Definitions containing the research ոսին : 289 Results

Հրոս, ի, իւ

See full entry →

s.

militia men, troops;
military banditti, horde;
band, gang, crew;
scout, rover, robber, plunderer;
cf. Կաւատ.

NBHL (1)

Որք հրոսն երթեալ էին՝ օգնականք սուտ փեսային ... զհրոսին դրամն եւ այլն. (Կանոն.։)


Ձգողական, ի, աց

See full entry →

cf. Ձգիչ.

NBHL (1)

Ձգողական խոնաւութեան թզենի։ Ըստ ձգողական ընդունայնաբանութեան ի նոսին ի բանս պատել. (Նիւս. երգ.։)


Ձիւնածաղիկ, ղկան

See full entry →

s.

snow-ball-tree.

NBHL (1)

Իսկ ի Բժշկարանս եւ ի Հին բռ. Ձիւնծաղիկն, եւ Ձնծաղկիտակն մեկնի բառիւքս այսոքիւք. սորընջան, սիւրիւնճան, մախմուր չիչէկի, հիւզպէ, խըլպուզ, խլօպուզ. եւ խալխայ խնծոր։ Ի սոսին բերի կոչեցեալն յայլոց Կողքիսեան ծաղիկ. զի Մենինսքի ունի այսպէս. colchicum, colchicus flos. մախմուր լինէկի, հիւզպէ. colchicum ephemerum, hermodactylus. սիւրիւնճան.


Ձուկն, ձկանց

See full entry →

s. ast.

fish;
Pisces;
կապոյտ —, silurus, sheat-fish;
կարմիր —, gold-fish;
— ծովու, salt-water fish;
ձկան ականջ, մահարար, cf. Ձկնականջ, cf. Խռնդատ;
ծովու ձկան արիւն, cf. Կոնքեղ;
սակառի, սոսինձ, տապակ, փամփուշտ, թեփ, մորթն ձկան, fish basket, fish glue or isinglass, fish kettle, fish maw, fish scale, fish skin;
— որսալ, to fish, to go a fishing;
— խորովել, to grill, to broil fish.


Մաղկատիմ, եցայ

See full entry →

va.

to bite, to sting, to prick, to nettle, to pique;
to transpierce, to run through.

NBHL (1)

(Մեծատունն) մաղկատելով ի տարտարոսին, եւ հառաչմամբ հայցէր զօգնութիւն. (Գանձ.։)


Մանկասնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

nourishment, care, or education of children.

NBHL (1)

Կուրաց յերկոսին աչսն՝ կին մի՛ ամուսնասցի. զի ոչ մանկասնութիւն մարթ է լինել, եւ ոչ այլ ինչ սպասաւորութիւն. (Մխ. դտ.։)


Նետաձիգ

See full entry →

adj. s.

drawing a bow;
serving to launch an arrow;
cf. Նետընկէց;
— առնել, լինել, to shoot, to let fly an arrow, to draw a bow, cf. Նետահարեմ.

NBHL (1)

Ընդ նետաձիգն՝ որ առ նոսին, զիս խոցեսցես սիրով քոյին. (Յիսուս որդի.։)


Ներքնաբաժին

See full entry →

s.

subdivision;
— առնել, to subdivide.

NBHL (1)

Դիցուք սեւադեղով զգլուխսն եւեթ. եւ կարմրադեղով զմասնաւորս մօտ առ նոսին զներքնաբաժինսն նշանակեսցուք. (Նախ. գծ.։)


Նիւթ, ոց

See full entry →

s.

matter, body;
element;
substance;
subject, matter;
cause, reason, grounds;
—ք, materials;
— հրոյ, matches, incentive, tinder;
— ցրիւ, diffuse matter;
— եւ տեսակ, form and matter;
խօսեսցուք զայսր —ոյ, let us discourse on this subject.

NBHL (1)

Չարն յերկոսին նման է. չարին նիւթքն է յերկաքանչիւրսն նմանապէս. (Լծ. ածաբ.։)


Նկարագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to paint, to represent;
to portray, to depict, to paint, to describe, to give a description of;
to characterize.

NBHL (1)

Նկարագրեն բանիւ զբովանդակ խորհուրդն ի սաղմոսին՝ յարութեամբն հանդերձ. (Արշ.։)


Նկարեմ, եցի

See full entry →

va.

to paint;
to represent, to figure, to form;
to depict, to describe, to write;
— ի միտս, to imagine, to fancy, to picture to oneself;
— ի գրի, to write, to describe.

