Definitions containing the research րամ : 2963 Results

Գիշերախառն

See full entry →

adv.

by night, nightly.

NBHL (1)

Գիշերախառն հասանէր ի վերայ յամնէացւոցն։ Զհրամանն արքունի գիշերախառն կատարեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 9։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 10։)


Գիշերապահ, աց

See full entry →

adj. s.

nocturnal guard;
—ք cf. Գիշերապահութիւն.

NBHL (1)

Կոտորէր զգիշերապահ դռնապանսն։ Գիշերապահս եւ խրամապահս կացուցանել. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 15։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 24։)


Գիշերասէր

See full entry →

adj.

that loves night or darkness.

NBHL (1)

Խորամանկ թռչունն գիշերասէր. (Պիտ.։)


Գիր, գրոց

See full entry →

s.

letter, character;
hook, volume, writing;
letter, epistle;
letters, soience, literature;
holy scripture, Bible;
— or թուղթ մեկնելոյ, act of divorce;
cf. Ապահարզան;
— առնել՝ հանել՝ հաստատեմ, to publish, to write, cf. Գրեմ;
— հաստանել, to post up or stake on the wall a bill, writing or advertisement;
ի —՝ ընդ գրով արկանել՝ լինել, to be written or registered;
զգրով or զրովք գալ, to dedicate one's self to reading;
ի —՝ ընդ գրով արկանել, ի գրի առնել՝ հարկանել, ի — դրոշմել՝ արձանացուցանել, to write, to write down, to registrate;
to treat a subject;
to circumscribe.

NBHL (4)

(լծ. Վր. ծէրիլի, հյ. ծիր, գիծ, քերումն) γράμμα, γραφή, χαρακτήρ littera, character Տառ դրոշմեալ. նշանագիր. արձանագիր. դրամագիր. գրուած որպիսի եւ իցէ. որպէս եւ կտեալն ի մարմին. (սանս. կիր. է ձայն, հնչումն)

Գիր սիրոյ, կամ հրամանի, կամ թախծանց։ Գրեալն էր ի գիրս վասն մեր։ Էր ի գիրս ասացեալ. եւ այլն. (Շ. թղթ.։)

Կնքեալ զնա՝ հրամայէ քահանայիցն ի գիր հանել զնա եւ զռաաջնորդն (զկնքահայրն) նորա. (Դիոն. եկեղ.։)

Հրամայեաց հանապազ զգրով գալ, եւ աղօթից ստէպ կալ. (Խոսր. պտրգ.։)


Գիրկ, գրկաց

See full entry →

s.

the two arms extended, open arms;
bosom, breast;
fathom;
—ս արկանել, — ընդ —ս խառն լինել, to embrace, to hug one another;
ընդ —ս մտանել, ընդ աղեղն լինել, to draw the bow well;
այն ինչ լինէր զոգիսն ի —ս իւր թափել, whilst he drew his bow tight;
— ընդ — խառնել or խառն լինել, — ընդ խառն or գրկընդխառն or գրկախառն լինել, to wrestle, to struggle with one;
— ընդ խառն կռիւ or մարտ, wrestling.

NBHL (1)

Ընդ գիրկս եմուտ (յէու), եւ եհար զյովրամ. (՟Դ. Թագ. ՟Թ. 24։)


Գլաջարդ առնեմ

See full entry →

sv.

to break, to bruise with a stone.

NBHL (1)

ԳԼԱՋԱՐԴ ԱՌՆԵԼ. Գլաւ՝ այսինքն քարամբ ջարդել.


Գլխահատեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Գլխատեմ.

NBHL (1)

Եթէ հրամայող զինուոր զիւր զինուորակիցն սրով հարկանէ, գլխահատեսցի (ա՛յլ ձ. գլխատեսցի). (Մխ. դտ. յօրէնս թգ.։)


Գլխատեմ, եցի

See full entry →

va.

to decapitate, to behead.

NBHL (1)

Հրամայէր անդ գլխատել. (Փարպ.։)


Գլխաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to finish, to end, to terminate;
to abridge, to reduce.

NBHL (1)

Զգուշութեամբ գլխաւորել զսուրբ պահս, կամ զհրաման արքունի, եւ այլն. (ՃՃ.։)


Գլխովին, ի գլխովին

See full entry →

adv.

himself, personally, in person;
all, totally, entirely.

NBHL (1)

ԳԼԽՈՎԻՆ. մերթ՝ Գլխով հանդերձ (դրամոյ).


Գլորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Գլորեմ.

NBHL (1)

Կէսք սուսերօք իբրեւ զմենամարտիկս զսասկանդամ երամս վարազացն գլորեցուցեալ սպանանեն. (Փարպ.։)


Գձձեմ, եցի

See full entry →

va.

to abject, to humble.

