cf. Սկսնում.
Արդ թէ ուստի՞ սկսաւ, ասասցուք. (Շ. ընդհանր.։)
Սկսաւ մարդիկն բազմանալ։ Յայնմհետէ սկսաւ քարոզել յիսուս։ Եւարդ սկսի՛ր օրհնել զտուն ծառայի քո։ Տու՛ր նոցա վարձս՝ սկսեալ ի յետնոցն մինչեւ ցառաջինսն։ Ուսուցանէ ընդ ամենայն հրէաստան՝ սկսեալ ի գալիլէէ մինչեւ ցայսր.եւ այլն։
cf. Սկսող.
Սկսանօղ. նորամուտ կամ նորընծայ ի կրօնաւորութեան.
briefly, a little, by and by.
Որք ի ժանդախտէ վնասք ժամանակաւ լինին մարդկան, սղաբար յօգոյգ յինքենէ ապականութիւն ընդունին ի մարմինսն. (Բրս. արբեց.։)
Զսոյն ինքն սղաբար գալարւոյ ընձիւղումն. (Պիտ.։)
cf. Պաշարեմ.
Զիշխանութիւնըն պինդ կալեալ, եւ ըղլամբրոն յոյժ սըղարեալ. (Վահր. ոտ.։)
saw-like, saw-shaped, dentellated, toothed.
Ընդ հերձեաւն եւ ընդ սղոցեաւն ասեն. հերձատերեւն բոլոր է, եւ սղոցաձեւ տերեւն երկայն են ի ծառս. եւ այլք՝ թէ հերձեալ էին եւ պատուաստ դրեալայն ազնիւ. եւ թէ զգօս ծառայ ծայրս կտրեալ էին սղոցով. (Վրդն. դան.։)
saw-fish.
Ասի յասորւոց, թէ ի նուազել ջուրցն հեղեղաց, ընդ մէջ անցեալ սղոցաձուկնն արգելու զնաւն. (Խոր. պտմ. հռիփս.։)
Սղոցաձկանն հարեալ զնաւ որսորդաց՝ եւ զբազումս ընկղմեաց. (Մխ. առակ. ՟Կ՟Է։)
to saw, to cut with a saw.
πρίω, διαπρίω, πρίζω, ἑκπρίζω seco, serra disseco. իտ. segare. (լծ. ընդ հյ) Սղոցաւ հատանել, կտրել. սղոցաձեւ իրօք ջարդել.
Սղոցեաց սղոծօք։ զփայտ ինչ գեղեցիկ սղոցեալ։ Սուսեր մերկ ի ձեռին՝ սղոցել զքեզ ընդ մէջ։ քարկոծեցան, սղոցեցան. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի. 3 ։ Իմ. ժգ. 11։ Դան. ժգ. 59։ Եբր. ՟Ժ՟Ա. 37։)
Զկէսս սղոցէին ընդ մէջ, եւ սպանանէին. (Եփր. վկ. արեւ.։)
Մխիթարութիւն ոչ կարէ գտանել ախտին, այլ յընդիմակէն ողոցի. (Բրս. բրկ.։)
holm-oak, evergreen oak.
Ընդ որո՞վ ծառով ... եւ նա ասէ, ընդ սղոցեաւն. (Դան. ՟Ժ՟Գ. 58։)
basalt;
cf. Փորձաքար.
Զոսկւոյ զանազանութիւն ընդ սմպատակի շփելով փորձեամբ. (Բրս. գոհ.։)
cf. Ընդունայնաբանութիւն.
side, loin, flank.
ψοά lumbus. (որք թարգմանին եւ Զիստ). Սին եւ անոսկր մասն կշտի. ստորին մասն միջաց կամ կողից, որ միանայ ընդ ոսկերս զստին առ երիկամամբք.
եհար զնա աբեններ նիզակաւն ընդ սնակուշտն, եւ ել նիզակն ընդ զիստ նորա (յն. յետս կոյս (։ Եհար (սրով զաբեններ) ընդ սնակուշտն, եւ մեռաւ ՟Բ. (Թագ. ՟Բ. 23։ ՟Գ. 27։ ՟Ի. 10։)
to be nourished, fed, maintained;
to be brought up, reared, educated, instructed.
Ի մանկութենէ ընդ այս խրատս սնեալ. (Փիլ. լիւս.։)
Ծնեալքն բնութեամբ սիրեն զծնողսն, եւ սնեալքն զդայեակսն. (Շ. ընդհանր.։)
working uselessly, loosing one's labour.
κενόσπουδος rebus inanibus studens եւ բայիւ κενοδοκέω laborem inutilem suscipio. Որ ի սնոտիս վաստակի. ի դերեւ ելեալ ի վաստացոց. եւ Յոր ինչ լինի ի զուր աշխատիլ. ընդունայնավաստակ. փուճ աշխատօղ կամ աշխատած.