NBHL (1)

Դիւրինք են քեզ զսոսին եղծանել, քան ինձ տաժանաւորս աջով նկարել (ի թղթի). (Նար. ՟Ի՟Ը։)


Նոմիկոս, աց

See full entry →

s.

lawyer, jurisconsult;
president.

NBHL (2)

Երեք վկայքն՝ որք լինին զկնի նոմիկոսին, որ գրեաց զթուղթն (կտակի)։ Ոչ ոք է կարօղ շրջել զգրեալ կտակ թագաւորական նոմիկոսով։ Լիցի կտակն՝ նոմիկոսին ձեռնագրով. (Մխ. դտ.։)

Պոնտացւոյ Պիղատոսին, ելլենական նոմիկոսին. (Մագ. ոտ. մանուչ.։)


Նոյն, նորին, նովին, նովիմբ

See full entry →

pron. adj. adv.

himself, herself, itself;
he, she, it;
even, equal, identical;
ditto, do, idem or id;
the same, of the same kind, after the same manner, equally, conformably, identically;
մի եւ —, the same;
ի —, ի նմին, together, all at once;
ի —, — ընդ —, ընդ —ս իսկ, ի մի եւ ի —, ի նմին ժամանակի, -ժամայն, —հետայն, soon, very soon, quickly, in the same moment, immediately, directly;
— գործել, to identify.

NBHL (1)

Ընդ նոսին նոցուն պսակացն արժանի լինիք։ Կասկած ունէր տակաւին ի նոցուն դահճացն. (Եղիշ. ՟Ը։)


Նու, նուոյ, ով, աւ, նուք, նուոց, նուանք, աց

See full entry →

s.

daughter-in-law;
sister-in-law, brother's wife.

NBHL (1)

Եւ առ թարտ զաբրամ զորդի իւր, եւ զսարա զնու իւր իւր զկին աբրամու որդւոյ իւրոյ։ Զառականս նուոյ քո մի յայտնեսցես, զի կին որդւոյ քո է։ Ել տուբիթ ընդառաջ նըւոյ իւրոյ խնդութեամբ։ Նոոմին, եւ երկոքին նուանք նորա ... եւ ասէ նոոմին ցերկոսին նուանս իւր (որ կոչին ներք իրերաց)։ Դուստր յարիցէ ի վերա մօր իւրոյ, նու ի վերայ սկեսրի իւրոյ.եւ այլն։


Նուիրակ, աց

See full entry →

s.

usher, sheriff's officer, sergeant, lictor;
nuncio;
deputy;
cf. Նուիրանոց.

NBHL (1)

Ի գալ նուիրակի կաթուղիկոսին՝ կոստանդեայ եպիսկոպոսի. (Ուռպ.։)


Շահեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to be lucrative or profitable;
to invent money profitably;
to instruct, to edify.

NBHL (1)

Որք կային ի վերայ գրոյ օրինացն, շահեցուցանէ զնոսին՝ յայտնելով զշնորհսն Քրիստոսի. (Նախ. ՟բ. կոր.։)


Ողորմիմ, եցայ, եա՛ց, եա՛

See full entry →

vn.

to take pity or compassion on, to commiserate, to be affected, moved to pity, to feel for, to sympathize with;
to do good to, to benefit;
ողորմիմ քեզ, I pity you.

NBHL (1)

Մի լիցի ինձ կողկողել, եւ ոչ ողորմե. Որ ի մեծէն աստուծոյ ողորմեալ՝ մեծագունիցն վկայեցաւ։ Ի քէն ողորմեալ փրկի՛չ բոլորից՝ իբրեւ զնոսին առ քեզ դիմեցից. (Նար. ՟Բ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Ը։)


Ոսնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be stunted, emaciated, withered;
to etiolate, to dry up.


Ու

See full entry →

conj.

and.

NBHL (1)

Այլ գոհանայր ըզքէն ի նմին (յոբ), ու ընդիմանայր բանից նոցին։ Անապական մարմնոյ քոյին, ւաստուածութեանդ օրինակին։ Որ առաւել առի զբարին, ու՞ ե՛մ ապերախտ քան ըզնոսին։ Նոցա ի տուէ ամպ հովանին, ո՞ւ ի գիշերի սիւն արփենին։ Որպէս առակն է ծառային, գիտող կամաց ու ոչ գիտողին. (Յիսուս որդի.։)


Ունելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

holding, taking.

