Definitions containing the research լոր : 2635 Results

Շարունակեմ, եցի

See full entry →

va.

to contain, to enclose, to conserve;
to continue, to last.

NBHL (2)

Զհոգւոյ եւ զմարմնոյ շաղկապութիւն շարունակէ։ Ամենակալ ասի, շարունակեալ եւ պարունակեալ զբոլորս, եւ այլն. (Դիոն.։)

Հեշտութիւնք այսոքիկ (կերակրոց՝) միայն ճաշակելեացն են. իսկ տագնապումն եւ վիշտք՝ բոլորն շարունակեալ անդամոց (այսինքն համօրէն միագումար առելոց). (Մագ. ՟Ի՟Ե։)


Շաւիղ, ւղաց

See full entry →

s. fig. ast.

path, road, way, passage;
trace, vestige, footprint;
conduct, deportment;
— մոլորակի, orbit of a planet;
— երկաթակուռ, cf. Երկաթուղի.


Շիշ, շշի, շշից

See full entry →

s.

glass bottle, bottle, phial;
alabaster vase;
խցել զ—, to cork;
to put the stopper on;
բանալ զ—, to draw the cork, to uncork;
to take the stopper out of.

NBHL (2)

Բեսին (յն) բոլորակ ապակեղղէն, ունի կէս լիտր. եւ կոչի ըստ հայոց շիշ.

Շիշ իւղոյն՝ որ յաւետարանին՝ բեսին է՝ բոլոր ապակեղէն, ունէր կէս լիտր. (Շիր. կշռ. չափ.։)


Շլոռոս

See full entry →

adj.

yellowish, pale.


Շմորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to trouble, to perturb, to upset.

NBHL (1)

Խառնակել. շփոթել. խռովեցուցանել. կամ ըստ Հին բռ. մոլորեցուցանել. (cf. ՇԼՄՈՐԵՑՈՒՑԱՆԵԼ, թերեւս փոխանակ գրելոյ Շըմորեցուցանել)


Շնակերպ

See full entry →

adj. adv.

dog-shaped;
like a dog.

NBHL (1)

Շիջո՛ զամենայն հուր ցանկութեան շնակերպ դիւացն ի բոլոր անձնէ իմմէ։ Ժողովեցան ի վերայ իմ տեսակք ամենայն չարեաց՝ շնակերպ դիւացն խորհրդածութեամբ եւ ձեռնարկութեամբ. (Մարաթ.։)


Շռայլութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prodigality, profusion, luxe, waste, dissipation;
debauchery, disorder, extravagance, luxury, excess.

NBHL (1)

Մի՛ այլայլութեամբ շռայլութեամբ յաղթել փութասցուք. վասն զի շռայլութիւն է ինձ ամենայն աւելորդն, եւ առաւելն քան զպէտսն. (Ածաբ. ծն.։)


Շրուշակ, աց

See full entry →

s.

nose-baud;
twitch;
bridle;
cf. Շրուշանակ.

NBHL (1)

Ոչ պարանոցին շրօշակք առ պճղանցն խառնուածսն մոլորեալք զտեղի խնդրէին (կամ խնդրէն). (Եպիփ. յար. մեռ.։)


Շրուշանակ

See full entry →

s.

nape.

NBHL (1)

Ոչ պարանոցին շրօշակք առ պճղանցն խառնուածսն մոլորեալք զտեղի խնդրէին (կամ խնդրէն). (Եպիփ. յար. մեռ.։)


Շրջաբեր

See full entry →

adj. s.

orbicular, spherical, round;
—ք, whirling or turning round.

NBHL (1)

περιφερής orbicularis, rotundus. Շուրջ բերեալն. բոլորակ.


Շրջաբերիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to turn round, to rotate, to move circularly;
to revolve, to walk over, to take a round.

