conduct, water-pipe, channel, trench, gutter;
drain.
ՈՒՐԴ կամ ՈՐԴ. ὁχετός canalis, rivus, aquaeductus. (լծ. յորդ, եւ հորդ) Առուակ ոռոգանելոյ զպարտէզս, եւ սահմանք նորա. առու փոքր. խողովակ ջրանցք. աւազան.
separately, apart, aside, privately, severally;
without, except, excepting, save;
separate, different, distinct;
peculiar, particular, private, own, special, individual, proper;
— —, separately, distinctly.
Մինդ յիսկութենէ՝ տեսակ առանձին, ոգի տիրական, ուրոյն կերպարան՝ կատարելութեան». այսինքն յատուկ եւ զանազանեալ դիմաւ կամ անձամբ. (Նար. գանձ հոգ.։)
phantom, ghost.
fantastic, imaginary, visionary, false, apparent, chimerical;
shadow, image, phantom, spectre;
idol, image;
rough-draught, sketch;
—ք, manes, shades, apparitions, ghosts, visions;
—ք մարդկան, statue, likeness;
— պղծութիւն, nocturnal pollution.
Ահ արկանէր երկիր պագանել ուրուական կենցաղոյս. (Տօնակ.։)
Ուրուական տեսիլ՝ կերպարան կռոց։ Խելացնորեցուցեալ առ ի տալ պագանել երկիր ուրուականաց մեռելոտւոց։ Զմարդկան ուրուականս ի պաշտօն առեալ՝ դիս անուանէին։ Ուրուականացն ծառայելով։ Ուրուականաց կռոց մեռելոտեաց։ Ուրուական զձիցն անտառաց. (Փիլ. ել. ՟Ա. 13։ Ագաթ.։ Եզնիկ.։ Խոսր.։ Ճ. ՟Բ.։ Նար. ՟Հ՟Ե։)
to be afflicted, grieved, tormented.
ՉԱՐԱԳՆԻԼ. cf. չարագանիմ։
very bad, cruel, intolerable, insufferable;
balefully;
— ցանկութիւնք, evil, bad passions.
Ի չարախտավատ եւ ի խարդաւանական մահուն տուգանաց։ Չարախտավատ դառնութեամբ մահու սպառեալք զկեանս իւրեանց. (Յհ. կթ.։)
cf. Չարահամբաւ.
Բազում առ այսոքիւք այլ չարահռչակս եւ լի աղտեղութեամբ յայսպիսի խորհելոյ եկեսցէ յառաջ. (Կիւրղ. գանձ.։)
impious, sectarian.
Յունկն նըսրայն արկանէր, թէ կան գանձք չարաղանդ կաթողիկոսին. (Յհ. կթ.։)
worthy of a cruel death;
mortally, to death;
— առնել, սատակել, to kill, to slay barbarously, to massacre;
— լինել, զմահ — մեռանել, to die, to perish miserably.
Չարիմաց եւ չարամահ, եւ ամենայն անարգանաց արժանի. (Ճ. ՟Գ.։)
cf. Չարամահ;
slaying or killing barbarously;
murderous.
evil-mindedness, ill-intention, malevolence, malignity;
cunning, wiliness, finesse.
Զքրիստոսամարտիցն ի բաց դարձուցանելով չարամտութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։)
measured, proportioned, symmetrical;
rhythmical, metrical.
Եւ էր անարգանքն ասացեալք՝ տաղ չափաբերական։ Ոտանաւորս եւ չափաբերականս գերակայ գրել տաղս։ Քերթութիւն է առասպելավարժութիւն, եւ չափաբերական բանիւք պատմութիւն զանազան իրաց. (Նոննոս.։ Մագ. ՟Ժ՟Ա։ Երզն. քեր.։)
pumice-stone.
(Ասի) խոշոր՝ որ անհաւասարք են (մասունքն). որպէս չեչաքարն. (իսկ) ողորկն՝ որ հաւասար են. որպէս ապակի կամ մարմառն. (Անյաղթ ստորոգ.։) ( ըստ Լեհ. քար ծակալից սպնգանման. pumex ).
neuter, indifferent;
neuter.
cf. Չիղջ.
Երկիր պագանել սնոտեաց եւ չղջիկանաց. (Ես. ՟Բ. 20։)
innocent, harmless.
celestial, divine, superhuman, supernatural;
excellent, extraordinary, matchless, rare, singular;
phoenix.
to dry, to dry up, to render dry;
to decay, to wither;
to drain, to lay dry.
Զամուլն (աննա) արար բազմածին, եւ չորացոյց զարգանդ փենանային. (Ոսկիփոր.։)
godfather.
godmother.
cf. Սանդարամետք;
cf. Սանդարամետային.
cf. Սանդարապետ.
