Definitions containing the research որս : 2903 Results

Արջնաթոյր

See full entry →

adj.

black, dark;
dull, sad, melancholy.

NBHL (1)

Ագուցին նմա արջնաթոյր ստորս չորիւք դրօշակօք. (գրեալ էր՝ արջմաթոր). (Կաղանկտ.։)


Արտայայտեմ, եցի

See full entry →

va.

to declare, to express, to utter.

NBHL (1)

Որ յայտնի աղաղակէր եւ արտայայտէր զճշմարիտ թագաւորութիւնն։ Արտայայտեցաք զշրջանաց դիրս։ Զջուրս աւազանին արտայայտեաց, զորս տարածելոց էր ի վերայ հեթանոսաց. (Զքր. կթ.։)


Արտասանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pronunciation, articulation, recitation.

NBHL (1)

Արտասանութիւն է բան պատմական՝ ի դէմս ածելով երեւելապէս զյայտնեալն։ Արտասանութեանցս ոմանք են պարզք, եւ ոմանք շարալծեալք։ Արտասանութիւն աբրահամու, յորժամ զչորսն վանեաց զթագաւորս, եւ այլն. (Պիտ.։)


Արտաքս

See full entry →

adv.

out, outwardly.

NBHL (1)

ԱՐՏԱՔՍ ԱՌԱՔՈՒՄՆ, կամ ԱՐՏԱՔՍ ԳՆԱԼՆ. որպէս յն. ἑκπόρευσις processio Ելումն, բղխումն, ասի ստէպ վասն հոգւոյն սրբոյ. (Առ որս. ՟Զ։)


Արքայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

royalty, reign, kingdom;
heaven, paradise.

NBHL (2)

Հաւատարիմ լիցի անուն նորա եւ արքայութիւն նորա։ նստաւյաթոռ արքայութեան։ Փառաւորեցայց յարքայութեան իմում։ Ի մերձաւորս արքայութեան մերոյ։ Իշխան մեծ եւ հաւատարիմ յարքայութեան իւրում։ Խնդրէր նա ունել զարքայութիւնն աղեքսանդրեայ, եւ յաւելուլ յիւր արքայութինն։ Բաժանեաց եւ ետ նոցա զարքայութիւնն իւր.եւ այլն։

Օծ արքայութիւնս, օժանդակեաց թագաւորս։ Արձանացուսցես ընդ հովանեաւ թեւոց սուրբ խաչիդ զարքայութիւնն՝ յաղթող. (Նար. ՟Լ՟Դ. եւ Նար. գանձ խչ.։)


Արքեպիսկոպոս, աց

See full entry →

s.

archbishop, metropolitan.

NBHL (1)

Զգլխաւորս արքեպիսկոսացն վրաց եւ աղուանից՝ արքեպիսկոպոս ընդ ձեռամբ նորա կարգեալ։ Յարքեպիսկոպոսէ կոստանդնուպօլսի. (Յհ. կթ.։)


Արքունական, ի, աց

See full entry →

adj.

royal;
— ճանապարհ, great thourougkfare, high-road.

NBHL (1)

Արքունական հարսանիք, կառք, տուն, դիւան, սենեակ, ծիրանիք։ Ի վերայ որսոց արքունականաց։ Տանն արքունականի։ Արքունական կերպարան, պէտք, զգեստ, քաղաք, ապարանք, դուռն, պատկեր. եւ այն. (Ագաթ.։ Կորիւն.։ Խոր.։ Պիտ.։ Յհ. կթ. ստէպ։ Նար. ՟Լ՟Գ։)


Արքունի, նեաց

See full entry →

adj.

royal;
aulic;
— ճանապարհ, պողոտայ, high-way, road-way.

NBHL (1)

Ի վերայ որսոց արքունեաց. (Խոր. ՟Ա. 11։)


Աւազականոց, աց

See full entry →

s.

receptacle for thieves.

