Definitions containing the research զուարթ : 244 Results

Ժպտումն, ման

See full entry →

s.

smile, sneer.

NBHL (2)

Ու՞ր է զուարթշրթանց ժպտումն առ բարի աշակերտացն հանդիպումն. (Խոր. ՟Գ. 68։)

Ու՞ր է զուարթ բարեժմիտ շրթանցն ժպտումն. (Արծր. ՟Դ. 12։)


Լիապտուղ

See full entry →

adj.

fruitful, fertile, productive, teeming.

NBHL (1)

Դրախտ խաջազուարթ՝ սաղարթացեալ ծառովք լիապտղովք. յն. պտղաբերօք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։)


Լուսերանգ

See full entry →

cf. Լուսաթոյր.

NBHL (1)

Զլուսերանգ եւ զզուարթարար աստղն։ Լուսերանգ շաւիղն. (Երզն. լս.։)


Լուրթ

See full entry →

adj.

greenish-grey, ash-coloured;
azure, blue, sky-ooleured, sky-blue.

NBHL (1)

որ եւ Լուրջ. Աղօտ սպիտակ խառն ընդ կապոյտ, կամ թխագոյն բաց. բաց կապուտակ. երկնագոյն զուարթ.


Լուրջ, լրջաց

See full entry →

adj. adv.

gay, joyful;
sprightly, lively;
sober, grave, imposing, serious;
— երեսօք, seriously;
ի բարբառ —, with a serieus voice;
ի լրջեաց, ի լրջէ, in a waking state. cf. Լուրթ.

NBHL (2)

ԼՈՒՐՋ. ἰλαρός hilaris, -rus. Զուարթատեսիլ. զուարթ. պարզերես.

ԼՈՒՐՋ. νήφων vigilans, sobrius. Արթուն զուարթուն. զգաստ. սթափ.


Լսելիք, լեաց

See full entry →

s. pl.

ears;
sense of hearing;
cf. Զուարթացուցանեմ.


Լրջանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to awaken, to wake up;
to become sprightly, to indulge in mirth, to make merry.

NBHL (2)

Լուրջ լինել, արթուն եւ զուարթուն եւ զգաստ. Սթափիլ. արթնանալ.

Զարթուցեալք առ զուարթացեալք՝ յերկոսեանն առ հասարակ եմք լրջացեալ. (Եղիշ. ՟Ե։)


Լրջմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

good humour, merriment, jollity, gaiety, joy;
vivacity;
vigilance, alertness, watchfulness.


Լքանիմ

See full entry →

vn.

to grow weak, to be disabled, to languish, to want force;
to despair, to be dispirited.

NBHL (1)

Լքանիլ ի յուսոյ, կամ ի զուարթութենէ, կամ յողորմութենէ, կամ ի սովոյ։ (Նար.։)


Լաժուարդ

See full entry →

cf. Լազուարթ.


Լաժուրդ

See full entry →

s.

ultramarine


Լաւակն

See full entry →

adj.

gentle-eyed.

NBHL (1)

Հեզ էր, եւ լաւակն, եւ տեսակօքն զուարթ. (Ստեփ. սեւան. ի մաշտ.։)


Թէպէտ

See full entry →

conj.

even if, although, though;
whether;
-..., -..., whether ... or ...;
either ..., or ...;
թէպէտեւ իցէ, however, whatever.

NBHL (1)

Բայց սակայն՝ թէպէտեւ նոքա յոյժ զուարթութեամբ խնդային ըստ ներքին մարդոյն, արտաքին տեսիլն կարի ողորմելի էր։ Թէպէտեւ փակեաց եւ կնքեաց զդրունս եկեղեցեաց, նոքա զամենայն տուն եկեղեցի արարին։ Թէպէտեւ հայեսցուք ի ստորին կողմն երկրիս, տեսանեմք զսա լի ամենայն ապականութեամբ. (Եղիշ.։)


Թօթափեմ, եցի

See full entry →

va.

to shake, to jolt, to move violently;
to heat down;
to throw down, to overturn;
to drive away, to repel, to remove;
to wink;
— զփոշի, to shake off the dust;
— զանկողին, to make or shake up the bed;
— զքուն, to shake off sleep;
— զլուծ, to throw or shake off the yoke;
— զքաղաքն, to shake, to tremble;
to destroy, to ruin;
— զսուր, to brandish a sword;
յական —, in the twinkling of an eye.

