Definitions containing the research խոնաւ : 185 Results

Երաշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dryness, aridity.

NBHL (1)

Յերաշտութենէ խոնաւ երկիր չորանայ.


Բրդեմ, եցի

See full entry →

va.

to crumble;
— ի բարկութիւն, — ի սրտմտութիւն բարկութեան, to be on a passion, to be angry, mad.

NBHL (1)

Ամպն կատորոտի հանդերձ խոնաւութեամբն, բաժանի, բրդի, դնի, դիզու ի բարձրաւանդակ վայրսն, զոր եւ ձիւն անուանեմք. (Շիր.։)


Անձրեւայոյզ

See full entry →

adj.

rainy.

NBHL (1)

Ի պատճառս շոգոյ խոնաւութեան առնին անձրեւայոյզք. (Վեցօր. ՟Զ։) (Շիր.։)


Անծննդական, ի, աց

See full entry →

adj.

barren, steril.

NBHL (1)

Մառախուղ է խոնաւ գոլոշի՝ անծննդական ջրոյ (այս ինքն ոչ բերօղ զանձրեւ). (Արիստ. աշխ.։)


Անհաստատ

See full entry →

adj.

inconstant, changeable, variable, alterable;
fragile.

NBHL (1)

Անթաց ոտիւք գնայր ի վերայ խոնաւուտ եւ անհաստատ բնութեան. (Դիոն.։)


Անհիւթ

See full entry →

adj.

sapless, marrowless;
incorporeal, immaterial, spiritual.

NBHL (1)

Ուր պակասի հիւթ. անխոնաւ. անջրդի. չոր ցամաք. գուփ գուրու.


Անգրիճեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հանգրիճեմ.

NBHL (1)

Ամպքն առաջի բանին Եղիայի անգրիճէին զխոնաւալից ստորոտս իւրեանց. (Եփր. թագ.։)


Անընդունակ

See full entry →

adj.

incapable, unqualified, insufficient.

NBHL (1)

Ամպ թեթեւ լուսաւոր՝ անընդունակ խոնաւութեան. (Շար.։)


Անթաց

See full entry →

adj.

dry.

NBHL (2)

ἅβροχος, ἅνικμος. immadidus, homuris expers. Առանց թացեալ լինելոյ. անթանալի. անխոնաւ. չիթրջած. ըսլանմամըշ.

Անթաց ոտիւք գնայր ի վերայ խոնաւուտ եւ անհաստատ բնութեանն. (Դիոն. ածայ. ՟Բ։)


Անձրեւաբեր

See full entry →

adj.

that brings rain, rainy.

NBHL (1)

Գարնանային անձրեւաբեր հոսմանց։ Յանձրեւաբեր խոնաւէ ցամաք պահիցէ. (ՃՃ.։)


Կանաչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

green, green colour;
verdure.

NBHL (1)

Յորժամ երկիրն խոնաւ լինի, եւ ունի նշանակ ջրոյ յինքեան զկանաչութիւն բուսոյն. (Անան. զղջ.։)


Կարան, ի

See full entry →

s.

seam;
suture;
առանց —ի, without seam.


Կորդացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to let lie fallow.

NBHL (1)

Զխոնաւ ալիս ծովուն կորդացուցեալ կանխաւ ... ճանապարհ ետ մեզ անցանել յերկիրս. (Ժմ. յն.։)


Ծախեմ, եցի

See full entry →

va.

to spend, to expend;
to eat, to use, to consume, to waste, to reduce to nothing, to exhaust;
to absorb;
to devour;
to corrode;
*to sell;
— զժամանակն, to waste, to throw away one's time;
— զինչս, to dissipate one's fortune;
զվաստակս —, to lose one's labor, to have one's labor for one's pains;
ի զուր զբանսն —, to speak to no purpose, to talk to the winds;
հրոյ —, ի հուր —, to consume by fire;
— առաւել քան զսովորականն, to exceed the ordinary expenditure.


Ծիածան, ի, աւ

See full entry →

s.

rain-bow, iris;
halo.

NBHL (1)

Ծիածանդ է արդարեւ նշոյլք արեգական սեռն օդով ծածկեալ ՛ն վերայ խիտ եւ հոծ ամպոց խոնաւագունից. (Արծր. ՟Ա. 1։)


Ծծեմ, եցի

See full entry →

va.

to suck, to imbibe;
to suck up, to absorb;
— զօդ, to breathe the air;
թուղթդ ծծէ, this paper blots.

NBHL (2)

Զխոնաւ օդ փոխանակ ցամաքի առ ի փրկութիւն ծըծեցի. (Փիլ. յովն.։)

Կտցաւն իբր դժնիկ փչովք խոնաւութիւն. (Նար. ՟Կ՟Թ։)


Հինգտերեւեան

See full entry →

adj. bot. s.

pentapetalous;
cinque-foil, potentilla.