NBHL (1)

Զճրագարանս, եւ զունելիս, եւ զյարդարիչս։ Զաշտանակն լուսոյ, եւ զերկոսին ճրագարանսն նորա, եւ զունելիս նորա, եւ զբազմակալս նորա. (Ել. ՟Լ՟Ե. 24։ Թուոց. ՟Դ. 9։)


Ուշաբերեմ, եցի

See full entry →

va.

to recall to mind, to remember, to remind of;
to cause to recover from a swoon, to cause one to come to again.

NBHL (1)

Եթէ տրտմութիւն հասանիցէ, այնպէս ուշաբերեսջիր, որպէս եւ քրիստոսին։ Վաղվաղակի ի լոկ բանէն ուշաբերեալ կազդուրեաց։ Զիա՞րդ կարիցեմք ուշաբերել, յորժամ այնչափ սահեալ ալիք զմեօք ծփիցին. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 25։ եւ ՟Բ. 8։)


Ուս, ոց

See full entry →

s.

shoulder;
back;
— շինուածոց, wing of a building;
ելանել ի յ— երիվարի, to ride, to mount, on horse-back;
զուսովք արկանել, to put on one's back;
— դնել, to become stiff-necked, obstinate;
բարձր ուսովք չափ ի վեր, taller by a head and shoulders;
cf. Ընդոստ.

NBHL (1)

Եհար եպիսկոպոսին զաջ ուսն։ Ելեալ ի յուս երիվարին՝ անցանէր ընդ մեծ գետն. (Եղիշ. ՟Ը. եւ ՟Գ։)


Ուսի

See full entry →

cf. Հիւս ձեան.

NBHL (1)

ՈՒՍԻՆ կամ ՈՒՍԻ. որպէս թէ հիւսին եւ հոսին. եւ կամ հիւսիսի. (cf. ՀԻՒՍ, cf. ՀԻՒՍԻ. Ձիւն դիզացեալ ի հիւսիսային լերինս, եւ յանկարծ փլեալ.


Ուսին

See full entry →

cf. Հիւս ձեան.

NBHL (1)

ՈՒՍԻՆ կամ ՈՒՍԻ. որպէս թէ հիւսին եւ հոսին. եւ կամ հիւսիսի. (cf. ՀԻՒՍ, cf. ՀԻՒՍԻ. Ձիւն դիզացեալ ի հիւսիսային լերինս, եւ յանկարծ փլեալ.


Շամշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

tetrarchy.

NBHL (1)

Առաջնորդէին եղբարք նորա շամըշտութեամբք. այսինքն մի ի չորից մասանց անտի երկիրն իսրայելացւոց։ Զագրիպպաս կացոյց թագաւոր, ի վերայ թշնամւոյ նորա շամշութեան՝ փլիլպպոսի եւ լիւսինեաայ, եւ ընդ նոսին եւ յետ սակաւ ժամանակի եւ զշամշութիւն եւս հերովդի ետ նմա. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 8, կամ 9։ ՟Բ. 4. 10։)


Շարակցեմ

See full entry →

va.

to conjoin, to chain or link together.

NBHL (1)

Զերկոսին սահմանսդ շարակցեմք. (Սահմ. ՟Դ։)


Շնորհակալիք

See full entry →

s.

cf. Շնորհակալութիւն.

NBHL (1)

Զշնորհակալիսն, եւ զտրից տուրսն կաթողիկոսին հատուցին։ Չմարդու գտաք առ շնորհակալիսն։ Զոր առեալ եւ ընկալեալ ի շնորհակալիս, եւ մեծաւ պատուով արձակեաց։ Մեծապէս պարգեւօք շնորհակալիս հասուցին նմա. (Լաստ.։)


Շուք, շքոյ, շքի, շքով

See full entry →

s. fig. adv.

shadow, shade;
veil, head-cover;
honour, respect, consideration;
splendour, brilliancy, lustre, glory, magnificence;
pomp, parade;
protection;
— եւ ձեւք, ceremonial, etiquette;
— դնել, to honour, to pay honour, to respect, to consider, to compliment, to pay court to, to court;
զամենայն — եւ զպատիւ ունել, to give all the respect and honour due;
ի շքի եւ ի պատուի ունել, to hold in respect;
զանձն ծանր եւ ի շքի ունել, to be rave or serious;
— առնուլ, to be honoured or glorified;
շքով, with honour, gloriously, magnificently, pompously.

