Definitions containing the research սին : 5381 Results

Գող, ոց

See full entry →

s.

thief, robber, bandit;
sharper.

NBHL (1)

Գող եւս գտանէր հարկի աշխարհին. (Եղիշ. է. այսինքն խորօղ՝ ըստ յուդայի. Յհ. ՟Ժ՟Բ. 6։)


Գողանամ, ացայ

See full entry →

va.

to rob, to steal, to take clandestinely, to take away, to purloin;
to pillage, to filch;
to embezzle, to misapply;
գաղտ —, to juggle;
հնարիւք —, to cheat;
զմիտս, զսիրտ, to captivate, to entice.

NBHL (2)

Գողանալ զայլոյ ամուսնութիւն կամ զհարսանիս. այսինքն շնալ. (Եզնիկ.։ Կանոն.։)

Գողացաւ յակոբ զսիրտն ղաբանու, այսինքն գողացաւ զանձն իւր յ՝ղաբանայ, զի ճանապարհ՝ զոր ոչ գիտասցէ ղաբան, գնասցէ նա։ Ոչ գողացաւ զնա ընչիւ, բայց յայսմ գործով. գողացաւ զանձն իւր ի սրտէ անտի ղաբանու. (Եփր. ծն.։)


Գողեմ, եցի

See full entry →

va.

to hide, to conceal;
to rob.

NBHL (1)

Ադոնիա գողեաց զթագաւորութիւն. այսինքն զմիտս թագաւորելոյ իւրոյ. կամ հնարիւք կամեցաւ գողանալ. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Գողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

theft, robbery, rapine, expilation;
extortion, plunder.

NBHL (1)

Ապա թէ ոչինչ գտանիցի նորա, վաճառեսցի փոխանակ գողութեանն իւրոյ. այսինքն իրին գողացելոյ. (Ել. ՟Ի՟Բ. 3։)


Գոմ, գոս, գոյ, գոյր, գուցէ, գոլ, գոլով

See full entry →

vd.

to be, to exist, to subsist.

NBHL (7)

Այր ժանտ է, եւ ոչ գոյ խօսել ընդ նմա. այսինքն ոչ լինի. (Ա. Թագ. ԻԷ. 17։)

Ոչ գոյ ասել. այսինքն չէ՛ մարթ. (Մխ. երեմ.։)

Եթէ որդի էր, նմին նման գոյր. այսինքն լինէր, գտանիւր. (Եզնիկ.։)

Զի գոյր տեսլեամբ հրեշտակական. այսինքն էր. (Խոր. Գ. 67։)

Պարտ էր միշտ գոլ ինչ (անեղ). զի այնոքիկ՝ որ ոչ էին, յել (այսինքն ի գոլ) եկեսցեն։

Այն՝ որ յարեւելից կողմանէն, աջ գոլ ասի աշխարհիս մասունք (այսինքն ել, լինել). (Փիլ. նխ. ա. եւ լին. Ա. 7։)

ԳՈԼՈՎ, իբր յն. Գոյօղ. էօղ. այսինքն որ էն, որ էր. ὥν


Գոյակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

of the same nature;
consubstantial, coexistent.

NBHL (1)

Գոյակից հօր իւրում։ Նախ քան զամենայն յաւիտեանս գոյակից հանդիպեալ (այսինքն գտեալ) հօր իւրոյ. (Աթ. ՟Ը։)


Գոյանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be created, to exist, to be;
to be formed, produced.

NBHL (5)

Որ զարարչակից բանն գոյացեալ ստուգապէս (այսինքն զանեղն եղեալ) աշխարհի ծնար. (Շար.։)

Գոյացաւ անայլայլապէս. վասն զի մնաց աստուած. եւ գոյացաւ ըստ մեզ ի մէնջ բոլորովիմբ. այսինքն մարմին եւ հոգի բանական ըստ ճշմարտութեան ունելով. (Մաքս.։)

Ոգի տիրական, յորմէ գոյացան (այսինքն ստեղծան) եղեալքս ամենայն. (Նար. գանձ հոգ.։)

Եթէ ընդհանուր գիտութիւն է, ոչ կարէ գոյանալ ի միում անձին. այսինքն ենթակայանալ, լինել, գոլ, գտանիլ. (Սահմ. ՟Ա։)

Հրամայեալն գոյանայր առժամայն. այսինքն լինէր, կատարիւր։


Գոյապէս

See full entry →

adv.

substantially.