NBHL (1)

πεντάφυλλον . Բոյս՝ որոյ են հինգ տերեւք, նման անանխոյ՝ թզաչափ եկայն. լինի ի խոնաւ տեղիս, եւ ունի ծաղիկ շիկագոյն. հինգտերեւ, (Բժշկարան.։)


Ճիք, ճիոց

See full entry →

s.

slime, mucous secretion of snails.

NBHL (1)

Իբր Ճակք, կամ գիճութիւն. խոնաւ հիւթ ժժմակաց իբր լորձունք.


Հեղուկ, ի

See full entry →

cf. Հեղկի.

NBHL (2)

διαχυτικός profusus ὐγρός liquidus. Որ ինչ դիւրաւ հեղեալ լինի. լոյծ. խոնաւ. ծաւալական. հեղեղուկ.

Զխոնաւուտն (զըմպելի՝ նշանակ իմա՛) հեղկին համանգամայն եւ յամենեսեան յառաջ գալ փութացելոյն հոսման. (Դիոն. թղթ.։)


Ծննդաբաշխ՞՞՞ծննդոց

See full entry →

s.

horoscope;
ascendant, nativity.

NBHL (1)

Ուստի ծննդաբաշխականն եւ բժշկականն բաղկանայ։ Ըստ ծննդաբաշխութեան արականք են խոյ, երկաւոր, առիւծ, եւ այլն։ Ծննդաբաշխութիւնն բաժանի ի տեսակս երիս, ի խոնաւայինս, ի ցամաքայինս, յերկակենցաղս. (Տօնակ.։)


Ծրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow or become round;
to surround, to enclose.

NBHL (1)

Մերձեալ խոնաւութեան (ի լուսինն կոյս), եւ ի նա չհասեալ, բակ առեալ ծրանայ շուրջ զնովաւ. (Եզնիկ.։)


Կակուղ, կղոց

See full entry →

adj. fig.

soft, tender, delicate;
supple, flexible, pliant;
sweet, mellow;
mild, soft, gentle, meek, affable;
— մետաղ, soft metal.

NBHL (1)

Հուր ի խոնաւ նիւթոյ եւ ի կակղոյ ցամաքս եւ խիստ առնէ. (Ոսկ. ես.։)


Ճախճախուտ

See full entry →

adj.

marshy, fenny, boggy, miry.

NBHL (1)

(արմատն է Ճակ. այսինքն գէճ) Ուր կայցէ խոնաւութիւն շատ իբրեւ ի ճահիճս.


Մթացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. ast.

to darken, to obscure, to cloud, to dim;
to blacken, to offuscate;
to eclipse;
— զտիւ ի գիշեր, to change day into night.


Պղնձի, ղնձւոյ, ղնձեաց

See full entry →

adj. s.

copper, made of copper;
—ձիք, copper utensils, cauldron, copper kettle.

NBHL (1)

եթէ պղնձի մարմին ունէին նոքա, արդ լուծեալ էր ի դէջ խոնաւոյ աստի. (Եղիշ. ՟Ը։)


Պղպջակ, աց

See full entry →

s.

air-bubble or water-bubble, globule, froath, foam.

NBHL (1)

Զսակաւիկ ինչ նշանակ պղպջակաց՝ որ լինին յանձրեւաց։ Չիցէ՞ տեսեալ քո զպղպջակասն՝ որ փչին բոլորին օդով ի խոնաւութենէ անձրեւաց. (Վեցօր. ՟Գ. յորմէ եւ Շիր.։)


Համատոհմ

See full entry →

adj.

cf. Համատոհմիկ.

NBHL (1)

Ջերմոյ եւ խոնաւոյ եւ հողեղինին նոյնպէս ընդ համատոհմն խառնեալ, եւ այլն. (Նիւս. կազմ.։)


Սպիտակաթոյր

See full entry →

cf. Սպիտակագոյն.

NBHL (1)

Սպիտակաթոյրն խոնաւուտ՝ փոխարկեալ յարենէ, որպէս ի ստինս կաթն։ Սպիտակաթոյր թանձրատեսակ խոնաւուտ։ Սպիտակաթոյրն հիւթ. (Նիւս. բն. ՟Ի՟Դ.) (ուր այժմու յն. է, սերմնատեսակ. այլ ըստ հյ. լինի պայծառատեսակ)։


Սպունգ, պնգի, պնգոյ, պունգի

See full entry →

s.

sponge;
սուտ —, bastard —, alcyonium;
— լսնոսկւոյ, spongy platina;
սրբել, ջնջել սպնգաւ, to sponge, to clean or wipe off with a sponge;
ընդ սպնգով ծածկել զերկաթ, զնետ, to admonish kindly, to warn gently.

