Definitions containing the research ալի : 3180 Results

Քաջակրօն

See full entry →

adj.

very religious.

NBHL (1)

Բարեկրօն։ Իսկ անսովոր ոճով՝ է որպէս Դիւրաւ կրելի, կամ դիւրորսալի, հեշատեաւ ածելի. իբր յն.


Քաջապինդ

See full entry →

adj. adv.

very solid, fir, constant;
strong, robust, vigorous;
stoutly, strongly, vigorously.

NBHL (1)

Հողմն յարոյց զալիսն իբրեւ զաղիս քնարի քաջապինդ, հողմք իբրեւ մատամբք հնչեցուցանէին զալիսն. (Եփր. ի ծն. քրիստոսի.։)


Քաջապտուղ

See full entry →

adj.

producing much or good fruits, abundant, fertile, fruitful.

NBHL (1)

εὕκαρπος fructuosus, faecundus, ferax. Պտղալից. պտղաբեր. բարեբեր. արգասաւոր. արգաւանդ.


Քաջասնունդ

See full entry →

adj.

well nurtured or brought up.

NBHL (1)

Արմատացեալ այգին (որթն այգւոյ) քաջասնունդ եւ հեշտալի զպտուղն գործէ։ Որ այնպէս քաջասնունդ եւ հեշտալի զպտուղն գործէ. (Նիւս. երգ.։)


Քաջափայլ

See full entry →

adj.

very bright, brilliant, splendid, illustrious, superb.

NBHL (1)

Պերճափայլ. պանծալի. շքեղ.


Քաջափառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

majesty, magnificence.

NBHL (2)

εὑδοξία claritas nominis εὑδαιμονία felicitas. Բարեփառութիւն, բարեհամբաւութիւն. բարեբախտութիւն. պանրալի եւ երջանիկ վիճակ.

Զի՞նչ առաւել քաջափառութեան եւ բարեբախտութիւն. պանծալի եւ երջանկ վիճակ.


Քարշեմ, եցի

See full entry →

va.

to draw, to drag, to pull or haul about, to drag along, to lead away;
— յինքն, to attract, to win, to gain or bring over;
— ընդ գետին, to drag on the ground;
— առ դատաւորն, to lead or drag before the judge, to bring to justice;
յարտասուս —, to stir to pity, to affect, to move;
— զոք, to defame, to slander, to bite.

NBHL (1)

Քարշել զնոս ընդ երկիր։ Քարշեսցո՛ւք զնոսա (պարանօք) մինչեւ ցհեղեատս։ Ի գնացս իւրեանց քարշէին զստորոտս նւրեանց։ Քարշէին զգործիսն հանդերձ ձկամբքն։ Քարշեալ զարս եւ զկանայս մատնէր ի բանտ։ Քարշել առ քաղաքապետսն, կամ առ դատաւորն, կամ ի դատաստան, կամ ի տեղւոջէ իւրմէ. կամ ի վայր. կամ ի ներքուստ արտաքս, կամ արտաքս քան զքաղաքն. կամ զմարմինս փշովք։ Տուտն նորա քարշէր զերրորդ մասն աստեղաց։ Քարշեա՛ զալիս քո. եւ այլն։


Քարուականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Քարուականք.

NBHL (1)

ՔԱՐՈՒԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ ՔԱՐՈՒԱԿԱՆՔ. ἁσχημοσύνη dedecus, turpitudo . Ամօեւալի գործ. յոռութիւն. տձեւութիւն. անպատեհ՝ եւ անարժան կամ անվայել իրք որ բրեն զամօթ. խաղքութիւն, խաղք բան, տգեղ կամ գեշ գործք.


Քարուականք

See full entry →

s.

ill treatment, outrage, dishonour, brand or stigma, infamy, disgrace, opprobrium, turpitude, crime.

NBHL (1)

ՔԱՐՈՒԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ ՔԱՐՈՒԱԿԱՆՔ. ἁσχημοσύνη dedecus, turpitudo. Ամօեւալի գործ. յոռութիւն. տձեւութիւն. անպատեհ՝ եւ անարժան կամ անվայել իրք որ բրեն զամօթ. խաղքութիւն, խաղք բան, տգեղ կամ գեշ գործք.


Քարտ, ից

See full entry →

cf. Քարտէս.

