Definitions containing the research ձեռն : 1609 Results

Մարմնաւորական, ի, աց

See full entry →

adj.

corporeal, palpable, material;
of or belonging to the body, bodily;
carnal, fleshly, sensual, worldly.

NBHL (1)

Ընդ մարմնաւորական եւ ընդ հոգեւորական սեղանն։ Ի հոգեւորական շնորհս, եւ ի մարմնաւորական բարեգործութիւնս։ Ի ձեռն մարմնաւորականացն գան քեզ հոգեւորականքն. (Յհ. իմ. ատ.։ Վրք. հց. ձ։)


Մարտակից, կցի, կցաց

See full entry →

s. adj.

companion in arms, fellow-soldier, comrade;
adversary, antagonist, opponent;
confederate, leagued, allied;
— գունդք, auxiliary forces;
— լինել, to fight in company.

NBHL (1)

σύμμαχος pugnae seu belli socius, commilito, opitulator, confoederatus. եւ բայիւ συμμαχέω, συμμάχομαι simul pugno. Պատերազմակից. նիզակակից. նահատակակից. ընկեր կամ ձեռնտու ի մարտի.


Մաքառ, ի

See full entry →

s.

combat, fight;
wrestling;
contest, strife, litigation, quarrel, dispute.

NBHL (1)

Զուսմունս եւ զմարտս բանիւք առնելով՝ հրապարակաւ եւ առանձնապէս՝ ի ձեռն մաքառի եւ դիմաբանութեան. (Պղատ. տիմ.։)


Մեծահանդէս

See full entry →

adj.

famous, celebrated, glorious, illustrious;
solemn, pompous, triumphant;
փառօք, տօնիւ, solemnly, splendidly, pompously, triumphantly.

NBHL (1)

Ի ձեռն մեծահանդէս նահատակին գրիգորի։ Մեծահանդէս ինքնակամ յօժարութիւն (նահատակաց)։ Մեծահանդէս ճգնութեամբ նոցին։ Պայծառանայր մեծահանդէս առաքինութեամբ. (Ոսկիփոր.։ Ճ. ՟Ա.։ Գանձ.։ Ուռպ.։)


Մեծահարկի

See full entry →

adj.

honourable, respectable.


Մեծանձն, ձին

See full entry →

adj.

magnanimous, generous;
cf. Մեծահասակ.

NBHL (1)

Յառաջագահ անդր զնստելն առձեռնէր քան զամենայն մեծանձանց. (Կաղանկտ.։)


Մեծապարգեւ

See full entry →

adj.

very magnificent, very liberal, generous;
— առնել, մեծարել, to load with precious gifts;
— լինել յումեքէ, to receive magnificent presents.

NBHL (1)

μεγαλόδωρος qui magna donat, munificus. Առատաապարգեւ. մեծաձիր. որպէս առատաձեռն, տուօղ մեծամեծ պարգեւաց.


Մեծապէս

See full entry →

adv.

greatly, much, very, too much, extremely, beyond measure, infinitely;
remarkably, considerably;
— սխալիս, you are greatly mistaken;
եւ այս նոցա — տագնապ, it is a great embarrassment for them;
եւ այս — է, it is a great advantage;
վկայութիւն նորա — է յայսոսիկ, his testimony is highly important in this cause.

NBHL (1)

Մեծապէս լինի դիւացն խնդութիւն։ Մեծապէս վիշտ հասանէ։ Մեծապէս սատակումն ի վերայ մոգուց հասուցանել։ Ո՛վ քաջք, մեզ այս մեծապէս է, զոր կատարեաց աստուած ի ձեռն մերոյ բնութեանս. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ. ՟Ե։)


Մեկնեմ, եցի

See full entry →

va.

to separate, to divide, to detach, to loose, to remove;
to explain, to expound, to develop, to resolve, to interpret, to comment upon;
to hold out or stretch forth;
— ի ստենէ, to wean;
թուղթ մեկնելոյ, bill of divorce;
cf. Թիւր.

