Definitions containing the research տի : 10000 Results

Փորացաւ, ի

See full entry →

s.

cf. Փորացաւութիւն.

NBHL (1)

Ցաւք անասնոց. . . Փորացու յարենէ. . . Եւ խիստ փորացաւ։ Ողջանալ աչից, եւ փորացաւից, եւ բոլոր ախտից. (Տօմար.։ Գանձ.։)


Փորացաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

belly-ache, pain in the bowels;
colick, gripes.

NBHL (1)

Ցաւք անասնոց.. . Փորացու յարենէ. . . Եւ խիստ փորացաւ։ Ողջանալ աչից, եւ փորացաւից, եւ բոլոր ախտից. (Տօմար.։ Գանձ.։)


Փորացուցանեմ, ուցի

See full entry →

sv.

to bend forward.

NBHL (1)

Բայ անստոյգ. որ պարտի գրիլ. Կորացուցանել. եւ կամ է՝ որպէս Ի փորն կոյս խոնարհել եւ թեքել զանձն.


Փորափողոց

See full entry →

adj.

with hollowed streets.

NBHL (1)

Եւ ապա զաշտարակն, հիմն լայնամիջոց, սերտաշէն, աշտիճանաձեւ ելանելեօք, փորոփողոց, լուսանցոյց պատուհանօք. (Վրդն. ծն.։)


Փորեմ, եցի

See full entry →

va.

to dig, to hollow, to ditch, to excavate, to hollow out;
to sap, to undermine;
to engrave, to notch, to jag;
— զաչս, to tear out the eyes.

NBHL (1)

Կտցաւոր մրճօք փորեալ զհիմունս։ Գողք պատեալ զանկիւնդ տանդ փորեն։ Փոսել փորել զտեղիսն հանգստի սրբոցն։ Փորող պողոտային. (Խոր. ՟Գ. 28։ Մանդ. ՟Գ։ Ագաթ.։ Արծր. ՟Գ. 2։)


Փորիբաց

See full entry →

adj.

open in front (the Armenian chasuble).

NBHL (1)

ՓՈՐԻԲԱՑ կամ ՓՈՐ Ի ԲԱՑ. Որ չէ փորանկեալ, այլ բացեալ կամ ճեղքեալ է. ուստի շուրջառն յունաց ասի փորանկեալ, եւ մերն ըստ հռովմայեցւոց՝ փորիբաց.


Փորիչ

See full entry →

cf. Բրիչ.

NBHL (1)

Եւ թէ փորշով շինեն զգեստինն ի լեառն, լաւ է՝ քան լծովքն։ Բայց թէ վասն գետնի շատութենէն չկարէ զօրել փորիշն, նա ապա լծօքն վարեսցէ. (Վստկ. ՟Ժ՟Թ։)


Փորձան, աց

See full entry →

s.

proof, assay, trial;
tentative.

NBHL (1)

Եթէ մարտիւ փորձանաւ ոչ փորձեմ զնա, ոչ կարեմ ճանաչել զնա. (Եփր. համաբ։)


Փորձանք, նաց

See full entry →

s.

temptation;
evil, tribulation, misfortune, disaster, mischance;
cf. Փորձան.

NBHL (1)

ՓՈՐՁԱՆՔ πειρασμός tentatio πεῖρα experimentum βάσανος tormentum. որ եւ ՓՈՐՁԱՆ. Փորձուի. փորձ. եւ որ ինչ լինի ի փորձ բնութեանս. արկածք. պատահարք. կիրք. նեղութիւն. չարչարանք. պատիժ.


Փորձեմ, եցի

See full entry →

va.

to attempt, to try, to experiment, to make an experiment of;
to prove, to assay, to put to the test;
to tempt, to sound, to try;
to tempt, to allure, to entice.

NBHL (2)

Որքփորձեցան շիջանուտ հրով։ Առաջինքն՝ որք փորձեցան, եւ ընտիրք գտան. (Շար.։ Իգն.։)

Յան մարմինսն վեհագոյն եւ նուաստագոյն ոչ մեծութեամբն դատի, այլ մտածութեամբք փորձի. (Կիւրղ. գանձ.։)


Փորոտամ

See full entry →

vn.

cf. Փորոտեմ.