NBHL (1)

Թօթափեալք զքուն մահու՝ զուարթնոց երկնից հետեւեցան. (Շար.։)


Խայտակն

See full entry →

adj.

mild, pleasing, sweet looking.

NBHL (1)

Խայտ կամ խայտալից աչօք. զուարթութագին, քաղցրահայեաց.


Առատատուր

See full entry →

cf. Առատաբաշխ.

NBHL (1)

Առատատուր եւ զուարթ լրջմտութեամբ. (Մագ. ՟Ժ՟Դ։)


Առաւել, աւ, օք, ովք

See full entry →

adj. adv.

redundant, superfluous, excessive;
trascendent;
more, rather;
too much;
— եւս, more, over and above, besides, so much, the more, cf. Աւելի, cf. Առաւելապէս, cf. Առաւելագոյնս, cf. Մանաւանդ;
— քան, more than;
— քան զ—, —ագոյն, more and more, too much;
— եմ, լինիմ, գատնիմ, cf. Առաւելում.

NBHL (1)

Առաւել բարձրացոյց։ Առաւել փութասջիք։ Առաւել զուարթացոյց. եւ այլն։


Առոգեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Առոգանեմ.

NBHL (1)

ԱՌՈԳԵՄ. ἁρδεύω. rigo, irrigo. որ եւ ԱՌՈԳԱՆԵԼ. Նոյն ընդ Ոռոգել. ոռոգանել. (լծ. լտ. ռի՛կօ, իռռիկօ յն. արտէ՛ւօ) Արբուցանել ջրով զտունկս իբր առուօք՝ առուակօք, կամ առոյգ առնել. թանալ, եւ գալարեցուցանել. զուարթացուցանել, ուռճացուցանել. ջրել.


Առոյգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

youth, bloom, growing young again;
prime of life, vigour.

NBHL (1)

ԱՌՈՅԳՈՒԹԻՒՆ որ եւ գրի ԱՌՈԳՈՒԹԻՒՆ, ԱՌՈՒԳՈՒԹԻՒՆ. εὑεξία , ἁκμή, πάχος vigor, flos aetatis, optima conditio Առոյգն գոլ. ծաղկեայ հասակ եւ զուարթութիւն. արբունք. ուռճացումն. դալարութիւն. եւ Զօրաւոր եւ լաւագոյն վիճակ ամենայն իրաց.


Զիջանեմ, ջի

See full entry →

vn.

to calm one's self, to relent, to grow tranquil, to yield, to cool, to comply;
to acquiesce, to listen, to condescend, to connive;
to become extinct;
— յառաջին զուարթութենէն, to lose one's cheerfulness;
— յաղաչանս, to be moved by entreaties, to acquiesce in, to comply with, to yield to;
զիջանէր տակաւ երթայր ջուրն եւ թուլանայր յերկրէ, the waters returned from off the earth continually;
էջ եւ զիջիր ի խորս երկրի, yet shalt thou be brought down unto the nether parts of the earth.


Զիջանիմ, ջայ

See full entry →

vn.

cf. Զիջանեմ.

NBHL (1)

Յառաջին զուարթութենէ անտի զիջեալ տրտմագոյն երեսօք. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 19։)


Զուարճալից

See full entry →

cf. Զուարճալի.

NBHL (2)

Լցեալ զուարճութեամբ. հրճուալից. ցնծալից. բերկրալից եւ զուարթագին.

Այսօր զուարթնոցն դասք ըստ զուարճալից իւրեանց անուանն խնդութեամբ երեւեալ տրտմազգեստիցն. (Սկեւռ. յար.։)


Զուարճակից

See full entry →

cf. Զուարթակից.


Զուարճանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to enjoy, to rejoice, to delight in any thing, to be delighted, to amuse one's self, to be diverted, to play;
to laugh, to jest, to divert one's self;
to flourish;
— սրտի, to rejoice one's heart, to solace;
— ընդ գեզ, to be delighted with beauty;
— իբրեւ զգալարի, to flourish like an herb;
զուարճացեալ ալիք, grey, hairs, hoariness.