NBHL (1)

կամի շուք դնել եպիսկոպոսին, զի ամենեքեան երկնչիցին։ Սպասաւոր զոք ունիցի, զի մի հթարկ լինիցի զանձին շուք արկանել (այսինքն անշքացուցանել զանձն). (Ոսկ. ՟ա. տիմ. եւ Ոսկ. փիլիպ.։)


Շրջեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

adj.

to walk, to take or lead about;
to turn, to twirl, to wind.

NBHL (1)

Առեալ կիտոսին զյովնան՝ շրջեցուցանէր ընդ ամենայն խորշս անդնդոց. (Անան. եկեղ։)


Ոգեծնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

creation or animation.

NBHL (1)

Զորս եւ պղատոն ի տիմէոսին յիշէ յաղագս ոգեծնութեան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Ոգեւոր

See full entry →

cf. Հոգեւոր.

NBHL (1)

Յոգեւոր վիմէ հոսին գետք. (Եւագր. ՟Ժ՟Գ։)


Ոլոռն, ռան, ռունք

See full entry →

s.

pea;
chick peas;
grain;
globule;
wood-worm, beetle;
— —, drop by drop;
պատիճ կամ կեղեւ ոլեռան, peascod, peashel;
նմանք են միմեանց իբր հատք ոլոռանց, they are as like as two peas.

NBHL (1)

Իբրեւ զպիթագորոսին, որ զմեծ ոլոռունսն ոչ ճաշակէր։ Կամ զթիովնայ, որ մեռանել յանձն առնոյր ի սիկիլիացւոց բռնաւորէն՝ սակս մեծ ոլռանցն ոչ ուտելոյ. (Մագ. ՟Ա. ՟Խ՟Գ։)


Պատժական, ի, աց

See full entry →

adj.

punitive, penal, repressive;
— օրէնք, penal law.

NBHL (1)

Եւ զիս զմեղաւորս ի պատժականաց ընկա՜լ ընդ նոսին. (Նար. ՟Ձ՟Բ։)


Տուն, տան, տանց

See full entry →

s.

house, habitation, home;
house, family, race, nation;
family, household;
goods, fortune;
house, commercial house;
couplet, strophe, stanza, verse;
— ադամայ, the human race, mankind;
— թորգոմայ, the Armenian nation;
— թագաւորի or — արքայի, the king's household;
— մատենագրաց, library;
— պղատոնեայ, Plato's Academy or school;
փայտակերտ, աղիւսակերտ, քարաշէն, քարուկիր —, wooden, brick, stone house;
հանգիստ, բնակելի, լաւ, մեծ, փոքրիկ, գեղեցիկ, տձեւ or անպիտան —, commodious, inhabitable, good, large, small, fine, wretched house;
հիմունք, որմունք, տան, the foundations, the walls of a house;
վարձելի կամ վաճառելի —, house to be let or sold;
— ի տանէ, տանէ ի —, from house to house;
արտաքոյ տան, ըստ — ն, out, not at home;
ի տան, at home;
կալ ի տան, to stay, to be at home;
ելանել ի տանէ, to go out;
մեկնել ի տանէ, չուել, to remove, to move;
դառնալ, գնալ ի —, to go home again, to come home, to go home;
— վարձել, to let a house;
վարձել զ— իւր, to let his house;
— շինել, կառուցանել, քանդել, to build, to pull down a house;
ական հատանել զտան, to break into a house;
շրջել տանէ ի —, to wander from house to house.

NBHL (1)

Եւ զիս յանցեաւ տուն սաղմոսին։ Տունս եռմոսիս։ Տունս հելլենացիս ... Ի տունս եւ ի բանս եւ ի ղօղանջմունսն յայնոսիկ։ Տունս ինչ յաստուածապատում սաղմոսերգութենէն արգէր ի տանջանս. (Վրք. հց.։ Նիւս. թէոդոր.։)


Տպաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to form, to figure, to model;
to imprint, to print, to mark;
to grave, to engrave;
to inculcate, to impress.

NBHL (1)

Զերկոսին ականսն ... տպաւորեալս եւ քանդակեալս ոսկւով արասցես. (Ել. ՟Ի՟Ը. 11։)


Տռփելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

desirable, worthy of possession.

