sensation;
sense;
reason, understanding;
ի — գալ, to recover, to recover one's senses;
ընդ զգայութեամբ անկանել, to come under the senses;
to stand to reason;
— առնել, տալ, բերել ի-, to inform, to advise;
— առնուլ, ի զգայութեան լինիլ, to perceive, to be sensible of;
—ք, the senses.
Փոխեալ ի խրատ յանուսումնութենէ, եւ յանզգամութենէ ի զգայութիւն. (Փիլ. իմաստն.։)
vigilant, discreet;
clever, alert;
sober, moderate;
wise, prudent;
honest;
— առնել, to warn, to admonish, to apprize of, to give notice, cf. Զգաստացուցանեմ;
— լինել, to perceive, cf. Զգամ.
sliness, precaution, circumspection, consideration, guard, watch, attention, measure, constraint, preservation, management, heed, admonition, defence;
discretion;
exactitude, accuracy, punctuality;
foresight;
reserve;
diet;
sobriety;
դնել ի զգուշութեան, to heed, to assure;
դնել ծովու —, to set a bar to the sea, to put a dyke;
— տալ, to prohibit, to forbid;
— ի կերակրոց, diet, regime;
յառաջատես —, foresight;
— եղեալ նմա՝ զոր նայն խոկայր, he having divined his thoughts;
զգուշութեամբ, cf. Զգուշաբար.
Իմ է խորհուրդ եւ զգուշութիւն։ Անզգամ ատեայ զբարբառ զգուշութեան։ Բնակեսջիք զգուշութեամբ։ Զգուշութիւն եղիցի յիմում քաղաքի։ Սնոյց երկիր զձագս նորա զգուշութեամբ։ Զբանտն գտաք փակեալ ամենայն զգուշութեամբ.եւ այլն։
wise, learned, skilful;
sober, discreet, prudent;
tame, familiar, gentle.
πρᾶος, ἤμερος mansuetus, cicur (իբր Զգայուն յոյժ, զգաստ, զգոյշ. հակառական անզգայի, եւ անզգամի). Ուշիմ, եւ ուշեղ. այսինքն մեղմ, հանդարտ, հեզ. ընդել. ցածուն. հլու, (մարդ, եւ անասուն). եւս եւ σοφός sapiens συνετής intelligens Հանճարեղ, իմաստուն, ներհուն, բանիբուն. խելօք, խելօքիկ, անմեղ.
Զբազում անզգամս տեսանեմք զգօնացեալս, եւ զգօնս անզգամեալս. (Եզնիկ.։)
intemperate, lewd, debauched, luxurious, dissolute, spoiled;
slippery, lubricous, inconstant, voluble;
frail, weak;
—ք են ճանապարհք նորա, his ways are dissolute.
Ողջախոհն՝ քան զեխն, եւ խոհեմականն քան զանզգամն. (անդ. ՟Ե։)
to cease, to stop, to interrupt;
to become calm, to give over;
to desist, to rest one's self, to remain;
to drain.
Դադարել ի շինելոյ, յըմպելոյ, յօրհնելոյ, ի սրտմտութենէ, ի խօսելոյ։ Դադարեաց սուր յիսրայելէ։ Դադարել ի ժողովս հսկայից, ի ծոց անզգամաց։ Դադարեաց երկիրն, քաղաքն, յակոբ.եւ այլն։
wild, fierce, savage;
rude, cruel.
ԴԱԺԱՆԱԲԱՐՈՅ կամ ԴԱժԱՆԱԲԱՐՈՒ. Դաժան բարուք. ժանտ. անզգամ.
eminent, pre-eminent, supreme.
Ի գերակայիցս զնոցա յանդիմանել զաննզգամութիւն. (Աթան. ՟Ժ՟Բ։)
to poison;
to infect with poison;
to physic;
to dye.
Մտամոլորն չարութիւն զանզգամացն դեղելով զբնական բարսն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
obstinacy, stubbornness, insolence.
ԴԺԽԵՄՈՒԹԻՒՆ գրի եւ ԴԺԽԻՄՈՒԹԻՒՆ, ԴԺԽՄՈՒԹԻՒՆ. Չարաբարոյութիւն. անզգամութիւն. ժանտութիւն.
atrocity, enormity;
cruelty, inhumanity, inclemency;
bittorness;
harshness;
intemperateness.
δεινότης, ἁηδία acerbitas, molestia, gravitas Դաժանութիւն. դառնութիւն. խստութիւն. դժուարութիւն. նեղութիւն. վիշտ. չարիք. անզգամութիւն.
difficult, painful.
