour, assistance, cooperation;
fellowship, admission;
woollen-trade.

NBHL (2)

βοήθησις opitulatio եւ ope, per διά, δι’ (ի ձեռն). Ձեռնտուութիւն. օգնականութիւն. նպաստ. գործակցութիւն. եւ գործաւորութիւն. աշխատութիւն.

ՍԱՏԱՐՈՒԹԻՒՆ. ταλασία lanificium. Գործ սատարաց, տարազագործաց.


Սատր, տեր

See full entry →

s.

stater, didrachm (money and weight).

NBHL (2)

Բառ ռմկ. որպէս Պաստառ կամ կապերտ գործեալ ի սատարաց. պեղ. վասն որոյ ուր ասէ Գէ. ես.

Որպէս յոստայն կապերտ ինչ գործեալ մերձ առ ի կարել. ի Լծ. դնի սատր։


Սատր, ի, ոյ

See full entry →

s.

thin silken crape;
napery;
seat, sofa, settee, settle.

NBHL (2)

Բառ ռմկ. որպէս Պաստառ կամ կապերտ գործեալ ի սատարաց. պեղ. վասն որոյ ուր ասէ Գէ. ես.

Որպէս յոստայն կապերտ ինչ գործեալ մերձ առ ի կարել. ի Լծ. դնի սատր։


Սարաս, ի

See full entry →

s.

form, fashion, manner, resemblance;
custom, habit, usage;
յայնմ —ի, in that state;
ըստ —ի, so as, as;
այսպիսի —իւ, so, in such a manner.

NBHL (1)

Զմտերմագոյնն տեսանելով սարաս վարդապետութեան։ Աղիտագործ սարսիւ լցեալ։ Սարաս չարութեան։ Ըստ ոչ սովորական սարասի։ Մերկագոյն յիւրոցն սարասից. (Պիտ.։)


Սարկաւագապետ, աց

See full entry →

s.

archdeacon.

NBHL (1)

Սարկաւագացն քահանայապետութեան (այսինքն սրբազնապետութեան) քահանայապետութիւն է սարկաւագապետն, որոմ պարտ է գիտել զամենայն տօնականսն ներգործութիւնս. (Մաքս. ի դիոն.։)


Սարկաւագութիւն, ութեան

See full entry →

s.

deaconship, deaconry;
service, ministry.

NBHL (2)

διακονία diaconatus, ministerium. Աստիճան՝ գործ եւ դաս սարկաւագաց. պաշտօն. սպասաւորութիւն.

Ի ծնողացն իմոց աբիբաս կոչեցայ, արժանաւորեալ սարկաւագութեան աշտիճանի։ Սրբէ զղեւտացիսն սրսկմամբ ի գործ սարկաւագութեան։ Նայեցեալ ի սարկաւագութիւն ժողովոյն՝ հրեշտակք պատասխանէին նմա ի քարոզութեանն զտէր ողորմեա։ Յիշեա տէր զքահանայութիւնս մեր, եւ որ ի քրիստոսի զստրկաւագութիւնս. (Ճ. ՟Բ.։ Նախ. թուոց. Լմբ. պտրգ.։ Պտրգ. բրս.։)


Սարկաւագուհի, հւոյ, հեաց

See full entry →

s.

deaconess;
abbess.

NBHL (1)

διακονίσσα, ἠ διάκονος diaconissa, famula. Կին պաշտօնեայ, կամ կուսան սպասաւոր ի գործս ինչ եկեղեցւոյ. եւ Մայր վանից կուսանաց. տես եւ ՍՊԱՍԱՒՈՐ.


Սարուած

See full entry →

s.

cf. Սարութիւն.

NBHL (2)

Սարք. գործիք. անօթ. կազմած. սպաս. հանդերձանք.

Գործիք քրիստոնէութենէ, այսինքն սարուածն, աստուածաշունչ գիրքն։ գործիք է ձեռն, եւ սարուած գործելոց. (Բրսղ. մրկ.)


Սարսափիւն

See full entry →

s.

start, thrill, cold shiver, shudder.


Սարսափումն, ման

See full entry →

s.

cf. Սարսափ.


Սարսռելի

See full entry →

cf. Սարսափելի.

NBHL (1)

Կատամահ տանջանացն սարսռելի գործոցն։ Լսեն զսարսռելի բարբառն, եթէ երթայք յինէն. (Ոսկ. լս. եւ Ոսկ. ի նեռն.։)


Սգամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to be in, or to wear mourning, to mourn;
to afflict oneself, to be sorrowful, to regret, to be moved, to bewail, to lament, to deplore.

