Definitions containing the research ոգի : 1490 Results

Շաղկապ, աց

See full entry →

s. gr.

junction, bond, union;
conjunction.

NBHL (1)

Հոգին սուրբ շաղկապ Հօր եւ որդւոյ. զի Հօր եւ որդւոյ զուգապես երկրի՝ կոչի շաղկապ դրացի հաստատութեան երկնի. (Արչ։ Շաղկապ հաւաքմանդ։ Սեռն սիրոյ շաղկապ միաւորութեան Նար. ՟Զ՟Գ. եւ Նար. երգ.։)


Շաղկապեմ, եցի

See full entry →

va.

to join together, to conjoin, to unite.

NBHL (1)

Յորովայնսն զմարմինսն ստեղծանէ, եւ զհոգիսն շաղկապէ. (Նանայ.։)


Շամանդաղ, աց, ից

See full entry →

s. ast. med.

fog, haze, mist;
obscurity;
atom, corpuscle;
cosmical matter;
— աչաց, suffusion, cataract.

NBHL (1)

ὀμίχλη, ὁχλύς, γνόφος nebula, caligo, obfuscatio. Մէգ. մառախուղ. բալ շոգի. գոլորշի. Նսեմութիւն. մթագնութիւն. մշուշ. տիւման.


Ոմն, ուրումն, ումեմն, ոմանք, ոմանց

See full entry →

pron.

some, certain, some one, one;
այր —, a man;
կին — անուն մարգարիտա, a woman named Margaret;
ոմն քաղցեալ եւ ոմն արբեալ, one is dying of hunger while another is drunk;
ոմանք մեծատունք եւ ոմանք աղքատք, some are rich and others poor;
ցրուեցան ոմն յայս եւ ոմն յայն կոյս, they are scattered here and there;
զոմանս տեսի անցանել ընդ գետն, ոմանք ի լուղ, եւ ոմանք ի նաւակի, I saw several crossing the river, some swimming, others in a boat.

NBHL (3)

Սուրբ հոգին առ ինչունակ է, զի որումն հոգի է. վասն զի ի դէմս հօր եւ որդւոյ ասի հոգի. (Քեր. քերթ.։)

Որպէս երկաթ ոմն հոգիքն քաղցելոցն հրատեսակ լինելով՝ կակղագոյն լինել եւ նորագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)

(Մարդն ստեղծաւ) մարմին վասն ամբառնալոյն, եւ հոգի վասն շնորհին. ոմն զի չարչարեսցի, եւ ոմն՝ զի մնասցէ. (Ածաբ. ծն.։)


Ոչ

See full entry →

adv.

no, not, nor, none;
ոչ կամիմ, I will not;
ոչ գիտեմ, I do not know;
ոչ կարեմ, I cannot;
ոչ ոչ, neither nor;
ոչ սիրեմ զնա եւ ոչ երկնչիմ ի նմանէ, I neither love him nor fear him;
բայց գիտէի ոչ, but I did not know it;
ինչ ոչ ունի, he has nothing;
ոչ առանց պատճառի, not without cause;
յոչ կամաց, involuntarily, against one's will, by force;
ոչ եթէ, not only;
no;
ոչ եւս, no longer;
not yet;
ոչ երբէք, ոչ բնաւ, never, not at all, no;
ոչ ոք, no one, nobody, none, not one;
ոչ ոք ի ձէնջ, no one among you;
ոչ ոք ասասցէ քեզ, nobody will tell you;
ոչ ոք գտցի այնչափ յանդուգն, no one will be hardy enough;
ոչ զոք գտցես, you will not find any man;
յոչ գոյից ի գոյ ածել, զոչսն ածել ի գոյանալ, to produce or create from nothing;
շարժել յոչ բարիսն, to provoke to evil;
այո կամ ոչ, yes or no;
եղիցի ձեր բան, այոն՝ այո, եւ ոչն՝ ոչ, let your conversation be, yea, yea;
nay, nay;
ո՞չ or ո՞չ ապաքէն ասացի քեզ, did I not tell you ?
;
ոչ, տէր, no, Sir;
ո՞չ իսկ, is it not true that ?
ոչ միայն չողորմեալ, far from being touched;
եւ ոչ իսկ մարդ է, he is no man;
ոչ արդեօք զերծաւ, perhaps he is not freed;
cf. Ել.