NBHL (1)

Շարժելով երկնի որպէս ի ճախարակի՝ շրջաբերեալ բոլոր. (Արիստ. աշխ.։)


Շրջաբերութիւն, ութեան

See full entry →

s. ast. adj.

turn, circumvolution, periphery;
revolution;
— աստեղական, զարտուղական, զուգընթացական, sidereal, anomalistical, synodical revolution;
— բեւեռային, circumpolar.

NBHL (2)

Աշխարհի շրջաբերութիւնս բոլորատեսակ գոլով. (Պղատ. տիմ.։)

Շրջաբերութիւն երկնի, կամ աստեղաց, մոլորակաց. ժամանակի կամ ժամանակաց կամ ամանակաց, կամ կենցաղոյս. (Փիլ.։ Արիստ. աշխ.։ Նիւս. բն.։ Դիոն. ածայ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։ Գանձ.։)


Շրջագայ, ից

See full entry →

adj. s.

wandering, strolling, itinerant, prowling, vagabond;
turn, circumvolution;
circumference, periphery;
հազար ամաց —ս անցուցանել զինքեամբ, to live for a thousand years.

NBHL (3)

Վերաբերի բնութիւն շրջագայ՝ կազմութիւն բոլորակ գնդաձեւ տեսակ։ Առ ի յոյժ բախման շրջագայ պարունակացդ. (Շիր.։)

ՇՐՋԱԳԱՅ. գ. κύκλος circulus. Շրջանակ. շրջաբերութիւն. դարձուած. բոլորըումն.

Ի չորեքտասաներորդ աւուր լրման երեւի շրջագային լուսնի։ Վասն որոյ ասացի՝ իննեւտասներեկին շրջագայի բոլոր երեւիլ ի կանոնի. (Պրպմ. ՟Ի՟Թ։)


Շրջագայական, ի, աց

See full entry →

adj.

periodical, circular.

NBHL (1)

περιοδικός, κυκλικός periodicus, circularis, orbicularis. Որպէս շրջագայ՝ ա. պարբերական. շրջանական. եւ Մանեկաձեւ. բոլորշի.


Շրջագայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

turn, walk, circulation;
turn, rotation, revolution.

NBHL (1)

Բոլորակին՝ որ իննսուն եւ հինգ ամով բովանդակէր զեղանակ շրջագայութեան ի նոյն. (Շիր. զատիկ.։)


Շրջագրական, ի, աց

See full entry →

adj.

circumscriptive.

NBHL (1)

Սոքօք ներածիլ ի բոլոր շրջագրականս. (Երզն. քեր.։)


Շրջան, աց

See full entry →

s.

turn, gyre, turning, circuit, revolution, circumvolution, circulation, conversion;
course, cycle, period, circle, round;
turning, wheeling, winding;
sinuosity;
change, vicissitude;
— մեծ, period or cycle of five hundred and thirty-two years;
—ք ջուրց, whirlpool, vortex;
— զօրաց, evolution;
— առնուլ, to turn, to make or take a turn, to turn or whirl round and round, cf. Շրջաբերիմ, cf. Պտուտեմ;
to circulate, to revolve, to move;
to spin round upon one leg.

NBHL (5)

κάμπα flexura τροπή conversio διέξοδος diverticulum καταιγίς lapsus cum impetu, procella. Շրջաբերութիւն. դարձուած յինքն կոյս կամ ի նոյն վայր եւ ի ժամանակ. պտոյտ. ոլորք. յորձանք. խաղ գետոց. պտուտ.

Խոստովանեցաւ ի վերին աթոռոյն շրջան նստելոցն՝ տէր ամենակալ. իմա՛ ի շրջանակն. շուրջը, բոլորտիքը։

Պարտ է պատրաստել եւ զքաղաքն բոլոր շրջանիս. (այս ինքն շուրջանակի) (Պղատ. օրին. ՟Զ։)

ՇՐՋԱՆ ՄԵԾ՝ ըստ տումարագիտաց՝՝ է Հինգհարիւրեակ բոլորակ. ազգ ինչ դարու.