NBHL (1)

Քարտէզն եւ սեւադեղ եւ եղէգնն։ Իմանալի քարտրզ։ Բե՛ծ այսր քարտէզ եւ թանաք. (Սեբեր. ՟Գ։ Անյաղթ բարձր.։ ՃՃ.։)


Քարտէզ, տիզաց

See full entry →

cf. Քարտէս.

NBHL (1)

Քարտէզն եւ սեւադեղ եւ եղէգնն։ Իմանալի քարտրզ։ Բե՛ծ այսր քարտէզ եւ թանաք. (Սեբեր. ՟Գ։ Անյաղթ բարձր.։ ՃՃ.։)


Քարտէն, տենի

See full entry →

cf. Քարտէս.

NBHL (1)

Քարտէզն եւ սեւադեղ եւ եղէգնն։ Իմանալի քարտրզ։ Բե՛ծ այսր քարտէզ եւ թանաք. (Սեբեր. ՟Գ։ Անյաղթ բարձր.։ ՃՃ.։)


Քարտէս, տիսաց

See full entry →

s.

card, paper, parchment;
cartoon, pasteboard;
letter;
book.

NBHL (1)

Քարտէզն եւ սեւադեղ եւ եղէգնն։ Իմանալի քարտրզ։ Բե՛ծ այսր քարտէզ եւ թանաք. (Սեբեր. ՟Գ։ Անյաղթ բարձր.։ ՃՃ.։)


Քաւարան, աց

See full entry →

s.

place or instrument of expiation;
purgatory;
*catafalco.

NBHL (1)

այն ինքն է՝ ասէ Շնորհալին.


Քերթած, աց

See full entry →

cf. Քերթուած.

NBHL (1)

Ստանալի է զհոմերոսի քերթածսն. (Անյաղթ պերիարմ.։)


Քերթողական, ի, աց

See full entry →

adj.

poetical;
grammatical;
— ազատութիւն, poetical license.

NBHL (1)

Զայն իսկ՝ որ առ երաժիշտսն խրատքն են եւ խաղալիքն, կարծեմք պարտ գոլքերթողականացն. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Քիմք, քմաց

See full entry →

s. fig.

palate;
liking, caprice, fancy;
ընդ քմաց, by whim, humorously, capriciously, fantastically;
ի քմաց, according to one's fancy, liking;
ընդ քիմս ժպտիլ, to laugh constrainedly, from the teeth outward;
լեզու նորա ի քիմս իւր կցեցաւ, his tongue clove to his palate.

NBHL (1)

Իմանալի վիշապին առ ի կորուստնմա կարթ ի քիմս եղէց. (Անյաղթ բարձր.։)


Քողարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to veil, to conceal, to hide, to cover.

NBHL (1)

Իմանալի աչաց մարդկութեանս բերիլ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Գ։)


Քուեայ, էի, էից, եայց

See full entry →

s.

cube, die;
suffrage, vote, ball, ballot;
տուփ քուէից, urn, ballot-box;
տուփ քուէիւք, by an unanimous vote;
— արկանել, տալ ձգել, to vote, to ballot, to come to the vote, to poll.

NBHL (1)

Դեգերումն խաղալացն քուէից։ Նման գոլ քուէիցն խաղալիսն եւ այդ իսկ ուսմունքդ. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Քուճապ

See full entry →

s.

coarse or obscene word, coarse language.

NBHL (1)

Բառ ռմկ. թերեւս որպէս հիճապ, կամ հիյճա, կամ հիճվ. այսինքն Ամօթալի բան, կամ վէճ, կամ հեգնութիւն.


Քուն, քնոյ, ով

See full entry →

s.

sleep, slumber, nap, rest, repose, pause;
— մահու, sleep of death;
քաղցր, ախորժ, հան գիստ, խաղաղ, փրկաւէտ, կենսանորոգ, —, soft, agreeable, tranquil, calm, healthy, refreshing slumber;
— թեթեւ, ընդհատ, անհանգիստ, յուղեալ or խռովեալ, դժնդակ, ծանր, վնասակար, մահացու —, light, broken, agitated, troubled, hard, heavy, dangerous, mortal sleep;
ի — լինել, երթալ, քնոյ տալ զանձն, to sleep, to go to sleep, to lie down, to repose;
զքնով անկանիլ, ի — մտանել, to be overcome with sleep, to fall asleep;
ննջել — յաւիտենից, to sleep the sleep that knows no waking;
ի — առնուլ, to send to sleep;
(յորորանի ) to lull or rock to sleep;
խոր — ի լինել, to be in a sound sleep, to sleep soundly;
ճաշակել զքաղցրութիւնս քնոյ, to enjoy sleep;
ի — գտանել զոք, to find a person asleep;
խռովել, ընդհատել, խափանել, զ—, to trouble, to disturb or break one's sleep, to awake, to rouse;
իբրեւ — ընդ արթունս լինել, to be half asleep;
հատանիլ քնոյ յաչաց, to lose one's sleep;
— քաղցրանինջ հատեալ էր յարտեւանաց նորա, calm sleep was unknown to him;
փախեաւ յինէն —, sleep fled far from me;
այս ի — տանի, that causes sleep;
ընկղմեալ ի — թանձրութեան, buried in sleep, fast asleep;
— հատեալ է յաչաց իմոց զցայգ եւ զցերեկ, I sleep neither night nor day, I am sleepless.