Ի սնավաստակ գործոց։ Ի սնավաստակ աշխատութենէ։ Սնավաստակ տքնութիւնս կամ տքնութեամբ։ որով եւ զվարձսն սնավաստակ աշխատութեան հատուցաւ նոցին։ Ի սնավաստակ աշխատութենէ կռապաշտութեանն զերծեալք։ Սնավաստակ եւ ընդունայն եղեւ աշխատութիւնս իմ առ քեզ. (Ագաթ.։ Յհ. կթ.։ Անուն. եկեղ։ Գէ. ես.։ Մաշկ.։)
labour in vain, labour lost.
side of the head, head;
pillow, bolster;
ի —ս լերին, on the mountain-top;
ընդ —ս, ի —ից, at the side of;
ի —ս նորա, at his pillow;
ընդ —ս գահոյիցն, at the bed's head.
avidity of vain or false glory, pride, ambition, vanity, self-conceitedness, foppishness.
Փախչել յամենայն ի սնափառութեան օրինակէ։ Մի ինչ ըստ գրգռութեան, եւ կամ սնափառութեան։ կարծեմ սնափառութիւն լինել, որ յընդունայն իրս խնդրէ զփառս. եւ փառասիրութիւն՝ որ առնէ իրս փութոյ. (Բրս. հց.։)
Սնափառութեանն (ընդդէմ դնել) զանփառութիւնն։ Բաժանէ սնափառութեամբ յեղբարցն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)
Զիա՞րդ վասն սնափառութեան եւ իշխանասիրութեան չարաբանիցեմ զընկերէ. (Խոր. ՟Գ. 64։)
to neigh, to snort.
Իբրու Սրնդել, սռընչել, փռնգալ ձիոց արիաբար՝ ի նշանակ արթնութեան եւ արիութեան.
cf. Սնդոյ.
Ածի ընդ մէջ քո բեհեզ, եւ արկի զքեւ սնդուս. (Եզնիկ. ՟Ժ՟Զ. 10։)
sindon, Tyrian stuff, cloth, linen;
sheet;
table-cloth;
cf. Մարմնակալ.
Զմարմինն (կուսին) աստուածընկալ՝ առաքելոցն ամփոփեալ ի սնդոնի մաքուր եւ սուրբ կտաւուց. (Լմբ. վերափոխ.։)
Ցոյց ինձ ինձ զոտս քո. եւ հիւանդն ի բաց առեալ զսընդոնն՝ եցոյց նմա. (Վրք. հց. ձ։)
cf. Արկղ.
Բառ ռմկ. սընտուկ. սանտըգ. որ է Արկղ.
nursed, bred or brought up together, coetaneous;
familiar, friend, comrade, fellow.
σύντροφος, συνέκτροφος simuls nutritus, una educatus, familiaris ὀμοδίαιτος mensae socius. Համասուն. ի միասին սնեալ կամ դաստիարակեալ. դայեկորդի, ընտանի. ընդաբոյս. եւ Սեղանակից.
Խորհեցաւ ընդ մանկտի սննդակիցսն իւր. (՟Բ. Մնաց. ՟Ժ. 18։)
useless, vain, futile, frivolous, worthless;
chimerical, idle.
κενός (լծ. ընդ սին). διάκενος, μάταιος vacuus, inanis, vanus, futilis ἁδηλότος incertus. Սին. ունայն. եւ Ընդունայն. անհաւաստի. չնչին. պարապ, փուճ.
Զժամանակս գործոյ յընդունայնս ծախեն, եւ սնոտեաց հետեւին. (Երզն. մտթ.։)
cf. Ընդունայնաբան.
fond of futilities, running after vanity, occupied with trifles.
Ոչ հաւանեալ աղաւաղել զփրկութիւն ընդ սնոտիասէր կենացս, որով կատարեցան։ Կիսակտուր կենօք վճարեալ զսնոտիասէր կեանս վախճանեցաւ. (Յհ. կթ.։)
to become vain;
to be reduced to nothing.
ματαιόομαι vanus reddor. Սնոտի լինել. ընդունայնանալ. փճանալ.
nutrition, nourishment, alimentation;
nutriment, aliment, food, maintenance, subsistence;
feeding;
nurture, instruction, education;
տեղի սննդեան որբոց, orphan-house.
to nourish, to feed, to maintain;
to foster, to instruct, to breed, to bring up.
Զիարդ սնուցանիցէ իմաստութեամբ զնորագոյն տունկսն։ Ու՞ր իցեն արդեօք սնուցանօղքն քո (առաքինութիւնք). (Շ. ընդհանր.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Բ։)
տապանն (սրբոյն) սողաց ինքնին, եւ ել ընդ դուռն եկեղեցւոյն. (Տէր Իսրայէլ. մարտ. ՟Դ.։)
reptile;
bolt;
slide, slide-valve.
Միտքն՝ որ ի գլուխ առակեալ է (որպէս ադամ), հնազանդ եղեւ խրատու օձաճաշակ սողնակին, որով զմահ ընկալաւ. (Վանակ. յոբ.։)
cf. Սիղղոբայ.
Ոչ ասաց, թէ առեր, այլ թէ ընկալար. բազում անդամ ասացի սիրոյդ ձեր վասն սողոբայիցն, թէ պարտիմք եւ զայն քննել. (Ոսկ. ղկ.։)
cf. Սողոմոնեան.
