Definitions containing the research րամ : 2963 Results

Ջահեմ, եցի

See full entry →

va.

to shine like a torch, to blaze, to flash, to glitter.

NBHL (1)

Ճառագայթ քո փառացդ ի յիմաստիցս խորհրդանոց ջահեսցի։ Շօշափելեացս ընդ թովմայի ջահեսցի հրաման քո. (Նար. ՟Ձ՟Դ։ Մխ. աղ.։)


Ջայլ, ից

See full entry →

s.

multitude, crowd, quantity;
company of mourners or weepers;
repeated bursts of weeping, wailing.

NBHL (1)

Երամք կանանց ճչօղ ջայլից՝ շուրջանակի զնա պարէին. (Ուռպ. ողբ.։)


Ջան, ից

See full entry →

s.

diligence, care, study, work;
զուր —, labour lost, labour in vain;
— դնել, տանել, յանձին ունել cf. Ջանամ.

NBHL (1)

Ջան տարեալ ուղղել զնա։ Ասացելոցն յայնցանէ ջան տանել, եւ յինքենէ յաւելուլ։ Եթէ ոք ջան տարցի, գտցէ զսա ուղղապէս տրամախոհութեամբ. (Մագ. քեր.։)


Ջարդեմ, եցի

See full entry →

va.

to cut or break in pieces, to undo, to break, to shatter, to smash;
to kill.

NBHL (1)

Քարամբք ջարդեցին զմսուր բերանայ լնդաց նորա։ Զկառափունս ջարդէին։ Ուռամբ ջարդեալ զբեւեռ երկաթոյն։ Առաքինական սմբակօք ջարդեսցուք զգլուխ վիշապին. (Ագաթ.։ Եղիշ.։ Փարպ.։ Նար. յովէդ.։)


Ջեռուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to warm, to heat, to make hot or warm;
to boil;
կարի իմն —, to overheat;
— զանկողին, to warm a bed.

NBHL (1)

Երամ սրովբէից եւ քրովբէք ... կաթ ի յոգիս մեր արկէք, սիրովըդ ձեր ջեռուցէք. (Լմբ. տաղ հրեշտ.։)


Ջեռուցանողական, ի, աց

See full entry →

adj.

heating.

NBHL (1)

Հուր՝ զօրութիւն ունի ջեռուցանօղ. եւ է նորա ունակութիւն՝ այսինքն որակութիւն յարամնայ՝ ջեռուցանողականն. (Մաքս. ի դիոն.։)


Ջերանիմ, ջերայ

See full entry →

vn.

to warm oneself, to get warm;
to catch a fever, to fall sick;
to burn, to be excited, inflamed, infuriate;
— յախտս, to plunge into vice;
առ պատկերս կռոց —, to give oneself up to idolatry.

NBHL (2)

Առ սեղանովն ջերանիցին (որկրամոլութեամբ). (Երզն. մտթ.։)

Ըստ հրամանի ջերանելոյ ոստիկանին (այսինքն վառելոյ ի ցասումն). (Յհ. կթ.։)


Ջերմ, ոյ

See full entry →

adj. fig. s.

warm;
serene, calm;
ardent, burning, fervid, fiery, passionate;
tender, affectionate;
heat, warmth;
hot viands;
— է, it is warm;
cf. Ջերմն.

NBHL (1)

Որք սրամտութեամբ ջերմ են, եւ շարժին. (Կլիմաք.։)


Ջերմագութ

See full entry →

cf. Գորովագութ.

NBHL (1)

Կանանցջերմագութ եղելոց (առ զաւակս)։ Ջերմագութ հարամբ. (Ոսկ. ՟ա. թես.։ Լաստ. ՟Ծ՟Է։)


Ջերմաչափ, ի

See full entry →

s.

thermometer;
— բնական, natural -;
— բուսական, vegetable -;
— օդեզէն, air — or atmospherical -;
— ալքոհլեան, spirit -;
— տարբերական, differential —;
— մետաղական, metallic —;
— ծայրագոյն ջերմութեան կամ ցրտութիւն, maximum — & minimum —, self-registering —, register —;
— հարիւրամասն —, centigrade -;
— Ռէօմիւրի, Ֆարէնհայթի, Reaumur's —, Fahrenheit's —;
—ն բարձրացաւ՝ էջ մի աստիճան, the — has ascended, has fallen one degree;
—ն զրոյէն մի աստիճան վար՝ վեր է, the — is one degree ahove or below zero.


