Definitions containing the research իլ : 9981 Results

Քինաւոր, աց

See full entry →

adj.

hatebreathing.

NBHL (1)

Թշնամի չար քինաւորն եւ նախանձաւորն։ Փակին ի ստորին բանտի քինաւոր ամազեկացիքն։ (Եւս.պտմ. ՟Դ. 15։ Նար. ՟Ղ՟Ա։ Փիլ. լին. ՟Դ. 238։)


Քծնի

See full entry →

adj.

caressing, affectionate, coaxing, flattering;
wooing, courting.

NBHL (1)

Այն՝ որ քծնի, կամ սիրէ քծնիլ՝ բանիւ եւ շարժմամբ (թերեւս որպէս զՔած).


Քծնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to endeavour to please, to affect, to caress, to flatter, to fondle;
to court, to woo, to pay one's court to.

NBHL (2)

συγγελάω, σαίνω una rideo, adulor, blandior, lenocinor. Շողոքորթել. շողոմել. փաղաքշել. քսուըտիլ.

Անկեալ առ ոտսն՝ քծնէին։ Չարն քծնելով կամէր մօտաւորիլ առ նա. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Քնար, աց, ից

See full entry →

s. ast.

lyre;
viol, harp;
Lyra;
— հարկանել, to play on or sound the lyre.

NBHL (1)

Ջնար. կիթառ. տաւիղ. սաղմոսարան. փանդիռն. բարբուտ. նուագարան բախողական՝ աղեօք կամ լարիւք եւ թիլիւք կազմեալ յայլեւայլ ձեւս. սանթուռ, քեմանչէ, թամպուռա, պէրպուտ, հարբա. եբր. քիննօռ, նէպէլ. յն. քինի՛ռա, քիթա՛ռա, նա՛վլի. լտ. ջինիռա, ջիթա՛ռա. լիռա. նապլա . κινύρα ginyra κιθάρα λύρα lyra νάβλα, ναύλη nabla βάρβιτον, -ος barbiton ὅργανον organum.


Քնարահար, աց

See full entry →

s.

lyrist.

NBHL (1)

Ի ձեռն քնարահար երգչին ձայն ... Զգեղեցկաձայնութիւն քնարահարաց։ լաւագոյն է, որպէս եւ քան զքնար՝ երգիչ քնարահար. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. յովն.։)


Քնթռնոց

See full entry →

s.

folds of serpents;
rings or wrinkles in the elephant's trunk.

NBHL (1)

Իբրեւ օձի քնթռնոցք երեւին ի պատիճն (փղի), յորժամ այսր անդր շրջշրջիցի. (Վեցօր. ՟Թ. յն. օձատեսիլ եւ դիւրաշրջիկ բնութեամբ։)


Քննական, ի, աց

See full entry →

adj.

of examination.

NBHL (1)

Քննողական. որոնողական. հարցողական. փիլիսոփայական. տրամբանական. բնազննական.


Քնցատեմ

See full entry →

vn.

cf. Քննիմ.

NBHL (1)

ՔՆՑԱՏԵԼ. Քծնիլ (գուցէ որպէս զշուն. որ ըստ յն. լտ. քիօն, քանիս ). խազապատիլ.


Քնքշամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

cf. Քնքշեմ.

NBHL (1)

որ եւ ՔԸՆՔՇԵԼ, ենալ, իլ. μαλακίζομαι mollesco, effeminor. Վտրիլ որպէս քնքուշ. խենեշանալ. փափականալ. խեղեփնալ, շփանալ.


Քնքշեմ, եցի

See full entry →

vn.

to smirk, to be treated delicately, to cuddle or indulge oneself, to be nice, dainty, to give oneself airs.

NBHL (1)

ՔՆՔՇԵՄ ՔՆՔՇԵՆԱՄ. քնքշալ. փայփայել, եւ կամիլ փայփայիլ.


Քշեմ, եցի

See full entry →

va.

to chase, to drive away or out, to expel.

NBHL (1)

Քշելով եւ ի բաց հալածելով. (Փիլ. լին.։)


Քշտեմ, եցի

See full entry →

va.

to lop off, to trim, to prune;
to cut, to retrench.