NBHL (1)

Որքան ինչ առել (այսինքն առգոլ, ներգոլ) ասի հօր՝ բնութեամբ եւ գոյապէս, այս ամենայն է որդի. (Կիւրղ. գանձ.։)


Գոյացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

substance;
reality;
essence, being, creature.

NBHL (3)

Որչափ ի գոյացութենէ առաքինութեան սխալեալք հանդիպեցին բազումք. այսինքն ի բուն իսկութենէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)

Հանճար ոչ գոյացութիւն է, եւ ոչ կենդանի։ Փրկիչն զմշտնջենաւորութիւն իւրոյ գոյացութեան նշանակելով ասէ, ես եմ ճշմարտութիւն։ Գոյացութեամբք, այսինքն դիմօք. (Կիւրղ. գանձ. ստէպ։)

Ըստ այսմ առ հին հռովմայեցիս իբր նոյն առեալ լինէր substantiva եւ subsistentia, որպէս յն. իբօ՛սդասիս. այսինքն ենթակայութիւն, երբեմն որպէս բնութիւն եւ երբեմն որպէս անձն. այլ յետոյ որոշեցան նշանակութիւնք ձայնիցս ի փիլիսոփայութեան եւ յաստուածաբանութեան առ ի բարձումն ամենայն շփոթութեան։


Դժուարակիր, կրաց

See full entry →

adj.

burdensome, onerous, heavy;
difficult, painful, vexatious.

NBHL (2)

Որոց վէրք ժանեաց դժուարակիր է ի բժշկութիւն. այսինքն դժուարաբուժելի. (Ածազգ. ՟Գ։)

Զմարմինն դժուարակիր եւ հզօրագոյն ընկալեալ։ Կողիցն դիրք ընդգրկէ զմէջն, եւ դժուարակիր գործէ. այսինքն անվնասելի. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)


Դժուարակռիւ

See full entry →

adj.

warlike, invincible.

NBHL (1)

Դժուարակռիւն փութալի՛ է. (Ածաբ. յայտն.) այսինքն առաւել փութոյ պէտս ունի։


Դժուարամարտ

See full entry →

cf. Դժուարակռիւ.

NBHL (1)

Դժուարամարտ օգնական. այսինքն անյաղթելի. (Նիւս. կուս.։)


Դժուարին

See full entry →

adj.

difficult, hard, impracticable, painful, laborious, fatiguing, grievous, unpleasant, vexatious, thorny, delicate, imposing;
heavy, weighty, onerous, rough, rugged.

NBHL (1)

Եղիցին ամենայն դժուարինք՝ ի դիւրինս. այսինքն անկոխ վայրք. (Ես. ՟Խ. 4։)


Դիագող

See full entry →

adj.

who lifts or plunders dead bodies;
who steals idols

NBHL (1)

Նա՛ ումեք ի մարդկանէ չէ՛ օրէն դիագող շրջել. այսինքն ի գողանալ զդի. (Եղիշ. յար.։)


Դիդրաքմայ, ից

See full entry →

s.

didrachm, piece of money;
cf. Երկդրամեան.

NBHL (2)

Բառ յն. δίδραχμον, διδραχμή այսինքն Երկդրամեան. երկդրամեան ոսկի կամ արծաթ. որ եւ ՍԻԿՂ, եւս եւ ՍԱՏԵՐ. տե՛ս (՟Բ. Եզր. ՟Բ. 69։ Նեեմ. ՟Ե. 15։ ՟Ժ. 32։)

Այլ դիդրաքմայն աղեքսանդրացւոց էր կրկինն ատտիկեցւոց, այսինքն չորեքդրամեան.


Դիմադարձ, աց

See full entry →

adj.

that resists, opposes;
contumacious, disobedient, contrary.