NBHL (1)

Արկ հիացումն ի վերայ ադամայ, ի քուն արար։ Թէ զամենայն ինչ յառաջագոյն էր ասացեալ, ի քուն առնէին զլսողս։ Ննջէ ի ծովուն առ ի ճշմարտելոյ զմարմնոյն բնութիւն, եւ յարուցեալ ի քուն առն զալիս ծովուն։ Իջոյց զնոսա ի քուն առնել. (Փիլ. լին. ՟Ա. 24։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 8։ Սեբեր. ՟Բ։ Մամիկ.։)


Քունեմ, եցի

See full entry →

vn.

to sleep, to repose, to take rest;
to lie with, to sleep with a woman, to know her;
— ընդ հարս, to sleep with one's fathers.

NBHL (1)

Եւ եթէ ննջեսցես, հեշտալի քունեսցես։ Ոչ քունես ի գահոյս փղոսկրեայս։ Այժմու մարդիկս եւ ի տունջեան քունեն. բայց նա եւ ի գիշերի ի հոգս էր։ Ի գիշերի ոչ քունէ անձն նորա. (Ածաբ. մկրտ.։ Բրս. հայեաց.։ Ոսկ. սղ. ՟Ծ։ Լմբ. սղ.։)


Քուշնայ, ի

See full entry →

s. bot.

bittervetch;
cf. Գինձ.

NBHL (1)

Զբակլային եւ զսիսռան եւ զքուշնային եւ զոսպան յերդն միաչափ յիրար խառնեն։ Բակլայ եւ քոշնայ եւ ոսպ ցանեն։ Երբ ազոխն ի քուշնայի չափ լինի։ Ազոխ քան զքուշնայ մի լինի։ Քուշնայի ալիւր։ Սպիտակ քուշնայ. (Վստկ.։)


Քուք, քքոյ

See full entry →

s. fig.

scorpion, knotty cudgel, iron rod;
groan, moan, wail, sigh.

NBHL (1)

Տիկնայք փափկասունք գանալից քըքօք թշնաանեալք եւ քարշեալք ի հրապարակս։ Վտանգ էր զքահանայս եւ զպաշտօնեայս աստուածային խորանին խոշտանգանօք եւ քքօք այպանութեան եւ գանիւք. (Ղեւոնդ.։)


Քրայ

See full entry →

cf. Քուրայ.

NBHL (1)

Յիմանալի քրայէ արտաշիկագոյն առու։ Անդ առ քրային (դարբնաց) դեգերէին։ Ի քրայս հալողացաց։ Իբր ի քրայս ընտրութեան։ Հայեաց յոսկին՝ որ ի քայքայումն Իբրեւ ի քրայ ոսկեգործաց։ Զուլեսցե՛ս ի քրայս իմանալի. (Անյաղթ բարձր.։ Խոր. առ արծր.։ Նար. ՟Ժ՟Թ. ՟Ի՟Զ. ՟Կ՟Թ։ Շ. այբուբ. եւ Շ. թղթ.։ Սկեւռ. աղ.։)


Քրիստոսամեծար

See full entry →

adj.

honoured by J.-C.

NBHL (1)

Մեծարեալի քրիստոսէ. աստուածապատիւ, կամ մեծարօղ զքրիստոս, եւ զայլս յանուն քրիստոսի.


Քրիստոսապսակ

See full entry →

adj.

crowned by J.-C.

NBHL (1)

Ո՛վ քրիստոսապսակեալ արքայ հռովմեյեցւոց։ քրիստոսապսակեալ բարի եւ յաղթօղ ինքնակալի. (եւ այլն. անդ։ եւ Մագ.։ Յհ. կթ.։)


Քրձազգեաց

See full entry →

adj.

cf. Քրձազգած.