NBHL (1)

Ի հին մատեանս գրի որպէս յն. օ միգրօն ο . Որ՛ մեզ փոխադարձի ի ո, եւ այժմ դրոշմի օ. իմա՛ ի մէջ բաղաձայնից, կամ յառաջ քան զբաղաձայն ինչ ի սկզբն բառից. իսկ ի յանգս եւ յառաջ քան զձայնաւորս հնչի որպէս ավ։ cf. Ւ, եւ cf. Օ։ Սորին վասն անխտիր գրի ի ձեռագիրս, ասաւղ կամ ասող. ասաւղք կամ ասողք. պաւլիս, կամ պոլիս, եւ այլն. զոր օրինակ եւ առ եբրայեցիս, արաբացիս եւ այլն, որպէս եւ առ գաղղիացիս, օտառն՝ գրի ա եւ նշանադրօք։


Աւանդ, ից

See full entry →

s.

deposit;
consignment;
tradition;
offer;
յ— տալ, դնել յ—ի, to consign, to deposit.

NBHL (1)

Յառաջին հասակէդ հաստատեալ քաջ եւ բարի աւանդօք, զորս ծնօղքն՝ միշտ թուելով զտէրունեան օրէնսն՝ պատմէին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Աւանդեմ, եցի

See full entry →

va.

to consign, to deposit;
to leave, to commit, to deliver, to remit, to transmit;
to recommend;
to toach;
to give;
— զոգի, to give up the ghost, to die.

NBHL (1)

Առ որս աւանդեցաւ. (Կամրջ.։)


Աւանդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

consignment, deposit;
tradition.

NBHL (1)

Զաւանդութիւնս հարցն սրբոց (գրաւորս)։ Ընդունայնախօս աւանդութիւնք. (Կորիւն.։)


Աւելաստաց, ից

See full entry →

adj.

avaricious, greedy.

NBHL (1)

Բռնաւորք եւ աւելաստացուք. (Առ որս. ՟Ժ՟Դ։)


Աւելորդ, աց

See full entry →

adj. s.

exceeding, redundant, superfluous, too much;
rest;
—ք որովայնի, excrement.

NBHL (1)

Աւելորդ եւ կատարեալն. իսկ դարն, եւ այլն։ Աւելորդքն ընդ դարսն համաբանեցին։ Մի ըստ միոջէ ի միակէն աւելորդք։ Ի դարէն եւ ի կոճատէն, կողմանաւորս ունելով դարին զնիւթական տեսակն, եւ աւելորդին զգործական տեսակն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 5։ ՟Գ. 49. 61. եւ այլն։)


Աւետ

See full entry →

cf. Աւետիք.

NBHL (1)

Պատգամաւորս եւ բարեխօս ունել զսուրբս, որ հանդիպեցուցանեն յաւետ Քրիստոսի. (Ճ. ՟Թ.։ Կայ եւ ի Գանձարանի, ուր գրի ԱՒԷՏ։)


Աւետարան, աց

See full entry →

s.

Gospel;
պատմել, քարոզել զ—, to preach the -.

NBHL (1)

Զմի աւանդութիւն չորս աւետարանս սահմանեալ. (Ագաթ.։)


Աւետաւոր, աց

See full entry →

adj.

that has, firings good news.

NBHL (1)

Եւ նա աւետաւոր է։ Առաքեցին շուրջանակի աւետաւորս. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 26։ ՟Ա. Թագ. ՟Լ՟Ա. 9։)


Աւետաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to give, to bring good news, to announce.

NBHL (1)

Զհեռաւորս՝ եւ զմերձաւորս զհրէայս զհթանոսս, ի մի պարգեւ բարեաց աւետաւորեսցես։ Զամենեսեան զնոսա միով բանիւս այսու աւետաւորէ. (Խոսր.։)


Ափիբերանեմ, եցի

See full entry →

va.

to confound, to stop the mouth of some one, to silence;
— լինել, to be confounded, to be unable to answer.