Ուստի՞ է այս, զի սանդարապետին (դեմետրայ չաստուածուհւոյ) իբրեւ աստուծոյ երկիրպագանեն. (Կոչ. ՟Զ։)
god of Hades, Pluto.
Ուստի՞ է այս, զի սանդարապետին (դեմետրայ չաստուածուհւոյ) իբրեւ աստուծոյ երկիրպագանեն. (Կոչ. ՟Զ։)
breaking the reins, untameable, indomitable;
— լինել, to break loose, to break the bridle.
cf. Պրակսաւթոյք.
to freeze, to be frozen, to glaciate, to congeal;
— պտղոց, ծաղկանց, to be frost-bitten, nipped by the frost
ice, frost;
glazed frost;
crystal;
frozen;
հատոր սառանց, piece or block of ice.
Իբրեւ տեսիլ սառին։ Իբրեւ զձիւն կամ իբրեւ զսառն պաղեալ։ Յո՞յր արգանդէ ելանէ սառն։ Ձիւն եւ սառն։ Իբրեւ զսառն ձմեռայնոյ։ Ցուրտ եւ սառն.եւ այլն։
frozen lake.
cf. Սասանեցուցանեմ.
to shake, to jog, to jolt, to stagger;
to move, to astonish;
to frighten, to terrify;
— զոտն ուրուք յերկրէ իւրմէ, to cause a person to emigrate.
severely wounded.
atrocious, horrible, cruel.
Ոչ եթէ զինուորական զինուք քաջալերիմք, եւ ոչ սաստկատեսակ եւ ամենաչար խոշտանկութեամբ. (Կիւրղ. ի կոյսն.) (այժմու յն. ոսկետեսակ եւ ամենագեղեցիկ խոշտանգանօք)։
intensity, vehemence, impetuosity, rage, violence;
rigour, rigidity, severity, rudeness;
grievousness, enormity, extremity.
Առաւել սաստկութիւն գանձուց զխորհուրդ մարմնոյ ծնանի. (Եփր. վաշխ.։)
cf. Սատրապետ.
ՍԱՏՐԱՊ եւ ՍԱՏՐԱՊԵՏ. σατράπης satrapa, praelectus. պ. սիդրէպ. արաբ. եւ պ. սատր ... Պետ գահոյից. նախագահ. նախարար. նախարարապետ. երկրորդ արքայի. աւագանի.
satrap, lieutenant of a county, prefect.
ՍԱՏՐԱՊ եւ ՍԱՏՐԱՊԵՏ. σατράπης satrapa, praelectus. պ. սիդրէպ. արաբ. եւ պ. սատր ... Պետ գահոյից. նախագահ. նախարար. նախարարապետ. երկրորդ արքայի. աւագանի.
sardonyx.
σαρδώνυξ sardonyx. Սարդիոն ի գոյն եղնգան մարդոյ.
cf. Սարկաւագարան.
ՍԱՐԿԱՒԱԳԱՏՈՒՆ ՍԱՐԿԱՒԱԳԱՐԱՆ. cf. Սարկաւագանոց.
Սարկաւագքն գան ի սարկաւագատունն։ Սարկաւագն առեալ զսպասն՝ տան ի սարկաւագարանն. (Պտրգ. աթան.։)
vestry-room, vestry.
ՍԱՐԿԱՒԱԳԱՏՈՒՆ ՍԱՐԿԱՒԱԳԱՐԱՆ. cf. Սարկաւագանոց.
Սարկաւագքն գան ի սարկաւագատունն։ Սարկաւագն առեալ զսպասն՝ տան ի սարկաւագարանն. (Պտրգ. աթան.։)
cf. Սարկեւառք.
ὁνύχων ἁκμαί acies unguium. Ճապուռն. մադիլ սուր. սայրք եղնգանց.
baggage-train, stores, implements of war.
Եթօղ զառ եւ զաւուր, զվրան, եւ զսարուփարթայն, եւ զամենայն գանձակս. (Մեծոբ.։)
shuddering, consternation, great fear, panic, horror.
adorned, furnished with wings.
whirring, flapping the wings, flying about, hovering, soaring.
Ի սաւառնաթեւից յարաթռելոց սրովբէից։ Սաւառնաթեւիցն՝ առաքելոցն համանմանեալ՝ դասուց. (Շար.։ Շ. գանձ վերափոխ.։)
humming, buzzing.
to flap the wings, to flutter about, to hover, to soar, to fly high.
to be in, or to wear mourning, to mourn;
to afflict oneself, to be sorrowful, to regret, to be moved, to bewail, to lament, to deplore.
Եւ այն եւս իմն աւելի դժնդակագոյն է, եւ սգան (զգան) իսկ ոչ ցաւոցն. (Ոսկ. ես.։)
cf. Սելին.
chair, throne.
cf. Սեղանակապուտ.
Զնոյն ինքն զսեղանապիղծ զտաճարակապուտ զգանձի տամբն արկանէին փախստեայ. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 42։)