NBHL (1)

Քրձազգեստ (կամ քրձազգաց) լինին. (մոխրաթաւալին. Գանձ.։)


Քրձազգեստ

See full entry →

adj.

cf. Քրձազգած.

NBHL (1)

Քրձազգեստ (կամ քրձազգաց) լինին. (մոխրաթաւալին. Գանձ.։)


Քրտնախոնջ

See full entry →

adj.

fatigued to perspiration.

NBHL (1)

Խոնջեալ կամ խոնջալի քրտամբք չափ.


Քրտնահար

See full entry →

adj.

sweat-struck, sweating profusely, too much fatigued;
cf. Քրտնաբեր.

NBHL (1)

Հարեալ ի քրտունս. քրտնեալ. եւ Քրտնեցուցիչ. քրտնալիր.


Քրտնաջան

See full entry →

cf. Քրտնախոնջ.

NBHL (1)

Քրտամբք չափ ջանացօղ, ջանացեալ, եւ ջանալի.


Օգոստոս, ի

See full entry →

s.

august, empress;
— Տիրուհի, Holy Virgin, Queen of heaven & earth.

NBHL (1)

Օգոստոս ինքնակալ կայսր կոստանդոս։ Ինքնակալի օգոստոս վաղեսի. (Խոր. ՟Գ. 5. 28։)


Օգոստափառ

See full entry →

cf. Օգոստական.

NBHL (1)

այն է Աւգոստա. Բառ լտ. աւկուսդա՛, որ ըստ յն. սեբաստէ. augusta, imperatrix. որպէս գերափառ կամ պաշտելի տիրուհի՝ այն է Ինքնակալուհի. կայսրուհի, դշխոյ. տիկնաց տիկին. առխարհատիկին. մայր կամ կին իմքնակալի։ Իսկ ՕԳՈՍՏԱ՛ ՏԻՐՈՒՀԻ՞ կամ ՕԳՈՍՏԱՏԻՐՈՒՀԻ՝ տիրաբար ասի զերկրից թագուհւոյն.


Օգտաբեր

See full entry →

adj.

profitable, useful, lucrative, fruitful.

NBHL (1)

Մեծ օգտաբեր աշխարհիս հայոց գիւտիս այսորիկ։ Զօգտաբեր հրահանգս մանկանցն։ Զզանազան օգտաբեր խրատուց վարդապետութիւնս։ Զարմանալիս համարել զերկոցունց օգտաբերացս բնութիւն։ Օգտաբեր յարգիս եւ յապառնիս. (Փարպ.։ Պիտ.։ Խոր.։)


Օդադիւր

See full entry →

adj.

variable, changeable, uncertain as the wind.

NBHL (1)

Այսպիսի մարդկան կենցաղս, անհաստատուն ծով, օդադիւր՝ երազ անվստահանալի. (Մաշկ.։)


Օդախիտ

See full entry →

adj.

full of or condensed with air;
hermetical.

NBHL (1)

Խտացեալ կամ լցեալ օդով. հողմալից կարծեալ, որ ինչ ճշմարտութեամբ է հոգելից. (Յհ. կթ.։)


Քաղցրաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sweet tongue, kind things, honeyed, fine or soft words, flattering discourse, flattery, wheedling, blarney.

NBHL (1)

Լսէր զքաղցրարանութիւնն եւ զշնորհալի բանս երանելոյն. (Փարպ.։)


Քաղցրաբարբառ

See full entry →

adj.

honeytongued;
sweet-voiced, melodiously singing.

NBHL (1)

մ. ἠδύφωνος dulcisonus. Քաղցրաձայն. եւ ախորժալուր. հեշտալի. եւ քաղցր բարբառով՝ ձայնիւ կամ լեզուաւ.


Քաղցրալուր

See full entry →

adj.

agreeable, sweet to the ear, gentle, docile, submissive.

NBHL (1)

Ընդ հեշտալի եւ քաղցրալուր մատուցման բանիցն խառնեալ. (Պիտ.։)


Քաղցրախառն

See full entry →

adj.

mixed with sweetness, sweet;
mild, soft, temperate;
— բանք, honeyed words.

NBHL (1)

Քաղցրախառն օդոց շնորմունք։ Ըզքաղացրախառն օդ, եւ զզուարճալի զբոյս. (Փարպ.։ Ժմ.։)


Քաղցրածաւալ

See full entry →

adj.

spread or sprinkled gently.