NBHL (2)

ՄԵԿՆԵԼ. ἑκτείνω extendo. Մեկին առնել, որպէս պարզել, տարածել, սփռել, ձգել կարկառել, երկայնել զձեռն կամ ձեռամբ. ռմկ. եւս. մեկնել, երկնցընել.

Նաեւ այլ աշակերտքն մեկնէին զձեռն իւրեանց ընդ նմա ի սկաւառակն. այլ յորժամ մեկնէր զձեռն իւր յիսուս, վերացուցանէին նոքա։ Առաջին ձեռն մեկնեցաւ ի փայտն, եւ էառ զմահն. երկրորդ մեկնումն ձեռացն՝ զկեանքն, զոր կորուսաք, եգիտ. (Բրսղ. մրկ.։)


Մեղ

See full entry →

s.

fault;
sin;
— դնել, cf. Մեղադրեմ;
— ինչ առնել ումեք, to wrong or do evil to;
քո է —ն, it is all owing to you, it is your fault, you are wrong;
ոչ իմ է —ն, I am not to blame, it is not my fault;
իւրք — ինչ ոչ արար ինձ, he did not offend me in any way;
— ինչ ոչ գոյր նոցա, they would be without fault;
այս կայ — եւ մեզ, this is also partly our fault.

NBHL (1)

Մի՛ ձգեր զձեռն քո ի պատանեակդ, եւ մի՛ մեղ ինչ առնիցես դու դմա։ Իսկ կնոջն զի՞ մեղ էր. (Կիւրղ. ծն.։)


Մեռեալ, ելոց

See full entry →

adj. s.

dead, deceased, defunct;
dead body, corpse;
ընդ —ս համարել, to believe or take for dead;
օր մեռելոց, All Soul's day;
ցուցակ մեռելոց, register of the dead;
պաշտօն մեռելոց, office for souls in purgatory;
cf. Ննջեցեալ.

NBHL (1)

Թէ ո՛րպէս արժան է զմեռելոցն առնել։ Թէ ձեռնհաս իցէ այրն, զմեռելոյթսն արասցէ (կնոջն). եւ եթէ ոչ իցէ, յիւրոցն (յընչից կնոջն), եւ առն ի ժառանգութիւն մի՛ լիցի. (Մխ. դտ.։)


Մեռելոյթք

See full entry →

s.

funeral expenses;
the goods of the deceased.

NBHL (1)

Թէ ո՛րպէս արժան է զմեռելոցն առնել։ Թէ ձեռնհաս իցէ այրն, զմեռելոյթսն արասցէ (կնոջն). եւ եթէ ոչ իցէ, յիւրոցն (յընչից կնոջն), եւ առն ի ժառանգութիւն մի՛ լիցի. (Մխ. դտ.։)


Մետրապօլիտ, լտաց

See full entry →

s.

metropolitan.

NBHL (1)

Գո՛րծ է նոցա ձեռնադրել զմետրոպօլիտս։ Ժողովեալ զամենայն մետրոպօլտունս իւր. արար սիւնհոդոս մետրապօլտօքն. (Լմբ. պտրգ.։ Հ. կիլիկ.։)


Մերկ, ոյ, ոց, ի, աց

See full entry →

adj. fig. prep. adv.

naked, bare;
unadorned, plain, simple, evident;
impudent, brazen-faced;
without;
evidently, obviously, palpably;
— ընդ — մարտընչել, to wrestle naked.

NBHL (1)

Մերկ ընդ մերկի թշնամւոյն կամէր լինել գըրկընդխառն։ Մերկ ի թագաւորական պատուէն։ Մերկ առնել զնա յիշխանական հանդերձիցն։ Գտեալ զնա ի ձեռն պատուիրանազանցութեանն մերկ ի պատմուճանէ աստուածային շնորհացն. (Իսիւք.։ Ճ. ՟Ա. Ճ. ՟Գ.։)


Մերկեմ, կացի

See full entry →

va. vn.

cf. Մերկանամ.

NBHL (1)

Մերկաց զոգիսն ի մարմնոյ նոցա ի ձեռն սրոյ սուսերի. (Եփր. դտ.։)


Հպաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

proximity, vicinity, neighbourhood;
touch;
intimacy;
habit.