NBHL (2)

Ոչ գիտէր։ Ոչ կամեցաւ։ Ոչ եկի լուծանել։ Ոչ կարէ թաքչել։ Լսէ, եւ ոչ առնէ։ Զոգի ոչ կարեն սպանանել։ Իբրեւ զոչխարս՝ որոց ոչ իցէ հովիւ։ Եղիցի ձեր բան, այոն այո՛, եւ ոչն ո՛չ.եւ այլն։

Ո՞չ ապաքէն եւ մաքսաւորք եւ մեղաւորք զնոյն գործեն։ Ո՞չ ապաքէն ոգի առաւել է քան զկերակուր։ Ո՞չ ապաքէն առաքեալ եմ։ Ո՞չ ապաքէն վասն մեր ասէ, եւ այլն։


Ոռոգանեմ

See full entry →

va.

cf. Ոռոգեմ.

NBHL (1)

Եթէ ոռոգանիցին ոգիք մեր աստուածային պատգամօքն, ոռոգանէ եւ զանդս մեր շայեկան անձրեւովք։ Այլ կարգ տնկելեացն է, այլ կարգ ոռոգանելեացն (այսինքն տնկողաց, ոռոգողաց). (Սեբեր. ՟Գ։)


Ոռոգեմ, եցի

See full entry →

va.

to water, to bathe, to bedew, to wet.

NBHL (1)

Եթէ ոռոգանիցին ոգիք մեր աստուածային պատգամօքն, ոռոգանէ եւ զանդս մեր շայեկան անձրեւովք։ Այլ կարգ տնկելեացն է, այլ կարգ ոռոգանելեացն (այսինքն տնկողաց, ոռոգողաց). (Սեբեր. ՟Գ։)


Ոսկեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj.

cf. Ոսկեղինիկ.

NBHL (1)

Ոչ եթէ ոսկի ինչ սպասք պիտոյ են աստուծոյ, այլ ոգիք ոսկեղէնք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 25։)


Ոսկետիպ

See full entry →

s.

similor, pinch-beck.

NBHL (1)

Սիրամարգ ոսկէտիպ նկար յոգիս (կամ սիրամարգ ոսկի՝ տիպ նկար յոգիդ). (Շ. տաղ ծն.։)


Ոսոխեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Ոսոխիմ.

NBHL (1)

Ծիծաղեցայց զկորստեամս ձերով, եւ ոտնահար եղէց՝ ոսոխելով ի հոգի աստուծոյ. (Համամ առակ.։)


Ոսոխիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be at law with, to accuse;
to rival, to strive, to compete;
զմիմեամբ —, to surpass each other.

NBHL (1)

Ծիծաղեցայց զկորստեամս ձերով, եւ ոտնահար եղէց՝ ոսոխելով ի հոգի աստուծոյ. (Համամ առակ.։)


Ոստին

See full entry →

adj.

terrestrial;
dry, arid, parched, adust, burnt up;
— օձ, land serpent.

NBHL (1)

Շրջի ընդ ոստին (կամ ոստի) հոգիս, այսինքն ցամաք ի զղջմանէ արտասուաց. (Մաշկ.։)


Որ, ոյ, ով

See full entry →

pron.