NBHL (1)

Ցօղ քաղցրածաւալ՝ ցանկալի զուարթնոցն. (Շար.։ եւ Գանձ.։)


Քաղցրահայեաց

See full entry →

adj.

mild-looking;
fine, graceful.

NBHL (3)

Երեսք հեզոյն քաղցրահայեաց եւ հեշտալի տեսակ ունի. (Կիր. ՟ը. խհ.)

ՔԱՂՑՐԱՀԱՅԵԱՑ. Ցանկալի եւ ախորժ հայեցողաց. զուարճալի աչաց. քաղցր տեսլեամբ.

Ո՛րչափ ինչ քաղցրահայեաց եւ ցանկալի իցէ տեսիլ լուսոյն։ Զքաղցրահայեաց նշուլից արեգականն։ Քաղցրահայեաց ճառագայթից. (Վեցօր. ՟Բ. ՟Ե։ Շիր.։ եւ Ճ. ՟Ա.։)


Քաղցրանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to become or grow sweet, mild;
to soften down, to relent.

NBHL (1)

γλυκαίνομαι dulcesco ἠδύνομαι suave reddor ἠδύς , χρηστός γίνομαι dulcis, suavis fio. Փոխել ի քաղցրութիւն. քաղցր եւ հեշտալի լինել կամ երեւիլ. հանճոյ կամ ախորժելի գտանիլ. քաղցըրնալ, անուշնալ. իրօք կամ նմանութեամբ.


Քաղցրատենչ

See full entry →

adj.

sweet and desirable (sleep).

NBHL (1)

Քաղցր եւ տենչալի.


Քաղցրարար

See full entry →

adj.

producing sweet things.

NBHL (1)

Եւ է հրէաստան քաղցրարար, եւ պտղալից. (Խոր. աշխարհ.։)


Քամեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to press, to squeeze, to extract, to wring;
to strain, to filter;
to drain, to cause to flow;
to exhaust, to drain, to use up, to empty;
— զբաժակ, to swallow up, to drain, the cup;
— զբաժակ մինչեւ ցմրուր, to drink the cup to the dregs, to swallow the pill;
— զամենայն մրուրս դառնութեան, բաղդին, to drain or exhaust the rigours of fate;
յինքն —, to suck, to imbibe, to draw in;
արտասուք յաչաց նորա քամէին, he wept bitterly;
հողմով —, to winnow.

NBHL (1)

Սիրան ոխակալ եւ ակն նախանձալից՝ արտասուք քամէին. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 4։)


Քայքայեմ, եցի

See full entry →

va.

to dissolve, to undo, to destroy, to take to pieces;
to disperse, to break up;
— զմիտս, to dissipate, to distract;
— զխաւար, to chase the darkness.

NBHL (1)

Խաւարն քայքայեալ ցրուեսցի յիմանալի ճառագայթից քոց։ (Յերեսաց արեգական) քայքայի սակաւ տեսիլն ականն ի տկար զօրութենէ լուսոյն զոր ունի։ Որ քայքայէ զտեսիլ աչացդ լուսաւորաց, որ ոչ ետ ճշգրտիւ նշմարել. (Սարկ. աղ.։ Շիր.։ Վեցօր. ՟Զ։)


Քանդակագործ, աց

See full entry →

s. adj.

sculpture;
chiselling;
sculptured or chased object;
sculptor, carver;
chaser;
sculptured, carved, chiselled, notched.

NBHL (1)

Ընդ քանդակագործ տերեւոցն անօսրութիւնն մացէ մեղմով արեւն։ Զիա՞րդ ծակոտեալ դրոշմեալ են իբրեւ զգործ քանդակագործի զարմանալի՝ տերեւովքն այդիք. (Վեցօր. ՟Ե.) (ուր իմաստն եւեթ տեսան ի յն)։


Քանիօն

See full entry →

adj.

cf. Քանի;
— ! — եւս! — առաւել՞, how much more! with still more reason.

NBHL (1)

տե՛ս թէ զայն վասն հայրենի գթոյս տամ քեզ, քանիօ՞ն առաւել յորժամ դու լծակից տացես սիրոյ զհնազանդութիւն քո։ Եթէ զգալի ջրոյ զօրութիւն է զայս առ ի զգալի նիւթքս առնել, քանիօ՞ն առաւել զիմանալի՛ շնորհաց հոգւոյն ներգործութիւն գերազանցէ գնել. (Շ. ՟ա. յկ. ՟Է՟Ա։ Լմբ. սղ.։)