Դժնեայ եւ յոյժ դժուարագործ է անզգամացն անիշխանութիւն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 73.) իմա՛, անբերելի է անտէրունչ մնալն յաստուծոյ։
suitable, proper, fit.
Այս դիպաւոր պատասխանի՝ անզգամացն. (Համամ առակ.։)
very honourable, most reverend.
Գերապատիւ լինիցի քան զտուրս անզգամաց. (Լմբ. ժող.։)
cf. Ազդեցութիւն;
ազդմամբ, cf. Իրաւ, cf. Իրօք, cf. Արդարև, cf. Իսկապէս;
— առնուլ, cf. Զգամ.
colleague or companion in the same dignity, or on the same throne.
Թագաւոր եթէ ոչ ունի զիմաստութիւն աթոռակից իւր։ Ընդ անզգամ կին, ընդ աթոռակից ժանտն. (Եղիշ. ՟Բ։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)
madness, craziness, fatuity;
phrensy;
folly, silliness, imprudence, extravagancy, absurdity.
Կամ որպէս ἁφροσύνη, որ ստէպ դնի ի մեզ Անզգամութիւն. իբր անզգայութիւն եւ անխորհրդութիւն.
amnesty.
Հետեւեալ լինին անզգամութեանն՝ անուսումնութիւն, անհմտութիւն, անյիշողութիւն. (Արիստ. առաք.։)
cf. Անյիշողութիւն.
Հետեւեալ լինին անզգամութեանն՝ անուսումնութիւն, անհմտութիւն, անյիշողութիւն. (Արիստ. առաք.։)
infamous, notorious;
shameful, scandalous, disgraceful, vile;
— առնել, to disgrace, to bring to shame, to dishonour.
Դատեցայց զքեզ պիղծդ եւ անուանարկ։ Որդիք անզգամաց եւ անուանարկաց. (Եզնիկ. ՟Ի՟Դ. 14։ Յոբ. լ. 8։)
ingenuousness, goodness, simplicity of character.
Անզգամութիւն է կասկածդ քո եւ անչարութիւն ճանապարհի քո. (Յոբ. ՟Դ. 6։)
anarchy.
Յանիշխանութենէն իբր ի բազմիշխանութեանն (մեղուք) յողդողդեալք քակտեալք։ Դժնեայ է անզգամացն՝ անիշխանութիւն։ Դժնդակագոյն է՝ ըստ ոգւոյն անիշխանութիւն. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին.։)
unleavened, azymous, unfermented.
Եղիջիք նոր զանգուած, որպէս էքդ անխմոր։ Մի՛ ի խմորն չարութեան եւ անզգամութեան, այլ յանխմոր ստուգութեան։ Արարին զտօն անխմորիցն զեօթն օր. (՟Ա. Կոր. ՟Ե. 7. 8։ ՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Ե. 17։)
imperceptible, incomprehensible, inconceivable;
unripe.
Անզգամ միտք՝ անհասիցն ցանկալով՝ հանապազ յերկունս է. (Փիլ. այլաբ.։)
incredulous, unbelieving, infidel, irreligious;
incredible;
— լինել, to disbelieve.
ἅπιστος. infidelis, infidus, perfidus. Որ չունի զճշմարիտ եւ զսուրբ հաւատս. այլակրօն. հեթանոս. կռապաշտ. այլազգի. ոչ խոստովանօղ զՔրիստոս Աստուած. հեռի յաստուածպաշտութենէ. անհաւատարիմ առ Աստուած. անկրօն. անզգամ. տինսիզ. իմանսըզ.
inexperience, unskilfnlness, ignorance.
Հետեւեալ լինին անզգամութեան՝ անուսումնութիւն, անհմտութիւն. (Արիստ. առաք.։)
perfidious, disloyal, traitorous, treacherous, treasonable, faithless;
cruel, ferocious, inhuman, barbarous.
Իբր անմիտ. անիմաստ. անբան. անզգամ. անտեղի. ագըլսըզ. պեօն. օրանսըզ. ἁσυνετῶν, εὑήθης, ἁνόητος, ἅλογος, insipiens, stultus, stolidus, absurdus
weak, feeble, unmanly, timid, pusillanimous, cowardly;
gigantic, enormous, monstrous.
Արդար կամ արի, անզգամ կամ անարի. (Փիլ.։)
incurability.