NBHL (1)

Յերկոսին (առ երկոսին) կողմանս շահիցն դեղոց գտանէին դիմադարձք. (Ոսկ. ես.։)


Դիմակ, աց

See full entry →

s.

facet;
face, visage, presence;
sort, manner, fashion;
mask;
—ս արկանել, to mask, to put a mask on the face;
բառնալ զ—, to unmask;
— —, several, in several ways or manners.

NBHL (2)

Մերովք իսկ դիմակօք ընկալեալ. այսինքն աչօք. (Կոչ.։)

Կուսական, եւ մարմնական (այսինքն ամուսնացելոց) դիմակօք. (Ճ. ՟Գ.։)


Դիպաւոր

See full entry →

adj.

suitable, proper, fit.

NBHL (1)

Ապա թէ առ դիպաւոր ինչ բացադրեսցին, եւ ո՛չ առ որ ասին, ո՛չ հակադարձին. (Արիստ. առինչ.։)


Դիպեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to touch or strike.

NBHL (1)

Ի ձեռն մահու քո ... կեանս յամենեսին դիպեցուցեր. (Եփր. համաբ.։)


Դիպիմ, եցայ, այ

See full entry →

vn.

to happen, to arrive by chance;
to match, to suit.

NBHL (2)

Եթէ դիպեսցիմ ումեք. (Վրք. հց. ՟Ե. այսինքն դիպիցիմ, դիպեցայց։)

ԴԻՊԻԼ. որպէս ռմկ. դպչիլ, այսինքն Ընդհարկանիլ.


Դիպումն, ման

See full entry →

s.

accident, occurrence, chance;
meeting, rencounter;
collision.

NBHL (1)

ԴԻՊՈՒՄՆ. որպէս ռմկ. դպչիլը. այսինքն Ընդհարումն. բախումն.


Դիտապետ, աց

See full entry →

s.

the chief shepherd, or overseer;
archbishop.

NBHL (1)

Յարկ դիտապետին բանական հօտին (այսինքն քրիստոսի)։ Դիտապետք երկնաբնակք, վերատեսուչք անմոլարք. այցելուք ուղղադատք (առաքեալք)։ Տէր ստեփաննոս լերինդ մոկաց հզօր դիտապետ։ Իբր զեփրեմեան լերին հոգիընկալ հզօր դիտապետն (սամուէլ մարգարէ). (Նար.։)


Դիտաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Դիտեմ.

NBHL (1)

Դիտաւորեալ բոլորիցն նորահրաշ. այսինքն ստուգիւ երեւեալ. (Պիտ.։)


Դիտաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

intention, design, counsel;
destination, end, regard, look.

NBHL (1)

Զդիտաւորութեան գործ՝ նոցա հաւատացեալ է եպիսկոպոսին. (Կանոն.։)


Դիր, դրից

See full entry →

s.

position, situation, posture;
state, place, figure, seat;
system;
theme;
application;
tomb, sepulchre;
— օճառի, bar, stick of soap;
— գրոց;
size of a book;
— եւ տար առնեմ, to scatter, to disperse.

NBHL (1)

Բարւոք է եւ դիրն։ Դիր սեան (կամ խարիսխն)։ Յաղագս ոգւոց դրից (այսինքն բարեկարգութեան). (Փիլ.։)


Դիւր, ից

See full entry →

s. adj.

plain;
ease;
contentment;
convenience;
easy, convenient;
flat, bare;
ի դիւրի՝ ի դիւրոջ լինել, to live comfortably;
— առնել, to facilitate;
to relieve;
to give convenience;
ըստ անձին or ըստ մտաց —ի, at his ease, as he likes;
ի —ի, ի —ոջ, in a plain.

NBHL (1)

Ըստ ճանապարհաց իւրեանց գնացին, այսինքն ըստ անձին դիւրին. (Ոսկ. ես.։)


Դիւրագոյն

See full entry →

adj.

easier, very commodious.