NBHL (1)

ՍՊՈՒՆԳ որ եւ ՍՊՈՒՆԿ. յն. սբօ՛նղօս . լտ. սբօ՛նճիտ. σπόγγος spongia. ար. պ. սէֆէնճ, իսֆիւնճ. Սաթնուկ. բոյս ծովային որպէս սունկ՝ ծակոտկէն յամենայն կողմանց, փափուկ եւ թեթեւ, որ յինքն ծծէ զջուր, եւ դիւրաւ մաքրէ զխոնաւուտ աղաս. սիւնկէր, սօնկէր.


Ստոման, աց

See full entry →

cf. Ստոմանի.

NBHL (1)

ՍՏՈՄԱՆ եւ ՍՏՈՄԱՆԻ. Բառ յն. սդամնօս. στάμνος, ξεστής urna, urceus, sextarius, amphora fictilis. Խեցեղէն անօթ խոնաւ իրաց, որպէս սափոր, կուժ, դորակ, քսետո, բղուկ.


Չոր, ոց

See full entry →

adj.

dry;
dried, arid, parched, dead;
— հաց, dry bread;
— ճաշակել, to fast on lenten diet.

NBHL (3)

(լծ. թ. գուրու. եւ յն. քսիրօ՛ս ). χῆρος aridus, siccus, torridus. Ցամաք. անմասն ի խոնաւութենէ կամ ի պարարտութենէ.

Ի սերմանց խոնաւոց եւ չորոց լինելութիւն կենդանեաց եւ տնկոց. (Փիլ. լին.։)

Երկու ոմանք գոլորշիք. ի սոցունց մինն չոր է, իսկ միւսն՝ խոնաւագոյն։ Ի չորոյն հողմունք եւ հնչմունք զանազանք։ Ի ներհակացս սկզբանց բաղկացեալ եղեւ աշխարհ. այսինքն ի չորոյ եւ ի գիջոյ, ի ցրտոյ եւ ի ջերմոյ. (Արիստ. աշխ.։)


Չորային

See full entry →

adj.

dry, arid, waste.

NBHL (1)

Երկիր խոնաւուտ, երկիր չորային. (Անան. զղջ.։)


Սարսատեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Սարսատիմ.

NBHL (1)

Ցամաքեցոյց (կամ սարստեցոյց) զխոնաւութիւն պղծութեանն. (Ճ. ՟Բ.։)


Սեղմ

See full entry →

adj.

close, dense, compact, firm, strait, narrow, compressed, confined.

NBHL (1)

Արտաքինք զլի ինչ եւ զսեղմ անուանեն հաստատութիւն։ Ինչ՝ որ թանձր եւ սեղմ եւ խոնաւ իցէ, ի խոնարհ հակէ իջանել։ Սեղմ են ոսկերք փղաց. (Վեցօր. ՟Գ. ՟Թ։)


Պռեստեր

See full entry →

s.

prester, hot and scorching wind, typhoon.

NBHL (1)

Պռեստեր, որ կիզիչ ասի, հողմ է շարամանեալ ընդ ամպոյ խոնաւի եւ թանձրագունի՝ ի ձեռն ինքեան պատառեալ զշարունակ ծալումնս ամպոյն՝ խոշիւն շաչիւն եւ թնդիւն առնելով ... Ապա թէ թերաբորբոք իցէ հրութիւնն առ ի յոչ ուժգին հարկանել ամպոցն՝ պրեստեր կոչի, որ ասի կիզիչ. (Արիստ. աշխ.։)


Պրկումն, ման

See full entry →

s.

stretching, tension.

NBHL (1)

Ի հրացանութենէ փայլական հրոյ հասեալ յօդս՝ յինքն ամփոփէ զբնութիւն օդոյն եւ զխոնաւութիւն ջրոյ. եւ այնպէս պրկմամբ օդոյն թանձրանայ՝ մածեալ եռացմամբ հրոյն, եւ կարծրացեալ քարանայ. (Իգն.։)


Ջերմային

See full entry →

adj.

warm.

NBHL (1)

Օդք ջերմայինք։ Ի ջերմային տեղւոջ։ Զխոնաւայինն ի ջրոյ, եւ զջերմայինն ի հրոյ. (Խոր. ՟Գ. 8։ Բրսղ. մրկ.։ Լաստ. ընթերց.։)


Ջրաբաշխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hydraulics.

NBHL (1)

Զինքեամբ իսկ խոնաւագոյնն (զերկիր), եւ զկարօտ ջրաբաշխութեան։ Զուգաբար բաժանել ընդ ինքն զջրաբաշխութեանն ծաւալումն. (Պիտ.։)


Ջրաբուղխ

See full entry →

adj.

springing, gushing or spouting out water, watery.