Ջերմութիւն, ութեան

See full entry →

s.

heat, warmth;
caloric;
fever, fever-heat;
calefaction, warming;
temperature;
թագուն՝ ճառագայթեալ՝ տեսակարար —, latent, radiant, specific heat;
— առաձգութեան կամ գոլորշացման, steam-generating heat;
— սփռեալ or ցրեալ, diffused heat;
— կեդրոնական, central heat.

NBHL (1)

Տրամադրութիւնք ասին, հիկէն՝ ջերմութիւն եւ ցրտութիւն։ Քաղցրութիւնն կիրս իմն ըստ ճաշակեալելեաց առնէ, եւ ջերմութիւն ըստ շոշափելեաց. (Արիստ. որակ.։)


Ջիք

See full entry →

adj.

perihelion.

NBHL (1)

Յարկայ կամարք արեգականդ, ուր օդն թանձրամած ջիք, շաղաւարն. (Պիտառ.։)


Ջնջեմ, եցի

See full entry →

va.

to clean, to dust, to purge, to wipe;
to efface, to scratch out, to erase, to cancel, to expunge;
to abolish, to annul;
to destroy, to undo, to suppress;
to extirpate, to exterminate;
— զգաչինս, to cancel, to annul, to make void a contract.

NBHL (1)

Ջնջեաց զձեռագիր մերոյ հակառակութեանն հրամանօքն իւրովք. (Կող. ՟Բ. 14։)


Ջոլիր, լրաց

See full entry →

s.

troop, band, company, flock, group;
—ս տալ, առնուլ, to enrol soldiers, to levy troops;
—ս տողել, to collect a multitude, to raise a troop;
—ս ջախջախս ջարդոցաց հասուցանել, to make a slaughter.

NBHL (2)

ἁγέλη grex, agmen, turma. Բոլորեալ կամ ոլորեալ բազմութիւն. ջոկ. հօտ երամակ. խումբ. գունդ. ջայլ.

Բազում այլ ջոլիրս ի բազմապատիկ անասնաց։ Ըստ հօտից եւ անդէոց եւ այծերամակաց ընդ այլոց ջոլրաց։ Ի վայրենի ջոլիրս։ Ջոլիրք ընտանեաց՝ միանգամայն եւ վայրենեաց. (Փիլ.։)


Ջոլրաբար

See full entry →

adv.

in troops, in multitudes.

NBHL (1)

Ջոլրաբար երամօրէն բնակէին յետ աշտարակին շինութեան. (Իրեն. ՟Է. առ լէհ։)


Ջոկադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to separate, to set a-part.

NBHL (1)

Շուրջ զնուա ջոկադրեալ լրտեսս։ Ջոկադրէ եւ զյոլովս էրէոց, եւ զերամս հաւուց, եւ զդասս գազանաց (ի քանդակս). (Արծր. ՟Ե. 5. եւ 8։)


Ջոկաման

See full entry →

adj. gr.

copulative, conjunctive.

NBHL (1)

συμπλεκτικός connectens, conjunctivus, copulativus. Որ մանէ զջոկ ընդ ջոկ . Բառ քերականաց, որպէս զշաղկապ շարամանօղ կամ բաղհիւսական.


Ջոկամանեմ

See full entry →

va.

to connect, to join.

NBHL (1)

ՋՈԿԱՄԱՆԵԼ. Շարամանել. բաղհիւսել.


*Ջոկեմ, եցի

See full entry →

va.

to distinguish, to separate, to detach.


Ջրաբուղխ

See full entry →

adj.

springing, gushing or spouting out water, watery.

NBHL (1)

Աղբիւր ջրաբուղխ։ ի ջրաբուխ եւ ի տղմալից եւ ի խոնաւուտ անդաստան։ Դարանաղեաց գաւառ՝ լերամբք ծաղկաւէտ, եւ ձորովք ջրաբուղխ. (Սեբեր. ՟Ժ՟Գ։ Կանոն.։ Երզն. լս.։)


Յետսամիտ

See full entry →

adj.

crossgrained, wrongheaded, perverse;
foolish, stolid, half mad.