NBHL (1)

Տռփելի եւ ոսկի եւ քարինք ... Ստերիւրեալ գեղն մարդս արար զնոսին տռփելի. (Լմբ. իմ.։)


Տրամ

See full entry →

adj.

firm, solid, substantial, hard, resisting;
— երկիր, solid earth;
— գործել, to render firm.

NBHL (1)

ՏՐԱՄ. որպէս մասնիկ բաղադրական՝ տայ նշանակել զբերումն այսր եւ անդր, կամ յերկոսին կողմանս. որպէս տար, տի. ըստ յն. տիա, տի. διά, -δι . լտ. տիս, տի dis, di-. որպէ՛ս տեսանես ի կարգիս։


Տրեխաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to put on sandals.

NBHL (1)

Եւ ինքն իսկ ընդ նոսին տրեխաւորեալ։ Ծառայք ըստ ոսղոմոնի հնարէին, զի զտեարս տրեխաւորեալ ի գետնի գնացուսցեն. (Յհ. կթ.։)


Րամեմ

See full entry →

va.

cf. Երամեմ.

NBHL (1)

Երանականացս արժանացո՛ դասուց, րամեա՛ ընդ նոսին զմեզ ի լուսոյ խորանսդ. (Տաղ.։)


Ցեղակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

of the same tribe, family or race.

NBHL (1)

Դաւիթ հոգւոյ աչօք թշուառակից եղեալ ցեղակցացն՝ ընդ նոսին խառնէ զանձն. (Լմբ. սղ.։)


Վերելակեմ, եցի

See full entry →

vn.

to mount on, to ascend;
— ի նաւ, to go on board ship, to embark;
— սանդղօք, to ascend, to scale.

NBHL (1)

Ամենեցուն մեր միտք իբր ի մակոյկ ինչ վերելակել։ Եւ ինքն եւս ընդ նոսին ի նաւսն վերելակեալ. (Յհ. կթ.։)


Վերնամարտ

See full entry →

adj.

warring against the Most High, against the celestial powers.

NBHL (1)

Սրբեա՛ ի վերնամարտ մտածութեանց։ Վերնամարտ չարին՝ վէս արիոսին. (Նար. ղա։ Գանձ.։)


Փծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Փծանք.

NBHL (1)

Մաքուր է ոգւով եւ մարմնով եւ լեզուով. (պահելով զսոսին՝) զոմն յանօրէնութենէ, զոմն ի փծութենէ, եւ զոմն ի հայհոյութենէ։ Իբրեւ զհասարակ փծութիւն ի բաց հալածելով. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Փոխադարձեմ, եցի

See full entry →

va.

to recompense, to reward;
to return like for like.

NBHL (1)

Եւ Յեղափոխել զփոխ սաղմոսին.


Փոխատու, աց

See full entry →

s.

lender.

NBHL (1)

Փոխատուն եկն առնուլ զերկոսին զորդիս իմ իւր ի ծառայութեան։ Քննեսցէ փոխատու զամենայն ինչ նորա։ Երկու պարտապանք էին ուրումն փոխատուի.եւ այլն։


Տասնաղի, ղւոյ

See full entry →

adj. s.

ten-stringed;
decachord, lyre, harp.

NBHL (1)

Հնչէր նովաւ զերգ սաղմոսին՝ իմաստնապէս ի տասնաղին. (Յիսուս որդի.։)


Տարակարծ

See full entry →

adj.

unthought of, unlooked for, unforeseen;
absurd, strange, extraordinary;
— լինել, to form strange suspicions.

NBHL (1)

Տարակարծ իրքն դիպեցան ի դուն ժամանակի։ Տարակարծ ի կիտոսին յղութիւն. (Փիլ.։)


Սեւաստոս

See full entry →

s. adj. s.

cf. Սեբաստոս;
count, earl;
august;
emperor.

NBHL (1)

Օշին սեւաստոսին. եւ այլն. (Ժող. հռոմկլ.։ Ուռհ.։)


Սիգաշարժ

See full entry →

adj.

undulating, curling or rippling gently.

NBHL (1)

Քստմնածածան կորովակի սիգաշարժ թանձրութեամբ ջուրց ոսկիանոսին. (Երզն. լս.։)


Սինեալ

See full entry →

adj.

emptied, void, empty.

NBHL (1)

Սին եղեալ կամ գտեալ. ոսին. թափուր.