հիացեալ ընդ քո սողոմոնական իմաստութիւնդ. (Արշ.։)
Solomonic.
հիացեալ ընդ քո սողոմոնական իմաստութիւնդ. (Արշ.։)
to crawl often, to creep, to meander, to wind, to go trailing along;
to be introduced or brought in;
cf. Սողմիմ.
Սողոսկեալք յաստուծոյ գիտութենէ դաշնաւորեացն ընդ սատանայի։ Առ սակաւ սակաւ ի հեշտութիւն սողոսկելովն։ Ի հեղդութենէ եւ յինքնահաճութենէ սողոսկի յանհանճարութիւն եւ յախտս. (Լմբ. իմ. եւ Լմբ. յանառակն եւ Լմբ. առակ.։)
insinuation, introduction;
cf. Սողոպումն.
conduct, canal.
Ջրմուղ, ջրանցք, ընդ որ մղեալ հոսի ջուրն.
plunged into water, immersed;
drowned;
— զանգակ, diving-bell;
— առնել, to plunge into water, to sink, to submerge;
— լինել, to be submerged, drowned.
Սուզեալ ընկլուզեալ ի ջուր։ Իսկ բայիւ է ընկղմել. ընկղմել.
water-like.
Սպանդատեսակաւն եւ ջրատեսակաւն զճաշակումն հիւթոյն ընդունի։ Եթէ ջրատեսակ իցէ՝ իբր զխոնաւուտ. (Նիւս. բն.։)
cf. Ջրամբար.
Տուն եւ տեղի կամ ընդունարան ջրոյ, ջրամբարք. գուբ. հոր.
irrigated, full of water;
aquatic;
pervious, spungy.
Ընտիր ընտիր գեղեցիկքն լիբանանու, որ էին ջրարբիք. (Եզեկ. ՟Լ՟Ա. 16։)
Միւս եւս ծառ, որ կոչի միւրիկէ, որ ջրարբին եւ ոստին է. զի ընդ ջրարբիս՝ ջրարբի է, եւ ընդ ոստինս ոստին համարի. (Վեցօր. ՟Ե։)
fountain;
water-spout;
basin.
Կախեցին ի վերայ ջրբղխին ի քեբրոն։ Անցի ընդ դուռն աղբերն առ ջրբխօք թագաւորին։ Ի մէջ դրանն ջրբղխին (կամ ջրբըղխեացն)։ Մինչեւ ի դուռն ջրբղխացն. (՟Բ. Թագ. ՟Ղ. 12։ Նեեմ. ՟Բ. 14։ ՟Գ. 31։ ՟Ժ՟Բ. 39։)
dropsy;
— որովայնի, ascites, common dropsy;
— գլխոյ, hydrocephalus;
- աչաց, hydrophthalmia;
— պորաց, hydrophalus;
— սրտակրանաց, hydrocardy;
— փամփշափ, hydrocele;
— կրծից, hydrothorax;
— ականջաց, hydrotite.
ὔδερος, ὔδρωψ, ὐδερίασις hydrops, hydropisis, aqua intercus. որպէս թէ գողութիւն ջրոյ. Ախտ՝ որ գոյաւորէ ընդ մորթով զջուր օտար, ուռուցանէ զհիւանդն իբրեւ զտիկ, եւ տայ պասքիլ ի ծարաւոյ.
to destroy, to efface;
to cancel, to expiate, to absolve;
to water.
Ոչ ջրեսցէ զուխտն մեր՝ որ ընդ մահուն. (Գէ. ես.։)
drinking water only, teetotalism;
watering;
water-drinking.
aqueous, liquid;
insipid, tasteless.
Իբրեւ կրպակաւորք ջուր ընդ գինի խառնէին, ընդ օրինացն ստուգութիւն զիւրեանց խորթ զցուրտ եւ զջրի իմաստս. (Գէ. ես.։)
drop of water.
water-radish;
cf. Ջրկոտեմն.
Նոյն ընդ ջրկոտիմն.
hydroderme, anasarca.
Ախտ մարմնոյ, որպէս ազդ ջրգողութեան, յորժամ ընդ մորթով սփռի ջուր շարաւոտ.
drawing water.
Ասորին (ընթեռնու) ջրհանութեան իմոյ. (Վրդն. սղ. ՟Ժ՟Բ։)
well;
cistern;
— արգեղեան, Artesian-well;
— ծծիչ, absorbing or draining well, bog, cesspool.
φρέαρ puteus λάκκος fovea. Հոր ջրոյ. գուբ. խորք կամ փոս. ընդունարան ջրոյ. հոր.
to plunge into water, to submerge, to drown;
— զնաւ, to launch.
ὐποβρυχίον ποιέω submergo περιαντλέω circumfundo, obundo, abruo. Մխել ի ջուր, ընկղմել. ընկլուզանել.
Ոչ զիջեալսն ի ջուր, այլ զնոսա՝ որ ի վերն նստիցին, եւ՛ս չար քան զնոսա՝ որ ընդ տիղմն գայցեն, ջրմխէ։ Զի մի՛ ջրմխիցի նաւ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 7։ Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Գ։)