NBHL (1)

Յետսամիտ խորհրդովք, եւ տնկակից խորամանկութեամբք զայն բարիս յանձանց մերժեցին. (՟Գ. Մակ. ՟Գ. 15։)


Յերկարաձգեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յերկարեմ;
— օր ի յօր, to procrastinate, to postpone or defer from day to day;
—ձգեցան իրքն, that affair went on slowly.

NBHL (1)

Ոչինչ նուազ ընդ երկրիս տեւողութեան յարամնալ եւ յերկարաձգել. (Պիտ.։)


Յերկուանք, նաց

See full entry →

s.

doubt, hesitation, uncertainty.

NBHL (1)

Եւ զոր ասէին՝ ոչ հրամանաւ, այլ յերկուանօք երկիւղալի. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 11։)


Յեցամիտ

See full entry →

adj.

resolute, constant, firm;
obstinate.

NBHL (1)

Սէր երկայնամիտ է, յեցամիտ, եւ անդորրամիտ. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Յիշեցուցանող

See full entry →

cf. Յիշեցուցիչ.

NBHL (1)

(Կարգէ) եւ զյիշեցուցանօղս երկուս ի ձեռն գրոց ... եւ բարի յիշեցուցանողին հրաման տայ՝ ի բարկութեան արքայի եւ յանիրաւ հրամանս յիշեցուցանել զիրաւն եւ զմարդասիրելն. (Խոր. ՟Բ. 7։)


Յիշեցուցիչ

See full entry →

s.

monitor, admonisher;
prompter;
cf. Գրապանակ.

NBHL (1)

(Կարգէ) եւ զյիշեցուցանօղս երկուս ի ձեռն գրոց ... եւ բարի յիշեցուցանողին հրաման տայ՝ ի բարկութեան արքայի եւ յանիրաւ հրամանս յիշեցուցանել զիրաւն եւ զմարդասիրելն. (Խոր. ՟Բ. 7։)


Յղփանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to overflow with, to run over;
to gorge or glut oneself, to be filled, satisfied, crammed, stuffed;
to be loaded with, to swim in plenty, to wallow or roll in wealth.

NBHL (1)

(ի Յեղց, կամ ուղփ. ուղխ. իւղ. կամ թ. էօլէֆէ, ռոճիկ. պ. էլվան խորտէն , խճողել զորովայն) ἁρκέω (հերիքանալ). sufficio, satior πλουτέω (ճոխանալ), dives sum ἑπάρομαι (վերամբառնալ), efferor. լաւ եւս՝ ἁναπίμπλημαι repleor, impleor, expleor. Լիանալ ուտելեօք եւ ըմպելեօք, ընչիւք, եւ այլն. առաւելուլ. մեծանալ. բարձրանալ, յօրանալ. յափրանալ. լցուիլ.


Յոգնազան

See full entry →

adj.

divers, many.

NBHL (1)

Յոգնազան երամք։ Յոքնազան հաւք, կամ բուսակք. (Պիտ.։)


Յոգնախումբ

See full entry →

adj.

assembled in great multitudes or flocks, very numerous.

NBHL (2)

Բազմախումբ. բազերամ. բազմաժողով. բազմագունդ.

Բազմերամ վեհագունիցն հոյլքն յոգնախումբս եղանակէին. իմա՛ իբր մ. անթիւ բազմութեամբ, կամ բազմօրինակ նուագօք։


Յոգնանուն

See full entry →

adj.

polyonomic.

NBHL (1)

Զվերամբարձեալն եւ զերկնային իմաստութիւնն բազում անուամբ ի յոքնանուն. (Փիլ. այլաբ.։)


Յոլովածին

See full entry →

adj.

fecund, fertile, fruitful;
հայր — ազգատոհմի, father of a numerous family;
— աւագ արամբք, fruitful in great men.


Յոլովացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Յոլովեմ.