NBHL (1)

Անկեալ ի փառացն հանդերձէ հրամանաւ տեանռ գձձեալ, ընդ մուրօղս անկեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Ը. 35։)


Գձձիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be debased, to become abject or contemptible.

NBHL (1)

Անկեալ ի փառացն հանդերձէ հրամանաւ տեանռ գձձեալ, ընդ մուրօղս անկեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Ը. 35։)


Գմբեթ, աց

See full entry →

s.

dome, cupola, vault, arched roof.

NBHL (1)

Զգմբեթին վերամբարձութիւն. (Նար. խչ.։)


Գնամ, ացի

See full entry →

vn.

to go, to walk, to repair;
to abandon;
to behave one's self, to conduct one's self;
to flow, to flow away;
to be in circulation;
to act, to prevail;
to run, to overflow;
— զկնի, զհետ —, to follow, — ճանապարհ, զճանապարհաւ, ընդ ճանապարհ, զկողմամբք, to walk;
— ի վերայ ջրոց, to swim;
— ի չորս, to go on hands and feet, to grope;
որ գնայ ի ձեռս or ի վերայ ձեռաց, that walks on its hands, or who walks on his hands;
յապականութիւն անցեալ —, to be corrupted;
ի բաց —, to go away;
to depart;
— յաշխարհէ, to die;
ոչ ինչ գնան առ նոսա բանք սպառնալեացն, the threats make no impression on them;
ընդդէմ —, to resist;
— արուեստի, to be in use, vogue or fashion;
գործք գնացեալք, things that are past;
ի գնացելում աւուր, yesterday, the other day;
գնացեալ, deceased.

NBHL (3)

Զհետ հրամանացն գնացեալ. (Ագաթ.։)

Գնալ զկողմամբք եկեղեաց, կամ տարոնոյ, կամ զլերամբն արեւելեան հիւսիսոյ. (Խոր. եւ այլն։)

Որ մատակարարիցէ զինչսն ըստ հրամանի գնացելոյն. (Շ. ընդհանր.։)


Գոհաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to praise, to thank.

NBHL (1)

Գովաբանեմք զսուրբ տիրամայրդ։ Գոհաբանի առ ի նոցանէ սուրբ աստուածութիւն. (Նար. կուս.։)


Գողամիտ

See full entry →

adj.

that is addicted to theft.

NBHL (1)

Չարամիտ որպէս գող. որ խորէ ինչ.


Գողումն, ման

See full entry →

s.

robbery;
stealth.

NBHL (1)

Հռեբեկա հրամայէր որդւոյն զգողումն օրհնութեանցն կեղծաւորեալ կերպարանօքն. (Ոսկ. ես.։)


Գոմ, գոս, գոյ, գոյր, գուցէ, գոլ, գոլով

See full entry →

vd.

to be, to exist, to subsist.

NBHL (1)

Ո՞ր կին իցէ, որ գուցէ նմա դրամք տասն. (Մծբ. Ա։) Դուն ուրեք վարի յառաջին եւ յերկրորդ դէմս.


Գոյանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be created, to exist, to be;
to be formed, produced.

NBHL (1)

Հրամայեալն գոյանայր առժամայն. այսինքն լինէր, կատարիւր։


Գոյաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be created, to exist;
to be formed, produced;
to grow rich.

NBHL (1)

Ի ծովէ գոյաւորեալ (լորամարգին). (Վրդն. ել.։)


Գոչեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to sound, to cause to sound or resound.

NBHL (1)

Հրամայէր զփողսն պղնձիս գոչեցուցանել. (Խոր. ՟Բ. 3։)


Գոռամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to make a great noise, to be violently angry;
to assault, to attack;
to insult.

NBHL (1)

Գոռայր եւ հակառակէր ընդ արամազդայ զօրութեան։ Կռուոյ վասն նոցին իրաց գոռալոյ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Գոռոզ, աց

See full entry →

adj. s.

arrogant, proud, haughty, imperious, insolent;
tyrant.

NBHL (1)

Զգոռոզ թագաւորին (փարաւոնի) հրամանս. (Պիտ.։)


Գոռոզանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be proud of, puffed up, elated.

NBHL (1)

ἑπαίρομαι efferor, effero me, περπερεύομαι perperam vel temere ago, ostento Փքանալ. բարձրամտիլ. խրոխտալ. ամբարհաւաճիլ. պերճանալ իշխանութեամբ. բան կամ մեծութիւն ծախել.


Դիազարդ, աց

See full entry →

s.

that dresses a dead body.

NBHL (1)

Հրաման ետ յովսէփ ծառայից իւրոց դիազարդաց. (Ծն. ՟Ծ. 2։)


Դիեմ, եցի

See full entry →

va.

to suck, to suck milk from the breast.