NBHL (1)

ԶՈՒԱՐՃԱՆԱԼ. ἁγαλλιάομαι, εὑθηνέω exulto, gaudeo, laetor Ուրախանալ, բերկրիլ, զուարթանալ. ցնծալ. ... տե՛ս (Ես. ՟ե. 4։ ՟ա. թգ. ՟իե. 36։ Ժող. ՟բ. 7։ Երեմ. ՟ժէ. 8։)


Զուարճութիւն, ութեան

See full entry →

s.

joy, enjoyment, rejoicing, pleasure, deliciousness, delight, diversion, cheerfulness;
contentment, complaisance, pleasure, pleasantry;
amusement, recreation, pastime;
gaiety, frolicsomeness;
— տեղւոյ, amenity.

NBHL (1)

τέρψις delectatio, deliciae, laetitia, exultatio Վայելք ուրախալի. ուրախութիւն սրտի ի վայելից. ախորժ. ցնծութիւն. հրճուանք. խրախութիւն. զուարթութիւն. սիրտը բացուիլը, սրտին եղ կապելը.


Զուգաձայն

See full entry →

adj. adv. mus.

correspondent, equal, unanimous;
joining in accord;
of one accord;
— գտանիլ, to come to terms, to agree, to be of one mind;
to be in tune.

NBHL (1)

Զուգաձայն յարմարութեամբ ... խնդալից զուարթանան. (Փիլ. տեսական.։)


Զուտ, զտոց

See full entry →

adj.

pure, refined, clean.

NBHL (1)

Զուտք եւ զուարթունք։ Զուտ եւ յստակ պատկեր Աստուծոյ։ Ո՛չ զուտ բարի՝ մարդ. (Վրդն. ծն.։)


Ըմպեմ, արբի, ա՛րբ

See full entry →

vn.

to drink;
— անյագաբար, — eagerly, greedily;
— սաստիկ յոյժ, — hard or deep, — like a piper, to tipple, to tope to be a hearty toper;
— ի կենդանութիւն թագաւորի, — the king's health;
— ի յաջողութիւն..., — to the success of;
գան —, to receive a thrashing, a blow;
ապտակ —, to be struck in the face;
զջուր գնոյ —, to obtain water by dint of money, to pay for water -;
որ ընպէ զանօրէնութիւնս հանգոյն ըմպելւոյ, who drinks iniquity like water;
տուր ինձ —, give me ... -;
cf. Արբեալ, cf. Արբենամ.

NBHL (1)

ԸՄՊԵՄ πίω, πίομαι, πίνω bibo, poto գրի եւ Ըմբել՝ նովին հնչմամբ. (արմատն է ումպ, եւ արբ). Առնուլ ի պէտս զովացման զջուր, կամ զգինի ի պէտս ստամոքաց եւ ի զուարթութիւն, եւ այլն. վասն որոյ Արբեալ՝ անխտիր է Ըմպեալ եւ Արբեցեալ. խմել .... (սանս. ամպու, ջուր)


Ընծայական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

sacred;
dedication;
— գիր, թուղթ, dimissory letter, testimonials;
—գեսպանաց, credentials;
— բարեկամաց, letter of recommendation.

NBHL (1)

Խայտացեալք ընդ ընծայական շնորհադրուատ բացատրութիւն զուարթնոյն. (Թէոդոր. խչ.։)


Թառամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fading, withered state, decay.


Թառամումն, ման

See full entry →

s.

cf. Թառամութիւն.


Երկնապատիկ

See full entry →

adj.

that makes a circuit or a course in heaven.

NBHL (1)

Եւ եւս առաւել զուարթանային պայծառութեամբ քան զերկնապատիկն զամբարս. (Պիտ.։)


Զգաստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

recovery of senses, return to sense, amendment;
wisdom, prudence;
sobriety, chastity;
watchfulness, watching;
զգաստութեամբ, soberly;
— ի կերակուրս, abstemiousness;
— մըտաց, readiness of wit, presence of mind;
դառնալ, գալ ի —, to recover one's self, or one's wits, to come to one's self again;
to be cured (of), weaned (from);
ածել ի —, cf. Զգաստացուցանեմ.