NBHL (1)

Աճեցուցանէ զահն, յոլովէ զկասկածն։ Քանզի եցոյց զվնասն՝ եթէ մեծ է, յոլովէ ե՛ւս զհրամանն։ Անձանց շահս յոլովեմք. (Ոսկ. ես.։ եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 21։ եւ փիլիպ. յորմէ եւ Սարգ. յուդ. ՟Դ։)


Յոլովեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to cause to abound or increase, to augment, to multiply;
cf. Յոլովանամ.

NBHL (1)

Աճեցուցանէ զահն, յոլովէ զկասկածն։ Քանզի եցոյց զվնասն՝ եթէ մեծ է, յոլովէ ե՛ւս զհրամանն։ Անձանց շահս յոլովեմք. (Ոսկ. ես.։ եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 21։ եւ փիլիպ. յորմէ եւ Սարգ. յուդ. ՟Դ։)


Յոյլ, յուլից

See full entry →

adj.

slow, tardy, slothful, lazy;
cowardly.

NBHL (1)

Յոյր, եւ ծոյլ, թոյլ. յողն եկեալ. դանդաղ. ծանրամարմին. յօրացեալ. գէր. հեղգ. պղերգ.


Յորդելակ

See full entry →

adj.

high, acute, shrill.

NBHL (1)

Լինի դարձեալ ձայն յորդելակ ի բողոքելն ինչ կամ ի սաստելն կամ ի հրամայելն. (Մագ. քեր.։)


Յորդոր

See full entry →

adj. mus. s.

exhorted, encouraged;
prompt, ardent, diligent, eager, desirous;
copious, abundant;
andante;
exhortation;
— սրտիւ, կամաւորութեամբ, heartily, willingly, gladly;
— փութով, diligently, eagerly, promptly, readily;
— լինել, to exhort, to incite, to induce;
— երգել, to sing andante;
առ ի — վաստակոց, to inspire with the taste for labour, to incite to work.

NBHL (1)

σπουδαῖος, σπουδάζων studiosus, pronus εὕθυμος promptus. Յորդ եւ առատ սրտիւ եռացեալ. յորդեռանդն. կարի յօժար. յօժարամիտ. փոյթ. փափաքօղ. մտադիւր. կամակար. ինքնակամ. դիւրին. դիւրապատրաստ.


Յորդորական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Յորդորիչ.

NBHL (2)

προτρεπτικός, παραινετικός, παρακλητικός exhortativus, adhortativus, suasorius, consolatorius. Կարգեալ եւ դիպօղ ի յորդորել. յորդորիչ. մխիթարական. շարժիչ սրտի. եւ Յորդորամիտ.

Յորդորական հրաման տէրութեանդ քո միշտ մտրակեաց զիրաւացի հեղգ երկչոտութիւն մտաց իմոց. (Արշ.։)


Յորդորեմ, եցի

See full entry →

va.

to exhort, to persuade, to excite, to incite, to induce, to stimulate, to spur or urge on;
to encourage, to animate, to inflame, to comfort;
to multiply, to augment, to increase.

NBHL (1)

(յորմէ եւ լտ. հօ՛րդօր ). προτρέπομαι, ἑπισείω , ἑρεθίζω, ἑρέθω, παροξύνω hortor, adhortor, exhortor, propello, impello, incito, incutio, irrito, provoco, acuo, concito, induco. Յորդո՛ր կամ յորդորամիտ ջանալ առնել. յօժարեցուցանել. շարժել զսիրտ. թելադրել. խրատել. սադրել. խորհուրդ տալ. գրգռել. հրապուրել. մխիթարել. յորդորցընել, հաւնեցընել, դրդել, խրատ տալ, սիրտը առնել.


Յունարէն

See full entry →

adv. adj.

in Greek;
Greek;
ուսանել, գիտել, խօսել —, to learn or study, to know, to speak Greek.

NBHL (1)

Եւ զբեղայն ասեն, որ յունարէն Դիոս թարգմանի, եւ հայերէն Արամազդ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Յուռութ, ռթի, ռթից

See full entry →

s.

cf. Յուռթուլունք.