NBHL (1)

Տղայք զկոտորեալ մարամբքն փարէին, եւ դիէին զարիւն ստեանց նոցա որպէս զկաթն. (Կաղանկտ.։)


Դիմադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

antiperistasis;
cf. Դիմադարձութիւն.

NBHL (1)

Ըստ միումդ նմանութեան հեշտածինք են, եւ ըստ միւսումդ դիմադրութեան՝ դիւրամեռք։ Դիմադրութիւն դիմեցմանն։ Դիմադրութիւնն ի հակառակաց հարթ պահեցեալ. (Նար. ՟Ե. ՟Կ՟Ե. ՟Ձ՟Զ։)


Դիմակ, աց

See full entry →

s.

facet;
face, visage, presence;
sort, manner, fashion;
mask;
—ս արկանել, to mask, to put a mask on the face;
բառնալ զ—, to unmask;
— —, several, in several ways or manners.

NBHL (1)

Ոչ կարացեալ դիմակ գոլ հրամանի արքային։ Յարեւելից դիմակի քարանձաւին. (Յհ. կթ.։)


Դիմակաց

See full entry →

cf. Դիմադարձ.

NBHL (2)

Մի՛ ոք գտցի դիմակաց այնց հրամանաց. (Եսթ. ՟Ը. 8։)

Դիմակաց եղեալ հրամանի արարչին. (Անան. նին.։)


Դիմեմ, եցի

See full entry →

vn.

to run, to fall upon one, to run to, to rush, to dart;
to have recourse, to apply.

NBHL (1)

Անց ընդ գետն, եւ դիմեաց ի լեառն։ Դիմեաց ջուրն ի տեղի իւր։ Դիմեսցեն ի հեռաստանէ։ Դիմեցին ի վերայ գորգեայ։ Դիմեցին առ հասարակ ի վերայ նոցա։ Իբրեւ զարծուի դիմեսցէ։ Դիմեաց ջորեակ։ Դիմեաց ամենայն երամակն ի դարէ անտի ի ծով.եւ այլն։


Դիպիմ, եցայ, այ

See full entry →

vn.

to happen, to arrive by chance;
to match, to suit.

NBHL (1)

Հրամայեաց գաւազանօք հարկանել զնա, եւ իբրեւ զպրտու կակղագոյն դիպէր ի նա. (Հ. կիլիկ.։)


Դիւապաշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

idolatry.

NBHL (1)

Չարեաց ի չարիս վերացեալ դլին, ի պատկերամարտութենէ յանաստուածութիւն եւ ի դիւապաշտութիւն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Դիւրախորտակ

See full entry →

adj.

refrangible;
fragile, frail.

NBHL (1)

εὕκολος volubilis Դիւրամէտ. յեղյեղուկ.


Դիւրահաս

See full entry →

adj.

that happens quickly;
easy, conceivable, that can be easily understood.

NBHL (1)

Հնարաւոր դիւրահաս՝ առ ամենայն անբաւ գերամբարձութիւն յաւէտ յառաջեալ. (Նար. ղ։)


Դիւրահուպ

See full entry →

adj.

easy of access, affable

NBHL (1)

Դիւրաւ հպելի, եւ հպեալ. դիւրամերձ. դիւրամերձենալի.


Եռակի

See full entry →

adv.

trebly.

NBHL (1)

Եռակի տրամատի ամանակացն զանազանութիւն, ի ներկայս, յանցեալն, յապառնին. (Խոսրովիկ.։)


Եռամեայ

See full entry →

adj.

triennial.

NBHL (3)

ԵՌԱՄԵԱՅ ԵՌԱՄԵԱՆ. τριετής triennis որ եւ ԵՐԵՄԵԱՆ գրի, եւ երամեան, ենի. Երեքամեայ. երից ամաց. իրեք տարու կամ տարւան.

Եռամեան (կամ եռեմեան) զիւրաքանչիւր ոք զկենդանեացն հրամայէ առնուլ. (Փիլ. լին.։)

Նստաւ կինն, եւ սնոյց զորդին իւր երամենաւ զուարակաւ. (Տօնակ.։)


Եռամեան

See full entry →

adj.

cf. Եռամեայ.

NBHL (3)

ԵՌԱՄԵԱՅ ԵՌԱՄԵԱՆ. τριετής triennis որ եւ ԵՐԵՄԵԱՆ գրի, եւ երամեան, ենի. Երեքամեայ. երից ամաց. իրեք տարու կամ տարւան.