NBHL (1)

Ամենայն աշխարհիս յապաւիլ եւ քշտիլ թուիլ. (Փիլ. իմաստն.։)


Քողարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to veil, to conceal, to hide, to cover.

NBHL (2)

Ոչ ի տեսիլ բարւոյ ցոփութեան զչարս քողարկեցից։ Քողարկեալ զդաւաճանօղ կերծաւորութիւնն։ Քօղարկեալ եւ պատրուակեալ էր զյանդիմանութիւնն. (Նար. ՟Հ՟Բ։ Արծր. ՟Դ. 1։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 33։)

Իմանալի աչաց մարդկութեանս բերիլ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Գ։)


Քոշքոտեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Քոշքոտիմ.

NBHL (1)

ՔՈՇՔԵՄ եւ ՔՈՇՔՈՏԵՄ. διατείνω, -ομαι, κνύω, -ομαι expando membra, frico me, scalpo. Ձգտիլ անձին ի յորանջելն. պարզել զբազուկս կամ ձգել, քարշել զանձն. ճապկըտիլ.


Քոշքեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Քոշքոտիմ.

NBHL (1)

ՔՈՇՔԵՄ եւ ՔՈՇՔՈՏԵՄ. διατείνω, -ομαι, κνύω, -ομαι expando membra, frico me, scalpo. Ձգտիլ անձին ի յորանջելն. պարզել զբազուկս կամ ձգել, քարշել զանձն. ճապկըտիլ.


Քուական, ի, աց

See full entry →

adj.

cubic.

NBHL (1)

մասն ընդունել թուոյ քուականի (ուրօրեայ թլփատութեամբ). (Փիլ. լին. ՟Գ. 49։)


Քունեմ, եցի

See full entry →

vn.

to sleep, to repose, to take rest;
to lie with, to sleep with a woman, to know her;
— ընդ հարս, to sleep with one's fathers.

NBHL (2)

κοιμάω, καθεύδω, dormio, cubo. Ի քուն լինել. ննջել. քնանալ, քնիլ. որ եւ ՔՆԵՄ.

Ննջել զքուն մահու. վախճանիլ. մեռանել.


Քուք, քքոյ

See full entry →

s. fig.

scorpion, knotty cudgel, iron rod;
groan, moan, wail, sigh.

NBHL (1)

στεναγμός gemitus. (լծ. ընդ Սուդ) արմատ Քուխալոյ, եւ Քքուելոյ. Քքուանք, քումն. հեծութիւն. հառաչանք. յոդւոցհանութիւն. բողոք. ողիկ ողիկ գալը, ծեծկուիլը.


Քուքամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to groan, to moan, to wail, to sigh heavily.

NBHL (1)

ՔՈՒՔԱՄ կամ ՔՈՔԱՄ. Քքուլ. հեծել հառաչել. յոգւոց ելանել. կողկողիլ. կոծիլ. բողոքել.


Քռոնեսոս

See full entry →

cf. Քերսոն.

NBHL (1)

Երկրի հատածք անբաւ, ցամաք կղզիք, եւ քոնեսոս. իսկ ջրոյ՝ ծով եւ գետք եւ ջրաշիղջք. (Փիլ. լին. ՟Գ. 5։)


Քռստեմ զյօնս

See full entry →

sv.

to knit one's brows, to be haughty.

NBHL (1)

ՔՌՍՏԵԼ ԶՅՕՆՍ. Ամբառնալ զյօնս իբր բարձրայօն ամբարտաւան. Ամբարհաւաճութիւն եւ ընդվզանք ի վերայ դիմաց յաւէտ երեւեալ լինին, զերեսս ի բարձր համբարձեալ, եւ զյօնսն քռստեալ։ Զյօնսդ քռստեալ եւ զվիզս վերհամբարձեալ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 24. եւ Փիլ. լիւս.։)


Քսանանիստ

See full entry →

s.

icosahedron.

NBHL (1)

Հուրն հասաւ համանունակին հրաձեւի. իսկ օդն զութանիստն, եւ ջուր զքսանանիստն, եւ երկիր զքուայն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 49։)


Քսաներորդ, աց

See full entry →

adj.

twentieth.