NBHL (2)

Զմահն ասել Շամիրամայ ... եւ զյուռութսն ի ծով, եւ բան ի նմանէ, ուլունք Շամիրամայ ի ծով. (որ եւ յուռութ ուլունք) (Խոր. ՟Ա. 17։)

Բժժանօք ինչ յուռթից խորամանկել։ Դիւապատիր յուռթիցն արձանաց։ Խափանիչ յուռթից, քակտիչ հմայեկաց. (Նար. ՟Կ՟Զ. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)


Յստակամիտ, մտաց

See full entry →

adj.

singleminded, simple-hearted, sincere, ingenuous, candid.

NBHL (1)

Հարցանէր Շաւուղ խորամանկ ցՇմուէլ յստակամիտ։ Խոստացաւ յստակամիտ մտօք (այսինքն պարզմտութեամբ)։ Յստակամիտ մտօք առաքեցան (հրեշտակք խաղաղութեան) առ նոսա. (Եփր. թագ. եւ Եփր. մն.։)


Յօդ, ից

See full entry →

s. gr.

articulation, joint, juncture;
bond, tie, link, connexion;
article.

NBHL (1)

Եւ զայլսն յամենայն անդամունսն սերմանեաց՝ շարամերձելով յօդ առ յօդի. (Պղատ. տիմ.։)


Յօժարատրական, ի, աց

See full entry →

adj.

liberal, generous, open-handed.

NBHL (1)

προεκτικός, προετικός ad largiendum propensus, liberalis. Յօժար ի տուրս. յօժարամիտ. առատաձեռն. ճէօմէրտ.


Յօրինուած, ոց

See full entry →

s.

fitting up, adjustment;
formation, fashion;
composition, organization, structure;
construction;
furniture;
embellishment, ornament, decoration;
disposition;
harmony.

NBHL (1)

διάταξις dispositio, ordinstio ἑκτύπωσις expressio, efformatio κρίμα judicium πολυτέλεια sumptuositas, magnificentia եւ այլն. Յօրինումն, եւ Յօրինեալ ինչ. կազմութիւն. կազմած. գործած. դրուագ. հանդերձանք. զարդ. վայելչութիւն. կարգաւորութիւն, իբր կարգ, եւ տնտեսութիւն. հրաման. օրէնք.


Նազարացի, ցւոյ

See full entry →

adj. s.

Nazarean;
Nazarene;
— գոլ ի գինւոյ, to abstain from vine.

NBHL (1)

Եթէ սրամտութիւն վիշապաց գինին է, պա՛րտ է նազարացիս գոլ ի գինւոյ եւ ի ցասմանէ նմանապէս. այսինքն հրաժարել ըստ օրինի ուխտաւորացն աստուծոյ. (Եւագր. ՟Լ՟Բ։)


Նախադասութիւն, ութեան

See full entry →

s.

first order or rank, preference, precedence, pre-eminence;
proposition, premises.

NBHL (1)

Ըստ տրամաբանից՝ նախադասութիւն է Բան բաղկացեալ յենթակայէ եւ ի ստորոգելոյ իբրեւ յեզերաց իւրոց. եզերքն ի դաւթէ անյաղթէ սահմանք կոչին, եւ նախադասութիւն ասի նա եւ Առաջարկութիւն կամ յառաջարկութիւն.


Նախաթոռ

See full entry →

cf. Նախագահ;
—թոռք, first seat, highest place.

NBHL (1)

Եղբայրութիւն զհրաման նախաթոռին անխիղճ ընկալցի. (Բրս. հց.։)


Նախախնամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

Providence;
foresight, prevision, care.

NBHL (1)

Արարչագործն ըստ ծայրագունին իւրոյ նախախնամութեան՝ շարամանեաց ընդ բնաւորականսն զանձնականսն. (Նիւս. կազմ. ՟Ի՟Զ։)


Նախածանօթ

See full entry →

adj.

known before;
prescient, knowing beforehand.

NBHL (1)

Սիւնհոդոսական հրամանաւ առաքելոցն՝ նախածանօթս հատուցելոցն հեթանոսաց զթեթեւագոյնսն աւանդել. (իբր նորա հաւատից. Ագաթ.։)


Նախակարգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pre-establishment.

NBHL (1)

Իսկ ընթերցուածքն շարամանեալ խորհրդով համաձայնին նախակարգութեանցս. (Յհ. իմ. եկեղ.։)