who, which, what, that;
որ միանգամ, որ ոք, who, whoever, whosoever;
որք միանգամ, all they who;
որ ինչ, what;
which;
all that;
whatever;
այրն որ գայ, the man who is coming;
զոր դու գտեր, what you have found;
եւ որ չար եւս է, որ չար քան զամենայն է, and what is worst of all;
այրն զոր եմ սիրեմ, the man whom I love;
չգիտէ զոր գործէն, he does not know what he is doing;
յորմէ, whence, therefore;
որ եւ իցէ, whoever, whosoever;
any thing whatever, aught;
որ զինչ եւ իցէ, whatever or whatsoever it may be;
be that as it may;
ընտրեա զոր եւ կամիս, choose which you please;
որոյ աղագաւ, for this reason;
որ բարիս գործէ, գտցէ զբարիս, who acts well will be rewarded;
որ խնդրէ՝ առնու, he who asks will receive;
ժողովեցին որ շատ եւ որ սակաւ, some have gathered much, some little;
հանապազօր մեղանչեմք՝ որ խորհհրդով, որ բանիւ, we continually sin either in thought or word.

NBHL (1)

Ո՞ր որդի է, զոր ոչ խրատիցէ հայր։ Քննէին յորո՛ւմ եւ յորպիսի՛ ժամանակի գուշակէր ի նոսա հոգին քրիստոսի։ Ո՞ր պատուիրանն է մեծ։ Որո՞վ իշխանութեամբ առնես զայդ։ Ոչ գիտէք՝ յորո՛ւմ ժամու տէրն ձեր գայ։ Ոչ գիտէք որո՛յ հոգւոյ էք։ Որո՞վ զօրութեամբ կամ որո՞վ անուամբ։ Յորո՞ց օրինաց։ Զպատուիրանս. ասէ ցնա. զո՞րս. եւ այլն։


Որ

See full entry →

conj.

that;
որ զի, that, in order that, so that;
since, as;
կարծեմ որ գայ, I believe that he will come;
որ թէպէտեւ նոքա վեհք են, although they are superior.

NBHL (1)

Ո՞ր որդի է, զոր ոչ խրատիցէ հայր։ Քննէին յորո՛ւմ եւ յորպիսի՛ ժամանակի գուշակէր ի նոսա հոգին քրիստոսի։ Ո՞ր պատուիրանն է մեծ։ Որո՞վ իշխանութեամբ առնես զայդ։ Ոչ գիտէք՝ յորո՛ւմ ժամու տէրն ձեր գայ։ Ոչ գիտէք որո՛յ հոգւոյ էք։ Որո՞վ զօրութեամբ կամ որո՞վ անուամբ։ Յորո՞ց օրինաց։ Զպատուիրանս. ասէ ցնա. զո՞րս. եւ այլն։


Որբանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become an orphan, to be fatherless and motherless.


Որդեբար

See full entry →

cf. Որդիաբար.

NBHL (1)

Հոգին սուրբ ճշմարտապէս հոգի՝ յառաջ առաքեալ ի հօրէ, ոչ որդէբար, զի եւ ոչ ծննդեամբ, այլ արտաքսառաքաբար (իբր փչումն կամ բղխումն). (Ածաբ. յայտն.։)


Որդեգրեմ, եցի

See full entry →

va.

to adopt;
to affiliate.

NBHL (1)

Զհոգին ընդունելով՝ որդեգրիմք։ Որ որդեգրէ զարարածս, ոչ է օտար յորդւոյ. (Աթ. ի հոգին սուրբ.։)


Որդեգրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

adoption;
affiliation.

NBHL (1)

Ոչ առէք զհոգին ծառայութեան, այլ առէք զհոգին որդեգրութեան, որով աղաղակեմք աբբա՛ հա՛յր. (Հռ. ՟Ը. 15. 23։ ՟Թ. 4։ Գղ. ՟Դ. 5։ Եփես. ՟Ա. 5։)


Որդի, դւոց

See full entry →

s.

son, child;
— աստուծոյ, Son of God, Only Son;
—ք լուսոյ, խաւարի, the children of light, of darkness;
հոգւոյ —, cf. Որդեգիր;
—ք բրտից, potters;
—ք որդւոց, nephews;
— ի հօրէ, from father to son, successively;
ըստ հօրն եւ —ն, like begets or produces like.