NBHL (1)

Ի քսաներորդում ամի իւրում թագաւորութեանն։ Քսաներորդօք եօթներորդօք աւուրբք. (Եւս. քր. ՟Ա։ Փիլ. լին. ՟Բ. 47։)


Քսեմ, եցի

See full entry →

va.

to whisper, to make false or indiscreet reports, to report, to tell tales, to detract, to intrigue, to denounce, to defame.

NBHL (1)

Արտաքոյ պատմեաց. որ ցուցանէ յայտնապէս, ոչ քսել զայն եղբարցն միայն, այլեւ այսոցիկ՝ որ շուրջ զնոքօք։ Ըստ քսելոյ իշխանին սիւնեաց։ Ոչ մատնել, ո՛չ քսել։ Քըսեցին զնա առ շահն (այսինքն առ արքայ). (Փիլ. լին. ՟Բ. 71։ Փարպ.։ Սկեւռ. աղ.։ Վրդն. պտմ.։)


Քստմնափուշ

See full entry →

adj.

terrifying, striking with horror, making one's hair stand on end, horrible, fearful, awful.

NBHL (1)

Յիշատակաւ հարման հեղուսիցն՝ քստմնափուշ տաժանատեսիլ ոգեպահանջից. (Նար. ՟Ի՟Ը։)


Քստմնելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

cf. Քստմնափուշ;
cf. Սխրալի.

NBHL (1)

Քստմնելի սպառնալիքն։ Տեսիլ քստմնելի։ Եթէ պարտ է զքստմնելիսն ասել։ Սաստիկ եւ քստմնելիս ունի սողոմոն զդարձին իւրոյ յիշատակարան. (Նար.։)


Քստմնեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Քստմնիմ.

NBHL (2)

ՔՍՏՄՆԵՄ ՔՍՏՄՆԻՄ. φρίσσω, ἑπιφρίσσω , ὐποφρικός γίνομαι horreo. գրի եւ ՔՍՄՆԵԼ. Որպէս զքիստ լինել փշաձեւ ցցեալ. փուշ փուշ լինել հրեաց, մարմնոյ, ալեաց ծովու, եւ անձին յերեսաց արհաւրաց եւ անակնկալ իրաց սոսկալ. սարսիլ, եւ սխրանալ. քշաքաղիլ, քուշ քուշ ըլլալ, դողդողալ, արմըննալ.

Անձամբդ չափ զկիրս նեղութեան (ուրուք ի ծով անկելոյ) քսմնիս, եւ վշտանաս ընդ թշուառութեան տեսիլն. արդ դու քսմնիս, բայց բացում անգամ ոչ լինիս ձեռահաս օգնել։ Յորժամ զայլ ոք տեսանեմք ի նեղութիւն, եւ մեք խանդաղատեալ քսմնիմք ընդ դժնդակութիւնն, ողորմութիւն է. (Լմբ. սղ.։)


Քստմնեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make one's hair stand on end, to cause to shiver, shudder, thrill with fear;
to jar upon, to irritate the nerves.

NBHL (1)

Տալ քստմնիլ. զարհուրեցուցանել։ (Վրդն. լս.։)


Քրէական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Քրայական;
criminal, enormous, horrible;
— մեղք, յանցանք, high treason;
— մետաղք, mine, galleys, place of detention for criminals.

NBHL (1)

Դաձցին ամենայն դատապարտեալք՝ որք ի քրէական մետաղսն իցեն։ Լուծանել հրամայել զկալանաւորսն, եւ որք ի քրէական մետաղս են։ Ի քրէականսն՝ յերկաթահատ կամ ի պղնձագործ մետաղսն։ Ոսկեհանաց, եւ որք քրէական մետաղսն քոնջիցեն։ Յաւիտենից բանդեալքն ազատեցան, եւ քրէական մետաղքն հրդեհեցան յարփիահրաշ փառաց քոց. (Ագաթ.։ Ճ. ՟Գ.։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 18։ եւ փիլիպ. ՟Է. Բենիկ.։)


Քրիստոնէական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

christian;
*catechism.

NBHL (2)

Պատմեցին թագաւորին՝ քիստոնէական քիլիսոփայքն. (Ճ. ՟Բ.։)

Պատմեցին զքիստոնէական փիլիսոփայիցն (հերձուածողաց), եթէ զպարտութիւն խոստովանեցան. (Լծ. ածաբ.։)


Քրձեայ, էի, ից

See full entry →

cf. Քրձեղէն.

