Definitions containing the research բան : 7153 Results

Գողուն

See full entry →

adj.

stolen, robbed;
unlawful, natural.

NBHL (1)

Ըստ իմաստնոյն՝ բանք եւ ջուրք գողունք՝ քաղցունք են. (Մխ. ապար.։)


Գողտրաբարբառ

See full entry →

adj.

who has a fine language or tender voice, soft or gentle in speaking;
alluring.

NBHL (2)

Քաղցրաբան. անուշ լեզու, կակուղ խօսօղ.

Քծնաբանք, գողտրաբարբառք. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Գողտրիկ

See full entry →

cf. Գողտր.

NBHL (1)

Գողտրիկ եւ խանդաղատական բանիւք. (Խոսր.։)


Գողօն, ի

See full entry →

s.

theft, larceny, thing stolen.

NBHL (1)

ԳՈՂՕՆ ԳՈՂՕՆՔ. κλέμμα, κλοπή furtum գրի եւ ԳՈՂՕՆԻ, նիք, նէք. կամ ԳՈՂՈՒՆՔ. Գողունի ինչ. իրք գողացեալք. գողցած բան.


Գոմ, գոս, գոյ, գոյր, գուցէ, գոլ, գոլով

See full entry →

vd.

to be, to exist, to subsist.

NBHL (1)

Ուսուցանէ եւ զայս իմաստաբար աստուածաբանութիւն, ի ձեռն հրեշտակաց գոլ զնա յառաջ ի մեզ. յն. ի մեզ յառաջագայիլ. (Դիոն. երկն. քհ. Դ։)


Գոյակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

of the same nature;
consubstantial, coexistent.

NBHL (2)

Իսկ յարարածս՝ իբր Նոյնօրինակ եղանակ. հաղորդակից ի միում տեսակի կամ սեռի, եւ միանգամայն ըստ ժամանակի՝ ուր իցէ բանն զյատկութենէ իրաց. συνύπαρχων, συνῶν, συνοῦσα, συνόν cum alio existens

Որք գոյակիցք են (եղեալքս), կցորդակից եղիցին ի փառաբանութիւնս. (Վրդն. սղ.։)


Գոյանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be created, to exist, to be;
to be formed, produced.

NBHL (4)

Որ զարարչակից բանն գոյացեալ ստուգապէս (այսինքն զանեղն եղեալ) աշխարհի ծնար. (Շար.։)

Ըստ մեզ ի մէնջ բոլորովիմբ եւ ճշմարտապէս գոյանալն գերագոյ բանին. (Դիոն. ածայ.։)

Գոյացաւ անայլայլապէս. վասն զի մնաց աստուած. եւ գոյացաւ ըստ մեզ ի մէնջ բոլորովիմբ. այսինքն մարմին եւ հոգի բանական ըստ ճշմարտութեան ունելով. (Մաքս.։)

(Զաստուածութիւն բանին արիոս ասէր) արարած եւ կրտսեր, եւ յետ ժամանակի գոյացեալ. (Խոր. ՟Բ. 86։)


Գոյացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

substance;
reality;
essence, being, creature.

NBHL (4)

Որպէս հեռի ունին զգոյացութեան եւ զորակութեան բան, այսպէս եւ ատրբերեալ տայցեն զներգործութիւնն. (Կիւրղ. գանձ.։)

Ո՞ր բան արժանապէս կարասցէ թարգմանել զի վերն քան զեղականացս Գոյացութիւն. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։) յն. ֆի՛սիս φύσις

Ըստ այսմ առ հին հռովմայեցիս իբր նոյն առեալ լինէր substantiva եւ subsistentia, որպէս յն. իբօ՛սդասիս. այսինքն ենթակայութիւն, երբեմն որպէս բնութիւն եւ երբեմն որպէս անձն. այլ յետոյ որոշեցան նշանակութիւնք ձայնիցս ի փիլիսոփայութեան եւ յաստուածաբանութեան առ ի բարձումն ամենայն շփոթութեան։

Ոչ եկի ի բաց բառնալ իսկզբանն զգոյացութեան շնորհ. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Գոյացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to create, to give existence;
to produce.