NBHL (1)

ՓՈՐՈՏԱԼ ՓՈՐՈՏԵԼ. φυσάω sufflo βρυχάω, -ομαι rugio. գրի եւ ՓՈՐԱՏԵԼ ՓԱՐԱՏԵԼ. Որպէս թէ՝ ի փորոյ անտի որոտալ գազանաց, շչել, փչել իբրեւ զփուք, մռնչել, եւ գիշատել. ֆըչալ, գոռալ, պոռալ


Փորոտեմ

See full entry →

vn.

to roar, to bellow.

NBHL (1)

ՓՈՐՈՏԱԼ ՓՈՐՈՏԵԼ. φυσάω sufflo βρυχάω, -ομαι rugio. գրի եւ ՓՈՐԱՏԵԼ ՓԱՐԱՏԵԼ. Որպէս թէ՝ ի փորոյ անտի որոտալ գազանաց, շչել, փչել իբրեւ զփուք, մռնչել, եւ գիշատել. ֆըչալ, գոռալ, պոռալ


Փորուած, ոց

See full entry →

s.

hollow, cavity, excavation;
notch, score, hole;
— խելաց, the ventricles or cavity of the brain.

NBHL (1)

Առ Թովմայի զփորուած տիդին ցուցանէ խորացուցեալ։ Ի փորուածոյ ձեռացն աձուք իջեալ արեան. (Շ. բարձր.։)


Փորումն, ման

See full entry →

s.

hollowing out, excavation.

NBHL (1)

Ի ջրհորոցն ի վերստին մաքրութիւն եւ ի պեղումն եւ փորումն փութացաւ.. . Փորումն եւ պեղումն վերստին մաքրութիւն. (Փիլ. լին. ՟Դ։)


Փութ, փութս

See full entry →

adv.

hastily, soon;
— — առնել, to rend, to tear in pieces.

NBHL (1)

Մի փութս նկրտիս յառ ժամանակաց տեսութիւնս. (Կլիմաք.։)


Փութալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

pressing, important, desirable.

NBHL (2)

Այն ինչ՝ յոր լինի կամ պիտի փոյթ ունել, եւ փութալ. ցանկալի կամ ճեպելի. հավես ընելու, ուզելու, ետեւէ ընկնալու.

Մինն փութալի, եւ միւսն արհամարհելի։ Փութալի է մեղացն աղքատութիւն։ Որ վախճան ունի, ոչ է յոյժ փութալի։ Ոչինչ ամբառնայ զիս՝ որք միանգամ վայելչականք այլոց են փութալիք։ Ոչ մի ինչ ընդ աշխարհիս փութալիս զբաղել (կամ շաղել ) նոցա։ Մի յաշխարհիս ճեպելեացն է ամուսնութիւն, մանաւանդ թէ սկիզբն եւ արմատ ամենայն սնոտի փութալեացն. (Նիւս. սքանչ. եւ Նիւս. կուս.։)


Փութանակի

See full entry →

cf. Փութապէս.

NBHL (2)

σπουδῇ, μετὰ σπουδῆς studiose, cum studio εὑθέως statim, confestim, festinanter. Փութապէս. փութով. փութալով. վաղվաղակի. ճեպով. ստիպաւ. շուտով, շուտ մը, արտորնօք.

Փութանակի ուտիցէք, զի զատիկ տեառն է։ Բռնադատէին փութանակի եգիպտացիքն զժողովուրդն հանել զնոսա։ Փութանակի հասանէին իրքն այն եւ ի շուշան քաղաք։ Փութանակի ընդ առաջ եղեւ նմա։ Եկին փութանակի.եւ այլն։


Տապալիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be fallen down, overthrown, to fall or go to ruin;
to roll, to tumble;
գելոյր տապալէր երկդիմի մտօք, he tortured himself with uncertainty;
տապալեալ անկաւ երիվարն, the horse fell, was broken down;
տապալեցաւ ի մէջ ոտից նորա սիսարա, Sisera rolled under her feet.