NBHL (3)

Այլ մեզ այն օրն դիւրագոյն էր քան զայս օր. այսինքն տանելի. (Եղիշ. յար.։)

Զարբեցութիւն. զմոլեկանն, զառ ամենատեսակ ամօթոյ դիւրագոյնն. այսինքն հակամէտ. (Բրս. պհ. ՟Բ։)

Կամօք եւ դիւրագոյն մտօք ժողովրդեանս ձեռնարկեալ յայս. այսինքն մտադիւրութեամբ. (Վահր. յար.։)


Եռամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to boil;
to bubble;
to shudder;
to swarm;
to crawl.

NBHL (3)

ζέω, ἑκζέω ferveo, efferveo, ebullio, aestuo Յեռ՝ այսինքն յեռանդն հարկանիլ. ի ջերմութենէ յուզիլ. պղպջել. պճպճեալ, էփիլ, եփ ելլալ.

Եռաց (կաթսայ, այսինքն ջուր կաթսային), զեղաւ, քաջ եռաց. (Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 5։)

Ոչինչ եռացեալ կերեալ է իմ». այսինքն ջերմ կերակուր, կամ եփեալ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)


Եռամսեայ

See full entry →

adj.

of three months;
— ժամանակ, term of three months, quarter.

NBHL (1)

Եւ այսու յուսացեալ բաւեմք ակնկալութեան եռամսեայ աւուրբք». այսինքն սպասեմք յերից ամսոց հետէ. (Մագ. ՟Ծ՟Ա։)


Եռանդ

See full entry →

s. adv.

two days ago, day before yesterday.

NBHL (1)

մ. τρίτη ἠμέρα, τρίτη nudius tertius Իբր երիւք աւուրբք անդր, կամ յերիկէ եւ անդր. այսինքն Յառաջ քան զերէկն. էրէկ չէ՝ մէկալն օր .... (յն. եւ եբր. ասեն, երրորդ օր, կամ յերրորդն)


Եռանդն, անդեան

See full entry →

s.

ardour, heat;
warmth, bubbling, ebullition, overheating, effervescence;
fervour, fire, fury, rapture, zeal, devotion;
activity, vivacity, vigour;
abundance;
— մտաց, enthusiasm;
— ածել ումեք, to inspire one with ardour;
— մարտի, ardour for battle.

NBHL (1)

Զհոգեւոր սիրոյն եռանդն ածէր առ ամենեսին. (Բուզ. ՟Դ. 4։)


Եռանկիւն, կեան

See full entry →

s.

triangle.

NBHL (1)

Երկաքանչիւրոց ի մասին եդեալ, հաւասարակողմ՝ հաւասարակողմի, եռանկիւն՝ եռանկեան տացուք. (Պղատ. տիմ.։)


Եռանկիւնի

See full entry →

adj.

triangular.

NBHL (1)

Երկաքանչիւրոց ի մասին եդեալ, հաւասարակողմ՝ հաւասարակողմի, եռանկիւն՝ եռանկեան տացուք. (Պղատ. տիմ. ։)


Եռացումն, ման

See full entry →

s. chem.

boiling, ebullition;
cf. Եռանդն.

NBHL (1)

Որ հողատեսակքն են, ի միասին շարժելով եւ վերանալով՝ եռացումն մակակոչութիւն ընկալուլ։ Զպէսպէս ի վեր առաքէ բնութեան եռացմունս. (Պղատ. տիմ.։)


Ետղ, ետեղ

See full entry →

s. adv.

place, spot, stead;
առ ետեղ, there, in that very place, in the same place;
immediately, directly, forthwith;
զետղ առնուլ, to stop, to cease to go.

NBHL (1)

Ակն ունէին առ ետեղ (այսինքն երկրաւոր) թագաւորութեան նորա։ Առ ետեղ (այսինքն անդէն վաղվաղակի) եկեսցեն ի վերայ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 20. եւ 21։)


Եր

See full entry →

fv.

be;
ողջ —, live, fare thee well.

NBHL (1)

Ե՞Ր. իբր Է՞ր. այսինքն ո՞յր, որո՞յ, եւ վասն ո՞յր. վասն է՞ր. Տե՛ս է՞ր։


Երագագնաց

See full entry →

adj.

that goes, that walks quick, rapid, prompt.