NBHL (1)

Զորս ափիբերանէ (կամ ափիբերան առնէ) ոմն իմաստուն։ Զնոցա ափիբերանէր զմոլորութիւնն։ Ոսկ. (յհ. ՟Ա. 27։ ՟Բ. 14։)


Աքիս, քսաց

See full entry →

s.

weasel;
— սպիտակ, ermine.

NBHL (1)

γαλεή, γαλή mustela Չորքոտանի՝ որպէս զմուկն մեծ, կամ որպէս զփոքր եւ բարակ կատու, որսօղ եւ գոլ որպէս զնա, փափակամորթ եւ քնքուշ, պէսպէս գունով ըստ տեղեաց. մկնհարմուկ.


Աքսոր

See full entry →

s.

exile, ban, banishment, transportation.

NBHL (1)

Զի՞նչ, որ յաքսորս ածեալ են։ Զոր ընկեցեալ էր յաքսորս։ Յօժարեցար ընդ աքսորս իմ։ Ոչ եհաս յաքսորսն. (Վրք. հց. ՟Գ։ Ճ. ՟Ա.։ յայսմաւ։)


Աքսորանք

See full entry →

s.

cf. Աքսոր.

NBHL (1)

Զի՞նչ, որ յաքսորս ածեալ են։ Զոր ընկեցեալ էր յաքսորս։ Յօժարեցար ընդ աքսորս իմ։ Ոչ եհաս յաքսորսն. (Վրք. հց. ՟Գ։ Ճ. ՟Ա.։ Յայսմաւ.։)


Աքսորեմ, եցի

See full entry →

va.

to exile, to banish, to transport, to send away, to confine, to proscribe.

NBHL (1)

Աքսորեաց զյովհաննէս ի դեօղն պռենետոն։ Հրամայեաց աքսորել ի կոկիսոն հայոց։ Որք աքսորէին զսուրբ հայրապետն (այսինքն տանէին յաքսորս). (Հ. կիլիկ.։)


Բազայ

See full entry →

s.

falcon;
merlin;
gerfalcon;
hawk.

NBHL (2)

ԲԱԶԱՅ ԲԱԶԷ. ἰέραξ accipiter Թռչուն գիշատիչ եւ որսորդ մագլաւոր՝ խայտափետուր, զոր եւ վարժեն յորսորդութիւն թռչնոց. տօղան, շահին, աթմաճա, պազ, պազէ, շագըր, ավ գուշու.

Զայլեւայլ սերս ի թռչնոցն որսացեալ բազայիւք։ (Փարպ.։)


Բազէակալ

See full entry →

adj.

that fowls with, carries or has a falcon, falconer.

NBHL (1)

ԲԱԶԷԱԿԱԼ ԲԱԶԷԿԻՐ. Որ կալեալ ունի, կամ կրէ տանի յորսս զբազէ ի վերայ բազկի կամ ուսոց.


Բազմաբեղ

See full entry →

adj.

very fertile, very abundant, fruitful.

NBHL (1)

Իբր Բազմաբեղուն, վարի յոտանաւորս.


Բազմաբիւր

See full entry →

adj.

very numerous;
that has many forces.

NBHL (1)

Փակօղ յինքեան բազում բիւրս, կամ զբիւրաւորս. յոքնահամար. բազմաթիւ. անբաւ. շատ, շատւոր.


Աղամողիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to stray, to dissipate.

NBHL (1)

Զերծանել ի բազմամասն եւ յաղամողեալ չարի որսորդական հնարից. (Սարկ. քհ.։)


Աղանդեմ, եցի

See full entry →

va.

to seduce, to deceive, to lead into error, to teach a false doctrine.

NBHL (2)

Կախարդել, եւ մոլորեցուցանել. պատրել իբր կախարդանօք. կախարդի պէս որսալ, աչք խաբել. արհըրլէմէք. պազլամագ. այարթմագ.

Մի՛ կախարդանօք զձերդ աղանդեալ որսայցէ զգայարանս. (Պիտ.։)


Աղաչաւոր, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Աղաչելի.