NBHL (2)

Որ զգոյսս գոյացոյց։ Գոհաբանի ի գոյիցս. (Խոսր.։)

Որք հաստատեալ գոյացուցին զնա (զտասն) սահմանք չորք են, միոյ եւ երկուց եւ երից եւ չորից. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Գոյաւոր, աց

See full entry →

adj.

existing, extant;
rich, opulent, wealthy.

NBHL (1)

Բուն գոլոլվ գոյաւոր, եւ կենդանի ի կենդանի հօրէ։ Քանզի է որդի կենդանի եւ գոյաւոր կամք հօր, եւ բանն նորա՝ որով զամենայն ինչ գործէ. (Կիւր. գնձ.։)


Գոյեղուտ

See full entry →

adj.

substantial.

NBHL (1)

Աստ բան ի մտացդ ի տես ծնեալ. իսկ անդ գոյեղուտ եւ անձնաւոր բան իմացի՛ր ի հօրէ ծնեալ. (Ճ. ՟Գ.։)


Գոյն, գունոյ, ոց, գունի, ից

See full entry →

s.

colour;
complexion, ornament;
tint, dye;
jaundice;
թափել, հատանել or բառնալ զ—, to discolour.

NBHL (1)

Ի ծնէ կոյրք ոչ կարեն յաղագս գունից (տպ. գունոց) շարաբանել. վասն զի եւ ոչ գիտեն ի բնութենէ զգոյնս. (Սահմ. Ա։ Իսկ Օր. ԻԸ. 12.)


Գոյն

See full entry →

prep. adv.

as, like;
so, thus, in this manner.

NBHL (1)

Ի ծնէ կոյրք ոչ կարեն յաղագս գունից (տպ. գունոց) շարաբանել. վասն զի եւ ոչ գիտեն ի բնութենէ զգոյնս. (Սահմ. Ա։ Իսկ Օր. ԻԸ. 12.)


Գոյշ

See full entry →

adv.

God preserve us from it, God forbid;
take care.

NBHL (1)

Խափան եւս առնէին մեզ, զի ընդ հեթանոսս մի՛ խօսեսցուք զբանն աստուծոյ, թէ գոյշ ուրեք (կամ ւորեայք) ապրեսցին. (Եփր. ՟ա. թես.։)


Գոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

existence, being, nature, essence, substance, reality;
goods.

NBHL (2)

Յաղագս գոյութեան եւ պատուոյ միշտ էին։ Ի տարերց, որք առ իմ գոյութիւնս եղեն բաւական. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Համագոյ քան զհամագոյ ո՛չ եղիցի մեծ ըստ գոյութեան բանի. (Կիւրղ. գանձ.։)


Գոնեայ

See full entry →

conj.

at least, above all things, however;
only, yet.

NBHL (1)

Եւ ոչ գոնեա թէ սակաւ բանիւք աշխատացոյց զսենեկապանսն՝ որ չոքանն. (Եփր. թագ.։)


Գոռամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to make a great noise, to be violently angry;
to assault, to attack;
to insult.

NBHL (1)

ἑχθρεύω, φιλονικέω, ἑγκαλέω contendo, altercor եւ այլն. Իբր Մռնչելով գրգռիլ ի մարտ. գոռոզանալ. խրոխտալ. խիզախել ի կռիւ. մարտնչիլ. մաքառել. ջանալ յաղթահարել, մեծաբանել. գոչել կենդանեաց եւ տարերաց.


Գոռոզ, աց

See full entry →

adj. s.

arrogant, proud, haughty, imperious, insolent;
tyrant.

NBHL (1)

Գոռոզ բանիւք։ Գոռոզ ձայնիւ. (Վրք. հց. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Զ։)


Գոռոզաբար

See full entry →

adv.

haughtily, proudly.


Գոռոզանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be proud of, puffed up, elated.

NBHL (1)

ἑπαίρομαι efferor, effero me, περπερεύομαι perperam vel temere ago, ostento Փքանալ. բարձրամտիլ. խրոխտալ. ամբարհաւաճիլ. պերճանալ իշխանութեամբ. բան կամ մեծութիւն ծախել.


Դժուարաբաց

See full entry →

adj.

obscure, that is not clear or open.

NBHL (1)

Իբր Անբաց. փակ. դժուարաւ բանալի, կամ բացատրելի. խրթին. դժուարիմաց.