Չէ առողջութիւն, այլ ամենեւին անբժշկութիւն։ Զառողջութեանն անբժշկութիւն։ Զանբժշկութիւն հարուածոց օձին։ Զանբժշկութիւնն ազդել լքելոյս։ Փտեցան վէրք իմ ի յանզգամիս անբժշկութիւն. (Նար.։)
ignorance, inexperience;
անգիտութեամբ, ignorantly.
Ածէիր ի վերայ մեր անգիտութիւն։ Քաւեսցէ վասն անգիտութեանն՝ զոր անգիտացաւ։ Զմեղս մանկութեան իմոյ եւ զանգիտութեան իմոյ մի՛ յիշեր։ Զվասն մեղացն եւ զվասն անգիտութեանն։ Յորս էր Աստուծոյ անգիտութիւն։ Ծանրացուցանէ անգիտութեամբ զբանս։ Պապանձեցուցանել զանզգամ մարդոց զանգիտութիւն։ Գիտեմ զի անգիտութեամբ արարէք. եւ այլն։
to despise, to slight, to reprove, to blame;
to jeer, to ridicule, to mock.
Անզգամն անգոսնէ զխրատ հօր։ Անգոսնէ զբանս անօրէն։ Արհամարհեաց անգոսնեաց զնա։ Քանզի արծաթասէրք էին, անկոսնէին զնա։ Անգոսնէին զնա իշխանքն։ Անգոսնէ կին զամուսին իւր։ Անգոսնեցին ծառայքն։ Անգոսնէին զվաստակս նորա. եւ այլն։
insensibility, stupidity, apathy, indolence, lethargy.
stupid, foolish, senseless, indiscreet.
Որ չէ զգօն. խորհրդակորոյս. անխրատ. անզգամ.
cf. Անիծակուռ.
Վասն այնպիսի չար անզգամութեանն անիծակուր զարքայն արարեալ. (Յհ. կթ.։)
narrow, strait;
narrow passage, defile, strait, pass;
desire, wish;
— ունել, to desire, to wish.
Նեղ եւ անձուկ է ամենայն անզգամ, նեղեալ յարծաթսիրութենէ եւ ի հեշտասիրութենէ եւ ի փառասիրութենէ եւ ի համանմանիցն, որք ոչ տան թոյլ մտացն յընդարձակութեան շրջել. (Փիլ. լին.։)
to bribe, to corrupt, to practise upon, to buy over, to suborn, to seduce with bribes.
Կամ յիմաստութեանն ի հնարից ըմբռնիլ, կամ յանզգամութեանն ի մեծութենէ կաշառիլ. (Լմբ. սղ.։)
pleasantry, jesting, foolery;
mockery, jeering, jeer, scoff, taunting;
opprobrium;
ծաղր եւ այպն կատականաց առնել, to laugh, to scoff or jeer at, to cover with ridicule;
— լինել or — ծաղր եւ այպն կատականաց լինել, to make oneself ridiculous, to render oneself an object of derision;
to be the sport or laughing-stock of.
Սա է, զոր մեք անզգամքս ունէաք ի կատականս. (Ոսկ. յհ.։)
wearable;
portable;
bearer, carrier;
litter;
mother.
Սիրտ անզգամի զաւ է կրելեաց իւրոց. (Առակ. ՟Ժ՟Է. 21։)
indigence, penury, want, necessity, poverty, misery, destitution;
desire, wish;
անհնարին, ծայրագոյն —, great need of;
extreme poverty, utter destitution;
փղձկիլ կարօտութեամբ, to desire eagerly, to long or sigh for, to pant after;
— կարօտութեամբ ուտել զհաց կամ ըմպել զջուր to fare hard, to live upon bad cheer;
to champ the bit.
տացես նմա փոխ, որչափ եւ խնդրիցէ ի կարօտութեան իւրում։ Անզգամք ի կարօտութեան սատակեցին։ Տրտմելոց վասն կարօտութեան սատակեցին։ Տրտմելոց վասն կարօտութեան յարկ ապաւինի։ Կարօտութիւն հացի։ Զհաց քո կարօտութեամբ կերիջի՛ր։ Ջուր չափով եւ կարօտութեամբ արբեսցեն.եւ այլն։
trace, track, print, foot-mark;
vestige, footstep;
pace, step;
way, path;
—ք, iron rail, rail;
ի —ոյ, from behind, from the rear;
—ք նաւու, track of a ship;
—ք կառաց, cart-rut, wheel-rut;
—ք ամպոց, traces of cloud;
—ք գազանաց, trail, track or scent of animals;
—ք վիրաց, cicatrix, scar;
վաղվաղակի կամ զ—, quick ! come on ! courage !