NBHL (1)

Զկակուղն եւ զխոշոր (լինի իմանալ) ի ձեռն հպաւորութեան։ Ձեռին ձգմամբ կամ առ ձեռն հպաւորութիւն։ Հպաւորութիւն հանդերձի. (Փիլ. այլաբ.։ Նար. ՟Ժ՟Ը. ՟Ի՟Ը։ Երզն. մտթ.։)


Հպումն, ման

See full entry →

s.

cf. Հպաւորութիւն.

NBHL (1)

Հպումն յաստուած։ Հաղորդեալ ի ձեռն իմացականին հպման. (Լմբ. սղ.։)


Հռոգ, ի, իւ

See full entry →

s.

salary;
bursary.

NBHL (1)

Բազում հռոգս եւ առատաձեռն ռոճիկս. (Յհ. կթ.։)


Հռոմ

See full entry →

cf. Հռովմ.

NBHL (1)

Հռոմք (կամ հոռոմք) ի բաց կացին ձեռնտու լինել. (Եղիշ. ՟Գ։)


Հսկողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հսկութիւն.

NBHL (1)

Ի ձեռն հսկութեան ի զղջութիւն ածէ զհոգիս մարդկան. (Կլիմաք.։)


Հսկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

watching, wakefulness, sleeplessness;
vigilance.

NBHL (1)

Ի ձեռն հսկութեան ի զղջութիւն ածէ զհոգիս մարդկան. (Կլիմաք.։)


Հսկումն, ման

See full entry →

s.

watch, vigil;
vigil, eve of a feast.

NBHL (1)

Ի ձեռն հսկութեան ի զղջութիւն ածէ զհոգիս մարդկան. (Կլիմաք.։)


Հրաբուն

See full entry →

adj. fig.

fiery, igneous;
spiritual, celestial, divine.

NBHL (1)

Ի ձեռն նոցին իսկ հրաբուն զօրացն. (Դիոն. առ տիտ.։)


Հրաժարելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

unbecoming, indecent;
prohibited, forbidden.

NBHL (1)

Մեզ հրաժարելիք, նոցա մեծարելիք։ Զիա՞րդ ի հրաժարելին ինձ ձեռնամխեցից։ Ոչ խառնակիլ ի հրաժարելիսն. (Յհ. իմ. պաւլ.։ Նար. կ.։ Սարգ. ՟ա. պ.։)


Հրահալելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

metallic.

NBHL (1)

Ոսկի, եւ կամ այլ ի հրահալելեաց ի հուր արկեալ ... բարձան ի նմանէ՝ որպէս ի հրահալելի նիւթոց ժանգ ի ձեռն հրոյն. (Շ. թղթ.։)


Հրամանագիր, գրոյ

See full entry →

s.

ordinance, order, warrant;
letters patent;
monitory;
— ձեռնադրութեան, letters dimissory;
cf. Անցագիր.


Հրաշափառ

See full entry →

adj.

most majestic, — glorious, — august.

NBHL (3)

Առ սակաւ սակաւ ի ձեռն գործոցն եւ հրաշափառիցն կատարմանց աճէ. (Պիտառ.։)

Առ սակաւ սակաւ ի ձեռն գործոցն եւ հրաշափառիցն կատարմանց աճէ. (Պիտառ.։)

Առ սակաւ սակաւ ի ձեռն գործոցն եւ հրաշափառիցն կատարմանց աճէ. (Պիտառ.։)


Հրաշափառապէս

See full entry →

adv.

wonderfully, marvelously, admirably;
miraculously;
majestically, gloriously.

NBHL (1)

Հօրն ի ձեռն առեալ զսուրն՝ (իսահակ) ապրէր հրաշափառապէս։ Ի վերայ ծայրից ալեացն գնայր հրաշափառապէս. (Պրպմ. ՟Ի՟Բ։)


Հրացայտ

See full entry →

adj. s.

emitting flames;
shining, sparkling, glittering;
— աչք, fire-flashing eyes;
—ք, fire-works.