Դժուարալոյծ

See full entry →

adj.

difficult to be untied or explained.

NBHL (1)

Ի հանգոյց բանից դժուարալուծաց ազատեալք. (Վրդն. ել.։)


Դժուարալուր

See full entry →

adj.

hard of hearing, rather deaf;
inexorable, hard, inflexible

NBHL (1)

Դժուարալուր լուտանք, երգ, պատմութիւն, դարձուած բանից, հնարք, սքանչելիք. (Պիտ.։ Լմբ. պտրգ.։ Լաստ. ՟Ժ՟Ը։ Զքր. կթ.։ Վեցօր. ՟Է։ Սկեւռ. ես.։)


Դժուարաճառ

See full entry →

adj.

difficult to explain, difficult, obscure.

NBHL (1)

Զանխուլ եւ դժուարաճառ բանս ի մէջ արկանէին. (Սկեւռ. լմբ.։)


Դժուարանք

See full entry →

s.

cf. Դժուարութիւն.

NBHL (1)

Առանց դժուարանաց առնէր զբանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 23. իբր ռմկ. խաթրին չդիպչելով։)


Դժուարապատում

See full entry →

adj.

difficult to explain or narrate.

NBHL (1)

Վասն որոյ բազում են մեզ բանք, եւ դժուարապատում ի մեկնել. (Եբր. ՟Ե. 11։)


Դժուարավիճող

See full entry →

adj.

contentious.

NBHL (1)

Յոյժ դժուարավիճողք եւ անամօթք։ Ամենայն բան դժուարավիճող եւ պատուասէր. (Առ. որս. ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Բ։)


Դժուարարձակ

See full entry →

adj.

indissoluble, difficult to loose.


Դժուարընկալ

See full entry →

adj.

that has trouble in conceiving or understanding;
difficult to understand, ohscure.

NBHL (2)

Դժուարընկալ լինէր բանն, եւ չախորժելի ամենայն լսողաց։ Յառ բազմութենէ՝ յիշատակացն դժուարընկալք լինիցին (բանքն). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)

Զդժուարընկալ մեծաբանութիւնս նոցա յայտնէ. (Ոսկ. հռ.։)


Դժուարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be angry, enraged, vexed, offended;
to have trouble or difficulty.

NBHL (1)

Առ ամենայն բան նմանապէս դժուարին. (Խոր. ՟Գ. 68։)


Դժուարիմաց

See full entry →

adj.

difficult to understand, ohscure, unintelligible.

NBHL (2)

Որ են բանք աստուածային գրոց՝ դժուարիմանալիք. (Շ. թղթ.։)

Զդժուարիմաց բանսն պայծառ եւ յայտնի առաջի ամենեցունց դնէր։ Թարգմանէր զաստուածային գիրս զդժուարիմացս. (Վրք. ոսկ.։)


Դժուարորս

See full entry →

adj.

difficult to be caught in hunting or fishing.

NBHL (1)

Դժուարորսալի ճշմարտութեանն բան դիւրաւ կարէ փախչել յայնցանէ՝ որք ոչն զգուշանան. (Բրս. հայեաց.։)


Դժուարորսալի

See full entry →

cf. Դժուարորս.

NBHL (1)

Դժուարորսալի ճշմարտութեանն բան դիւրաւ կարէ փախչել յայնցանէ՝ որք ոչն զգուշանան. (Բրս. հայեաց.։)


Դժուարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

difficulty, trouble, fatigue, distress, perplexity, intrigue, inconvenience, contrariety;
difficult point, knot, hinderance, obstacle;
asperity, rigidity;
բայց ոչ առանց դժուարութեան, but not without fatigue;
բառնալ զ—, to smoothe difficulties;
— կրել, to meet with difficulties;
—ս հանել, to make difficulties;
յաղթել դժուարութեանց, to overcome difficulties.

NBHL (2)

Ոչ դժուարութեամբ դնէ այժմ զբանս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)

Եթէ լինիցի ի միջի քո եւ այլում եղբօր բան դժուարութեան։ Մի՛ դժուարութեամբ ոք արասցէ ողորմութիւն. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ժ՟Դ։)


Դիագող

See full entry →

adj.

who lifts or plunders dead bodies;
who steals idols

NBHL (1)

Հետամուտ լինի ղաբան, վասն հռաքէլի՝ դիագողին. (Մագ. ոտ. մանուչ.։)


Դիեմ, եցի

See full entry →

va.

to suck, to suck milk from the breast.