Տապակումն, ման

See full entry →

s.

frying.

NBHL (1)

Տապակիլն մարմնով կամ սրտիւ.


Տապանակ, աց

See full entry →

s.

chest, box, coffer, small trunk;
poor's box;
tabernacle;
cf. Ուխտ;
— պրտուեայ, ark of bulrushes.

NBHL (2)

Արասցե՛ս տապանակ վկայութեան յանփուտ փայտից։ Զտապանակն ուխտին տեառն աստուծոյ։ Ի տաճարի տեառն՝ ուր էր տապանակ աստուծոյ. եւ այլն։ Որ եւ Արկղ կտակի կամ կտակարանաց կոչի. եւ յայն անուն կոչի մին ի տօնից եկեղեցւոյ առ մեզ՝ Տօն տապանակի. (Տօնաց. Շար.։)

ՏԱՊԱՆԱԿ. Արկղիկ պահեստի եւ թաքստի. սապատակ. սընտկիկ.


Տապանակակիր

See full entry →

s.

Tabernacle-bearer.

NBHL (2)

Կրօղ այսինքն բարձօղ յուսս զտապանակ ուխտին.

ՏԱՊԱՆԱԿԱԿԻՐ. Կրեալն, այսինքն եդեալն ի տապանակի ուխտին.


Տապեղ, ի

See full entry →

s.

play-ground;
back-gammon-table.

NBHL (2)

ՏԱՊԵՂ որ եւ ՏԱՊԱԼԻ. (լծ. լտ. դապուլա) tabula, tabella. ուստի յն. τάβλα թ. թավու եւ տապաղա. Տախտակ. տափարակ եւ հարթ վայր.

(ուստի յն. ταβλίζειν tesseris ludere in tabula. տե՛ս եւ զյաջորդ բառն։ (= ՏԱՊԵՂՈՒԼՈՒՆՔ)


Տապիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Տապանամ.


Տառապանք, նաց

See full entry →

s.

tribulation, affliction, anguish, distress, grief, trouble, vexation, pain, torment, fatigue, misery, misfortune, disaster.

NBHL (1)

Վասն տառապանաց աղքատին։ Ի գբոյ տառապանաց։ Տառապանս չարչարելոցն։ Լուաւ տէր տառապանաց քոց։ Ետես տէր զտառապանս իմ։ Ի բազում տառապանս։ Օր տառապանաց.եւ այլն։


Տառապեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to trouble, to afflict, to oppress, to molest, to maltreat, to vex;
to violate, to dishonour, to deflower;
—եցուցանես զաղիսս իմ, I am afflicted by your woes.

NBHL (1)

Քաղցիւ եւ ծարաւով տառապեցուցանէին զնոսա։ Յարգելանս բանտից եւ յաղէտս չարչաչարս տագնապեալ տառապեցոյց զծերութիւն նորա. (Եղիշ. ՟Բ։ Յհ. կթ.։)


Տառապիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to grieve at, to be pained, uneasy, afflicted, tormented, vexed, to be unhappy, miserable;
տառապէաք խնդրէաք զքեզ, we have sought thee sorrowing.

NBHL (1)

Տառապեցայ եւ խոնարհ եղէ յոյժ։ Տառապէաք եւ խնդրէաք զքեզ։ Տառապէին որդիքն իսրայէլի ի գործոյ անտի։ Հոգայի եւ տառապէր յիս հոգի իմ.եւ այլն։


Տասնամատնեայ

See full entry →

adj.

ten-fingered.

NBHL (1)

Ժամ հաւաքմանն տասներորդն. զի եւ մեք տասնամատնեայ ոտիւք գնացաք ի չարիս, եւ գործեցաք զանօրէնս տասնմատնեայ ձեռօք. (Տօնակ.։)


Տասնապետ, աց

See full entry →

s.

decurion, corporal.