NBHL (1)

Ծնաւ զորդին իւր զանդրանիկ։ Ահա կոյս յղասցի, եւ ծնցի որդի։ Գիրք ծննդեան յիսուսի քրիստոսի որդւոյ դաւթի՝ որդւոյ աբրահամու, եւ այլն։ Ասելով հայր՝ ընդ սմա է եւ սորին բանն, եւ որ յորդւոջ՝ հոգին. իսկ եթէ եւ որդի անուանեսցի, յորդւոջ է հայր, եւ հոգին ո՛չ է որիշ ի բանէն (զի է հոգի հօր եւ որդւոյ). (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)


Որդիանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become the son of;
to be adopted by.

NBHL (1)

Հայր միշտ հայր. եւ ոչ երբեք որդիանայ. հոգին սուրբ միշտ բղխումն, եւ ոչ երբէք հայրանայ կամ որդիանայ. (Լծ. նար.։)


Որկորստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Որկորամոլութիւն.

NBHL (1)

Հոգին սուրբ թշնամանի յանժոյժ որկորստութենէ ... որկորստութեամբ (տպ. (որկորստեամբ). Յճխ. ՟Թ. Եւ եւս Եղիշ. ՟Ը։ Իսիւք.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Պիտ.։ Յհ. իմ. երեւ. եւ Յհ. իմ. ատ.։ Շ. ընդհանր.։)


Մտադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

attention, application, care, heed, heedfulness.

NBHL (1)

Ոչ ամենայն ոգի ընդունի մտադրութիւն եւ զխրատ։ Խրատ մտադրութեան ընդունել։ Գրեցան առ ի խրատ մտադրութեան. (Փիլ. լին.։)


Մտածօրէն

See full entry →

adv.

considerately.

NBHL (1)

Հոգի մտածօրէն (գործէ), եւ մարմին ներգործօրէն։ Զիմանալիս միշտ առնէ աստուած մտածօրէն. (Ճ. ՟Է.։ Վրդն. ծն.։)


Մտառու, աց

See full entry →

adj.

of good comprehension, intelligent.

NBHL (1)

Զմէ՞ ի քաջ մտառուացն եւ ի վատառուսն զնոյն պահանջես հազարս։ Ուրախացեալ զոգիս մտառուացն. (Պիտ.։)


Մտատեսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

perspicacity, sharpness of wit.

NBHL (1)

Առաջնորդ հոգիդ (բանական՝) զմտատեսութիւնն թեթեւ եւ սուր ունելով, եւ հանճարեղ. (Մաշկ.։)


Մտաւոր, աց

See full entry →

adj.

intellectual, intellective, spiritual;
intelligent, clever.

NBHL (3)

Գոյ ի նմա հոգի մտաւոր. (Իմ. ՟Է. 22։)

Հրեշտակ է հոգի մտաւոր. տի՛նա առաւել՝ բոլոր միտք, բոլորովին անմարմին. (Փիլ. ել.։)

Զմտաւոր եւ զբանաւոր հոգին (քրիստոսի զմարդկային)։ Տէրն մեր յիսուս զմարդկեղէն մտաւոր ոգին արձակեաց առ հայրն. (Յհ. իմ. երեւ.։ Շ. բարձր.։)


Մտաւորական, ի, աց

See full entry →

adj.

intellectual, spiritual;
mental, ideal.

NBHL (1)

Հոգի բանական՝ մըտաւորական, մարմին զգայական. (Գանձ.։)


Մտղեմ, եցի

See full entry →

va.

to push strongly, to shake, to move.

NBHL (1)

Ի դժնդակաց մտղեալ, եւ խաբեալ զանհաստատ ոգիսն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Մրրիկ, մրրկաց

See full entry →

s.

tempest, storm, foul weather;
— ծովու, squall, gust of wind, high wind;
— հողմոյ, blast, hurricane, whirlwind, tornado;
— ծխոյ, dense smoke, cloud of smoke;
— բոցոյ, volume of flames.