ՇՐՋԱՆ ԱՌՆՈՒԼ. Բոլորիլ. շուրջ պատել. երթալ եւ դառնալ շրջանաւ. պտուտկիլ. պտըտիլ, պտուտ ընել, ման գալ.


Շրջանակ, աց

See full entry →

s. ast. adv.

circle, hoop;
border, contour, outline, circumference;
frame, frame-work, sash;
enchasing;
turn, circuit, ring;
cycle;
—ք երկնից, the spheres;
— կենդանական, the zodiac;
բեւեռային —, polar circle;
—ք ապարանից, gallery, terrace, promenade;
սիւնք —օք or —աւ, peristyle;
—աւ, in a circle, in a ring, circularly, cf. Շուրջանակի.

NBHL (3)

Լցեալ բովանդակեալ շրջանակ բոլորակի շլբ ամաց. (Յհ. կթ.։)

ՇՐՋԱՆԱԿ. որպէս Պարունակ. գօտի. կամար. ծիր, բոլորակ. շրջանաւոր աշտիճան. եւ Որ ինչ պատի զիւիք, կամ շրջան առնու կամ կարէ շրջշրջիլ. դարձուած. ծղխնի.

Որ ունի ասէ զշրջանակն կամ զծիր երկրի. տեսանե՞ս, զի բոլորակ իմն է երկիր. զի շրջանակն ասելն՝ զայն իմն յայտ առնէ. (Գէ. ես.։)


Շրջանակեմ, եցի

See full entry →

va.

to turn round;
to revolve, to move in a circle;
to frame, to border.

NBHL (1)

ἁνακυκλόω revolvo եւ այլն. Շրջել. հոլովել. բոլորել. շրջշրջել. յեղանակել. կր. շրջաբերիլ. յածիլ. դարձընել, պտըտցընել. կր. պտըտիլ.


Շրջապատեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to surround, to compass, to encircle;
to envelop;
շրջապատիմ.

NBHL (1)

ՇՐՋԱՊԱՏԵԼ. չ. եւ իլ. ձ. Շրջիլ պատելով. եւ Շրջանակիլ. եւ Պատիլ. բոլորիլ.


Շրջմոլիկ

See full entry →

adj.

straying, wandering, vagrant;
cf. Հուր.

NBHL (1)

Շրջօղ ըամ շրջուն որպէս զմոլի. մոլար. մոլորաշաւիղ. թիւր.


Շրջշրջիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to turn round, to turn, to move about;
to walk;
— աչաց, to roll one's eyes wildly;
— յանկողնի, to be uneasy, to tumble and toss in one's bed, to move oneself restlessly from side to side.

NBHL (1)

Ցցուէին հերք, եւ շրջշրջէին աչք նոցա իբրեւ զմոլորեցելոց. (Նոննոս.։)


Շրջումն, ման

See full entry →

s.

act of walking, walk, going and coming;
turn;
change;
overturning, upsetting.

NBHL (1)

Միտքն երբեմն ի վար տուեալ զինքն զգայութեանցն՝ ընդ ամենեսին սովորեալ է շրջիլ. արդ այս շրջումն նմա մոլորութիւն եւ անճանապարհութիւն գործէ։ Աստեղացն շրջմունք։ Տարեւորական շրջմամբքն (այսինքն եղանակօք)։ Երգոց չափականաց, կայականաց, պարաւորաց, շրջմամբք եւ բազմաշրջմամբ գեղեցիկ եւ լաւ չափեցելոց։ Ոչ շրջեցաւ, եւ ի վատթար բարուց ի լահւութիւն ոչ փոխեցաւ. քարոզութիւնն շրջումն նշանակէր, եւ շրջումն քարոզեալքն ընկալան. (Փիլ.։)


Շրտումն, ման

See full entry →

s.

umbrage, start;
digression, alienation;
dazzling.