NBHL (1)

Հսկօղ յորջորջեցայ, բայց զզգաստութեանն աչս կափուցի։ Ի զգաստութիւն արթնութեամբ սրտի։ Ի զգաստութեանն զուարթութիւն. (Նար.։)


Գործեմ, եցի

See full entry →

va.

to work, to make, to do, to fashion, to manufacture;
to commit, to perpetrate;
to knit;
to twist;
— զերկիր, to cultivate, to labour, to till;
— զերկաթ, to forge;
չար գործեցէք զոր արտրէքդ, you have done very wrong;
զի՞նչ գործ գործեցեր դու ընդ մեզ, why have you done this to us ? — զանօրէնութիւն, to do wrong;
to commit a crime;
— զարդարութին, to act with justice;
— զփրկութիւն, to effect salvation;
— զհանդերձս, to make clothes;
խորշս խորշս — զտապանն, to make small compartments in the ark;
ճաշ —, to give a dinner;
ճանապարհ —, to open up a way.

NBHL (1)

Անարատ գործեաց զպոռնիկն։ Զտխրութիւն բժշկեալ՝ զուարթ գործեսցես։ Մի՛ նիրհումնն ապականութիւն գործեսցէ. (Նար.։)


Դալարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become green, verdant, to sprout.


Եկամուտ, մտից, աց

See full entry →

s. adj.

revenue, income, settled income, annuity, interest, rent;
proselyte, neophyte;
foreign, extrinsic, exotic, false;
—ք արքունի, finances;
— տարեկան, revenue, annual income;
ստանալ զեկամուտն, to receive one's income.


Գեղ, ոց

See full entry →

s.

beauty, charm, attraction, allurement good grace.


Գեղ, ից

See full entry →

s.

village, fields.


Գեղածիծաղ

See full entry →

adj.

smiling, graceful.


Գեղապարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dance or agreeable movement of the feet.

NBHL (1)

Գեղապարութիւն նոցա (զուարթնոց) եւ ամենայն ձայնիցն հնչմունք ... է զաստուած օրհնել. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։)


Գեղեցկադիտակ

See full entry →

cf. Գեղեցկադէմ.


Գերագոյն, գունի

See full entry →

adj.

supreme, sublime, excellent, superior, eminent.

NBHL (1)

Աստուածանմանութիւնն՝ գերագոյն պարգեւի վերին զուարթնոց). (Դիոն.։)


Գերակայ, ից

See full entry →

adj.

eminent, pre-eminent, supreme.

NBHL (1)

ԳԵՐԱԿԱՅՔ. գ. Վերինք. երկնայինք. աստեղք. զուարթունք.


Դասակից

See full entry →

adj. s.

of the same order or class;
colleague, comrade.

NBHL (1)

Դասակից եղեն վերին զուարթնոցն։ Այսօր դասակից եղեն հովիւքն հանդիսի վերնոցն. (Շար.։)


Դէմք, դիմաց

See full entry →

s. pl.

aspect, sight, visage, front;
face, presence;
air, mien, countenance;
manner, fashion, form;
regard, consideration;
person, hypostasis;
— բայից, the persons of verbs;
— գերանուանց, the persons of pronouns;
ի դիմաց, in front, before;
ասա նմա ի դիմաց իմոց, tell him from me;
ի դէմս ածել, to represent, to remonstrate;
to reproach, to object;
դեղնեալ or այլագունեալ՝ առոյգ տխուր՝ զուարթ ou զուարթատեսիլ՝ խոժոռ՝ խորշոմ —, pale, florid, sad, serene, severe, wrinlded, livid, disfigured countenance;
դիմիւ ելանել, to run up to one;
յամենայն դէմս, thoroughly.


Գինեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be seasoned with wine.


Գողանամ, ացայ

See full entry →

va.

to rob, to steal, to take clandestinely, to take away, to purloin;
to pillage, to filch;
to embezzle, to misapply;
գաղտ —, to juggle;
հնարիւք —, to cheat;
զմիտս, զսիրտ, to captivate, to entice.

NBHL (1)

(Հերովդէս) այն որ կամեցաւ զմիտսն զուարթնոցն գողանալ, գողացեալ եղեւ ինքն ի նենգեցելոց անտի. (Եփր. համաբ.։)


Գոյական, ի, աց

See full entry →

adj. s. gr.

that exists;
substantive.

NBHL (1)

Զգոյական զօրութիւնն՝ որ տուաւ նոցա (զուարթնոց) շնորհօք. (Շ. յուդ. ՟Բ։)


Երանաւետեալ

See full entry →

adj.

happy;
that is declared happy.

NBHL (1)

Երանաւետեալք ի հոգեղէն զուարթնոց. (Շար.։)


Բուրազուարճ

See full entry →

cf. Բուրազուարթ.