NBHL (1)

Աղաչաւոր կռապաշտեալ (Սողոմոն)։ Աղաչաւորս բազմապատկառ. (Նար. ՟Խ՟Ը.։ Նար. կ.։)


Աղաւաղ, աց

See full entry →

adj.

spoiled, vitiated, corrupted, adulterated, tainted, impaired;
disordered, discomposed.

NBHL (1)

Բնութեամբ ամենայն բան աղաւա՛ղ եւ դիւրաշարժ. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)


Աղաւաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to spoil, to corrupt, to adulterate, to taint, to impair, to disorder, to discompose, to vitiate.

NBHL (2)

Աղաւաղեսցե՞ս զքաղցրութեանդ բարեշնորհ ծաղիկդ։ Մանրագորս աղաւաղեալ. (Նար. ՟Բ. ՟Կ՟Է։)

Ոչ հաւանեալ աղաւաղել կամ փոխանակել զերկնաւոր կենացն զփրկութիւն ընդ անգիւտ կորստեանն. (Յհ. կթ.։)


Աղեղնաւոր, աց

See full entry →

s.

archer;
Sagittarius.

NBHL (2)

τοξότης, τοξεύων, ἑκτείνων sagittarius, jaculator Որ գիտէ վարել եւ լարել զաղեղն. նետաձիգ. նետող. պատերազմական, եւ որսորդ. աղեղ բանեցնօղ, նետ ձգօղ. օգճի, քէմանքէշ. թիրէնտազ. գավվաս.

Աղեղնաւորք կորովեաց, եւ տիգաւորք նիզակաց։ Սրիկայս պատրաստէր աղեղնաւորս. (Յհ. կթ.։)


Աղեղնաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

archery.

NBHL (1)

Զարտեմիս ասեն որսոյ եւ աղեղնաւորութեան վերատեսուչ գոլ. (Նոննոս.։)


Աղերսաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

supplication, entreaty, instance.

NBHL (1)

Առանց փրկանաց եւ աղերսաբանութեան հատուցանելոց են զկորստեանն պարտս. (Սարկ. քհ.։)


Աղիք, աղեաց

See full entry →

s. pl.

bowels, guts;
tripe, garbage;
intestines, entrails;
strings, chords;
խռովին — իմ, I have pity, compassion;
որդի աղեաց, well loved son.

NBHL (1)

Հայրենի աղեօք տագնապեալ. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։)


Աղխամաղխ, ի

See full entry →

s.

cf. Աղխամաղխեայ.

NBHL (1)

Վաճառք քո բազմացեալք յաղխամախէ քումմէ։ Ի յաճախութենէ աղխամաղխի քո։ Յաղխամաղխէ վաճառաց քոց մեծացուցեր զամենայն թագաւորս երկրի. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 16. 25. 33.)


Աղխամաղխեայ

See full entry →

s.

moveables, goods, effects, commodities.

NBHL (1)

Վաճառք քո բազմացեալք յաղխամախէ քումմէ։ Ի յաճախութենէ աղխամաղխի քո։ Յաղխամաղխէ վաճառաց քոց մեծացուցեր զամենայն թագաւորս երկրի. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 16. 25. 33.)


Աղու

See full entry →

adj.

soft, sweet, agreeable, affable;
delicious, tender, delicate;
knavish, dodge.

NBHL (1)

Որ յոյժ դժոխախեռ՝ աղու եւ դագ բանիւքն վարէր։ Զոր ի վաղնջուցն աղուն որսացեալ խորամանկութեամբ. (Պիտ.։)


Աղուէս, եսու, ուց

See full entry →

s.

fox;
կորիւն աղուեսու, fox's cub.