կորուսանել զ—ս, to lose the traces of;
զ— լինել, to apply oneself, to give or addict oneself;
ընդունայն զ— եղեն, they have attempted or tried in vain.
Ոտք անզգամի ... եւ հետք նորա չեն հաստատուն. (Առակ. ՟Ե. 6։)
successively, by turns, one after another, consecutively;
in proportion;
by degrees.
κατὰ μικρόν paulatm, continuatim, continue. Մի զհետ միոյ. ոտն առ ոտն. գամ քան զգամ առ փոքր փոքր. իրարու ետեւէ, կամաց կամաց, քիչ քիչ։
fluctuation, undulation, wave, billow, surge;
agitation, trouble, vacillation, wavering;
care, anxiety, torment;
examination, question;
ընդ ծուփս մկանանց, on the surface of the waves;
ի ծուփս լինել, to be agitated;
ծուփ ի մտի դնել, to care, to be concerned, thoughtful;
ի ծուփս տարակուսանաց ընկղմել, to be in great perplexity, to be uncertain or undetermined what course to take, to remain in suspense.
Բազում ծուփս (կամ մրրկօք) ծփին ամենայն մարմինք անզգամաց. (Առակ. ՟Ի՟Զ. 10։)
to excite, create or produce a tempest;
to agitate, to trouble.
Ազգամն ծփէ զմարմինն ի մէջ ալեաց զանազան ախտից։ Ծփէ ընդդէմ ալիքն զմիտս, եւ տատանէ. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. սղ.։)
cf. Ծփեմ.
Ազգամն ծփէ զմարմինն ի մէջ ալեաց զանազան ախտից։ Ծփէ ընդդէմ ալիքն զմիտս, եւ տատանէ. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. սղ.։)
to fluctuate, to ebb flow, to undulate;
to foam, to grow rough;
to be troubled, agitated, harassed;
to be undecided in purpose, to fluctuate, to waver.
Անօրէնք իբրեւ գծով ծփեսցին։ Բազում ծուփս (կամ մրկօք) ծփին ամենայն մարմինք անզգամաց. (Ես. ՟Ծ՟Է. 2։ Առակ. ՟Ի՟Զ. 10։)
contrary, opposite;
adversary, hostile, unfavourable, inimical;
discordant;
incompatible;
against, contrary to;
opposite, facing, in front of;
զնորին —ն, նմին or նորին —, ի —էն, ընդ —ն, on the contrary, on the wrong side;
against the grain, in a contrary sense, backwards;
ամենեւին իսկ —, directly or diametrically opposite, quite the reverse;
— ուղիղ մտաց, in spite of sense and reason;
— կամաց նորա, against his will or grain, in spite of him;
forcibly;
— կալ, to stand, remain, stay or stop in the face of, in front;
to oppose, to withstand, to resist, to make head against, to cope with;
— լինել, to be contrary, to oppose;
ընդ —ս լինել միմեանց, to be at variance;
—, ի —ն or ընդ —ս ելանել, մտանել, ընթանալ, լինել, to oppose, to form an opposition to, to rise up or against, to go against, to run counter, to withstand, to counteract, to thwart, to cross;
ընդ —ս ելանել, cf. Հակամտեմ.
Ամենայն ինչ հակառակ է անզգամի։ Զբազում ինչ հակառակ անուանն յիսուսի նազովրեցւոյ գործել։ Ամենայն մարդկան հակառակ եղեն. եւ այլն։
cf. Հակակայ.
Սրբութիւն եւ անզգամութիւն ի միասին հակառակակայք են միմեանց. (Մաշկ.։)
cf. Գամ քան զգամ.
conductibility.
ՀԱՂ ՔԱՆ ԶՀԱՂ. Գամ քան զգամ.
plain-dealing, sincerity, innocence, ingenuousness, artlessness;
fidelity, faithfulness, loyalty;
simple-mindedness, simplicity, silliness, credulity;
միամտութեամբ, cf. Միամտաբար.
Միամտութեամբ սրտի, կամ սրտիւ։ Ի խորհուրդս միամտութեան իւրոյ փրկեցաւ։ Երթային միամտութեամբ. եւ ոչ գիտէին ամենեւին զզրոյցսն։ Լա՛ւ է տգիտի՝ որ գնայ միամտութեամբ իւրով, քան անզգամին՝ որ շաղաւաշուրթն իցէ։ Փոխանակ արդարութեան միամտութեան, զոր պահեցին նոքա առ մել։ Ոչ հատոյց նմա ըստ միամտութեան վաստակոց նորա. եւ այլն։