NBHL (1)

Հաստատէ տասնապետն զտասունս իւր։ Տասնապետն պատժէ զիւրսն. պատժի եւ տասնապետն, եթէ ոչ հնազանդի իւրում հարիւրապետին. (Արիստ.։ Մխ. դտ.։)


Տասնեակ, եկի

See full entry →

adj. s.

ten, half-a-score;
decade.

NBHL (1)

Ի յաւարտումն կատարման իններեակ յոբելինին, ի սկիզբն պսակելոյ մտի տասնեկին. (Նար. յիշ.։)


Տասնեան

See full entry →

adv.

by tens.

NBHL (1)

Երկուց վիմատիպ տասնեան տառ պատգամաց. (Սիւն. տաղ խչ.։)


Տասնեկին

See full entry →

adv.

tenfold.

NBHL (2)

Տասնպատիկ. տասնիցս կրկնելով.

Զպարտսն ոչ միայն կրկին, այլեւ տասնեկին եւ հթարիւրապատիկ հատուցանելով. (Բրսղ. մրկ.։)


Տասներորդ, աց

See full entry →

adj. adv.

tenth;
tenthly.

NBHL (1)

Նախ՝ զի մի՛ ... Երկրորդ՝ ... Տասներորդ՝ որ անխտիր է յամբարշտութիւն, կորիցէ. (Յճխ. ՟Ժ՟Է։)


Տասնեքեան

See full entry →

cf. Տասնեքին.

NBHL (1)

Իջին եղբարքն յովսեփու տասնեքին։ Զտասնեսին մենքենկովթս։ Տասնեցունց մենքենովթացն։ Զպուտնադսն տասնեսին։ Տասնեքին արքն՝ որ ընդ նմա։ Զտասնեքումբք աստիճանօք.եւ այլն։


Տասնեքին, եցունց

See full entry →

s. adj.

the whole ten;
all the ten.

NBHL (1)

Իջին եղբարքն յովսեփու տասնեքին։ Զտասնեսին մենքենկովթս։ Տասնեցունց մենքենովթացն։ Զպուտնադսն տասնեսին։ Տասնեքին արքն՝ որ ընդ նմա։ Զտասնեքումբք աստիճանօք.եւ այլն։


Տասնպատկեմ, եցի

See full entry →

va.

to decuple, to increase tenfold.

NBHL (2)

Տասնպատիկ առնել. տասնիցս կրկնել զնոյն թիւ.

Եւ զբազմապատիկն տասնպատկել. (Վրդն. ծն.։)


Տատա

See full entry →

s.

daddy, dad, papa.

NBHL (1)

Բառ ռմկ. թ. տատի. mulier geraria, gerula. Կին մանկածու, կամ դաստիարակ։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ. տպ. այլ ըստ ձձ. գրելի է, պապա՛ պապա՛. այսինքն հա՛յր։


Տատան

See full entry →

adj. s.

shaky, tottering, vacillating;
swing, see-saw;
cf. Տատանումն;
կալ ի —ի, cf. Տատանիմ;
— առնել, to swing, to send up and down, to see-saw.

NBHL (1)

Աիմենայն իսկ տիեզերք այժմ, որպէս եւ յայնժամ երուսաղէմ, կան ի տատանի. (Ոսկ. ես.։)


Տատանեմ, եցի

See full entry →

va.

to jog, to stagger, to shake, to swing, to oscillate, to wag, to toss, to agitate;
to bandy about, to titubate, to vacillate.

NBHL (1)

Շարժելով եւ տատանելով զտունն։ Որ հայիս յերկիր, եւ տատանես զսա։ Իբրեւ զհողմն սաստիկ զի բախեսցէ զծով մեծ, այնպէս շարժէր եւ տատանէր զամենայն բազմութիւն զօրաց իւրոց։ Յանհնարինսն մատնեալ զմեզ տարակուսանս՝ այսպէս տատանէ. (Ճ. ՟Ա.։ Նար. կգ։ Եղիշ. ՟Բ։ Մագ. ՟Լ՟Գ։)


Տատանումն, ման

See full entry →

s.

jogging, jostling, staggering, shaking, tottering, vacillating, trembling.