NBHL (1)

Եթէ առ բոլորակ ծիր արեգականն յառիցի, շրտումն սակաւ տեսութեանն գործիցէ. (Ոսկիփոր.։)


Շօշափութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Շօշափումն.

NBHL (1)

Հեշտանամք՝ ըստ հոտոց յանուշահոտութիւն գոլորշեաց, եւ կամ որ կակղութեան եւ ջերմութեան եւ ողորկից եւս՝ ըստ շօշափման. (Փիլ. իմաստն։)


Շօշափումն, ման

See full entry →

s.

touch, feeling, taction, handling, contact, grazing;
կէտ շօշափման, point of contact.

NBHL (1)

Հեշտանամք՝ ըստ հոտոց յանուշահոտութիւն գոլորշեաց, եւ կամ որ կակղութեան եւ ջերմութեան եւ ողորկից եւս՝ ըստ շօշափման. Փիլ. իմաստն։


Ո (ouô)

See full entry →

s.

the twenty fourth letter of the alphabet and the sixth of the vowels;
six hundred, six hundredth.

NBHL (1)

Ո. Ի հայկական բառս լծորդ գտանի երբեմն ընդ այլ ձայնաւորս, մանաւանդ ըստ գաւառական սովորութեան այլեւայլ գրչաց. զոր օրինակ, սիրօղ, սիրօղք, որ եւ սիրաւղ, սիրաւղք, կամ սիրող, սիրողք. մորուք, մօրուք կամ մաւրուք կամ մուրուք. քօղ, քող. մոլոր, մոլար. ոռոգանել, առոգանել. խոհարար, խահարար. փողփողեալ, փաղփաղեալ, կամ փայլփայլեալ, եւ այլն։


Ողբէլալիք

See full entry →

s.

cries and tears.

NBHL (1)

Ձայնք ողբէլալեաց, որք աշխարեն զկորուստ իւրեանց մոլորեցուցիչք դեւք պիղծք. (Պտմ. վր.։)


Ողորկատեսակ

See full entry →

cf. Ողորկատեսիլ.

NBHL (1)

Ճշմարտութիւն հաւատոց բոլորալոյս եւ գերապայծառ եւ ողորկատեսիկ ի ներքս գայ. (Մաքս. եկեղ.։)


Ողորկատեսիկ

See full entry →

cf. Ողորկատեսիլ.

NBHL (1)

Ճշմարտութիւն հաւատոց բոլորալոյս եւ գերապայծառ եւ ողորկատեսիկ ի ներքս գայ. (Մաքս. եկեղ.։)


Ողորկատեսիլ

See full entry →

adj.

smooth, glossy, bright.

NBHL (1)

Ճշմարտութիւն հաւատոց բոլորալոյս եւ գերապայծառ եւ ողորկատեսիկ ի ներքս գայ. (Մաքս. եկեղ.։)


Ողորկեմ, եցի

See full entry →

va.

to smooth, to level, to plane;
to curry, to polish, to set a gloss upon, to make smooth or polished;
to smoothen;
to iron, to hot-press, to satin;
cf. Շողոմեմ.

NBHL (2)

Զգեստք շրջապատք՝ բոլորեալք, եւ սպիտակափայլ կոկեալ եւ ողորկեալ. (Սիսիան.։)

Հեշտութիւնն առ ժամանակ ինչ ողորկէ զվայելողն, բայց յետոյ դառնագոյն քան զղեղի առնէ զգոլորշիսն. (Բրս. ի գորդիոս.։)


Շոգի, գւոյ

See full entry →

s.

vapour, exhalation;
breath;
cf. Ընդունարան.


Շոգոլի, լւոյ, լւով, լեաց

See full entry →

s.

vapour, exhalation.

NBHL (1)

ἁτμός vapor, halitus αὕρα aura. նոյն ընդ Շոգի. գոլորշի. սիք. գոլոշտիք, շո՛գ գոլ.