NBHL (1)

Առեալ հրեշտակին ի հրացայտ ձեռն. (Ճ. ՟Ա.։)


Հրաւոր, աց

See full entry →

adj. s. ast.

fiery;
Mars.

NBHL (1)

Հրաւորս ի ձեռն իւրոյ զօրուն զոհս աստուածոցն կատարէր. (Պտմ. աղեքս.։)


Հրեշտակ, աց

See full entry →

s.

angel;
deputy;
messenger, envoy, ambassador, legate;
courier, express;
indication, sign, token;
—ք, the angels, heavenly spirits;
— հայրապետին հռովմայ, nuncio, the Pope's -;
— մարտի կամ հաշտութեան, herald;
պահապան —, tutelary or guardian-angel;
— տեառն, angelus;
բարի —ք, the good angels;
չար —ք, the evil spirits;
—դ իմ ! my angel ! my darling !
—ս առնել, առաքել, արձակել, յղել, to send a messenger or ambassador.

NBHL (2)

Առաքեաց յակոբ հրեշտակս առ եսաւ, կամ մովսէս առ արքայն եդոմայ։ Հրեշտակ հաւատարիմ, կամ մահու։ Հրեշտակք արձակեցան։ Առաքեցան հրովարտակքն ի ձեռն հրեշտակաց.եւ այլն։

Առած բանի տեառն ի վերայ իսրայէլի ի ձեռն հրեշտակի իւրոյ (մաղաքիայ). (Մաղաք. ՟Ա. 1։)


Հրեշտակագնաց առնեմ

See full entry →

va.

to send an embassy or a deputation;

NBHL (1)

ՀՐԵՇՏԱԿԱԳՆԱՑ ԱՌՆԵԼ, կամ ԼԻՆԵԼ. πρεσβεύω, -ομαι legationem, vel legatos mitto եւ այլն. Հրեշտակս արձակել. խօսել ի ձեռն պատգամաւորաց.


Հօրան, աց

See full entry →

s.

flock or herd of animals;
— լինել, to jump, skip or leap for joy, to bound with joy.

NBHL (1)

Հօրան, եւ անդեայ, եւ հօտ, ի ձեռն բազմաց են մի հասարակութիւն։ Հօրանք այծարածաց. (Փիլ. լին. ՟Ա. 15. եւ Փիլ. լիւս.։)


Ձ (tza)

See full entry →

s.

the seventeenth letter of the alphabet, and the twelfth of the consonants;
eighty, eightieth.

NBHL (1)

Ձ. Հեռապէս երբեմն լծորդ գտանի ընդ խ. զի ձաղ, ծաղր, եւ խաղ, միաբանին ի նշանակութեան. որպէս եւ ձիւն, ձեռն, ձմեռն, ձիր. ըստ յն. է խիօն, խիռ, խիմօն. լտ. հիէմս. եւ ձիր. յն. խարիս. լտ. կրացիա եւ այլն։


Ձաբռտեմ

See full entry →

vn.

to tremble with age, to write in a trembling hand.

NBHL (1)

ՁԱԲՌՏԵԼ. Բառ ռմկ. թերեւս ի ձայնիցս՝ Ափ, ծափ. որպէս Խարխափել, կամ այսր անդր ձգել զձեռն. դժուարաւ տեսանել եւ դողդոջել առ ծերութեան.


Ձախ, ոյ, ու

See full entry →

adj. s.

left;
sinister;
left-handed;
left, left hand or side;
ի —մէ, on or to the left;
գիտել կամ չգիտել զաջ ե զ—, to know or not to know the right hand from the left.

NBHL (2)

ἁριστερός, εὑώνυμος sinister, laevus Ահեակ՝ ձեռն, կամ կողմն.

Զձեռն իւր զձախ։ Ի ձախու ձեռին իւրում։ Ի ձախմէ ձեռանէ քումմէ.եւ այլն։


Ձայնական, ի, աց

See full entry →

adj.

vocal;
tonic;
— գործիք, wind instruments.