NBHL (1)

Երագագնաց թւի մեզ կեանքն». այսինքն փութով անցեալ. (Լմբ. իմ.։)


Երագազ, ի

See full entry →

cf. Արագազ.

NBHL (1)

Երագազն անօթ (այսինքն գործի) ինչ է հիւսկէն. (Կիւրղ. թագ.։)


Երազագէտ

See full entry →

adj. s.

that explains dreams.

NBHL (1)

Երազագէտ է այնպիսին ի կեանս իւրում». իբր երազագէտ, յուզեալ սնոտեօք. (Եղիշ. ՟Բ։)


Երազահան, աց

See full entry →

cf. Երազահմայ;
— երազոց, dreamer, visionary.

NBHL (1)

ἑξηγητής interpres somniorum Հանօղ՝ այսինքն մեկնիչ երազոց, ձեւանալով որպէս գուշակ եւ գէտ.


Երազահանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

explanation of dreams

NBHL (1)

Լիւկիացիք ասին յառաջ գտանել զերազահանութիւն. (Նոննոս.։)


Երաժիշտ, ժշտաց

See full entry →

s.

musician, composer;
music;
—քն, the Muses.

NBHL (1)

Տեսարանքն յանձայնից եղեն ձայնաւորք՝ իբրու երաժշտիւք ի վերայ ածելով զգեղեցիկն եւ զոչն։ Յորժամ քերդօղն առ եռոտանովն երաժշտիցն նստիցի (յն. մուսայի, այսինքն չաստուծոյն երաժշտութեան)։ Որչափ քերդողութիւն իսկ, եւ երաժիշտ բաւականապէս ստացեալ իցեն յանձինս իւրեանց, ոչ համարձակել ումեմն երգել երաժիշտ ինչ առանց ընտրութեան. (Պղատ. օրին. ՟Գ. ՟Դ. ՟Ը։)


Երաժշտակ

See full entry →

s.

a. singer.

NBHL (1)

Երաժշտակք ամենազանն հաւուց, որ ի միասին հնչեն. (Փիլ. լիւս.։)


Երաժշտական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

musical;
musician;
—ն, music.

NBHL (1)

Թուականն (այսինքն թուաբանութիւն) բաղկանայ ի տարորոշ քանակէն՝ որ ըստ ինքեան, իսկ երաժշտականն ի տարորոշ քանակէն՝ որ ըստ բաղազանութեան։ Զթուականն փիւնիկեցիք գտին. իսկ զերաժշտականն թրակացիք։ Երաժշտականին յարակայանայ եւ այլն. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)


Երախան, ից

See full entry →

s.

assembly, company, circle, banquet, table-companions;
բազմել —ս —ս, to sit down by companies or groups;
—ք, mouth, lip.

NBHL (2)

Զի՞նչ է ի միասին երախանքն, զոր հրամայեաց օրէնքն։ Երախանս ժողովել եւ այլն. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)

ԵՐԱԽԱՆՔ. որպէս Երախք, այսինքն բերանք.


Երախանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to eat by companies.

NBHL (1)

իբր Նստիլ յերախանս կոչնոց. ի միասին ուտել. սեղանակից լինել. συσσιτέω, una cibum capio.


Երախտամոռաց

See full entry →

cf. Երախտամոռ.

NBHL (1)

Երախտամոռաց՝ բարեխօսին. (Մաշկ.։)


Երախտանք, նաց

See full entry →

s.

act of reminding some one of benefits received.

NBHL (1)

Երախտելն. երախտիքը երեսին տալը՝ ամըչցնելով.


Երահ

See full entry →

adj.

glorified;
delighted.

NBHL (1)

ԵՐԱՀ կամ ԵՐԱՀԻԿ. Որպէս պ. ֆէրահ, ֆէրախ. այսինքն Փառաւոր, բարձր. կամ որպէս հյ. Ուրախ, խրախ.


Երահիկ

See full entry →

cf. Երահ.

NBHL (1)

ԵՐԱՀ կամ ԵՐԱՀԻԿ. Որպէս պ. ֆէրահ, ֆէրախ. այսինքն Փառաւոր, բարձր. կամ որպէս հյ. Ուրախ, խրախ.