Շող, ոց, ից

See full entry →

s.

ray, flash of light, beam;
—ս արձակել, to emit or throw out rays, to beam.

NBHL (1)

Կիզեաց շողն զբոլոր մարմին նորա. (Վրք. հց. ՟Ե։)


Շորեթափիմ

See full entry →

vn.

to be undressed.

NBHL (1)

ՇՈՐԵԹԱՓԻԼ. Մերկանալ զձորձս. կամ որպէս Շողեթափիլ. սորել. զլորձունս.


Շուայտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

low debauchery, guttling, intemperance, surfeit, excess, orgies, drunken revelry.

NBHL (1)

κρεπάλη crapula πλησμονή, κόρος expletio ἁσελγία luxuria πολυτέλεια sumptuosus apparatus τρύφημα deliciae συνουσία coitus եւ այլն. (լծ. արաբ. շէհվէթ ). Զեխութիւն. յղփութիւն. շռայլութիւն. անյագութիւն. անչափութիւն ի կերակուրս եւ յըմպելիս. ցոփութիւն. խենեշութիւն. հեշտասիրութիւն. անառակութիւն. էւելորդ կերխում.


Շուրջ

See full entry →

prep. s.

about, round, around, all round;
roundabout, in the neighbourhood;
from all sides, on every side;
turn, round;
ի —ն, around;
— տեսանելիք, amphitheater, — boxes;
— զեկեղեցեաւ, round the church;
—, ի — ածել, to lead to, to conduct around, to walk, cf. Շրջեցուցանեմ;
—, ի — գալ, — անցանել, to take a walk, to make a tour, to walk, to promenade, cf. Շրջագայիմ;
— հայել, to look around;
— առնուլ, to turn;
— արկանել, պատել, պաշարել, to surround, to encompass, to encircle, to invest, to hem in, to beset;
— բնակել, to dwell near, to be neighbouring;
— տալ, to overturn, to upset, to overthrow;
— տալ անձինն, to turn from side to side.

NBHL (2)

περί (լծ. պար) ἁμφί circa, circum. Մերձ յամենայն կողմանց. պատելով. պարառութեամբ իւիք ի շրջանակն. որ եւ Զ պարառականի. զի նոյն է ասել, Զնովաւ, կամ Շուրջ զնովաւ. բոլորտիքը, քովերը.

Աւելորդ է զնոյն բանիւք շուրջ գալ անրէն. (Դիոն. եկեղ.։)


Շուրջանակաւ

See full entry →

adj. adv.

round, circular;
in a circle, circularly, round about;
ելանելի —, winding-stairs, spiral-staircase.

NBHL (1)

κύκλῳ, περικύκλῳ, κυκλόθεν in circulo, in orbe, in circuitu, circum, circulatim. եւ στρεφόμενος versans, versatus, versatilis ἔλικτος convolutus. Շրջանակաւ. շրջանաւ. շուրջ. շուրջանակի. շուրջ պատելով. շրջշրջելով. յեղյերլով. ոլորելով. գալարելով. բոլորեալ շրթամբ. դարձուածով.


Շուրջառ, աց

See full entry →

s.

chasuble.

NBHL (1)

Շուրջ առեալն զանձամբ նոփորտ քահանայական. որպէս լտ. pluviale ( էաղմուրլուգ ) եւ planeta (մոլորակ). cf. ՆԱՓՈՐՏ, եւ ՓԻԼՈՆ, եւ ԿՈՂՈԲ։


Որմզդական, ի, աց

See full entry →

adj.

Jupiter's, belonging to Jupiter;
— դիք, Jupiter, Jove, Bacchus;
— տօն, feasts in honour of Castor and Pollux;
— հուր, sacred fire of the Persians;
fire-worship, Persian sect;
— քաղաք, Diospolis.

NBHL (1)

Հնազանդեցան որմզդական մոլորութեան. (Արծր. ՟Ա. 14։)


Պառաւորդի

See full entry →

s.

son of an old woman.