Եռամեան (կամ եռեմեան) զիւրաքանչիւր ոք զկենդանեացն հրամայէ առնուլ. (Փիլ. լին.։)

Նստաւ կինն, եւ սնոյց զորդին իւր երամենաւ զուարակաւ. (Տօնակ.։)


Եռանդեան

See full entry →

adj.

of yesterday.

NBHL (1)

Զորմէ յիշատակեալ մեր յեռանդեան տրամաբանութեան. (Մագ. ՟Լ՟Զ։)


Եռավանկ

See full entry →

adj.

trisyllabical;
triphthong.

NBHL (1)

Փոխանակ երկավանգի եռավանգ լիցի (աբրամն՝ աբրաամ)։ Եռավանգ աբրաամ թարգմանեալ է հայր ընտրեալ հնչման. (Փիլ. լին.։)


Ես, իմ, ինձ

See full entry →

pron.

I;
ես ինքն, myself;
յինէն կողմանէ, as for me, for my part;
ըստ իս, in my opinion;
ահաւասիկ ես, here I am, here am I;
ես եմ, it is I;
ոչ եմ ինձ եւ յիս, I am beside myself, distracted, I am not master of my self-possession, I am driven mad.

NBHL (1)

Յինէն անսամ ձեզ, եւ ո՛չ է հրամանաւ թագաւորին։ Մեր մեզէն իսկ հասեալ է ի վերայ ստուգութեան դոցա. (Եղիշ. ՟Ը։)


Երագ, ունք

See full entry →

adj. adv.

quick, nimble, prompt, rapid, swift, current;
— երագ or երագս, quickly, currently;
very soon.

NBHL (1)

Մտօք երագունք». իբր արագամիտք, սրամիտք. (Կիւրղ. գանձ.։)


Երագամիտ

See full entry →

adj.

subtle, brisk, cunning, ingenious, sly.

NBHL (1)

γοργός acer Արագամիտ. արագ մտօք. սրամիտ. ճարպիկ մտքով.


Երախայրիք, րեաց

See full entry →

s.

earlyfruits, first-fruits.

NBHL (1)

Միայն անբիծ երախայրի, եւ պատարագ հաշտեցուցիչ աստուծոյ (տիրամայր). (Հ. կիլիկ.։)


Երախան, ից

See full entry →

s.

assembly, company, circle, banquet, table-companions;
բազմել —ս —ս, to sit down by companies or groups;
—ք, mouth, lip.

NBHL (2)

Զի՞նչ է ի միասին երախանքն, զոր հրամայեաց օրէնքն։ Երախանս ժողովել եւ այլն. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)

ԵՐԱԽԱՆՔ. Ո՛րպիսի եւ իցէ խումբ. դաս, կաճառ. ջոկ, երամակ.


Երանական, ի, աց

See full entry →

adj.

happy, blissful;
beatific.

NBHL (1)

Երանական քահանայապետութիւնք, կամ տեսութիւնք նոցա։ Երանական շնորհ, կամ լոյս, պսակ, սահման, հրաման, հատուցումն. (Դիոն.։ Շար.։ Նար.։ Սարկ.։)


Երանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

felicity, happiness, beatitude;
—ք աշխարհի, fortune, wealth;
—ք Տեառն, the beatitudes of J.-C.;
— քո, ձեր, իւր, thy, your, his blessedness, your holiness;
Your Grace.

NBHL (1)

ԵՐԱՆՈՒԹԻՒՆ ՔՈ, կամ ՁԵՐ, կամ ԻՒՐ. իբր Յայտարարութիւն մեծ վայելչութեանն աստուծոյ, փառաց տիրամօր, կամ սրբանուէր վիճակի առաջնորդաց.


Երանք, նաց

See full entry →

s. pl.

groin;
loins, reins;
hip, haunch, thigh;
knees;
lap;
առաջակողմն —նաց, mons Veneris;
քունջ —նաց, groin;
ելանել յերանաց ուրուք, to be horn of, to spring from the loins of;
լինել յերանս հօր իւրոյ, to be yet in the loins of his father;
զ—նս ածել ի վերայ, to infork, to mount, to ride.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր ասէ, դի՛ր զձեռն քո ընդ երանաւ իմով... Հրամայէ դնել մերձ ի տեղւոջ ծննդականացն՝ առակելով մաքուր խօսս մերձաւորութեան ... ստուգաբանապէս (ըստ յն) զերանն ասել՝ զայն, որ ոչ ծորէ ոգւոյն տեղի. (Փիլ. լին. ՟Դ. 86։)


Երաշխաւոր, աց

See full entry →

s.

pledge, guarantee, surety, answerable, responsible;
assurer, certifier;
— լինել՝ կալ, to be, to become surety or guarantee;
cf. Երաշխաւորեմ.

NBHL (1)

Խնդրել հրամայէ, եւ առնուլ երաշխաւոր լինի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։)