NBHL (1)

Աղուեսուն փոքու։ Ըստ բազմապատիր նենգութեան բարոյից դաւօղ աղուեսուց։ Ի ժանեաց աղուեսոյն ... Յորսոյ աղուեսոյն ազատեալ. (Նար. ՟Ծ՟Ա. ՟Կ՟Թ. եւ Երգ.։ Տե՛ս եւ ի Մխիթ. առակ ՟Ղ՟Ը. ճ։)


Աղջամուղջ, մղջաւ

See full entry →

s.

darkness, obscurity.

NBHL (1)

Աղջամղջաւ խռովութեանն զինքն ծածկելով. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)


Աղտ, ի, ից

See full entry →

s.

salt;
saltness;
ծով աղտից, salt-marsh.

NBHL (1)

Ո՞ւր են՝ որք ի տղմին թաւալին, եւ դուզնաքեայ աղտով մերով զուարճանան. (Առ որս. ԺԴ։)


Աղտաղտուկ

See full entry →

adj.

salt, saline, brackish.

NBHL (1)

Յաղտաղտուկ կորստական ջուրցն մեղաց. (Իգն.։)


Աղօտաբար

See full entry →

adv.

obscurely, darkly, indistinctly, dimly.

NBHL (1)

Համառօտաբար եւ արդէն իսկ լուծաք, եւ ո՛չ աղօտաբար։ Աղօտաբար տեսանես զարեգակն. (Առ որս. ՟Ե. եւ ՟Ժ՟Բ։)


Ամայանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become desert, to be uninhabited or uninhabitable.

NBHL (1)

Զմանկահեղձոյցն չարեաց տային տոկոսին՝ յանդնդապտոյտ խորսն ամայանալով. (Սկեւռ. աղ.։)


Ամարաստուն

See full entry →

adj.

cf. Ամարանոց.

NBHL (1)

Խորտակեցից զապարանսն թեւաւորս ի վերայ ամարաստուն ապարանիցն. (Ամովս. ՟Գ. 15։)


Ամբառնամ, բարձի

See full entry →

va.

to raise, to raise up, to take up, to heighten, to lift up.

NBHL (2)

Զի մի՛ յորժամ լսիցեմք՝ պատկեր Աստուծոյ, ամբառնայցեմք, եւ անկանիցիմք ի վայր ամբառնալովն՝ ի վիհս կորստեան. (Յճխ.։)

Սուրբքն յորժամ մեծի շնորհաց արժանացեալք լինէին, ոչ ամբառնային իբրեւ զարժանաւորս շնորհին. (Իգն.։)


Ամբառնամ, բարձայ

See full entry →

vn.

to rise, to get up, to go up, to ascend.

NBHL (2)

Զի մի՛ յորժամ լսիցեմք՝ պատկեր Աստուծոյ, ամբառնայցեմք, եւ անկանիցիմք ի վայր ամբառնալովն՝ ի վիհս կորստեան. (Յճխ.։)

Սուրբքն յորժամ մեծի շնորհաց արժանացեալք լինէին, ոչ ամբառնային իբրեւ զարժանաւորս շնորհին. (Իգն.։)


Ամբարեմ, եցի

See full entry →

va.

to provide, to store;
cf. Համբարեմ.

NBHL (1)

Մի՛ ամբարեր զկորստեանցն. (Նար.։)


Ամբարիշտ, րշտի, շտաց

See full entry →

adj.

ungodly, impious, irreligious, sacrilegious, unholy, unrighteous, profane, extremely wicked, flagitious.

NBHL (1)

Միթէ կորուսանիցե՞ս զարդարն ընդ ամպարշտին։ Երանեալ է այր՝ որ ոչ գնաց ի խորհուրդս ամպարշտաց։ Ուսուցից անօրինաց զճանապարհս քո, եւ ամբարիշտք առ քեզ դարձցին։ Տեղի դատաստանի, եւ անդ ամպարիշտ։ Դատապարտէ արդար հանգուցեալ զամբարիշտս կենդանիս։ Ի կորստական ամբարշտացն փախուցեալ։ Ամբարիշտք, որք զԱստուծոյ մերոյ շնորհսն դարձուցին յանկարգութիւն. եւ այլն։