NBHL (1)

Աղբիւր ջրաբուղխ։ ի ջրաբուխ եւ ի տղմալից եւ ի խոնաւուտ անդաստան։ Դարանաղեաց գաւառ՝ լերամբք ծաղկաւէտ, եւ ձորովք ջրաբուղխ. (Սեբեր. ՟Ժ՟Գ։ Կանոն.։ Երզն. լս.։)


Յետեւախաղաց

See full entry →

cf. Յետախաղաց.

NBHL (1)

Զի մի՛ մեղրն իւրովն յետեւախաղաց խոնաւութեամբն արտաքոյ ամրածածուկ շտեմարանաց ծորեալ ելեալ հեղուցու. (Վեցօր. ՟Ը։)


Նամէտ

See full entry →

adj.

damp, moist, humid.


Նամիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to get humid, moist.


Նայացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to moisten, to wet;
to water.


Նեարդ, ներդից

See full entry →

s.

fibre, string;
ligament;
tendon, sinew.

NBHL (1)

Անօրէնութիւն կտրէ զնեարդս, եւ խզէ զջիլս նորա։ Զիա՞րդ յիւրաքանչիւր կարգս բաժանին երակքն, եւ նեարդքն. եւ կամ ո՞վ է՝ որ խոնաւ ջղօքն եւ նեարդիւքն արար (կամ յարեաց) վայելչապէս. (Կոչ. ՟Բ. ՟Դ։)


Յիզդիմ

See full entry →

vn.

cf. Յեզդիմ.

NBHL (1)

ՅԻԶԴԻԼ կամ ՅԵԶԴԵԼ. Որպէս Հանգչել կամ փոքր մի ցամաքիլ ի խոնաւութենէ.


Յեզդիմ

See full entry →

vn.

dry the waters off the earth.

NBHL (1)

ՅԻԶԴԻԼ կամ ՅԵԶԴԵԼ. Որպէս Հանգչել կամ փոքր մի ցամաքիլ ի խոնաւութենէ.


Մկան, ի

See full entry →

s.

reins, loin, haunch, flank.

NBHL (1)

Ի վերայ մկանաց կոհակալիր կուտակմանցն։ Ի վերայ անհաստատ մկանաց հոսանուտ ջուրց։ Պետրոս ի վերայ խոնաւական մկանանցն գնաց. (Արծր. ՟Դ. 11։ Իգն.։ Ոսկ. մտթ.։)


Մորթաղ, ից

See full entry →

s.

dressed skin, tanned hide;
leather-bag;
leather table-cover.

NBHL (1)

Վասն տաշտի, կամ թափուրի (այս ինքն տեփուրի), կամ մորթաղի։ Ի վերայ մորթաղի կամ քրձի՝ յորս իցէ կերակուր։ Այլ թէ ի մորթաղին գտանիցի՝ որ չոր եւ ցամաք իցէ։ Եթէ դալար եւ խոնաւ իցէ մորթաղ, խորտակեսցի. (Կանոն.։)


Մօրատ

See full entry →

cf. Մուրատ.

NBHL (1)

ՄՕՐԱՏ կամ ՄՈՒՐԱՏ. որ եւ ՄՕՐՏ, իբր Մօրուտ. այսինքն տղմուտ. եւ խոնաւ տեղի.


Մառախուղ, խղոյ, խլոյ, խղոց, խլոց

See full entry →

s.

fog, haze, mist;
darkness, obscurity;
օր ամպոյ եւ —խղոյ, cloudy and tempestuous or stormy day.

NBHL (2)

γνόφος, ὀμίχλη , ἁχλύς caligo, nebula, tenebrae θύελλα procella. (գրի եւ վրիպակաւ Մարախուղ. ի ձայնիցս՝ մառ, մառն. եւ խուղ. կամ խուլ կամ հոյլ եւ այլն) Մէգ. բալ. շոգի. օդ թանձր՝ որպէս գոլորշի վերացեալ, կամ ամպ վայրիջեալ եւ զնստեալ իբրեւ զծուխ եւ զշամանդաղ, խոնաւ եւ խոնաւացուցիչ, մթագին եւ մթագնիչ՝ որպէս աղջամուղջ. եւ Մէգ մրրկեալ. մրրիկ. մշուշ, բալ.

Մառախուղ է խոնաւ գոլորշի անծննդական ջրոյ (կամ անձրեւի), քան զօդ թանձրագոյն, եւ քան զամպ անօսրագոյն։ Պարզութիւն՝ օդ առանց ամպոյ եւ մառախղի։ Միգաց եւ մառախղաց. (Արիստ. աշխ.։)