NBHL (1)

πενθέω lugeo. Սուգ առնուլ՝ ունել. կոծիլ. ողբալ. աշխատել. պ. սիւկիտէն, սուկիտէն. թ.


Սեղան, ոց

See full entry →

s. s. geom.

table, board;
meal, food, table;
altar;
banker's counter;
աւագ —, grand, high altar;
— գրելոյ, writing-table;
— խոհակերոցի, kitchen-table;
dresser;
— մարմարեայ, marble-table;
— գործոյ, work-table;
սփռոց —ոյ, table-cloth;
անօթք, սպասք —ոյ, plates and dishes;
պատառաքաղ, դանակ, դրգալ —ոյ, table-fork, table-knife, table-spoon;
զրոյցք ի —ի, table-talk;
— յարդարել, ուղղել, դնել, to lay out a table, to spread the table;
— ուղղել, to erect or place an altar or Communion-table;
բեզմել ի —, to sit down to table;
ծառայել —ոյ, to wait at table;
ի —ի լինել, to be at table;
ելանել ի —ոյ, to rise from table;
բառնալ զ—, to take away, to clear the table;
ծախք —ոյ, table-expenses;
cf. Կողապտեմ;
cf. Ճաշ;
cf. Պատիւ;
trapezium.


Սեղանակազմ

See full entry →

adj. s.

cf. Սեղանադիր;
waiter, servant;
house-steward;
temple-erector.

NBHL (1)

ՍԵՂԱՆԱԿԱԶՄ. Մեծատուն՝ որ մեծահաց գործէ զիւր սեղան.


Սեղանայարդար, աց

See full entry →

cf. Սեղանայօրէն.

NBHL (1)

Եւ արդարեւ ագռաւոց գործ է զսեղանայարդարս եւ զխոհակերս իմանալ, եւ շանս անյագաց. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Գ։)


Սեղանայօրէն, րինաց

See full entry →

s.

head waiter, butler, chief steward;
carver.

NBHL (1)

Որչափ կոտորուածք ի բարեկեցութեանն տենչանացն գործին, որչափ յամճաբերացն եւ խոհակերացն եւ ի սեղանայօրինացն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 17։)


Սենեկապետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

office or charge of High Chamberlain.

NBHL (1)

պաշտօն եւ գործ սենեկապետի.


Սեռաձեւ

See full entry →

adj.

round or spherical.

NBHL (1)

Զերկինս գործականեցեր անճառապէս՝ ջրային, սեռաձեւ, ամպայարմար, իբրեւ զառագաստս ինչ տարածեալ ըստ օդս, հովանաւորեալ անմեայնի. (Ճշ.։)


Սերական, ի, աց

See full entry →

adj. gr. s.

genital;
prolific;
generic, sexual;
genitive;
— or —ք, the sex, the genitals;
ի բաց հատանել զ—ս, to castrate, to geld.

NBHL (2)

ՍԵՐԱԿԱՆ, անք. գ. γεννητικά genitalia. Անդամ որոշիչ սերի, կամ գործի սերնդեան.

Ի հինգ զգայութիւն, եւ ի ձայնի գործի. եւ ի սերական։ Զգայութեանցն, եւ ձայնին, եւ սերականին. (Փիլ. լին. ՟Ա. 75։ եւ այլաբ։ յորմէ եւ Լմբ. ժղ.։ Վրդն. ծն.։ Կիր. ՟ը. խհ.։ Տօնակ.։)


Սերեմ, եցի

See full entry →

va.

to procreate, to beget, to engender, to give rise to, to propagate.

NBHL (1)

ՍԵՐԵՄ ՍԵՐԻՄ. γεννάω, γεννάομαι genero, progigno, propago, -or, nasco. Աճեցուցանել զսեր, եւ աճել սերնդեամբ, սերանալ. ծնանել, իլ. զաւակագործել, ծագել. յաջորդել.


Սերմնական, ի, աց

See full entry →

adj.

seminal;
spermatic.


Ստուգաբանեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to tell the truth;
to verify, to explain;
to trace the etymology or derivation of a word.

NBHL (1)

Եթէ հանդերձիցիմք զծառայակցացն մերոց ստուգաբանել, զնոյն եւ աստուած գործէ ի մեզ. (Ոսկ. պհ.։)