NBHL (1)

Այլ բեկեալ սրտիւ, մատանց տատանմամբ. (Նար. ՟Ի՟Զ։)


Տարաբան

See full entry →

adj.

irrational, incongruous.

NBHL (1)

Վեստին արծարծել զսա ի տարաբան եւ ի յօտարաձայն բայից եւ բառից եւ բառից առաջին թարգմանութեանն. (Գր. վկ. յիշ. վարուց ոսկ.։)


Տարաբերիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be borne about, to be shaken, agitated;
to differ, to be unlike.

NBHL (2)

Տարաբերեալ միաձունք վանաց ի վանս։ Անժուժկալ կրօնաւոր խռիւ եւ անապատի, որ ի հողմոց անդադար տարաբերի։ Իբրեւ զխռիւ ինչ ի հողմոյ տարաբերեալք դանդաչեն. (Նեղոս.։ Կիր. ՟ը. խհ.։ Յհ. կթ.։)

Ուստի ամենայն մարմինն յօդիւք եւ խաղալեօք տարաբերեալ եւ խառնեալ՝ աճէ զաճումն աստուածոյ. (Կողոս. ՟Բ. 19. (այլք իմանան՝ մատակարարիլ, անտեսիլ)։)


Տարաբերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

agitation, shaking;
difference, diversity.

NBHL (2)

Եւ այլ եւս չորս տարաբերութիւնս, որ է ըստ բշժկական արհեստիցն. որպէս մաղձն երկոքին, եւ մաղասն եւ արիւնն։ Բայց որ յաղագս դատաստանին է բան, յուշ լիցին ի տարաբերութեան մարմնոյ եւ մտաց. (Նանայ.։ Սոկր.։)

Ուստի ամենայն մարմինն յօդեալ եւ պատշաճեալ ամենայն խաղալեօք տարաբերութեան (կամ տարբերութեան). (Եփես. ՟Դ. 16. (այլք իմանան մատակարարութիւն, բաշխումն ըստ յաջորդ նշ)։)


Տարաբնակ, աց

See full entry →

adj.

living abroad, expatriated;
excluded.

NBHL (1)

Կարօտէի տարաբնակ լինել ի բնակութենէ աստի. (Յհ. կթ.։)


Տարագիր

See full entry →

adj.

proscribed, removed, driven away, expatriated, banished, exiled;
— առնել, լինել, cf. Տարագրեմ, cf. Տարագրիմ;
— ելանել ի կենաց, to pass from this world;
ի հայրենի ընչից — գտանիլ, to be disinherited.

NBHL (2)

Գրեա՛ զայրդ զայդ՝ այր տարագիր։ Եղեւ տարագիր՝ բերանն արհամարհեալ։ Էիք ի ժամանակին յայնմիկ առանց քրիստոսի, եւ տարագիրք յուխտից աւետեացն. (Երեմ. ՟Ի՟Բ. 30. եւ 28։ Եփես. ՟Բ. 12։)

Տիրեցին ինձ չարք, տարագիր հանին (ի) տիրական գրկացդ։ Տարագիր ելցէ ի կենացս. (Ժմ.։ Ճ. ՟Ա.։)


Տարագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

proscription, ban, banishment, exile, exclusion, transportation, expatriation.

NBHL (1)

Տարագրութիւն (ի) հայրենեաց ... Քարտէս՝ յոր գրեցան. տարագրութիւն հրէական ազգին յաւետեաց ուխտիցն. (Շ. բարձր.։)


Տարադատեմ, եցի

See full entry →

va.

to discern, to distinguish.

NBHL (1)

Տարադատ տանտաղական տիւռենական. (տարակուսեալ. Մագ. ՟Խ՟Ա։)


Տարադէմ

See full entry →

adj.

far, far off, far distant, remote;
— գնալ, դէմ եդեալ — գնալ, to go afar, abroad, to be estranged, to leave one's native land, to go from home.