NBHL (1)

Դիեսցո՛ւք սիրով զկաթն բանի. (Խոսր.։)


Դիմադարձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

opposition, resistance, contrariety.

NBHL (1)

Հակառակութիւն՝ բանիւ կամ գործով։ (Առակ. ՟Ի՟Դ. 26։ Փիլ. իմաստն.։ Պիտ.։ Երզն. մտթ.։ Բենիկ.։)


Դիմադրական, ի, աց

See full entry →

adj.

opponent, contrary.


Դիմադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

antiperistasis;
cf. Դիմադարձութիւն.

NBHL (1)

Ասիցէ ասէ ոք ի ձէնջ. իբրու դիմադրութեամբ իմն զբանս ի կիր արկանէ. (Սարգ. յկ. ՟Է։)


Դիմակ, աց

See full entry →

s.

facet;
face, visage, presence;
sort, manner, fashion;
mask;
—ս արկանել, to mask, to put a mask on the face;
բառնալ զ—, to unmask;
— —, several, in several ways or manners.

NBHL (1)

Չունէր այլ ինչ դիմակս դնել այսպիսի պիղծ բանից. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)


Դիմակցիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Դիմադարձիմ.

NBHL (1)

Հակառակաբանութիւն, կամ գրգռութիւն առ ի հատուցմունս դիմակցողին. (Նեղոս.։)


Դիմամարտ

See full entry →

adj. s.

opponent, contrary, enemy, adversary.

NBHL (1)

Դիմամա՛րտ են բանք գրոց ամենայն խարդախութեանց դիւացն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)


Դիմառական, ի, աց

See full entry →

adj.

of prosopopoeia, that partakes of prosopopoeia;
allegorical, metaphorical.

NBHL (1)

Զբան եւ ըզգործ համանգամայն առ իս փոխեալ դիմառական. (Յիսուս որդի.։)


Դիմառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prosopopoeia.

NBHL (2)

Եւ դիմառնութիւն, ուրանօր զբարսն՝ միանգամայն զդէմսն ստեղծանեմք, որպիսի. զի՞նչ արդեօք ասիցէ բանս ծով՝ ծովակալ եղելոց լակեդմոնացւոց. (Պիտ.։)

Օր աւուր բղխէ զբան. ո՛չ բանիւ, եւ խօսս արձակելով, այլ դիմառնութեամբ եւ ի յիմացուածս մեր. (Վրդն. սղ.։)


Դիմառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

metaphor, allegory.

NBHL (2)

Որպէս թէ Առնուլն զդէմս այլոյ. փոխաբերութիւն. հայեցուած բանի. խորհուրդ.

Իբրեւ յաստուած հաւատացին, իբրեւ զբժիշկ ճարտար առ հիւանդս կոչէին. յղեաց առ նոսա բան միջնորդի. յերկուց կողմանց դիմառութիւն ցուցանէ. (Մամբր.։)


Դիմումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դիմեցումն.

NBHL (1)

Դիմումն բանից. (Լմբ. եկեղ.։)


Դիպող

See full entry →

cf. Դիպան.


Դիպողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

opportunity.

NBHL (1)

Հաւան բանիւք, եւ որ միանգամ աղբիւր ունի դիպողութեան. (Փիլ. լին.։)


Դիտապետ, աց

See full entry →

s.

the chief shepherd, or overseer;
archbishop.

NBHL (1)

Յարկ դիտապետին բանական հօտին (այսինքն քրիստոսի)։ Դիտապետք երկնաբնակք, վերատեսուչք անմոլարք. այցելուք ուղղադատք (առաքեալք)։ Տէր ստեփաննոս լերինդ մոկաց հզօր դիտապետ։ Իբր զեփրեմեան լերին հոգիընկալ հզօր դիտապետն (սամուէլ մարգարէ). (Նար.։)


Դիտաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

intention, design, counsel;
destination, end, regard, look.

NBHL (1)

Ի զգալի դիտաւորութեան գրաւորական քում նամակի՝ ընդ ծնեալս բանի տեսի եւ զհայրդ բանիս. (Շ. թղթ.։)