NBHL (1)

Քրձեայս զգենու ի փոքր ինչ խցկան դադարեցուցանեն զանձինս։ Ունէր զգեցեալ փիլոն քրձէից. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Գ։ Վրք. հց. ՟Ը։)


Քրձեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj. s.

made of sack-cloth;
cf. Քուրձ.

NBHL (1)

Քրձեայս զգենու ի փոքր ինչ խցկան դադարեցուցանեն զանձինս։ Ունէր զգեցեալ փիլոն քրձէից. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Գ։ Վրք. հց. ՟Ը։)


Քրոնիկոն, ի

See full entry →

s. adj.

chronicle;
chronological.

NBHL (1)

Զորս յետոյ տեղեկացաք ի փիլիսոփէ եւ ի քրոնիկոնէն. (Ոսկ. գծ.։)


Քրտնազանգ

See full entry →

adj.

steeped in sweat (bread).

NBHL (1)

ՔՐՏՆԱԶԱՆԳ եւ ՔՐՏՆԱԶԱՆԳՈՒԱԾ. Քրտամբք կամ ի քրտունս զանգեալ. որ ինչ լինի րտնելով. քրտնքով շաղած. թեր իլէ եօղուրուլմուշ.


Քրտնեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Քրտնիմ.

NBHL (2)

ՔՐՏՆԵՄ ՔՐՏՆԻՄ. որ եւ ՔՐՏԱՆԵԼ, ՔՐՏՆԱԼ, ՔՐՏՆՈՒԼ. ἱδίω, ἰδρόω sudo. Ի քիրտն հարկանիլ կամ մտանիլ. քրտնիլ.

Ի քրտան լինել. ի քրտունս համակիլ. տարժանիլ. աշխատիլ. խոնջիլ. քրտնիլ.


Քրքուիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to vaunt, to boast, to brag, to be proud of.

NBHL (1)

καλλωπίζομαι . Հաճիլ ընդ պճնութիւն անձին կամ այլոց. գեղապանծ լինել.


Քրքրեմ, եցի

See full entry →

va.

to search or dive into, to investigate carefully, to examine with care;
to agitate, to undo, to destroy;
— զմիտս, to excite, to rouse up or awake the mind, to stimulate;
— զախորժակ, to sharpen, to quicken the appetite.

NBHL (2)

Գրգռել, եւ հետաքրքրել. քայքայել. քաջ բանալ եւ պարզել. հետացօտել. քննել. յուզել. շարժել. քրքրել, պրպտել, տնտղիլ.

Ասելովն՝ եթէ ի ձեռս մեղաւորաց՞ քրքրէ զմիտս նոցա, յայտ արարեալ՝ թէ նոցա չարութեանն է գործն։ Տե՛ս զիա՛րդ յաջորդօքն քրքրէ զմիտս նորա։ Քրքրէ զմիտս նոցա փրկիլ ի վտանգից. Քրքրէ զմիտս նոցա յանձնարարութեան աղօթիւքս առ գութ իւր։ Զաշակերտելոցն միտս քրքրէ յուսովն ի տէր։ Նմին իրի եղեւ շարժումն, զի քրքրեսցին եւ սթափեսցին։ Զի այս խրատելով զիւր միտս քրքրէ։ Քրքրեաց զուարթացոյց զմիտս նորա. (Ոսկ. մտթ. Ոսկ. եբր. Ոսկ. տիմ.։)


Քքուիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to moan, to howl, to sigh;
to be agitated, confused;
to laugh out loud;
cf. Քրքուիմ.

NBHL (3)

Որպէս քուքալ. յոգւոց հանել. փղձիլ. խռովիլ յոգին.

ՔՔՈՒԻԼ. որպէս Քրքջել. ծիծաղիլ բարձրաձայն. եւ ԳԳուիլ. հեշտանալ. որ եւ ՔՐՔՈՒԻԼ.

Մի՛ քքուել կարի ընդ պէսպէս եւ ազգի ազգի հանդերձս։ Զմորթս դեսպակացն օծանեն, յորում նստինն եւ քքուինն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22։ եւ Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ։)


Քօշ, ից

See full entry →

s.

he-goat, buck.