NBHL (1)

Դէմ եդեալ տարադէմ յասորեստան գնացին։ Ուստի ի կիպրոս դէմ եդեալ տարադէմ գնայր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Տարազ, ուց

See full entry →

s. alg.

form, fashion, manner, way;
furniture;
formula;
—, գործ —ու, clever work, artistic production;
գրահաշուական —, algebraic formula;
— խօսից, style;
cf. Վրացի;
ի — քաղաքացի, in plain, in private clothes;
ի — եկեղեցական, in clerical attire, dressed like a clergyman;
զգեցաւ աշխարհական —, he dressed like a layman.

NBHL (2)

Նոյն է եւ ռմկ. դարզ. τρόπος, τύπος , σχῆμα, μορφή, γένος modus, forma, figura, genus. Կերպ. եղանակ. ձեւ. տիպար. օրինակ. ասրաս. պէսպիսութիւն. այլեւայլ հանգամանք ամենայն իրաց.

Թեպէտեւ տարազ բանիս այլապէս է։ Զպէսպէս տարազս նոցա նուիրագործութեան։ Զոհ պէսպէս տարազովք։ Ի մարտ դիմեն պէսպէս տարազաւ խորհրդոցն։ Պէսպէս դրութեամբ անուանցն զտարազս բնութեանցն ճշմարտելով։ Չեմ կարօտ ուսանելոյ յումեքէ զտարազս մեղաց։ Ո՛վ, ըստ երկուց տարազ լսի, կամ զարմացումն, կամ հենգնումն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ. Լմբ. ստիպ.։)


Տարաժամ, ու

See full entry →

adj. adv. s.

mistimed, ill-timed, inopportune, unseasonable, untimely;
premature;
unseasonably, inopportunely, at the wrong time or moment, out of season;
prematurely;
too late, when too late;
cf. Տարաժամութիւն;
— հասակաւ, not full grown, young;
— ծերանալ, to age prematurely.

NBHL (5)

Մատիցո՛ւք ի ժամու. տարաժամ ժամ՝ ցանգ չմատչելն է. չխնդրելն է տարաժամ ժամու։ Ի տարաժամ ժամու հուր օտար մուծին ի սեղանն։ Տարաժամ ժամու խանձեալք։ Ընդ երեկս ի տարաժամ ժամանակի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22։ Խոսր.։ Փիլ. լին. ՟Բ։ Գանձ.։ Նանայ.։)

Ոչ եթէ մարդկան եւեթ տիոց, այլեւ շինուածոցն լինին մահք տարաժամք. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

Մատիցո՛ւք ի ժամու եւ ի տարաժամու։ Չի՛ք իսկ տարաժամ մատչելոյ (առ աստուած)։ Ի ժամու եւ ի տարաժամու աւուրց։ Տարաժամ էր գիշերոյն. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)

Հա՛ս ասէ, ի վերայ ժամու եւ տարաժամու. այսինքն՝ ծանի՛ր զժամն եւ զտարաժամն. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)

Տարաժամ անցուցանեն զմանկունս։ Տարաժամ ճեպէք սպանանել զիս։ Տարաժամ ցուցանէք զտիրասիրութիւն։ Տարաժամ արար զնոցին սատակումն։ Մի՛ դանդաղանօք եւ տարաժամ կատարեր զխնդրուածս մեր։ Որպէս ծաղիկ ի ձմերանի. ամենեւին տարաժամ, եւ ի գիներբուս արտասուք։ Զի մի՛ տարաժամ քարոզեսցեն զանուն նորա. (Յճխ.։ Ոսկ.։ Արծր.։ Լմբ.։ Վրք. ոսկ.։ Առ որս.։ Իգն.։)


Տարաժամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unseasonableness, importunity;
tardiness, nightfall.

NBHL (1)

Ուստի՞ հիւանդութիւնք, ուստի՞ մահուց տարաժամութիւնք. (Բրս. մկրտ.։)