NBHL (1)

ἁτμίς vapor ὀμίχλη fuligo λαίλαψ , καταιγίς procella, tempestas, turbo συστροφή conversio, contorsio. Մրուր կամ մուր ցնդեալ յօդս հողմակոծեալս. շոգի՝ գոլորշի՝ ծուխ ցնդեալ եւ ծփեալ. փոթորիկ. խռովութիւն օդոց, եւ ալէկոծութիւն ծովու.


Յագումն, ման

See full entry →

s. s. chem.

cf. Յագուրդ;
saturation.

NBHL (1)

Յագումն ոչ ունի Աստուածասէր հոգի։ Այս պատահէ նմա, յորժամ յագումն առնու երանելի վայելչութեանն. (Բրս. թղթ. եւ Բրս. չար.։)


Յաղթահարեմ, եցի

See full entry →

va.

to conquer, to vanquish, to overcome, to subdue, to subjugate;
to oppress, to vex, to torment;
— բանիւ, to convince, to confound, to abash.

NBHL (1)

Գիրն տեղի տայ, հոգին յաղթահարէ. (Ածաբ. ծն.։)


Յամբոյր

See full entry →

adv.

out of the way, unseasonably, beside the question.

NBHL (1)

Հերակլոս ո՛չ վայրապար եւ յամբոյր ասէ, այս ցամաք հոգիս իմաստուն եւ առաքինի է. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Յայ

See full entry →

s.

hue and cry, hoot, hooting, whoop;
յայ յու առնել, վաշ եւ յայ կարդալ, հայ հուչ առնել, to hoot, to whoop, to ridicule, to scoff;
to treat roughly, to molest, to importune.

NBHL (1)

Եթէ տալ չկամիցիս, ընդէ՞ր պատուհասիցես, եւ յա՛յ յո՛ւ, եւ հա՛յ հո՛ւչ զտառապեալ ոգին եւ զվարանեալն առնիցես. (անդ. 10։)


Յանձնեմ, եցի

See full entry →

va.

to recommend;
to deliver, to commend, to put or give into the hands of, to deposit;
to resign, to leave;
to intrust, to confide, to trust, to rely on;
to impose, to charge, to order.

NBHL (1)

Ի ձեռս հօր յանձնել զհոգին գոչմամբ մեծաւ. (Արշ.։)


Որոգայթեմ, եցի

See full entry →

va.

to set or lay snares or traps, to entrap;
to wait in ambush for, to waylay;
to surprise, to deceive.

NBHL (1)

Որսորդք են դեւք, որք զանձինս (զհոգիս) որոգայթեն. (Եփր. աւետար.։)


Որոշիչ, չի, չաց

See full entry →

cf. Որոշողական.

NBHL (1)

Հոգի ուղիղ, առաջնորդական, տէր, առաքիչ. (որոշիչ. Ածաբ. պենտեկ, յորմէ եւ Շար.։)


Որոտ

See full entry →

s. adj.

thunder;
որոտ ընդ որոտ, cf. Որոտագոչ.

NBHL (1)

Որոտն՝ հոգին, որ ետ զաւետարանն՝ պատմել զմեծասքանչ զօրութիւն աստուծոյ. (Մխ. երեմ.։)


Որոտամ, ացի

See full entry →

vn.

to thunder, to rumble, to roar;
to detonate;
—ացող կազ, explosive gas.

NBHL (1)

Լւոյս ջախջախելոյ մի՛ սաստիկս որոտասցես։ Երկնաւոր շնորհօք հոգւոյն որոտացեալ ի վերուստ աստուածային ամպովք։ (Հոգին սուրբ) որոտաց յաւետարանս. (Նար. ՟Կ՟Զ. եւ Նար. յովէդ.։)


Որորեմ, եցի

See full entry →

va.

to cradle, to rock, to lull to sleep.