NBHL (1)

Ցուլս եւ խոյս եւ քօշ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Քօշումն, ման

See full entry →

s.

leap of a wild beast on its prey.

NBHL (1)

Քօշելն կամ գօշիլն. ի վերայ յարձակումն (որպէս քօշի վազելն. Կամ որպէս թ. քօշմագ)


Օ (o)

See full entry →

s.

"the thirty seventh letter of the alphabet, the eighth of the vowels. It was introduced in the Armenian alphabet towards the end of the XIIth century to facilitate or distinguish the two different pronunciations of the syllable աւ, which is generally pronounced ""av"" when followed by a vowel, as աւետարան;
on the contrary, when followed by a consonant, it is pronounced like the English ""o"", as աւգնեմ, աւրհնեմ, աւրէնք."

NBHL (1)

Աւրհնեամբ ըզմեզ հա՛յր անսկիզբն. այսինքն արտասանելով՝ Օրհնեմք ըզմեզ եւ այլն։ Յայտնի է եւ գրեալն ի Վարս հարանց, զի փոխանակ օ տառի յունաց՝ զոր գրէր երանելին մարկոս աշակերտն սիլովանէի՝ ի հյ. գրի աւ, դնելով ի վերայ զօմեկայ յունաց. որ ի տպ. ուղիղ բացատրութեամբ դնի՝ օ.


Օգնականեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Օգնեմ.

NBHL (1)

Յանբաժանելի երրորդութենէն օգնականեալք՝ առաջնորդիմք յարքայութիւնն. (Եպիփ. սղ.։ Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Օգնեմ, եցի

See full entry →

va.

to aid, to succour, to assist, to second, to back;
to be good for, to serve, to favour, to sustain;
— միմեանց, to help one another.

NBHL (1)

Իսկ որ ասի ըստ յն. կր. օգնիլ, կամ օգեալ լիել, ի մեզ դնի Օգնականութիւն գտանել։ Որպէս եւ որ գտանի գրեալ ի հին Վարս հարց.


Օգտաբար

See full entry →

adv.

usefully, advantageously.

NBHL (1)

Մեկնեցան օգտաբար, զի մին առնիցէ, եւ միւսն իշխանեսցէ։ Այլեւ օգտաբար եղեւ այն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 66։ Երզն. մտթ.։)


Օգտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

profit, to derive use or advantage from, to take advantage of, to turn to account, to reap benefit from.

NBHL (1)

եւ կ. ὡφελέομαι, -ούμαι proficio, prodest mihi κερδαίνω lucror. Օգուտ գտանել կամ քաղել. շահել, շահաւորիլ.


Օգտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Օգուտ.

NBHL (2)

ὡφέλεια utilitas. Օգտելն եւ օգտիլն. օգուտ. օգտակարութիւն. շահ.

Քուն ետ յօգնութիւն մարմնոց եւ ոգւոց։ Մատուցանէ օգտութիւնս։ Յօգտութիւն իշխեցելոց. (Փիլ.։)


Օդագնաց

See full entry →

adj.

traversing, moving, flying in the air.

NBHL (1)

Արագ, եւ օդագնաց։ Թռչու՛ն եւ օդագնաց։ Ոչ օդագնաց եղեալ։ Ի յօդագնացից զցինն։ Մի մի ցամաքայնոց՝ ջրայնոց՝ օդագնացաց. (Փիլ.։)


Օդագոյն

See full entry →

adj.

azure, cerulean.

NBHL (1)

Երկրի զթանձրագոյնն, հրոյ եւ ջրոյ զօդագոյնն։ Զոհարի օդագոյն գօտին վիճակեցաւ. (Փիլ. տեսիլ աբր.։ Շիր.։)


Օդակերպ

See full entry →

adj.

aeriform.

NBHL (1)

Օդատեսիլ. օդանման. օդագոյն.


Օդահոտ

See full entry →

s.

vapour, exhalation.

NBHL (1)

Օդ իմն եւ շոգոլի ... Իբրու թէ օդահոտոյ իրիք, որպիսիք լինին յանուշահոտ նիւթոցն. (Փիլ. այլաբ.։)