NBHL (1)

Որդի պառաւոյ. ամլորդի.


Պառպրիկ

See full entry →

s. bot.

pepper-wort.

NBHL (1)

Բոլոր եւ պինդ ի սեւ պառպրկի կերպ. (Վստկ.։)


Պատառ, աց

See full entry →

s.

bit, slice;
mouthful;
piece, shred, strip;
պատառ պատառ, in pieces, in rags;
piecemeal;
— մի հացի, a bit or piece of bread;
բրդել —ս —ս, to cut in pieces or in bits;
ի մի — կլանել, to devour, to take in one mouthful;
— — կոտորել, to be lacerated, torn or cut to pieces, butchered;
— — երկիր անկանիլ, to fall off bit by bit, to decay gradually.

NBHL (1)

χωμός, χωμίον, κλάσμα buccella, frustum panis, fragmentum . Արմատ Պատառելոյ, որպէս Մասն պատառեալ, այսինքն բաժանեալ ի բոլորէ. կոտոր, բեկոր՝ մանաւանդ հացի. կտոր, պատառ. լօգմա, տիլիմ, փարչէ. եբր. ֆաթ.


Պատարեմ, եցի

See full entry →

va.

to fill abundantly, to fill up to the brim, to fill to overflowing, to heap up.

NBHL (1)

Լնլով եւ պատարելով զբոլոր ոգիսն։ Լնուն եւ պատարին Աստուծոյն երեւմամբ՝ միտք մաքրագոյն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 4. 8։)


Պատարուն

See full entry →

cf. Պատար.

NBHL (2)

Պատարուն բոլորն իսկ լցեալ իմաստութեամբ։ Պատարուն եւ լի զնախախնամութեանցն առեալ տանի շնորհ. (Պիտ.։)

Զիա՞րդ ունայնացաւ պատարունն։ Որ զանբարբառ բոլորակ լուսնին՝ կարգես ունայնս եւ պատարունս. (Նար. ՟Խ՟Ը. եւ ՟Կ՟Գ։)


Պատերազմազարթոյց

See full entry →

adj. fig.

causing or exciting war;
quarrelsome.

NBHL (1)

Սոքա են դէտք նենգաւորք, գլորակամք, պատերազմազարթոյցք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Պատկառ

See full entry →

adj. s.

respectful, modest, bashful;
cf. Պատկառանք;
— կալ, լինել, to pay attention, to attend to, to watch, to give oneself up to, to apply oneself or one's thoughts or mind to, to tend to, to subject oneself to;
— կալ օրինաց, to observe the law;
— կալ արդարութեան, to be just, right, upright;
— կալ յիրաց ինչ, to avoid, to shun.

NBHL (1)

Անփոյթ առնէին զաւելորդացն, եւ կարեւորացն եւեթ պատկառ կային։ Միշտ հոգեւորացն պատկառ կալ։ Եւ մեք նմին պատկառ կացցուք։ Հոգեւորացն եւեթ կային պատկառ։ Որ մարմնոյն սրբութեան պատկառ կայցեն։ Զգո՜յշ լեր անձին, այսինքն անձին պատկա՜ռ կաց։ Յորո՜ց իրաց զցաւսն ածին ի վերայ, յայնմանէ պատկառ կայցէ անձին։ Սգոյն միայն կան պատկառ։ Պատկառ կալ ահիւ ի հնազանդութիւնն Քրիստոսի. (Ոսկ. ստէպ։)


Պատկերագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

portrait-painting;
description, painting;
iconography.

NBHL (1)

Ի բազմաստուած մոլորութեան պատկերագրութեանն պղծեցին զամենայն նիւթ. (Տօնակ.։)


Պատկերամարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

iconomachy, iconoclasty, war against images.

NBHL (1)

εἱκονομαχία imaginum oppugnatio, iconoclastia. Մոլորութիւն եւ գործ պատկերամարտից.