NBHL (1)

Նոյն հոգի տեառն ի վերայ նոյն ջրոյն որորէր գգուէր զորորանն՝ առ ի միւսանգամ կենդանութիւն մարդկան եւ անասնոց. (Վրդն. ծն.։)


Որպէս

See full entry →

adv. int.

as, the same as, like, almost, according to, conformably, how;
when;
how ! what ! indeed !
— զի, in order that, that, to the end that, so that;
because, for;
— թէ, as if, as though;
— զիարդ եւ իցէ, at all events, no matter what happens;
— զիարդ եւ կամք իցեն, however they may wish, in whatever way one may wish it;
մարդոյ — խոտոյ են աւուրք իւր, the days of man are like grass;
որպէս, որպէս զի, — առանց քննելոյ են դատաստանք նորա, how unsearchable are His judgments !
—, մեռա՜ւ ուրեմն, what! he is dead!.

NBHL (1)

Քրիստոս՝ ե՛ւ որպէս զմարդ ընդունի զհոգին սուրբ, ե՛ւ որպէս աստուած տայ զնա. (Մաքս. ի դիոն.։)


Որջլալից

See full entry →

adj.

lousy, swarming with lice.

NBHL (1)

Եթէ մերկանայցես մտօք զոգի այնպիսւոյն, որջլալից տեսանիցես. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 14։)


Որսամ, ացայ, ացի

See full entry →

va. fig.

to chase, to hunt, to go a hunting or shooting, to shoot;
to try or endeavour to win or to seduce, to wrap up or involve in snares, to surprise, to entrap;
— հաւս, to fowl;
cf. Ձուկն;
աղուէս —, to hunt a fox;
— զհոգիս, to prey upon souls;
— զոք, to catch or entrap a person, to insnare;
to captivate, to win;
to entice, to attract, to allure, to flatter;
— զսիրտ ուրուք, to gain a person's heart;
— զոք բանիւ, to win a person with fair speech;
— ինչ բանս ի բերանոյ ուրուք, to entangle a person in his own words;
— զյաջողութիւն աւուրց, to watch the propitious moment or favourable occasion;
— փառս կամ պատիւս, to go in search of honour or glory.


Որքան

See full entry →

cf. Որչափ.

NBHL (1)

Ահա (տե՛ս), ո՛րքան հոգին սուրբ յամենայն աստուածեղէն գիրս ճանաչի. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)


Ութեքեան

See full entry →

adj.

all the eight.

NBHL (1)

ՈՒԹԵՔԵԱՆ կամ ՈՒԹԵՔԻՆ. Ութ ոգիք կամ իրք միանգամայն. ութնալ.


Ութիջեան

See full entry →

adj.

eight-columned;
—ն որոգինեայ, Ottapla.


Ուժգնակի

See full entry →

cf. Ուժգին.

NBHL (1)

Դիոգինէս ի սեղանի ումեմն՝ յուժգնակի մատռուակել նմա, եւ նա ընկալեալ՝ վայթէր զգինին. (Պիտառ. (իբրու բռնադատելով, կամ ստէպ)։)


Ուժեղ, աց

See full entry →

adj.

strong, robust, vigorous;
valorous;
powerful.

NBHL (1)

Անձն ուժեղ (այսինքն հոգի զօրաւոր) տանի զբանս իմաստուծեան. (Կլիմաք.։)


Ուժեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

force, vigour, power.

NBHL (1)

Հոգին իմանի ըստ զօրութեան եւ ուժեղութեան եւ հարստութեան. (Փիլ. այլաբ.։)


Ուխտապահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

accomplishment, observance of a wow or convention, fidelity.

NBHL (1)

Պահպանութիւն ուխտի կամ դաշին. հաւատարմութիւն. Ես եւ արդարութիւն ուխտապահութեանն ի միասին կռուիմք, եւ դու եւ ուխտազանցութեանն ստութիւն ի միասին էք։ Լուաց զոգիսն հաւատարմաց՝ ուխտապահութեան ջրովն. (Փարպ.։)


Ունականամ, ացայ

See full entry →

vn.

to habituate, to accustom oneself.

NBHL (1)

Սուրբ հոգին ունակացաւ ի հեթանոսս. (Զքր. կթ.։)