NBHL (1)

Ի ձեռն լեզուիս գործարանի ձայնականացս բախելով զօդս խօսիւք. (Մաքս. ի դիոն.։)


Ձայնաւոր, աց

See full entry →

adj. s. gr.

vocal;
vowel;
* — պատարագ, high-mass

NBHL (2)

Ամենայն գործիք ձայնաւոր երգոցն ի ձեռն արուեստաւորին երեւին. (Եղիշ. հոգ.։)

Ի ձեռն լեզուի եւ ձայնաւոր գործեաց. (Փիլ. լին.։)


Ձգողական, ի, աց

See full entry →

cf. Ձգիչ.

NBHL (1)

Ոչ ձեռն ձգողական։ Կապարան ձգողական։ Առասանք ձգողականացն. (Նար. ՟Ժ՟Ե. ՟Ծ՟Ե. եւ ՟Ի՟Ե։)


Ձեռագէտ

See full entry →

s. adj.

artisan, artificer, mechanic;
artistic production;
skilful, expert.

NBHL (1)

ἑργάτης operarius τεχνίτης, χειροτεχνής opifex, artifex Գիտակ ձեռագործութեան. ճարտար ձեռնարուեստ. արուեստաւոր. ճարտար. բանւոր. վարպետ.


Ձեռագիր, գրաց

See full entry →

s.

manuscript, hand-writing;
bond, obligation, bill, note;
signature.

NBHL (8)

Գիրն պարտեաց ձեռնագրին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)

Ձայնակցութեամբ եւ ձեռնագրով ամենայն եպիսկոպոսաց. (Գր. տղ. թղթ.։)

Ա՛ռ ի ծառայէն ձեռնագիրս։ Ձեռագիր իմ տուեալ. տուաք քեզ ձեռաց գիր։ Այս ձեռագրովս ընդ քեզ ի դատաստան մտից. (Հ=Յ. յնվր. ՟Ա.։)

Վստահացուսցէ զմեզ ձեռնագրով իւրով. (ՃՃ.։)

Արկին եւ կղերքն ամենայն ձեռնագիր աղաչանաց. (ՃՃ.։ Բուզ. ՟Դ. 8։)

Յառաջ քան զթագաւորին ձեռնագիրն արկանելոյ քարտէզ է (լոկ). (Սեբեր. ՟Գ։)

Ոչ զմեծամեծ կամ զազնիւ գրոյ ինչ, այլ զյոռի ձեռնագրէ յայտ առնէ. (Ոսկ. գաղ.) (որ է պարզապէս գիր, կամ գրչութիւն)։

Ետ նմա ձեռնագիր, եւ պարեգօտ մի ծիրանի. (Վրք. սեղբ.։)


Ձեռագործական, ի, աց

See full entry →

adj.

of arts and manufactures, artificial, industrial, mechanical.

NBHL (1)

Բանական ... եւ ձեռագործական։ կէսք զքերթողական արուեստ, յոլովք եւ զձեռնագործականն առին ի կիր. (Պիտ.։)


Ձեռագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to write with one's own hand;
to sign, to subscribe.


*Ձեռալուայ

See full entry →

cf. Ձեռնալուայ.


Ձեռատունկ

See full entry →

adj. s. fig.

planted with one's own hand;
tree planted with one's own hand;
creature, being;
pupil;
client, dependent.

NBHL (1)

Շինականք եւ բնակք, ձեռատունկք եւ ձեռնասունք մեր արշակունեացս. (Ագաթ.։)


Ձեռարուեստիկ

See full entry →

cf. Ձեռարուեստակ.


Ձեռարուեստակ

See full entry →

s. adj.

artisan;
manual.


Ձեռէք

See full entry →

s.

glove;
ագուցանել ձեռէս, to glove;
ագանել ձեռէս, to put on one's gloves;
հանել զձեռէս, to unglove, to take another's gloves off;
to unglove, to pull or take off one's gloves.

NBHL (1)

Պահպանակ ձեռաց, թաթպան. ձեռնոց. ... χειρής manica χειροθήκη chirotecha. իտ. guanto.


Ձերբ ձեռք ռաց

See full entry →

cf. Ձեռն.


Ձերբակալ

See full entry →

adj. s.

taken, arrested, prisoner, captive.